ĐỔI MỚI KẾT CẤU CỦA TIỂU THUYẾT “TỐ TÂM"
MỞ ĐÂU
NỘI DUNG
Chương 1.Tiểu thuyết Tố Tâm và kết cấu văn xuôi trung đại
1.1 Tiểu thuyết Tố Tâm
1.2 Kết cấu thơ văn trung đại
Chương 2.Kết cấu của tiểu thuyết Tố Tâm và tín hiệu đổi mới
2.1 Cốt truyện
2.1.1.Đảo lộn trật tự cốt truyện
2.1.2.Phá vở lối kết cấu hội ngộ-li biệt –đoàn viên
2.2 Điểm nhìn trần thuật
2.1.1.Sử dụng lời trần thuật ngôi thứ nhất
2.3.Nhân vật
2.3.1. Không phân chia nhân vật thành hai tuyên nhân vật
2. 3.2. Kiểu nhân vật
2.4.Thời gian –không gian
2.4.1Thời gian nghệ thuật bị đảo ngược
2.4.2.Không gian tâm lý
2.5. Kể chuyện theo diễn biến tâm lý nhân vật và kết hợp với
phương pháp dùng thư để nhân vật bộc lộ rỏ cảm xúc của mình

KẾT LUẬN
MỞ ĐẦU
Khi thực dân Pháp xâm lược nước ta đã khới động một loạt biện pháp
cụ thể có tác dụng nhằm hiện đại hóa văn học:phổ biến chữ quốc ngữ,lập
nhà in , xuất bản , bắt đầu dịch tác phẩm văn học pháp Mở đầu có thể nói
đến tác phẩm Thầy Lazaro Phiền của Nguyễn Trọng Quảng năm 1887, đã
đánh dấu việc cách tân tiểu thuyết Việt Nam theo hướng hiện đại hóa.
Nhưng chỉ khi xuất hiện tiểu thuyết Tố Tâm mới thưc sự dược hiện đại
hóa trên mọi phương diện.Đó là cuốn tiểu thuyết đúng với ý đồ và mong

cấu chuyện cổ Thế nhưng sau bi kịch không mang tính bi quan mà lại mở
ra lối kết cấu mới. Cái cũ tỏ ra thắng thế cái mới nhưng cái mới lại có đất
hiện diện.
Nhưng nếu họ cưỡng lại, muốn cưỡng lại, biết cách cưỡng lại thi
có lẽ cuốn tiểu thuyết đã đi theo một hướng mới va không còn dư vị “Tố
Tâm” của Hoàng Ngọc Phách.
1.2.Kết cấu văn xuôi trung đại
1.2.1.Khái niệm kết cấu
- Khái niệm kết cấu: Kết cấu được hiểu là sự sắp xếp, tổ chức xâu
chuỗi tất cả các bộ phận khác nhau trong tác phẩm thành một trật tự nhất
định. Nó tổ chức mối liên hệ giữa các yếu tố nội dung của tác phẩm (tính
cách & hoàn cảnh, hành động & biến cố…) và hình thức (bố cục, hệ thống,
ngôn ngữ, nhịp điệu…). Ngoài cốt truyện, kết cấu còn bao gồm phần bình
luận trữ tình phụ đề của tác giả.
1.2.2.Kết cấu thơ văn trung đại
1.2.2.1 Kết cấu chương hồi
Các tác phẩm văn học trung đại đều có kết cấu theo lối chương hồi
Kết cấu chương hồi là một phương diện thi pháp của tiểu thuyết chương hồi.
Cấp độ bề mặt của kết cấu chương hồi là các chương (hồi) - các đơn vị kết
cấu. Một chương (hồi) trong tiểu thuyết chương hồi thường có các dấu hiệu
nhận biết cụ thể. Dễ nhận biết nhất là tác phẩm được chia thành nhiều hồi,
mỗi hồi ứng với một sự kiện trong tác phẩm và được mở đầu bằng một câu
hay một cặp câu văn vần.
- 1.2.2.2Kết thúc có hậu
Trong văn xuôi trung đại thương là sử dụng lối kết cấu có hậu.ví như
trong các tác phẩm như:Truyện Kiều,Lục Vân Tiên
1.2.2.3Chia tác phẩm thành 3 phân : hội ngộ-li biệt –đoàn viên
1.2.2.4.Kết cấu theo hai tuyến nhân vật đối lập
Lối kết cấu này được sử dụng nhiều trong văn học cổ. Nhà văn xây
dựng hai tuyến nhân vật chính diện và phản diện đối lập nhau về lí tưởng,

