Cần sớm xây dựng khung pháp lý về hoạt động
của tổ chức định mức tín nhiệm trên
THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
LÊ VŨ NAM
Tiến sĩ, Trung tâm giao dịch chứng khoán TP. HCM
Ở các nước phát triển định mức tín nhiệm đối các
chứng khoan nợ là một hoạt động không thể thiếu
được trên thị trường tài chính nói chung và thị trường
chứng khoán nói riêng. Thực tế cho thấy, các nhà đầu
tư đặc biệt là các nhà đầu tư là tổ chức khi quyết định
lựa chọn một chứng khoán nợ để đầu tư thường tìm
hiểu những thông tin cần thiết liên quan đến đối
tượng đầu tư nhằm xác định mức rủi ro có thể xảy ra
đối với hoạt động đầu tư của mình. Chính vì vậy, nhu
cầu xếp hạng tín nhiệm đối với các chứng khoán nợ
đã trở nên bức thiết và có ý nghĩa lớn đối với nhà đầu
tư, tổ chức phát hành và thị trường. Bởi lẽ, định mức
tín nhiệm là việc định lượng các rủi ro về tài chính
của các đợt phát hành chứng khoán nợ hoặc bản thân
các tổ chức phát hành chúng, trên cơ sở đó đưa ra
nhận định về mức độ rủi ro tín dụng của các đợt phát
hành cũng như khả năng hoàn vốn và thanh toán lãi
suất của các tổ chức phát hành. Như vậy, có thể thấy
rằng hoạt động xếp hạng, định mức tín nhiệm góp
phần rất lớn trong việc tạo ra một môi trường đầu tư
minh bạch, công khai và lành mạnh, bảo vệ quyền và
lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư khi tham gia đầu tư
vào các chứng khoán nợ – một lượng hàng hóa đáng
kể của thị trường chứng khoán.
Hiện nay, trên thị trường giao dịch tập trung ở Việt
Nam các chứng khoán nợ được niêm yết giao dịch

của tổ chức xếp hạng tín nhiệm đưa ra, nhà đầu tư sẽ
có điều kiện tiếp cận với những thông tin về tổ chức
phát hành. Đặc biệt, khi những tổ chức phát hành
được đánh giá là có uy tín có thể phát hành trái phiếu
với lãi suất thấp hơn mà vẫn thu hút được nhà đầu tư.
Nói một cách khác, hoạt động của tổ chức định mức
tín nhiệm sẽ góp phần làm tăng thêm lòng tin của nhà
đầu tư và uy tín của tổ chức phát hành, điều mà thị
trường chứng khoán Việt Nam rất cần trong giai đoạn
hiện nay;
Thứ ba, việc xác định hệ số tín nhiệm thúc đẩy tổ
chức phát hành có trách nhiệm hơn đối với nhà đầu
tư. Đánh giá mức tín nhiệm luôn là công việc liên
quan chặt chẽ với uy tín của tổ chức phát hành, điều
đó thúc đẩy người phát hành thực hiện tốt hơn các
cam kết thanh toán tiền lãi và gốc cho nhà đầu tư.
Việc xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý cho sự
hình thành và hoạt động hiệu quả của tổ chức định
mức tín nhiệm với tư cách là một chủ thể độc lập trên
thị trường chứng khoán Việt Nam, trước tiên phải
mang tính chất tiền đề, là những cơ sở pháp lý cơ bản
nhất để điều chỉnh các mối quan hệ phát sinh trong
lĩnh vực định mức tín nhiệm, đồng thời định ra hướng
đi đúng cho các hành vi xử sự của cá nhân, tổ chức
liên quan trong khuôn khổ mà pháp luật quy định.
Mặt khác, phải có sự dung hòa tính chất hấp dẫn về
mặt kinh tế và tính an toàn pháp lý của hoạt động
này. Có như vậy thì sự điều chỉnh của pháp luật mới
có hiệu quả và thúc đẩy hoạt động định mức tín
nhiệm nói riêng và hoạt động của thị trường chứng

