NGHIÊN C U – TRAO Đ IỨ Ổ
NGHIÊN C U TÂM LÝ H C LÃNH Đ O, QU N LÝỨ Ọ Ạ Ả
H NG Đ N KHOA H C LÃNH Đ O TRONGƯỚ Ế Ọ Ạ
CÔNG TÁC ĐÀO T O CÁN B HI N NAYẠ Ộ Ệ
TS. VŨ ANH TU NẤ
Phó Vi n tr ng Vi n chính tr h c,ệ ưở ệ ị ọ
H c vi n Chính tr - Hành chính qu c gia H Chí Minhọ ệ ị ố ồ
ghiên c u, gi ng d y tâm lý h c lãnh đ o, qu n lý trong công tác đàoứ ả ạ ọ ạ ả
t o cán b giai đo n hi n nay c a n c ta c n đ c t ch c m tạ ộ ạ ệ ủ ướ ầ ượ ổ ứ ộ
cách c p nh t, thi t th c và có tính ng d ng cao h n. H ng đ nậ ậ ế ự ứ ụ ơ ướ ế
khoa h c lãnh đ o trong nghiên c u, gi ng d y tâm lý h c lãnh đ o, qu n lý làọ ạ ứ ả ạ ọ ạ ả
m t trong nh ng v n đ đáp ng đ c yêu c u c v lý lu n và th c ti n đàoộ ữ ấ ề ứ ượ ầ ả ề ậ ự ễ
t o cán b c a n c ta trong đi u ki n và xu th phát tri n, góp ph n th cạ ộ ủ ướ ề ệ ế ể ầ ự
hi n hi u qu ch ng trình c i cách hành chính.ệ ệ ả ươ ả
N
I. Nghiên c u tâm lý h c lãnh đ o, qu n lý h ng đ n khoa h cứ ọ ạ ả ướ ế ọ
lãnh đ o trong công tác đào t o cán b n c ta hi n nayạ ạ ộ ở ướ ệ
n c ta, khoa h c qu n lý đã đ c xác đ nh nh m t chuyên ngànhỞ ướ ọ ả ượ ị ư ộ
c a công tác đào t o trong các tr ng đ i h c, chuyên nghi p, vi n nghiên c uủ ạ ườ ạ ọ ệ ệ ứ
và các trung tâm b i d ng, đào t o cán b trên ph m vi qu c gia, song khoaồ ưỡ ạ ộ ạ ố
h c lãnh đ o v i tính cách m t chuyên ngành thì còn quá m i m . Trong khi đó,ọ ạ ớ ộ ớ ẻ
th c ti n đang đ t vi c đào t o k năng lãnh đ o là m t trong nh ng n i dungự ễ ặ ệ ạ ỹ ạ ộ ữ ộ
tr ng y u c a công tác xây d ng đ i ngũ cán b n c nhà đáp ng yêu c uọ ế ủ ự ộ ộ ướ ứ ầ
ti n trình h i nh p, h p tác qu c t . Tâm lý h c nói chung, tâm lý h c lãnh đ oế ộ ậ ợ ố ế ọ ọ ạ
qu n lý nói riêng là khoa h c chuyên ngành có u th trong t ch c nghiên c uả ọ ư ế ổ ứ ứ
khoa h c lãnh đ o v i tính cách m t chuyên ngành.ọ ạ ớ ộ
Qua tham kh o các nghiên c u khoa h c lãnh đ o c a m t s h c giả ứ ọ ạ ủ ộ ố ọ ả
n c ngoài, nh t là các nghiên c u c a Harvard; Syracuse (M ) k t h p v iướ ấ ứ ủ ỹ ế ợ ớ
th c ti n ho t đ ng lãnh đ o trong đi u ki n hi n nay c a n c ta, chuyên lu nự ễ ạ ộ ạ ề ệ ệ ủ ướ ậ
đ t h ng nghiên c u tâm lý h c lãnh đ o, qu n lý đ n khoa h c lãnh đ o,ặ ướ ứ ọ ạ ả ế ọ ạ
qu n lý trong công tác đào t o cán b hi n nay n c ta tr c h t t nh ngả ạ ộ ệ ở ướ ướ ế ừ ữ