Chương 2.Kết cấu của tiểu thuyết Tố Tâm và tín hiệu đổi mới
2.1 Cốt truyện

2.1.1.Đảo lộn trật tự cốt truyện
Đem kết cục để lên đầu rồi mới quay về tư đầu câu truyện,thỉnh
thoảng đẩy đọc giả từ quá khứ về hiện tại.Diễn biến truyện không còn theo
tuyến tính cũ.Nó lật ngược lại để cho truyện đi theo dòng hồi ức,thành một
vòng tròn gặp gở giữa kết thúc và mở đầu.Nội dung không có mấy hành
động mà chỉ diễn biến tâm lí hai người yêu nhau,với những trở ngại được
hiểu là từ bên ngoài-hai bên gia đình.Cốt truyện với kết thúc đã biết trước
nhưng niêm hứng thú vẫn nuôi dưỡng nội tâm nhân vật,sự say đắm hai tâm
hồn yêu nhau.Ngay từ khi mở đầu tác phẩm Hoàng Ngọc Phách đã để cho
đọc giả thấy trước kết thúc tác phẩm là cái chết của Tố Tâm
“Ký giả mở ra xem thấy đây hộp thư bỏ vào ba cái phong bì trên đề mấy
chữ:”Tố Tâm di bút”,ở dưới phong thư ấy thấy mấy chiếc khăn thêu,hai
chiếc nhẫn vàng,một cái kim vàng,đầu đính một đóa hoa lan nhỏ ”
Rồi sau đó tác giả mới đưa độc giả trở về với tùng sụ kiện cốt truyện.Tác giả
đôi lúc đang ở hiện tại thì đưa độc giả trở về quá khứ,rồi người đọc đang
chìm đắm trong quá khứ thì tác giả lại đưa vế với hiện tại.Ơ văn học giai
đoạn trước thì hầu hết cốt truyện dược diễn ra theo trình tự từ mở đâu đến
kết thúc,từ quá khứ trở về tương lai chứ không có kiểu đảo lộn trật tự kết cấu
như Hoàng Ngọc Phách.Như vậy thì chúng ta có thể thấy thông qua tác
phẩm Tố Tâm thi Hoàng Ngọc Phách đã làm đổi mới phần nào so với văn
học trước kia.
2.1.2.Phá vở lối kết cấu hội ngộ-li biệt –đoàn viên.
Tố Tâm đã phá vỡ lối kết cấu truyền thống của truyện thơ Nôm giai
đoạn trước, không chia tác phẩm thành ba phần: hội ngộ, biệt ly, đoàn viên
mà thay đổi nó bằng cách kết truyện không có hậu, cuối cùng Tố Tâm cũng
chết. Kiểu kết thúc này thường gặp ở những tiểu thuyết giai đoạn sau này,
nhất là trong tác phẩm của nhóm Tự Lực Văn Đoàn. Nhưng Hoàng Ngọc

chỉ khi đến Tố Tâm của Hoàng Ngọc Phách mới thật sự thành công,mang lại
dấu ấn riêng của tác phẩm.Hoang ngọc Phách đã mở đầu cho lối viết này và
có tác dụng “cắt đứt sợi dây liên kết với truyền thống.”.Nhưng với cách viết
này rất dễ rơi vao lối viết chung chung,giọng tự sự, đơn điệu. Hoàng Ngọc
Phách đã biết cách tránh đi sự đơn điệu này bằng nhiêu cách như :đảo lộn
trật tự cốt truyện Ông còn thêm vao nhiều đoạn độc thoại nội tâm qua ký và
thư,những đặc tả và đối thoại xen trong trần thuật,có thêm nhân vật kí giả.
Đang đứng ở vị trí Đạm Thủy chờ mong ngóng Tố Tâm,người viết nhảy
sang chỗ đứng của kí giả nhin vào Đạm Thủy và thay Đạm Thủy theo dõi
diễn biến tình cảm của Tố Tâm.
“Sáng hôm sau người coi của trường đưa tôi một phong thư,nhìn chữ biết
là của nàng, trong long thấy chuyến động, lại tưởng là bức thư vĩnh biệt mà
những giọt nước mắt hôm đó đã mấy chén quan hà Đạm Thủy nói đến đó
mà mở hộp đưa cho kí giả mà nói rằng: “Thư đây anh xem lấy cho tôi nghỉ
một tí”.Đạm Thủy tựa lưng vào ghế, ngửa đầu ra sau rồi gọi “bồi” lấy
nước ”
Đang đứng ở vị trí người trần thuật là Đạm Thủy người viết lại miêu tả và
đặc luôn Đạm Thủy vào trong cuộc, tìm ra một lăng kính đẻ nhằm thông qua
hình ảnh khúc xạ của Tố Tâm mà thấu hiểu được tâm lý của Đạm Thủy:
“Trong ngần ấy cô thiếu nữ cái đẹp Tố Tâm lại càng được rỏ rệt mười phần
làm cho Đạm Thủy thấy trong mình lúc đó nảy ra một thứ kiêu căng, kiêu
căng của ái tình, vì khi mà Tố Tâm dạo qua đó thì mười mấy con mawys
cũng nhìn theo”.
Có thể nói dòng trần thuật ẩn hồi trong hồi cố đã giúp tác giả đưa tác giả
đến thành công với tiểu thuyết Tố Tâm.
2.3.Nhân vật
2.3.1. Không phân chia nhân vật thành hai tuyên nhân vật
Hoàng Ngọc Phách không phân chia nhân vật của mình làm hai
tuyến chính - tà, thiện – ác như trong các truyện thơ Trong Tố Tâm Nôm, vì
vậy xung đột truyện không gay gắt, chủ yếu là xung đột trong nội tâm nhân

