Một số vấn đề trong lập, thẩm định dự án đầu t
trong các doanh nghiệp xây dựng giao thông NCS. Nguyễn Quỳnh Sang
Bộ môn Kinh tế Xây dựng
Trờng Đại học Giao thông Vận tải

Tóm tắt: Bi báo lm rõ một số vấn đề tồn tại trong việc lập, thẩm định dự án đầu t trong
các doanh nghiệp xây dựng giao thông v đa ra những ý kiến bớc đầu giải quyết những vấn
đề đó.
Summary: The paper clarifies some existing proplems in preparation and appraisal of
investment projects at transport construction enterprises and proposes some initial ideas
towards solving these problems.

i. Đặt vấn đề
Đầu t phát triển doanh nghiệp có tầm quan trọng đặc biệt, có tính chất chiến lợc, quyết
định đến tơng lai của một doanh nghiệp. Quyết định đầu t khôn ngoan sẽ mang lại lợi ích lâu
dài, ngợc lại quyết định đầu t sai lầm buộc doanh nghiệp phải trả giá trong thời gian không
ngắn. Vì vậy, trớc khi đầu t vào một dự án nào đó đòi hỏi doanh nghiệp phải lập dự án với
nhiều phơng án khác nhau sau đó lựa chọn ra phơng án có hiệu quả nhất. Thực tế việc lập và
thẩm định các dự án đầu t nói chung, các dự án đầu t mua sắm, đổi mới công nghệ trong các
doanh nghiệp xây dựng giao thông nói riêng còn một số tồn tại nhất định. Bài báo làm rõ những
tồn tại về ba vấn đề: Xác định dòng tiền tệ; thẩm định dự án và việc sử dụng các chỉ tiêu để
đánh giá lựa chọn dự án, từ đó đa ra những ý kiến giải quyết các vấn đề đó.
CT 2
II. Xác định dòng tiền tệ
Trong phân tích đánh giá dự án (DA), điều quan trọng hàng đầu là tính đầy đủ các loại chi
phí và thu nhập để đa vào dòng tiền, phục vụ cho việc tính các chỉ tiêu. Thực tế, vấn đề xác
định dòng tiền tệ còn một số tồn tại v hớng giải quyết sau:

quả là bao nhiêu
b. Thu thập cha đầy đủ các thông tin, dữ liệu cần thiết để lập dự án.
CT 2
Xác lập các thông tin, dữ liệu đầu vào của DA là công việc hết sức quan trọng, quyết định
việc đánh giá DA thực sự có khả thi hay không. Vì vậy, các thông tin, dữ liệu đầu vào của DA
không thể áp đặt, sao chép mà phải dựa trên các cơ sở nghiên cứu khoa học, điều tra thị trờng,
các số liệu thống kê, dự báo một cách hệ thống, chính xác và khách quan. Công việc này, trong
thực tế là rất phức tạp, phụ thuộc vào nhiều yếu tố, tốn kém chi phí và mất rất nhiều thời gian,
công sức. Nhất là khi DN thực hiện các DA xây dựng công trình hay những DA có thời gian tính
toán dài, việc điều tra số liệu quá khứ gặp rất nhiều khó khăn trong việc thu thập số liệu, nếu có
thu thập đợc thì chỉ trong thời gian ngắn, số liệu thiếu tin cậy Do vậy, khi lập và thẩm định
DA có trờng hợp phải sử dụng các thông tin của DA tơng tự đã thực hiện có hiệu quả để điều
chỉnh cho phù hợp với DA cần lập. Nh vậy, việc xác định các số liệu là không chính xác sẽ ảnh
hởng rất lớn đến việc thực hiện sau này, bởi lẽ mỗi DA có những điều kiện khác nhau, đợc
triển khai, thực hiện ở những thời điểm khác nhau, các yếu tố tác động cũng khác nhau
c. Cha xác định đầy đủ nhu cầu vốn v nguồn vốn để thực hiện dự án
Việc xác định chính xác lợng vốn đầu t là hết sức cần thiết, nó ảnh hởng ngay từ khi
đánh giá và khi triển khai bớc ban đầu của DA. Thực tế, có một số DA, nhất là các DA sản xuất
vật liệu hay DA BOT xây dựng công trình giao thông do các DN thực hiện, thời gian thực hiện
DA tơng đối dài, hơn nữa từ khi lập đến khi triển khai, giá cả thị trờng đã thay đổi, thờng theo
chiều tăng lên, ảnh hởng rất lớn đến việc thực hiện. Chẳng hạn nh dự án BOT cầu Rạch
Miễu, tổng mức đầu t ban đầu lập là 594 tỷ đồng, do giá cả vật liệu tăng, tiền lơng tối thiểu tăng, tổng mức đầu t đã tăng lên 988 tỷ đồng [báo GTVT 30/8/06].
Về nguồn vốn, thông thờng ngay khi lập DA, đã xác định nguồn vốn để thực hiện DA. Tuy
nhiên, thực tế công việc lựa chọn nguồn vốn khi lập DA, mới chỉ dừng ở việc dự tính và do ý chủ
quan của DN mà cụ thể hơn là của ngời lập DA, mà cha có sự đàm phán, ký kết cụ thể về số
lợng vốn về thời gian cung cấpvới các nhà cung cấp vốn, họ cho rằng đây mới là giai đoạn
lập DA chứ đã thực hiện đâu, cho nên cha thấy rõ đợc tầm quan trọng của nó. Dẫn tới, có tình
Thứ nhất, chấp nhận từ bỏ những chi phí quá khứ, chấm dứt DA để bảo toàn các nguồn lực
lớn hơn còn lại.
Việc l
ậ
p m
ộ
t
số DA còn
Cha xác
định đầy
đủ và rõ
vốn và
nguồn tài
trợ
Thu th
ậ
p cha
đầy đủ các
thông tin, dữ
liệu cần thiết
cho việc lập
DA
Còn hiện
t
Cha lờng
trớc hết
các vấn đề
hậu thẩm