thị trường chứng khoán Tuy nhiên, để thị trường
nhanh chóng ổn định và phát triển, đáp ứng được các
yêu cầu của nền kinh tế, thì việc sớm tiến hành xây
dựng và ban hành Luật chứng khoán là một điều tối
cần thiết. Nhận thức được tầm quan trọng đó, Quốc
hội Khóa X của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam đã đưa Luật Chứng khoán vào chương trình xây
dựng luật của Quốc hội và Ủy ban chứng khoán nhà
nước là cơ quan được giao làm đầu mối để tiến hành
xây dựng văn bản luật quan trọng này. Những quy
định trong Luật Chứng khoán nên thể hiện sự khái
quát, bao trùm về hoạt động chứng khoán và thị
trường chứng khoán, còn những quan hệ cụ thể phát
sinh sẽ được điều chỉnh trực tiếp bởi các văn bản
hướng dẫn dưới luật. Như vậy có thể thấy rằng, Luật
Chứng khoán sẽ đặt nền tảng pháp lý cơ bản cho các
hoạt động trên thị trường chứng khoán, trong đó có
hoạt động của tổ chức định mức tín nhiệm. Chúng tôi
đề nghị, trong Luật này cần có một chương (hoặc
phần) quy định về những vấn đề chung nhất trong
hoạt động của tổ chức định mức tín nhiệm như: khái
niệm, địa vị pháp lý, nguyên tắc tổ chức và hoạt động
của tổ chức định mức tín nhiệm
2. Ban hành Nghị định của Chính phủ về tổ chức và
hoạt động của tổ chức định mức tín nhiệm:
Bên cạnh việc quy định những điều khoản chung nhất
cho hoạt động định mức tín nhiệm trong Luật Chứng
khoán, Chính phủ cần ban hành Nghị định để điều
chỉnh chi tiết các quan hệ pháp luật phát sinh trong
lĩnh vực này. Cùng với quá trình phát triển của thị

quan đến giấy phép hành nghề đối với nhân viên
nghiệp vụ của tổ chức định mức tín nhiệm;
· Cơ cấu sở hữu của tổ chức định mức tín nhiệm;
· Nguyên tắc hoạt động của tổ chức định mức tín
nhiệm;
· Phạm vi hoạt động và đối tượng xếp hạng của tổ
chức định mức tín nhiệm;
· Quyền và nghĩa vụ của tổ chức định mức tín nhiệm;
· Vấn đề công bố thông tin của tổ chức định mức tín
nhiệm;
· Chế độ tài chính, kế toán của tổ chức định mức tín
nhiệm;
· Việc thanh tra, giám sát các hoạt động của tổ chức
định mức tín nhiệm;
Ngoài ra, trong Nghị định nói trên cần phải dành một
chương (hoặc phần) để pháp điển hoá các khái niệm,
các quy định về hoạt động định mức tín nhiệm. Cần
chú ý rằng đây là lĩnh vực mới đối với các doanh
nghiệp và công chúng Việt Nam, cho nên đòi hỏi việc
giải thích các thuật ngữ, khái niệm phải ngắn gọn, dễ
hiểu và đầy đủ phù hợp với tư duy và trình độ hiểu
biết của quảng đại công chúng, tránh cầu kỳ, rườm rà,
khó hiểu. Việc ban hành kịp thời những văn bản
hướng dẫn thực hiện Nghị định như Quy chế, Thông
tư…cũng có ý nghĩa hết sức quan trọng. Có thể xem
đây là những điều kiện cơ bản để các quy định của
Nghị định đi vào cuộc sống.
3. Đồng bộ hóa các quy định pháp luật liên quan đến
hoạt động của tổ chức định mức tín nhiệm:
Để tạo ra một khung pháp lý hoàn chỉnh cho việc

lệnh hiện hành về thủ tục giải quyết các vụ án kinh tế
cần bổ sung những quy định thừa nhận các tranh chấp
phát sinh từ hoạt động định mức tín nhiệm là các
tranh chấp về kinh tế và thuộc thẩm quyền xét xử của
Tòa kinh tế hoặc Trọng tài kinh tế.
Như vậy, qua trình bày trên, khung pháp lý cho sự
hình thành và hoạt động của tổ chức định mức tín
nhiệm tại Việt Nam sẽ bao gồm việc ban hành Luật
về Chứng khoán, Nghị định của Chính phủ về tổ
chức và hoạt động của tổ chức định mức tín nhiệm
kết hợp đồng thời với việc đồng bộ hoá các quy định
pháp luật có liên quan đến hoạt động này. Hướng xây
dựng như vậy, một mặt đáp ứng được những nhu cầu
thực tế của việc hình thành một khung pháp lý hoạt
động định mưc tín nhiệm, đảm bảo được tính đồng bộ
với các ngành luật có liên quan, mặt khác vẫn tuân
thủ đúng các nguyên tắc lập pháp để tạo điều kiện
thực thi có hiệu quả.