18
NHÓM 6 – NHỮNG NGHIÊN CỨU MỚI CỦA TRƯỜNG PHÁI PHỤ THUỘC
MỤC LỤC
I_NHỮNG PHẢN ỨNG LẠI VỚI NHỮNG LỜI PHÊ BÌNH 2
II/ CARDOSO: SỰ PHÁT TRIỂN KẾT HỢP VỚI PHỤ THUỘC Ở BRAZIL 5
1/ Bối cảnh 5
2/ Những hoạt động mới mẻ trong chính quyền quân sự 6
3/ Mô hình phát triển liên kết với phụ thuộc 8
4/ Những động lực chính trị 9
III/ O'DONNELL: NHÀ NƯỚC QUAN LIÊU – ĐỘC TÀI Ở CHÂU MỸ LA
TINH 11
1/ Đặc điểm 12
2/ Sự nổi lên của nhà nước BA 12
3/ Chức năng của nhà nước BA 14
4/ Sự sụp đổ của nhà nước BA 17
IV/ EVANS: LIÊN MINH TAY BA Ở BRAZIL TRONG NHỮNG NĂM 1980 18
1/ SỰ thay đổi trong kinh tế ở Brazil và lời giải thích của Evans 18
2/ Sự phát triển phụ thuộc và liên minh tay ba 19
3/ Các yếu tố tạo nên sự bất ổn chính trị 22
4/Triển vọng cho tương lai 25
V/ GOLD: SỰ PHỤ THUỘC NĂNG ĐỘNG Ở ĐÀI LOAN 26
1/ Các giai đoạn phát triển của phụ thuộc cổ điển 27
2/ Các giai đoạn của sự phụ thuộc năng động 31
VI/ SỨC MẠNH CỦA CÁC NGHIÊN CỨU MỚI TRƯỜNG PHÁI PHỤ
THUỘC 33
18
NHÓM 6 – NHỮNG NGHIÊN CỨU MỚI CỦA TRƯỜNG PHÁI PHỤ THUỘC
NHỮNG NGHIÊN CỨU MỚI
CỦA TRƯỜNG PHÁI PHỤ THUỘC
(The New Dependency studies)
I_Những phản ứng lại với những lời phê bình:

chính đó là con người của phong trào và ý thức về quyền lợi của mình" (được trích
dẫn trong Hettne và Wallensteen 1978, p.32). Do đó, theo Cardoso (1977, trang14)
"những gì đã được coi trọng đó là phong trào, những cuộc đấu tranh của các tầng
lớp, các quan điểm về quyền lợi, các liên minh chính trị, duy trì các cấu trúc ban đầu
đồng thời mở ra khả năng chuyển đổi cho họ”.
Tuy nhiên, trong khi Cardoso đóng góp với việc xem xét lại vai trò của cuộc đấu
tranh chính trị nội bộ trong những tình huống phụ thuộc, ông cũng làm cho nó trở nên
rõ ràng rằng hơn, ông đã chỉ ra trong đó "những mối quan hệ giữa bên trong và bên
ngoài, như tạo thành một tổng thể phức tạp có cấu trúc liên kết nhất định bắt nguồn
từ sự trùng khớp và ăn sâu về mặt lợi ích giữa những tầng lớp thống trị trong nước và
quốc tế và mặt khác lại được thử thách bởi những tầng lớp, giai cấp thống trị trong
nước " (Cardoso and Falteto 1979, p.XVI). Ví dụ, sự thống trị bên ngoài xuất hiện
như là một tất yếu, thông qua các hoạt động thực tiễn từ xã hội của các bộ phận và
các tầng lớp mà cố gắng để thực thi quyền lợi của nước ngoài vì họ có thể
trùng với các giá trị và lợi ích mà đòi hỏi của những giai cấp này là của cá nhân
họ. Vì vậy Cardoso gọi đó là một phân tích về "sự chủ quan về lợi ích của bên ngoài".
Thứ ba, không giống như các nhà nghiên cứu của trường phái phụ thuộc cổ điển,
những người nhấn mạnh việc xác định cấu trúc của sự phụ thuộc, còn đối với
Cardoso thì sự phụ thuộc được xem như là một quá trình mở. Với cấu trúc tương
tự của sự phụ thuộc cổ điển, có một loạt các phản ứng có thể phụ thuộc vào các liên
minh chính trị và các phong trào trong nước. Vì vậy, nếu các cấu trúc phụ thuộc phân
định phạm vi của các biến động thì sau đó cuộc đấu tranh chính trị của các tầng
lớp, các giai cấp, và các nhà nước có thể làm hồi sinh và biến dạng những cấu trúc đó
và thậm chí có thể thay thế chúng bằng cấu trúc khác mà không được định trước.