Th ba,ứ th c tr ng công tác đào t o cán b tr c yêu c u th i kỳ phát tri nự ạ ạ ộ ướ ầ ờ ể
m iớ
Khung ch ng trình đào t o cán b lãnh đ o, qu n lý còn dàn tr i, mangươ ạ ộ ạ ả ả
n ng phong cách đào t o lý thuy t c b n “ki u kinh vi n” h n là ng d ng vàặ ạ ế ơ ả ể ệ ơ ứ ụ
đào t o k năng. Quan tâm đào t o cán b lãnh đ o, qu n lý thành các “chínhạ ỹ ạ ộ ạ ả
khách - chính tr gia”, nên trong ho t đ ng, cán b lãnh đ o, qu n lý th ng cóị ạ ộ ộ ạ ả ườ
thiên h ng làm “th y” - “th y phán” h n là nhà “thi t k “ - theo h ng “thướ ầ ầ ơ ế ế ướ ợ
chuyên nghi p”. Có ý t ng đào t o năng l c, k năng lãnh đ o, song th ngệ ưở ạ ự ỹ ạ ườ
“l ng ghép” thông qua các chuyên ngành khoa h c lý lu n khác và th ng mangồ ọ ậ ườ
tính “lên l p” quán tri t lý thuy t h n là đào t o th c hành và ph ng pháp xớ ệ ế ơ ạ ự ươ ử
lý các tình hu ng lãnh đ o, qu n lý. Trong đào t o cán b lãnh đ o, qu n lýố ạ ả ạ ộ ạ ả
v n coi tr ng trang b th gi i quan, ph ng pháp lu n nh m nâng cao giáo d cẫ ọ ị ế ớ ươ ậ ằ ụ
ph m h nh (đ o đ c) và năng l c chuyên môn nghi p v nhi u h n là đào t oẩ ạ ạ ứ ự ệ ụ ề ơ ạ
“nghi p v - ngh lãnh đ o”, t m nhìn - t duy chi n l c/nhà t ch c ệ ụ ề ạ ầ ư ế ượ ổ ứ
Ph ng pháp đào t o còn mang n ng ph ng pháp “đ nh tính” “chi t trung”ươ ạ ặ ươ ị ế
h n là “đ nh l ng”, xây d ng các tiêu th c. Khoa h c lãnh đ o ch a tr thànhơ ị ượ ự ứ ọ ạ ư ở
m t chuyên ngành v i tính cách là m t khoa h c đ c l p, d n đ n h n ch đ uộ ớ ộ ọ ộ ậ ẫ ế ạ ế ầ
t chi u sâu. Song, h ng đ n đào t o “ngh lãnh đ o” v i tính cách liênư ề ướ ế ạ ề ạ ớ
ngành thì c n ph i xây d ng nh ng chuyên ngành sâu. ầ ả ự ữ
2. Suy nghĩ b c đ u v m t s n i dung chuyên đ tr ng đi mướ ầ ề ộ ố ộ ề ọ ể
c a tâm lý h c lãnh đ o, qu n lý h ng đ n xây d ng khoa h c lãnh đ oủ ọ ạ ả ướ ế ự ọ ạ
trong công tác đào t o cán b hi n nay.ạ ộ ệ
Th nh t,ứ ấ nh h ng c a m t s lý thuy t qu n lý đ n s hình thànhả ưở ủ ộ ố ế ả ế ự
tâm lý và k năng trong ho t đ ng lãnh đ o, qu n lýỹ ạ ộ ạ ả
Nh ng n i dung c n phân tích, tri n khai đáp ng t t ng ch đ o vàữ ộ ầ ể ứ ư ưở ủ ạ
m c đích, yêu c u c a h ng nghiên c u bao g m:ụ ầ ủ ướ ứ ồ
1. Thao tác hóa m t s khái ni m công c : tâm lý, lãnh đ o, qu n lý ộ ố ệ ụ ạ ả
Thao tác hóa khái ni m, nghĩa là tri n khai cùng ng i h c đ nh ngệ ể ườ ọ ể ữ
khái ni m có tính h c thu t, tr u t ng đ c hi u m t cách “dung d ” h n vàệ ọ ậ ừ ượ ượ ể ộ ị ơ