những ngời có thiên hớng bảo thủ, thích mạo hiểm lựa chọn, mặc dù không có đảm bảo sẽ
cứu vãn đợc DA.
IV. vấn đề sử dụng các chỉ tiêu để đánh giá, lựa chọn Dự án
Qua khảo sát ở một số DNXDGT cho thấy, để đánh giá, lựa chọn DA đầu t phải dựa vào
một số chỉ tiêu cơ bản, tùy theo mục tiêu đầu t và tính cấp thiết của DA, tuy nhiên, trong thực tế
một số trờng hợp khi đánh giá, DN đã tính các chỉ tiêu hoặc đã tính nhng cha đủ, mà chỉ dựa
vào việc xác định các khoản thu và chi của DA làm cơ sở cho việc quyết định đầu t. Nh vậy,
quyết định sẽ không đạt đợc hiệu quả chắc chắn. Hoặc có DA đã tính đến các chỉ tiêu, nhng
còn một số tồn tại:
Thứ nhất, là việc lựa chọn chỉ tiêu để đánh giá, lựa chọn: thông thờng các DN chỉ chọn chỉ
tiêu thời gian hoàn vốn, bởi lẽ nhìn vào chỉ tiêu này dễ thuyết phục các nhà tài trợ vốn hơn, nhất
là ngân hàng. Thực tế, hiện có hai cách tính chỉ tiêu thời gian thu hồi vốn (PP). Cách tính dựa
trên căn bản lãi ròng + khấu hao và cách tính dựa vào ngân lu ròng (tức dòng tiền). Thực tế,
việc chiếm dụng vốn giữa các DN, thể hiện qua việc mua chịu các yếu tố đầu vào và bán chịu
các sản phẩm đầu ra là hết sức phổ biến (đặc biệt là các DNXDGT). Trong điều kiện đó, hai
cách tính PP không phải bao giờ cũng cho một kết quả.
Thứ hai, là việc lựa chọn suất chiết khấu để tính các chỉ tiêu khi so sánh, lựa chọn DA, chủ
yếu dựa vào lãi suất vay vốn, mà cha xét đến yếu tố lạm phát, rủi ro trong kinh doanh tơng
lai.
CT 2
V. Kết luận
Lập, thẩm định dự án là việc phức tạp và có nhiều vấn đề cần giải quyết đồng bộ. Với
những tồn tại trên, tác giả hy vọng góp phần nhỏ giúp các doanh nghiệp trong việc lập, thẩm
định dự án đầu t để lựa chọn đợc dự án đầu t có hiệu nhất.
Tài liệu tham khảo
[1]. TS. Bùi Hữu Phớc. Tài chính doanh nghịêp - NXB Thống kê 2004.
[2]. PGS. TS. Vũ Công Ty, Vũ Văn Ninh. Ba cong đờng, một đích đến xác định giá trị hiện tại ròng khi