18
NHÓM 6 – NHỮNG NGHIÊN CỨU MỚI CỦA TRƯỜNG PHÁI PHỤ THUỘC
Vì vậy, không giống như trường phái phụ thuộc cổ điển, dự đoán một chiều xu
hướng kém phát triển ở các nước thế giới thứ ba, Cardoso (1977, trang 20) tranh
luận rằng có thể có sự liên quan giữa sự phụ thuộc và sự phát triển mà ở đó sự phụ
thuộc và sự phát triển có thể cùng tồn tại trong một trạng thái năng động hơn của sự

trung vào mô hình chung
của sự phụ thuộc
Lịch sử, cơ cấu tập
trung vào tình hình cụ
thể của sự phụ thuộc
Các yếu tố chủ chốt
Nhấn mạnh vào bên
ngoài; trao đổi bất bình
đẳng, chủ nghĩa thực dân
Nhấn mạnh vào nội
bộ; xung đột giai
cấp, các nhà nước
Bản chất của sự phụ thuộc
Chủ yếu là hiện tượng kinh
tế
Chủ yếu là hiện tượng
chính trị xã hội
Sự phụ thuộc và sự phát
triển
Loại trừ lẫn nhau duy nhất
đối với sự kém phát triển
Có thể cùng tồn tại sự kết
hợp phát triển với phụ
thuộc
18
NHÓM 6 – NHỮNG NGHIÊN CỨU MỚI CỦA TRƯỜNG PHÁI PHỤ THUỘC
chính quân sự phản động hay nó đại diện cho một chính trị mới - trật tự kinh tế để
phát triển thế giới thứ ba?
Từ một quan điểm sự phụ thuộc cổ điển của Furtado, ông nói: đặc trưng cho
chính quyền mới của Brazil là một nhà nước quân sự, và cho rằng giống như bất kỳ

mình vào thị trường Brazil và điều đó được phản ánh rõ rệt trong ngành kinh doanh
quảng cáo. Năm 1967, là mười hai nhà quảng cáo lớn ở Brazil bao gồm Volkswagen,
Gillette, Ford, Nestle, CocaCola, và Shell. Và do được sự hậu thuẫn từ các nhà quảng
cáo lớn nhất, nên các công ty nước ngoài đã gây được ảnh hưởng lớn trên các phương
tiện thông tin đại chúng như : báo chí, tạp chí, và truyền hình.
Thứ hai, việc chống chủ nghĩa dân sự ở khu vực quân đội và chính sách kỹ trị
không có tác dụng trong thời kỳ chủ nghĩa dân sự, đột nhiên lại thu được ảnh hưởng
đáng kể như là một xu hướng kinh tế mới nổi lên. Không chỉ làm cho khu vực quân
sự - kỹ thuật phải thực hiện chức năng trấn áp trên lĩnh vực chính trị, mà còn đảm
nhiệm việc tăng trưởng nền kinh tế và quản lý nhà nước.
Thứ ba, kết quả là các khu vực chủ nghĩa dân sự bị mất quyền lực. Cardoso quan
sát các nhà lãnh đạo công đoàn, những người trung gian giữa các công nhân và nhà
nước trong thời kỳ trước đó, họ đã hoàn toàn biến mất khỏi lĩnh vực chính trị do đàn
áp chính trị trong chính quyền quân sự mới. Cardoso (1973, trang 147) tiếp tục lập
luận rằng sự tích lũy vốn sẽ đòi hỏi: "giữ lại mức lương và do vậy xóa bỏ một loạt
các công đoàn và các tổ chức chính trị đó, những người có thu nhập đã có thể chống
lại một phần của áp lực tích tụ".
Cuối cùng, chế độ cai trị cũ đã bị mất vị trí quyền lực tương đối của họ còn.
Không chỉ những giá trị truyền thống của ngành nông nghiệp, mà ngay cả quyền lợi
về công nghiệp và kinh doanh khi đã không còn thích nghi với xu hướng kinh
tế mới, thì sẽ rơi vào thế bất lợi về chính trị dưới chính quyền mới. Bằng cách chấp
nhận sự can thiệp của quân sự để tiêu diệt các ảnh hưởng của công nhân, giai cấp tư
sản ở Brazil đã vô ý sử dụng biện pháp hỗ trợ để huỷ hoại tư cách chính trị trực tiếp
của chính họ (chẳng hạn như bầu cử, các đảng chính trị, và tự do ngôn luận).