có tính thi t th c h n. ví d : khi trao đ i v khái ni m tâm lý, không c n quáế ự ơ ụ ổ ề ệ ầ

Th ba,ứ xây d ng êkíp và t ch c, qu n lý ngu n nhân l cự ổ ứ ả ồ ự
Khoa h c lãnh đ o đ ng đ i đ t nghiên c u “lãnh đ o s thay đ i” làọ ạ ươ ạ ặ ứ ạ ự ổ
m t trong nh ng n i dung c t y u c a quá trình t ch c th c hành lãnh đ oộ ữ ộ ố ế ủ ổ ứ ự ạ
trong đi u ki n và xu th phát tri n hi n nay. Xây d ng êkip và t ch c qu nề ệ ế ể ệ ự ổ ứ ả
lý ngu n nhân l c là v n đ có m c đích góp ph n đáp ng ý t ng nghiên c uồ ự ấ ề ụ ầ ứ ưở ứ
lãnh đ o, qu n lý s thay đ i. V n đ này đ c c th hóa trên nh ng n iạ ả ự ổ ấ ề ượ ụ ể ữ ộ
dung:
- T ch c êkip làm vi c hi u qu - nh ng tiêu ch c c b n.ổ ứ ệ ệ ả ữ ứ ơ ả
- Chi n l c quy ho ch ngu n nhân l c:ế ượ ạ ồ ự t ch c các ho t đ ng chiêuổ ứ ạ ộ
tuy n; đánh giá, l a ch n; s p x p; quy ho ch; đào t o; luân chuy n cán b ,ể ự ọ ắ ế ạ ạ ể ộ
nhân viên
- Chi n l c s d ng ngu n nhân l cế ượ ử ụ ồ ự : l a ch n và xác đ nh nhân viên làự ọ ị
đ i t ng ph thu c hay là ch th ho t đ ng. S l a ch n và xác đ nh này cóố ượ ụ ộ ủ ể ạ ộ ự ự ọ ị
nh h ng đ n hi u qu qu n lý và s d ng ngu n nhân l c. M t trong nh ngả ưở ế ệ ả ả ử ụ ồ ự ộ ữ
nguyên nhân d n đ n hi n t ng “ch y máu ch t xám” th i gian g n đây làẫ ế ệ ượ ả ấ ờ ầ
quan ni m không đúng v “đ i t ng” xem nh m t “công c đ sai b o”.ệ ề ố ượ ư ộ ụ ể ả
- Nh ng mô hình chính trong qu n lý ngu n nhân l c:ữ ả ồ ự
+ L y cá nhân làm trung tâm, t p trung nh h ng ki u gia đình tr trongấ ậ ả ưở ể ị
truy n th ng. Mô hình ng i lãnh đ o là h t nhân, t p trung m i quy n l c.ề ố ườ ạ ạ ậ ọ ề ự
Ng i lãnh đ o ch t p trung áp ch nhân công, chú ý đ n s c ng hi n c aườ ạ ỉ ậ ế ế ự ố ế ủ
nhân viên mà thi u tôn tr ng t do sáng t o và b o v quy n l i cho nhân viên.ế ọ ự ạ ả ệ ề ợ
Nhân viên ch là công c t o l i nhu n, không có quy n tham gia vào vi cỉ ụ ạ ợ ậ ề ệ
ho ch đ ch các ph ng h ng phát tri n ạ ị ươ ướ ể
+ Cá nhân làm trung tâm nh ng theo h ng qu n lý t p th . Nh n rõ vàư ướ ả ậ ể ậ
nh n m nh vai trò ng i đ ng đ u, song ng i đ ng đ u nh n th c rõ tráchấ ạ ườ ứ ầ ườ ứ ầ ậ ứ
nhi m “đ i di n” c a mình đ t ch c, khai thác trí tu t p th theo nguyênệ ạ ệ ủ ể ổ ứ ệ ậ ể
t c “t p trung dân ch ”. Trong mô hình này, nhân viên đ c coi là ch th ho tắ ậ ủ ượ ủ ể ạ