người này.
2.4.Thời gian –không gian
2.4.1.Thời gian nghệ thuật bị đảo ngược
Thời gian nghệ thuật trong truyện bị đảo ngược, không còn lối kết cấu thời
gian đơn tuyến như trước, thay vào đó là một thời gian tâm lí và không gian
hồi tưởng. Nhà văn không kể lại câu chuyện theo trật tự từ trước đến sau gắn
liền với sự phát triển cuộc đời nhân vật, mà đảo lộn trật tự thời gian đơn
tuyến ấy. Mở đầu truyện nhà văn không giới thiệu về nhân vật chính và hoàn
cảnh gia đình của các nhân vật chính mà lại giới thiệu về hoàn cảnh nhà văn
(tự xưng là ký giả) gặp Đạm Thủy, tình cờ trông thấy kỷ vật của mối tình
đầu của chàng. Sau đó, tác giả để nhân vật tự kể lại chuyện tình của mình.
Trong quá trình nhân vật kể lại câu chuyện, quả nghệ thuật của nó.
2.4.2.Không gian tâm lý
Hoàng Ngọc Phách biêt đặt mối tình của Tố Tâm và Đạm Thủy
vào trong khung cảnh thích hợp, rất ăn nhập với cục diện từng chặn đường
của họ. Khi mới bắt đầu quen biết quen hơi bén tiếng, họ chỉ có thể miên
mang chuyện trò trong cảnh trí một thư phòng. Không gian lúc đó phán ánh
sự mực thước của một mối tình vượt qua ranh giới tình bạn nhưng chưa ra
ngoài khuôn phép. Nhưng tình cảm đôi bên nay càng ngày càng lớn mãi
lên,ngôi nhà số 58 phố X tror nên chật chội. Cái cảm giác bắt hai người phải
giử gìn ý tứ- chàng không đến nhà nàng nữa, và nàng bớt trò chuyên với
chàng trước mặt mẹ, cũng chính là một thôi thúc buộc họ tim đến chân trời
rộng mở hơn.
Và thế tình yêu đã được mở rộng.Không gian lấp lánh những vung ánh
sáng rực rỡ của một mối tình đang đọ chín.
Nếu không gian chỉ rút lại một hình ảnh Tố Tâm thì đó hẳn là không gian
riêng của Đạm Thủy. Nhưng một không gian tấp nập đông người mà có hai
người đối thoại ngăm với nhau và chỉ có nhau mới hiểu thì đúng là không
gian cộng hưởng của tình yêu. Hoàng Ngọc Phách đã đặt họ vào không gian
của đêm trăng nhưng họ không thấy ai cả họ chỉ biết mấy chữ Đ.T.T.T. là tí

chưa quen với cách viết mới nên không dễ dàng đón nhận nó, về mặt nghệ
thuật Nguyễn Trọng Quản tuy có những đổi mới đáng kể nhưng vẫn chịu
ảnh hưởng của lối viết văn biền ngẫu, lối kể chuyện tự thuật…Tuy nhiên sở
dĩ Tố Tâm có sức hấp dẫn như vậy là vì nó là quyển tiểu thuyết tâm lí đầu
tiên của văn học Việt Nam. Và có thể nói thành công lớn nhất của Hoàng
Ngọc Phách là nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật, điều này sẽ được trình bày
ở phần sau.
Nhưng sự cố gắng phi thường của bút tiểu thuyết gia Hoàng Ngọc Phách
trên nhiều mặt cũng đã dành được những thành công vể vang. Trước hết là
sự đong góp của ông danh cho thể loại tiểu thuyết hiện đại này. Nếu so sánh
với các tiểu thuyết chương hồi ra đời trước Tố Tâm, cuốn tiểu thuyết của
ông có phần quá dung dị nhưng lại đem đến thành công lớn,mở đường cho
tiểu thuyết tâm lí thế kỉ XX.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Tiểu thuyết Tố Tâm của Hoàng Ngọc Phách.
2.Mấy vấn đề thi pháp văn học trung đại Việt Nam- Trần Đình Sử.
3.Gíao sư Nguyễn Huệ Chi- Tố Tâm: từ góc nhìn thi pháp học.
4.Giáo sư Phong Lê :Hoàng Ngọc Phách với “Tố Tâm”.