18
NHÓM 6 – NHỮNG NGHIÊN CỨU MỚI CỦA TRƯỜNG PHÁI PHỤ THUỘC
Tóm lại, các hoạt động mới từ năm 1964 là tăng đầu tư trực tiếp nước ngoài vào
sản xuất, các chức năng kinh tế và đàn áp của khu vực quân sự, xóa bỏ quyền lực của
các tầng lớp lao động, và sự suy thoái trong của các biểu hiện chính trị tư sản. Tuy
nhiên để giải thích cho các hoạt động mới này, Cardoso đưa ra cảnh báo nhằm chống

Tuy nhiên, Cardoso không muốn đem tất cả các cách để áp dụng vào nhằm hiện
đại hoá trường phái, đối với ông ngay lập tức phải nhấn mạnh đến các chi phí liên kết
phát triển với phụ thuộc. Chẳng hạn như ông chỉ ra sự bùng nổ kinh tế ở Brazil là dựa
trên một việc thoái lui của phân phối thu nhập, nhấn mạnh hàng tiêu dùng xa xỉ chứ
không phải nhu cầu cơ bản, nợ nước ngoài ngày càng tăng, các khoản đóng góp ngoài
xã hội đã được sử dụng không đúng dẫn đến làm giảm quá trình nông thôn hoá và
khai thác nguồn tài nguyên nhân lực. Do vậy, nghèo đói ngày càng ra tăng.
Ngoài ra, Cardoso chỉ ra những hạn chế khách quan của mô hình phát triển kết
hợp với phụ thuộc. Phát triển kết hợp với phụ thuộc sẽ bị tê liệt vì nó thiếu đi "công
nghệ tự trị", do đó bắt buộc phải sử dụng công nghệ nhập khẩu giúp tiết kiệm lao
động và phải chịu mọi hậu quả của việc sử dụng nhiều vốn. Đó cũng là sự trả giá vì
thiếu vốn đầu tư phát triển hàng hóa trong các khu vực một cách đầy đủ. Vi vậy yêu
cầu đặt ra đó là mở rộng tích tụ, tự tích lũy vốn trong nước và cần một động lực bổ
sung từ bên ngoài nước phụ thuộc.
Trong việc nhấn mạnh đến chi phí và hạn chế về cấu trúc của sự phát triển phụ
thuộc, nghiên cứu của Cardoso nằm trong phạm vi sự hạn chế của các trường sự phụ
thuộc. Trong thực tế, những gì Cardoso cố gắng để thực hiện đó là xem xét cả sự phụ
thuộc và sự phát triển, nghiên cứu cả sự thống trị của nước ngoài và các lực lượng
chính trị trong nước, để chỉ ra cách tương tác lịch sử cụ thể giữa các tác nhân đã
thành công để tạo ra một vài sự phát triển năng động trong phạm vi cấu trúc của sự
phụ thuộc. Vì vậy, nó là một sự hấp dẫn để xem xét những gì mà các lực lượng chính
trị khác nhau trong mô hình của Cardoso có được.
4/ Những động lực chính trị.
18
NHÓM 6 – NHỮNG NGHIÊN CỨU MỚI CỦA TRƯỜNG PHÁI PHỤ THUỘC
Có ba loại hình chính trị trong mô hình của Cardoso, quân đội (quan liêu - kỹ
trị) nhà nước, các tập đoàn đa quốc gia, và giai cấp tư sản trong nước. Cardoso lập
luận rằng ba nhóm này đã thành lập một liên minh chính trị để thúc đẩy sự phát
triển liên kết phụ thuộc ở Brazil kể từ năm 1964.
Trước tiên, là sự ra đời của nhà nước quân sự. Quân đội được thành lập để kiểm

kiện chính trị năm 1964 xảy ra ở Brazil giống như một cuộc cách mạng:
Một cuộc cách mạng kinh tế tư sản đã diễn ra do sự phản động trong phong trào
chính trị. Cuộc cách mạng kinh tế đó cho thấy mức độ thúc đẩy giai cấp tư sản trong
nước để thích nghi với nhịp đập của sự phát triển chủ nghĩa tư bản quốc tế, qua
đó thiết lập một sự phụ thuộc có hiệu quả giữa nền kinh tế với các hình thức hiện đại
của sự thống trị kinh tế.
