Websi te: htt p: //www.docs.vn Ema il : l ienhe @d ocs.vn Te l
(
: 09 18.775 .368
Mở ĐầU
Sự cần thiết nghiên cứu đề tài
Đối với các quốc gia thực hiện kinh tế mở cửa ,cung với hoạt động kinh tế
đối ngoại ngày càng đợc mở rộng và phát triển mạnh mẽ . Trong đó ,ngoài
việc mở rộng ngoại thơng ,thì hoạt động thu hút vốn tài trợ quốc gia đã và
đang đợc các quốc gia rất quan tâm .
Đặc biệt đối với các quốc gia tiến hành công nghiệp hóa đất nớc, thì vốn
là một yếu tố ,một điều kiện tiền đề không thể thiếu . Nhất là trong điều kiện
hiện nay ,với những thành tựu mới của khoa học va công nghệ cho phép các
nớc tiến hành công nghiệp hóa có thể rút ngắn phát triển kinh tế ,khắc phục
tình trang tụt hậu và vận dụng tối đa lợi thế của các nớc đi sau.
Đối với Việt Nam, nguồn vốn ODA có vai trò quan trọng trong chiến l-
ợc phát triển kinh tế ,cải thiện môi trờng đầu t, xây dng cơ sở hạ tầng và tăng
khả năng thu hút vốn FDI .
Trong nhiều năm qua ODA đã góp phần quan trọng thúc đẩy quá trình
phát triển KTXH của các nớc đang phát triển . Theo thời gian, khối lợng vốn
ODA vào Việt Nam ngày càng tăng và góp phần không nhỏ vào quá trình
phát triển KTXH ở nớc ta .Tuy nhiên ,có nhiều năm chúng ta cha sử dụng hết
đợc nguồn vốn quý giá này .Giải ngân chậm là một vấn đề mà cả Chính phủ
và các nớc tài trợ quan tâm, nhằm đạt đợc tỉ lệ giải ngân thỏa đáng . Vì thế
nghiên cứu đề tài: Tình hình giải ngân trong các dự án sử dụng vốn
ODA là hết sức cần thiết .Trong quá trình nghiên cứu chắc chắn sẽ không
tránh khỏi sai sót . Em rất mong đợc sự giúp đỡ của thầy giáo Nguyễn Th-
ờng Lạng để em hoàn thành đề tài này.
1
Websi te: htt p: //www.docs.vn Ema il : l ienhe @d ocs.vn Te l
(
: 0918 .775.3 68

Trong khi nghiên cứu các mô hình chiến lợc cơ bản .Chúng ta khái quát
thành hai dạng cơ bản: chiến lợc hớng nội và chiến lợc hớng ngoại.
Ngân hàng thế giới (WB) tiến trình nghiên cứu 41 nớc trên thế giới và
làm 4 nhóm quốc gia : hớng nội mạnh, hớng nội vừa phải, hớng ngoại vừa
phải và hớng ngoại mạnh .Trong 4 nhóm nớc này, xét theo 3 tiêu thức tốc độ
tăng trởng GDP ,giải quyết việc làm và Công nghiệp hóa ,WB kết
luận rằng các nớc hớng ngoại mạnh là các nớc thành công nhất : chiến
lợc hớng ngoại là sự lựa chọn đúng đắn dành cho các nớc đang phát triển :
Trong chiến lợc này ,các khâu chủ yếu đối với bên ngoài gồm cả việc mở
rộng ngoại thơng, thu hút vốn FDI và ODA .
Nh vậy có thể nói vốn ODA có vai trò quan trọng trong chiến lợc phát
triển kinh tế của các nớc đang và chậm phát triển .Điều đó đợc thể hiện rõ nét
ở các khía cạnh sau :
Thứ nhất ,ODA có vai trò bổ sung cho nguồn vốn trong nớc
Đối với các nớc đang ,đây là nguồn tài chính quan trọng giữ vai trò bổ
sung cho quá trình phát triển .chẳng hạn ở Đông Nam á ,sau khi dành đợc
độc lập, đều ở trong tình trạng nghèo nàn và lạc hậu .Để phát triển cơ sở hạ
tầng ,đảm bảo tiền đề vật chất ban đầu cho phát triển kinh tế, đòi hỏi phải có
nhiều vốn ,nhng khả năng thu hút vốn này là rất chậm ,giải quyết vấn đề này,
các nớc đang phát triển nói chung và các nớc Đông Nam á nói riêng đã sử
dụng nguồn vốn ODA .Theo báo cáo của Ngân Hàng Thế Giới ,từ năm
1971đến 1974 tại Philippin có tới 60% tổng vốn vay ODA đợc chi cho phát
triển cơ sở hạ tầng .ở Thailan, Xingapo nhiều công trình hạ tầng kinh tế xã
hội nh sân bay, bến cảng, đờng cao tốc, trờng học, bệnh viện, trung tâm
nghiên cứu khoa học mang tầm cỡ quốc gia đã đợc xây dựng bằng nguồn vốn
ODA . Đài loan, Hàn quốc trớc đây cũng dựa vào nguồn vốn ODA để Hiện
đại hóa cơ sở hạ tầng .