đ ng d i đ nh h ng và s qu n lý, khích l c a h t nhân lãnh đ o. M iộ ướ ị ướ ự ả ệ ủ ạ ạ ọ
nhân viên đ u đ c bày t chính ki n và th hi n s năng đ ng trong vi cề ượ ỏ ế ể ệ ự ộ ệ
tham gia tích c c vào các công vi c và chính sách. M i quan h gi a lãnh đ oự ệ ố ệ ữ ạ

chí” trong hình thành và giáo d c ni m tin c a ng i lãnh đ o hi n nay khôngụ ề ủ ườ ạ ệ
th t o đ c ni m tin b n v ng và đích th c cho nhân viên. C n có m t quanể ạ ượ ề ề ữ ự ầ ộ
ni m khoa h c h n v ni m tin v i m t c ch “tâm lý” hình thành “t nhiên”ệ ọ ơ ề ề ớ ộ ơ ế ự
h n trong giáo d c ni m tin t phía ng i lãnh đ o, s có đ c ni m tin b nơ ụ ề ừ ườ ạ ẽ ượ ề ề
v ng h n và lòng trung thành h n c a nhân viên.ữ ơ ơ ủ
Th năm,ứ quy trình ra quy t đ nh và t ch c th c hi n các quy t đ nh lãnhế ị ổ ứ ự ệ ế ị
đ o ạ
Ra quy t đ nh và t ch c th c hi n quy t đ nh không ch là “th c đo”ế ị ổ ứ ự ệ ế ị ỉ ướ
đánh giá năng l c, ph m ch t ng i lãnh đ o mà còn nh h ng quan tr ngự ẩ ấ ườ ạ ả ưở ọ
đ n năng su t và hi u qu lao đ ng c a t ch c. Khoa h c hóa quy trình raế ấ ệ ả ộ ủ ổ ứ ọ
quy t đ nh và t ch c th c hi n quy t đ nh là nhân t giúp ng i lãnh đ o raế ị ổ ứ ự ệ ế ị ố ườ ạ
quy t đ nh đúng và t ch c th c hi n hi u qu . Xác đ nh nh ng y u t tâm lýế ị ổ ứ ự ệ ệ ả ị ữ ế ố
trên ba quá trình: phân tích ý t ng và bi n ý t ng thành quy t đ nh c a chưở ế ưở ế ị ủ ủ
th lãnh đ o (ng i đ ng đ u); t ch c nhóm lãnh đ o trong vi c ra và banể ạ ườ ứ ầ ổ ứ ạ ệ
hành quy t đ nh; t ch c th c hi n các quy t đ nh lãnh đ o, là bi n pháp h uế ị ổ ứ ự ệ ế ị ạ ệ ữ
hi u trong quá trình ra quy t đ nh, t ch c th c hi n quy t đ nh trong đi uệ ế ị ổ ứ ự ệ ế ị ề
ki n hi n nay c a n c ta./.ệ ệ ủ ướ
Tài li u tham kh o ệ ả
1. Richard Koch: Nguyên lý 80/20; S ng theo ph ng th c 80/20; Con ng iố ươ ứ ườ
80/20, Nxb tr , TP.H Chí Minh,2008.ẻ ồ
2. Biên so n Nguy n Qu c Hùng: Nh ng t ch t c a ng i lãnh đ o. Nxb Vănạ ễ ố ữ ố ấ ủ ườ ạ
hóa thông tin, Hà N i, 2004.ộ
3. Nguy n H u Lam, Ngh thu t lãnh đ o, Nxb Giáo d c, H.1997.ễ ữ ệ ậ ạ ụ
4. David Straussman: Đào t o và nâng cao k năng lãnh đ o, (H i ngh thông tinạ ỹ ạ ộ ị
khoa h c - T p bài gi ng), H c vi n CTQG H Chí Minh, H.2002.ọ ậ ả ọ ệ ồ
5. M t s bài vi t trên Vi tnamNet, trang Lãnh đ o k nguyên m i các ngàyộ ố ế ệ ạ ỷ ớ
25/12/2007; 21/1/2008; 4/4/2008; 4/9/2008 và nhi u bài khác ề