Nghiên cứu của Cardoso được định hình theo hướng nghiên cứu thực nghiệm ở
những trường phái sự phụ thuộc và đã bắt đầu một loạt những điều tra mới về
việc quan liêu, cửa quyền, về liên minh ba trong số các nhà nước, những tập đoàn đa
quốc gia, và giai cấp tư sản trong nước; và phát triển phụ thuộc trong thế giới thứ
ba. Sự ảnh hưởng từ nghiên cứu của Cardoso có thể được nhìn thấy trong các cuộc
thảo luận sau đây của các nghiên cứu sự phụ thuộc mới.
III/ O'DONNELL: NHÀ NƯỚC QUAN LIÊU – ĐỘC TÀI Ở CHÂU MỸ LA
TINH
O'Donnell (1978, trang 4) ghi chú rằng: "Có rất nhiều khái niệm về sự phụ
thuộc, để giải thích đầy đủ nó sẽ trở thành vô nghĩa với câu hỏi làm thế nào nó được
liên kết với các yếu tố khác khi mà tính năng động của nó xa rời với sự phản chiếu
đơn thuần của bản thân sự phụ thuộc." Không hài lòng với những lý thuyết về sự phụ
thuộc cổ điển, O'Donnell cho rằng các nhà nghiên cứu nên áp dụng phương pháp
"lịch sử - cấu trúc" của Cardoso để tiếp cận, điều tra những mối quan hệ tương đồng
qua thời gian giữa chủ nghĩa tư bản và mô hình thống trị chính trị của chính mình.
O'Donnell đã có đóng góp phân định các đặc tính xác định, những sự ra đời, phát
18
NHÓM 6 – NHỮNG NGHIÊN CỨU MỚI CỦA TRƯỜNG PHÁI PHỤ THUỘC
triển, và sự sụp đổ của một loại hình cụ thể của sự thống trị chính trị mà ông gọi là
"quan liêu - độc tài" (nhà nước BA).
1/ Đặc điểm:
Tại Mỹ Latinh, nhà nước BA xuất hiện vào những năm 1960, lần đầu tiên ở
Brazil và Argentina, và sau đó ở Uruguay và Chile. O'Donnell đã chỉ ra rằng, không
giống như các hình thức của sự thống trị chính trị là độc tài và Chủ nghĩa phát

chóng dẫn đến sự xuất hiện của nhiều triệu chứng của khủng hoảng kinh tế, áp lực
cán cân thanh toán, lạm phát, phân phối lại thu nhập không đồng đều, giảm tỷ lệ GNP
và đầu tư, thu hồi vốn, v.v
Những vấn đề kinh tế đã ảnh hưởng đến tình hình chính trị của khu vực đại
chúng. Các khối làm việc yêu cầu mức lương cao hơn, lạm phát thấp hơn, dịch vụ
chính phủ nhiều hơn, kiểm soát chặt chẽ hơn các công ty nước ngoài, và các loại thuế
cao hơn đối với người giàu.Theo O'Donnell, kích hoạt chính trị và các lĩnh vực khác
đã được các tầng lớp thống trị nhận thức như là một mối đe dọa cho quyền lợi và
đảng phái quốc tế của họ. O'Donnell cho rằng mức độ của mối đe dọa càng lớn thì sự
phân cực và khả năng nhìn thấy bối cảnh cuộc xung đột của các tầng lớp càng lớn.
Điều này, dần hình thành xu hướng sản xuất gắn kết mạnh mẽ hơn giữa các lớp thống
trị, để cho thấy sức nặng hơn của “đường lối cứng rắn” trong quân đội và trong các
bộ máy quan liêu, để thúc đẩy một sự lệ thuộc hoàn chỉnh hơn của các thành phần
trung lưu, và khiêu khích một cách quyết liệt hơn thất bại của các ngành phổ biến.
Các nhà nước BA là một sản phẩm lịch sử của các cuộc khủng hoảng kinh tế và
chính trị. Nhận thấy rằng việc mở rộng hàng hóa tiêu dùng công nghiệp đã đạt đến
giới hạn của nó, các tầng lớp quân sự, quan liêu đã cố gắng thực hiện một chiến lược
kinh tế mới, chiến lược mà theo O'Donnell đó là chiêu bài "công nghiệp hóa sâu sắc".