ở Việt Nam, vốn ODA giúp Việt Nam có thêm nguồn lực chủ động
đầu t cho cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội .Nhng tính tổng thể từ năm 993 đến
nay, sau khi , Mỹ bỏ cấm vận đối với Việt Nam hiện nay thì nguồn vốn này

hành điều chỉnh lại cơ cấu kinh tế chuyển chính sách kinh tế nhà nớc đóng
vai trò trung tâm sang chính sách khuyến khích nền kinh tế theo định hớng
phát triển kinh tế khu vực t nhân .Nhng muốn thực hiện đợc việc điều chỉnh
này phải có một nguồn vốn lớn ,do vậy các Chính phủ lại dựa vào nguồn vốn
4
Websi te: htt p: //www.docs.vn Ema il : l ienhe @d ocs.vn Te l
(
: 09 18.775 .368
ODA .Với loại hỗ trợ này ,trong những năm 1987-1989 nhật bản đã cấp
61700 triệu yên để hỗ trợ hoàn thiện cơ cấu kinh tế cho 26 nớc Châu Phi ,còn
từ 1990 đến 1992 đã cấp 600 triệu USD cho Mông Cổ , Pêru và các nớc
khác ở Châu á, Trung và Nam Mỹ ,trong 3 năm trở lại đây Nhật Bản đã dành
một khoảng gần 700 triệu USD để hỗ trợ điều chỉnh cơ cấu kinh tế ở các nớc
đang phát triển .Đây cũng là loại hỗ trợ đợc thế giới thừa nhận .
Thứ t, ODA tăng khả năng thu hút vốn FDI và tạo điều kiện để mở rộng
đầu t phát triển trong nớc và ở các nớc đang phát triển .
Nh đã biết ,để có thể thu hút đợc các nhà đầu t trực tiếp nớc ngoài bỏ
vốn đầu t vào một lĩnh vực nào đó ,các quốc gia phải đảm bảo cho họ có đợc
môi trờng đầu t tốt ,đảm bảo đầu t có lợi với chí phí đầu t thấp ,hiệu quả đầu
t cao . Muốn vậy ,đầu t của nhà nớc phải tập trung vào việc nâng cấp , cải
thiện mới cơ sở hạ tầng, hệ thống tài chính , ngân hàng Nguồn vốn để Nhà
nớc có thể giải quyết những đầu t này là phải dựa vào nguồn vốn ODA giúp
bổ sung cho vốn đầu t hạn hẹp từ ngân sách của Nhà nớc .Một khi môi trờng
đầu t đã đợc cải thiện sẽ tăng thu hút dòng vốn đầu t trực tiếp nớc ngoài,thúc
đẩy đầu t trong nớc , dẫn đến sự phát triển bền vững .
Mặc khác , việc sử dụng nguồn vốn ODA để đầu t cải thiện cơ sở hạ
tầng sẽ tạo điều kiện cho các nhà đầu t trong nớc tập trung vào các công trình
sản xuất kinh doanh có khả năng mang lại lợi nhuận .
Rõ ràng là, hỗ trợ phát triển chính thức ,ngoài việc bản thân nó là
nguồn vốn bổ sung quan trọng cho các nớc đang phát triển ,còn có tác dụng

48,8
100
62,8
37,4
Nguồn :Báo nghiên cứu lí luận số 6 năm 2000.
Sau năm 1979 ,khi các nớc T Bản PhơngTây và Trung Quốc chính thức
cắt nguồn hỗ trợ này thì nguồn hỗ trợ phát triển chính thức dành cho Việt
Nam chủ yếu là từ Liên xô và các nớc trong hệ thống XHCN .Từ năm 1986
đến năm 1990 là thời kỳ nguồn viện của nớc ngoài cho Việt Nam chủ yếu là
từ khối SEV ,chiếm tới 70% nguồn viện trợ của ngân sách Nhà nớc ,đại bộ
phận từ Liên xô cũ dới hình thức nhập khẩu công trình thiết bị toàn bộ và bù
đắp phần nhập siêu của Việt Nam từ các nớc SEV. Tính đến năm 1990, Việt
Nam đã nhận đợc 12,6 tỷ rúp chuyển nhợng ODA của Liên Xô. Lúc cao nhất
năm 1986, khối lợng ODA đạt tới 1800 triệu rúp chuyển nhợng, bao gồm
khoảng 100 dự án thuộc các lĩnh vực khác nhau.
