Sáng kiến kinh nghiệm luật dân sự đại học – bài 11 Bồi thường thiệt hại trong
các trường hợp cụ thể

1. I. Bồi thường thiệt hại trong các trường hợp cụ thể
2. 1. BTTH trong trường hợp phòng vệ chính đáng, vượt quá yêu cầu tình
thế cấp thiết
1.1 Trong trường hợp phòng vệ chính đáng
- Xuất phát từ nguyên tắc được quy định tại Điều 10 BLDS à Mọi hành vi
gây thiệt hại cho các đối tượng được pháp luật bảo vệ đều không được pháp luật
thừa nhận.
- Thế nên, việc BTTH trong trường hợp BTTH do vượt quá phòng vệ chính
đáng thì cần xác định rõ hành vi vượt quá phòng vệ chính đáng:
 Có hành vi trái pháp luật xâm phạm tới lợi ích của Nhà nước, lợi ích công
cộng, quyền và lợi ích của người khác hoặc của chính người phòng vệ
chính đáng.
 Hành vi trái pháp luật này phải đang gây thiệt hại hoặc có nguy cơ gây thiệt
hại cho đối tượng bị xâm hại
 Hành vi gây thiệt hại trong trường hợp phòng vệ chính đáng phải cần thiết
và tương xứng với hành vi xâm hại.
- Nên, nếu hành vi được coi “vượt quá” phòng vệ chính đáng, tức là hành vi
chống trả có sự sai lầm: đánh giá sai mức độ tấn công
- Việc xác định BTTH cần đảm bảo các điều kiện như có hành vi vi phạm
pháp luật, có thiệt hại xảy ra, có lỗi và có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi với
thiệt hại.
Trong trường hợp vượt quá tình thế cấp thiết
- Tình thiết cấp thiết theo quy định tại Đ16 BLHS 1999: “Là tình thế của
người vì muốn tránh một nguy cơ đang thực tế đe dọa lợi ích của Nhà nước, của tổ
chức, quyền, lợi ích chính đáng của mình hoặc của người khác mà không còn cách
nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn cần ngăn ngừa”.
1. 2. BTTH do người dùng thuốc kích thích gây ra (Đ615)
- Một người do dùng chất kích thích mà lâm vào tình trạng mất khả năng

- Người có thẩm quyền của cơ quan tiến hành tố tụng là người có thẩm quyền
tiến hành các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án.
- Cơ quan nhà nước, cơ quan tiến hành tố tụng phải BTTH do người của mình
gây ra trong khi thi hành công vụ.
- Những cơ quan này có trách nhiệm yêu cầu người gây thiệt hại phải bồi
hoàn nếu có lỗi trong khi thi hành nhiệm vụ được giao.
1. 6. BTTH do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra
- Quy định Đ623
- Nguồn nguy hiểm cao độ là loại tài sản đặc biệt mà có khả năng gây ra thiệt
hại cho những người xung quanh, việc bảo quản, vận hành sản xuất phải tuân thủ
những quy định nghiêm ngặt về an toàn kỹ thuật, trình tự, quy trình vận hành, khai
thác chúng.
- Nguồn nguy hiểm cao độ bao gồm: (Đ627)
 phương tiện giao thông vận tải cơ giới (là các loại xe tham gia giao thông
trên đường bộ bằng động cơ của chính chiếc xe đó – trừ xe đạp máy);
 hệ thống tải điện;
 nhà máy công nghiệp đang hoạt động,
 vũ khí;
 chất nổ;
 chất cháy;
 chất độc;
 chất phóng xạ;
 thú dữ;
 và các nguồn nguy hiểm cao độ khác do pháp luật quy định.
- Trong trường hợp nguồn nguy hiểm cao độ gây ra thiệt hại cho những người
xung quanh, trách nhiệm BTTH trước tiên thuộc về chủ sở hữu, người
chiếm hữu hợp pháp trong cả khi không có lỗi, nếu không chứng minh được rằng:
thiệt hại xảy ra hòan toàn do lỗi cố ý của bên bị thiệt hại và thiệt hại xảy ra trong
trường hợp bất khả kháng, tình thế cấp thiết (khỏan 3 – Đ627)
- Mọi thiệt hại liên quan đến bản thân nguồn nguy hiểm cao độ không phải