Mục tiêu của chiến lược này là để sản xuất hàng hóa trung gian và thu lời; chẳng hạn
như các sản phẩm hóa dầu, ô tô, yếu tố đầu vào công nghiệp, thiết bị, máy móc và
18
NHÓM 6 – NHỮNG NGHIÊN CỨU MỚI CỦA TRƯỜNG PHÁI PHỤ THUỘC
công nghệ, điều đó còn phức tạp và để thực hiện được việc này thì còn khó khăn hơn
việc loại bỏ hàng hóa khỏi người tiêu dùng cuối cùng. Phong trào này đối với sản
xuất công nghiệp cơ bản mà nói nếu thành công, nó sẽ tạo ra nhiều hơn giá trị theo
chiều sâu công nghiệp tổng hợp ở Mỹ Latinh, tạo điều kiện mở cửa cho xuất khẩu
trong tương lai, và làm giảm các vấn đề về cán cân thanh toán hoặc giảm nhập khẩu
công nghệ.
Để thực hiện chính sách sâu sắc này, các tầng lớp quan liêu quân sự nhận ra rằng
họ phải lập một nhà nước BA để tạo ra sự bình ổn xã hội đối với nguồn vốn đầu tư có

đầu tư hấp dẫn để thu hút nguồn vốn quốc tế. Tuy nhiên, O'Donnell cho rằng nhiệm
vụ này cần có thời gian, để ngăn chặn một cuộc biểu tình lớn và để chứng minh cho
các nhà tư bản nước ngoài thấy được trình độ và khả năng của nhà nước BA trong
việc thực hiện quá trình làm sâu sắc thêm. Ngoài ra, nhà nước BA đã chiến đấu chống
lại không chỉ là đồng minh của khu vực đại chúng, mà cả những đồng minh cũ của
nó đã trở thành nỗi thất vọng với nhà nước BA. Ví dụ: Các giai cấp tư sản trong
nước, không hài lòng với chính sách của nhà nước BA: loại bỏ trợ cấp và giảm thuế
nhập khẩu. Chỉ khi nhà nước BA nhận được sự hỗ trợ của ngân hàng thế giới và Quỹ
tiền tệ quốc tế thì mới có thể bắt đầu nhập hàng hóa và đầu tư vốn vào ngành công
nghiệp.
Cần phân biệt yếu tố đặc trưng của giai đoạn đầu của nhà nước BA, sau đó là
cách ly chính trị khỏi khu vực đại chúng, liên kết lại với các đồng minh ban đầu của
nó (đặc biệt là giai cấp tư sản quốc gia),và phụ thuộc vào vốn nước ngoài. O'Donnell
cho rằng giai đoạn đầu của nhà nước BA là thời gian mà tại đó nó có hầu hết các đặc
trưng để vốn nước ngoài thâm nhập sâu vào trong nước. Chỉ khi nguồn vốn nước
ngoài bắt đầu thâm nhập vào trong cách thức duy trì trạng thái nhà của nước BA,
củng cố quyền lực của nó và di chuyển vượt ra ngoài trạng thái ban đầu.
Ở giai đoạn này sự vững chắc đã trở lại với tốc độ tăng trưởng của GNP, và có
thêm các thành phần kinh tế bên ngoài do việc nhập cảnh trước đó của các công ty
xuyên quốc gia. Nhà nước BA có nhiều lợi thế hơn và dành nhiều hoạt động hơn so
với trước. O'Donnell lập luận rằng Nhà nước BA thành công là nhờ áp dụng chính
18
NHÓM 6 – NHỮNG NGHIÊN CỨU MỚI CỦA TRƯỜNG PHÁI PHỤ THUỘC
sách mở của trở lại để chọn lọc các giai cấp tư sản quốc gia, do đó hình thành một bộ
ba gồm các nhà nước BA, tư bản quốc tế, và tư bản trong nước.