Bằng nguồn viện trợ của Liên Xô, một số công trình quan trọng của
nền kinh tế đã đợc xây dựng và phát huy hiệu quả nh nhà máy thuỷ điện Hòa
Bình, nhà máy thuỷ điện Trị An, nhiệt điện Phả Lại, xi măng Bỉm Sơn, cầu
Thăng Long
Nhng sau khi Liên Xô và Đông Âu sụp đổ, ODA vào Việt Nam bị dán
đoạn và đến năm 1993, sau khi Mỹ tuyên bố bỏ cấm vận với Việt Nam thì
nguồn vốn này vào Việt Nam đợc phục hồi một cách nhanh chóng. Đến nay
đã có hàng nghìn công trình trên nhiều lĩnh vực kinh tế xã hội của Việt Nam
đợc hoàn thành với sự đóng góp chính của ODA. Thực tế cũng chứng minh
rằng, sự đổi thay của Việt Nam ngày hôm nay không thể không kể đến những
đóng góp trên nhiều lĩnh vực của nguồn vốn này.
6
Websi te: htt p: //www.docs.vn Ema il : l ienhe @d ocs.vn Te l
(
: 09 18.775 .368

Websi te: htt p: //www.docs.vn Ema il : l ienhe @d ocs.vn Te l
(
: 09 18.775 .368
- Số tiền trong hạng mục giải ngân cụ thể của tài khoản vay còn đủ để
trang trải cho khoản thanh toán hay cam kết .
1.1.2- Đơn xin rút vốn chỉ có một hay hai khoản mục thanh toán - điển
hình là trờng hợp thanh toán trực tiếp cho nhà cung ứng - thì đơn xin rút vốn
và các chứng từ đi kèm đợc nộp cho ngân hàng không cần có bảng sao kê
tóm tắt. Tuy nhiên thông thờng các đơn xin rút vốn thờng gồm một số khoản
mục của một hay nhiều hạng mục. Trong các trờng hợp đó cần có sao kê tóm
tắt.
Các đơn xin rút vốn cần đợc nộp cho ngân hàng làm 2 bản (1 bản sao và
1 bản gốc). Các hớng dẫn thanh toán cần phải ghi đầy đủ tên và địa chỉ
củaNgân hàng của ngời nhận, mã số SWIFT (đối với các ngân hàng thuộc hệ
thống này) số Tài khoản và tên chủ tài khoản cũng nh các thông tin tham
chiếu khác để đảm bảo việc xác định chính xác khoản mục thanh toán. Ngoài
ra nếu Ngân hàng của ngời đợc thanh toán không đặt tại nớc có đồng tiền
thanh toán thì cần cung cấp tên và địa chỉ của Ngân hàng đại lý tại nớc đó.
Phải lập các đơn riêng rẽ đối với mỗi loại đồng tiền đề nghị thanh toán.
Thông thờng việc giải ngân thờng đợc thực hiện bằng phơng thức chuyển tiền
điện tử cho các ngân hàng. Chỉ trong các trờng hợp ngoại lệ , Ngân hàng mới
chấp nhận thanh toán bằng Séc .
SWIFT là hệ thống tin điện tài chính của hiệp hội thông tin viễn thông
tài chính liên Ngân hàng toàn cầu .Ngân hàng là thành viên SWIFT nh nhiều
Ngân hàng thơng mại và tổ chức tài chính lớn khác .