Với việc bao gồm cả các thành phần quốc gia và tư nhân, nhà nước BA bây
giờ có thể đại diện cho các lợi ích chung của dân tộc. Trên danh nghĩa để thể hiện sự
quan tâm chung, Nhà nước BA đại diện làm việc vì lợi ích lâu dài của người dân,
mặc dù một số các đối tượng có thể đã nhận ra bản chất của nó. O'Donnell (1978,
trang 20) tiếp tục chỉ ra rằng ở giai đoạn này "vai trò mới của nguồn vốn nước ngoài

thời, giai cấp tư sản trong nước của Argentina và giữa các ngành đã bắt đầu quay trở
lại đối với các khu vực đại chúng như một bộ phận phổ biến dân tộc của mình. Đến
giữa năm 1969, với tình trạng bất ổn đại chúng gia tăng, nhà nước BA của Argentina
đã không còn thực hiện vai trò là người bảo đảm cho hòa bình và ổn định kinh tế xã
hội. Do đó, các dòng vốn đầu tư nước ngoài dừng lại, và nhanh chóng rút khỏi đất
nước này, đầu tư tư nhân vào các thiết bị máy móc đều bị từ chối, và như vậy dẫn
đến sự thất bại của các dự án làm sâu sắc hơn đồng thời kết thúc quan hệ đối tác ngắn
ngủi của một nhà nước BA với vốn nước ngoài. Theo hướng này Argentina đã tạo ra
một trường hợp kinh điển trong đó các xã hội dân sự xâm chiếm và phá hủy nhà
nước, bằng các cuộc tấn công, bắt đầu bằng việc xóa bỏ đặc tính quan liêu, độc tài đối
về các vấn đề xã hội và giảm bớt vốn nước ngoài.
O'Donnell (1978, trang 24) chỉ ra rằng mặc dù đánh bại chính trị, các tầng lớp
thống trị vẫn còn mạnh mẽ và được hỗ trợ bởi các lực lượng vũ trang. Kết quả là, các
tầng lớp thống trị "mở ra một chiến lược phòng thủ, trong đó những tàn dư của nhà
nước BA được đưa ra làm minh chứng và bảo đảm rằng kế hoạch của nó sẽ không
xâm hại dến lợi ích của các tổ chức và tầng lớp."
Trên con đường thứ hai , sau khi nhà nước BA thành công đã củng cố sức mạnh
của mình, và quốc hữu hóa lại, ủng hộ sự quay trở lại của giai cấp tư sản trong nước,
và do đó mở cửa đạt được đối với xã hội dân sự. Về điểm này, O'Donnell quan sát
một nghịch lý giữa nhà nước BA và nền dân chủ. Một nhà nước BA thành công đã
18
NHÓM 6 – NHỮNG NGHIÊN CỨU MỚI CỦA TRƯỜNG PHÁI PHỤ THUỘC
thành lập ra một bộ ba có khả năng thương lượng nhiều hơn với khu vực đại chúng.
Nó có thể yêu cầu bảo vệ quyền lợi đầy đủ từ lớp thống trị như là bồi thường cho sự
phát triển dân chủ, thậm chí nhà nước BA có thể có một cơ hội để giành chiến thắng
trong cuộc bầu cử dân chủ hơn. Do đó, một nhà nước BA thành công cũng có khả
năng để biến mình thành một nhà nước dân chủ. Tuy nhiên,vì không có tính cấp thiết
(theo hình thức phản đối đại chúng) để buộc Nhà nước BA và các tầng lớp thống trị
thúc đẩy quá trình chuyển đổi dân chủ, do đó mà những người ủng hộ đã trở nên ít
đi. Thật khó cho phe dân chủ nhỏ bé để thuyết phục các thành viên khác rằng nhà

gia, và tư bản trong nước, và chỉ ra các mâu thuẫn bên ngoài của quốc tế và nội bộ đã
trở nên tồi tệ, phát triển kết hợp phụ thuộc làm cho sự lãnh đạo của liên minh tay
ba ngày càng khó giải quyết.
2/ Sự phát triển phụ thuộc và liên minh tay ba:
Đối với Evans (1983, trang 141), phụ thuộc vào phát triển là một khái niệm mâu
thuẫn:
Phát triển bao hàm sự tích lũy vốn trong bối cảnh một bộ của lao động trong
nước ngày càng tách biệt, sự mở rộng của loại hàng hoá có thể sẽ được sản xuất ngay
tại trong nước, linh hoạt hơn so với hàng hoá được cung cấp trên thị trường quốc
tế và do đó ít bị tổn thương đến hệ thống quốc tế.
Định nghĩa theo cách này thì phát triển lại là đối lập của sự phụ thuộc. Tuy
nhiên, Evans chỉ ra rằng ở Brazil, phát triển có liên quan đến sự phụ thuộc vào vốn
nước ngoài. Điều gì đã làm cho Brazil phát triển phụ thuộc như vậy, theo Evans có
thể là do sự hình thành một liên minh tay ba: tập đoàn xuyên quốc gia, tư bản trong
nước, và một phần của chủ nghĩa tư bản nhà nước.
a/ Hiệp ước của liên minh tay ba
Trong một chừng mực nhất định, ba đối tác trong liên minh đã tìm ra cách để tất
cả cùng có lợi khi tham gia vào hiệp ước. Các tập đoàn xuyên quốc gia bị thu hút
vào thị trường Brazil rộng lớn, môi trường đầu tư thuận lợi được tạo ra bởi nhà nước,
18
NHÓM 6 – NHỮNG NGHIÊN CỨU MỚI CỦA TRƯỜNG PHÁI PHỤ THUỘC
chẳng hạn như kiểm soát nghiêm ngặt về lao động, trợ cấp hào phóng cho các nhà
phát minh, và bảo vệ những người sẵn sàng sản xuất trong nước khỏi những đối thủ
cạnh tranh sản xuất ở nơi khác. Đổi lại để được hưởng những thành quả của hoạt
động tại thị trường: như lợi nhuận, thì Evans(1983, trang 141) đã chỉ ra rằng "các tập
đoàn xuyên quốc gia đã phải nhường quyền tích lũy ưu tiên của mình cho sự tích tụ
trong nước", và họ đã phải chia sẻ quyền sở hữu và kiểm soát, quản lý với các đối
tác trong nước.
Tất nhiên, tư bản tư nhân trong nước sẽ được hưởng lợi từ môi trường đầu tư
tương tự như Brazil đã làm cho các công ty xuyên quốc gia, vd như lợi nhuận. Ngoài

dụng đòn bẩy tài chính và pháp luật để xâm phạm lãnh thổ công nghiệp vốn tư nhân.
Thứ ba, các công ty xuyên quốc biết rằng họ sẽ gặp rủi ro. Họ là những người đã
đầu tư một lượng vốn lớn và công nghệ, họ sẽ bị thiệt hại rất lớn nếu có bất kỳ thay
đổi trong các quy tắc của liên minh tay ba.Chính vì thế các công ty xuyên quốc đã
phải rất thận trọng và cảnh giác với bất kỳ cuộc khởi nghĩa dân tộc nào ở Brazil. Vì
vậy, Evans đã gán cho liên minh tay ba là một "quan hệ đối tác khó chịu", đầy căng
thẳng.
c/ Phép màu kinh tế ở Brazil dưới sự giải thích của Evans.
Theo Evans, ngoài việc hình thành các liên minh tay ba, thì còn hai yếu tố nữa
tạo ra các phép màu của sự tăng trưởng kinh tế ở Brazil từ những năm 1960 và đầu
những năm 1970.
Trước tiên, phải nhắc tới các lợi ích của phần lớn người dân Brazil đã phải hy
sinh để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Trong khi GNP của Brazil tăng ở mức kỷ lục,
thì trái lại mức thu nhập thực tế của công nhân Brazil lại giảm. Tỷ lệ tử vong trẻ sơ
sinh vẫn ở mức cao, người dân trong nước đã bắt đầu có những so sánh được thu
nhập trên đồng vốn bỏ ra.
Ngoài ra, tăng trưởng kinh tế của Brazil đã được hỗ trợ bởi một môi trường quốc
tế thuận lợi. Trong thời kỳ này xuất hiện sự mới mẻ trong thanh toán quốc tế, biểu
18
NHÓM 6 – NHỮNG NGHIÊN CỨU MỚI CỦA TRƯỜNG PHÁI PHỤ THUỘC
hiện bằng việc Brazil có thể dễ dàng vay vốn từ bên ngoài để tài trợ cho các doanh
nghiệp nhà nước. tạo dựng một thị trường xuất khẩu sôi động, qua đó thu hút các
công ty xuyên quốc gia cam kết đầu tư dài hạn làm cho sự phát triển phụ thuộc trở
nên tốt hơn.
Nếu liên minh ba, sự hy sinh của người dân Brazil, và môi trường quốc tế thuân
lợi giải thích cho các phép màu kinh tế ở Brazil, thì những gì sau đó giải thích cho sự
không chắc chắn của kinh tế và chính trị? Về điểm này, Evans đề cập đến hai yếu
tố: Sự thay đổi môi trường bên ngoài và những mâu thuẫn nội bộ tại Brazil cuối
những năm 1970.
3/ Các yếu tố tạo nên sự bất ổn chính trị.

công ty xuyên quốc gia. Ví dụ, trong năm 1980, các nhà hoạch định nhà nước đã cấp
cho nhà hóa học Dow giấy phép để sản xuất thử etylen và trợ cấp cho Dow một
khoản trị giá khoảng 173 triệu USD, với lý do là các sản phẩm hóa chất như vậy sẽ
mang lại doanh thu tổng cộng khoảng 800 triệu USD từ việc xuất khẩu trong khoảng
thời gian mười năm. Sự nhượng bộ này đã tạo cho nhà hóa học Dow thiết lập một đế
chế theo bằng các sản phẩm làm từ etylen.