Sao kê tóm tắt : Các Sao kê tóm tắt cần đợc đính kèm với Đơn xin Rút
vốn nếu trong đơn không có đủ chỗ để điền các thông tin về nhà thầu/nhà
cung ứng. Thông thờng các sao kê riêng rẽ sẽ đợc dùng nếu các khoản chi
trang trải cho hai hay nhiều hạng mục hoặc tiểu dự án hoặc có thể sử dụng
một sao kê tóm tắt với điều kiện các khoản mục đợc phân nhóm theo hạng

1.2.1 Các bớc đầu tiên cho việc rút vốn
Để rút đợc vốn bên vay phải tuân thủ trình tự các yêu cầu từ phía nhà
tài trợ đợc thể hiện nh sau:
Khoản vay phải đợc Ngân hàng tuyên bố có hiệu lực sau khi đã thực
hiện đúng mọi điều kiện đã đợc quy định trong hiệp định vay và các điều
kiện chung , Ngân hàng phải nhận đợc văn bản uỷ quyền ký các đơn xin rút
vốn, phải thực hiện đầy đủ các điều kiện giải ngân ( nếu có) liên quan đến
9
Websi te: htt p: //www.docs.vn Ema il : l ienhe @d ocs.vn Te l
(
: 09 18.775 .368
hạng mục giải ngân cụ thể . Đối với tất cả các lần rút vốn ,Ngân hàng phải
nhận đợc Đơn xin rút vốn theo mẫu đợc chấp nhận xác nhận việc thực hiện
đúng các thủ tục mua sắm ,và có các chứng từ xác minh đợc chấp nhận .
1.2.2 Xử lý đơn rút vốn
Trong nội bộ Ngân hàng ,Vụ vốn vay chịu trách nhiệm xem xét đơn rút
vốn ,duyệt các khoản thanh toán ,và kế toán cả các khoản giải ngân và các
khoản trả nợ .Đơn xin rút vốn đảm bảo các yêu cầu nh đơn xin rút vốn đã đ-
ợc cán bộ ủy quyền ký , các khoản chi tiêu là hợp lệ và có đầy đủ các chứng
từ ,vốn cha giải ngân còn đủ trong khoản vay và hạng mục liên quan . Thời
gian xử lý từ khi nhận đơn cho đến khi thanh toán mất khoảng hai tuần, nếu
đơn xin rút vốn không đợc lập đúng và đủ thì thời gian xử lý sẽ lâu hơn ,nếu
có những vấn đề phát sinh nghiêm trọng thì đơn xin rút vốn có thể đợc trả lại
hoặc tổng số tiền thanh toán bị giảm mức trang trải cho các khoản hợp lệ
,hoặc bên vay không tuân thủ các điều kiện quy định trong hiệp định vay
vốn thì Ngân hàng có thể đình chỉ giải ngân .
1.2.3 Thuế
Ngân hàng không tài trợ cho thuế nhập khẩu và các loại thuế khác do n-
ớc hội viên vay vốn đánh thuế .Chính sách này đợc áp dụng bằng cách lựa
chọn các khoản mục đợc tài trợ và định phần trăm giải ngân hợp lệ sao cho

trả bằng ngoại tệ sẽ đợc Ngân hàng tài trợ, việc tự Bảo hiểm và phí Bảo hiểm
bằng tiền trong nớc không đợc tài trợ trừ khi đợc quy định rõ trong hiệp định
vay .
2 . Thủ tục từ phía việt nam
Vì ta là nớc tiếp nhận vốn, thủ tục cồng kềnh kết hợp các thủ tục của
nhà tài trợ vì vậy dẫn đến quá trình giải ngân diễn ra chậm rãi.
Tuy nguồn vốn vày giúp cải thiện cơ sở hạ tầng nhng không phải ai tài
trợ cũng nhận mà còn phụ thuộc vào các điều kiện ghi trong thủ tục nớc cho
vay. Tuy nhiên thủ tục của ta cũng rất phức tạo nhiều khâu nhiều bớc.
- Thủ tục pháp lý: nhiều tầng nấc, nhiều khâu phải qua nhiều cơ quan
thẩm định, phê duyệt. Trong các khâu chuyển biến rất chậm, gây trở ngại và
kém hấp dẫn các nhà đầu t nớc ngoài.
- Chính sách thuế:
+ Thủ tục đăng ký thuế với tổ chức đợc uỷ quyền thu thuế, phí, lệ phí,
các chủ dự án và các nhà thầu chính thức nớc ngoài còn cồng kềnh.
11
Websi te: htt p: //www.docs.vn Ema il : l ienhe @d ocs.vn Te l
(
: 09 18.775 .368
+ Thñ tôc vÒ thuÕ GTGT víi c¸c DA ODA.
12
Websi te: htt p: //www.docs.vn Ema il : l ienhe @d ocs.vn Te l
(
: 09 18.775 .368
Chơng II; thực trạng tình hình giải ngân trong các
dự án sử dụng vốn oda
I. Tình hình thu hút vốn ODA ở việt nam
1. Tình hình chung
Hơn 10 năm qua cùng với các nhân tố khác, nguồn vốn ODA đã có
những đóng góp nhất định cho sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của đất