Ngoài mong muốn tăng cường xuất khẩu, nhà nước cũng cố gắng để tăng nguồn
cung cấp các khoản vay nước ngoài. Ví dụ như trong ngành công nghiệp nhôm , để
đảm bảo một khoản vay 2 tỷ USD từ Nhật Bản, nhà nước đã cấp ưu đãi cho các công
ty Nhật Bản ở Brazil được phép mua điện của nhà nước Brazil ở mức trợ giá, và
nhôm xuất khẩu vào Nhật Bản được bán với giá thấp hơn ở thị trường Brazil.
Tuy nhiên, nhà nước đã ưu đãi quá nhiều đối với tư bản nước ngoài đến mức
độ mà nó đối kháng lại tư bản trong nước. Trong đầu những năm 1970, nhà nước đã
phải cam kết cho vay vốn với lãi suất thấp, và mở ra chương trình đầy tham vọng của
mình về kinh phí vốn, làm cho nhu cầu về chính trong các ngành tăng vọt. Tư
bản trong nước sẽ được ưu tiên hàng đầu trên hồ sơ dự thầu của chính phủ. Nhưng
18
NHÓM 6 – NHỮNG NGHIÊN CỨU MỚI CỦA TRƯỜNG PHÁI PHỤ THUỘC
trong thời gian cuối những năm 1970, nhà nước đã không giữ lời hứa của mình, tỷ
lệ lạm phát tăng cao và trạng thái cân bằng của các khoản thanh toán ngày một xấu
đi, từ đó buộc nhà nước phải cắt giảm chương trình đầy tham vọng của mình và nhu
cầu của nhà nước đối với hàng hóa, nhằm sử dụng vốn cho phù hợp. Do đó, những
người sản xuất hàng hóa bằng ngồn vốn trong nước, họ đã không còn chú trọng tới
lời mời của nhà nước để mở rộng khi họ gặp khó khăn và khoản vay của họ đang trở
thành một gánh nặng.
Tư bản trong nước đã thất vọng vì nhà nước không hỗ trợ cho họ trong thời
điểm khó khăn. Họ phản đối việc nhà nước ủng hộ các công ty xuyên quốc gia bằng
các kinh phí của các nhà tư bản trong nước. Điều này đã dẫn đến sự "nổi loạn của
doanh nhân" họ đối đầu với giai cấp tư bản nhà nước, tiêu biểu là cuộc đấu tranh dân
chủ để thực hiện ảnh hưởng đến việc ra quyết định của nhà nước.

yếu sự năng động của doanh nhân trong việc tích lũy tư bản ở Brazil.
Thứ ba, Nhà nước có thể áp đặt lên dân chúng để giảm bớt gánh nặng trách
nhiệm, vì vậy có thể cung cấp một điều kiện lao động thuận lợi hơn để tích lũy vốn.
Một lần nữa Evans nghĩ rằng giải pháp này là hoàn toàn không khả thi. Kể từ cuối
những năm 1970, đã có sự phản đối hoạt động này từ tầng lớp lao động, với hơn nửa
triệu lao động tham gia vào một làn sóng đình công lớn chưa từng có.Trong thực tế,
môi trường chính trị hiện hành vào những năm 80 đã chỉ ra một hướng tiến bộ cho
phân phối lại thu nhập của dân số Brazil.
Cuối cùng, Evans cho rằng nhà nước đã có rất ít lựa chọn cho việc giải quyết
tình trạng tiến thoại lưỡng nan, trong giai đoạn này bất ổn xảy ra nhiều hơn so với
trong thập kỷ trước – thập kỷ tăng trưởng thần kỳ. Vì vậy mà Evans đã đưa ra một số
viễn cảnh đối với tương lai của liên minh tay ba.
4/Triển vọng cho tương lai:
Viễn cảnh bi quan đó là sự suy giảm của các khoản đầu tư trực tiếp từ nước
ngoài, các doanh nghiệp tư nhân trong nước trở nên chưa sẵn sàng để mạo hiểm đầu
tư trong sản xuất. Với các doanh nghiệp nhà nước sẽ bị tê liệt bởi lạm phát, tư hữu

Trích đoạn SỨC MẠNH CỦA CÁC NGHIÊN CỨU MỚI TRƯỜNG PHÁI PHỤ

---