Đau dây thần kinh sọ -
Các yếu tố nguy cơ và
nguyên nhân

Đau dây thần kinh sọ có thể có nhiều nguyên nhân, mặc dù chúng có thể không xác định
được. Trong một số trường hợp, các dây thần kinh sọ bị tổn thương do chèn ép. Các dây
thần kinh có thể bị đè ép hoặc kẹp lại do những cấu trúc xung quanh như mạch máu hoặc
khối u. Chúng cũng có thể bị tổn thương bởi chất độc, thuốc hoặc chấn thương (bao gồm
luôn cả phẫu thuật) gây đau. Trong một số trường hợp, nguyên nhân gây đau dây thần
kinh sọ của bệnh nhân không thể xác định được.
Một số bệnh hoặc một số tình trạng nhiễm trùng cũng có thể gây đau dây thần kinh sọ.
Bệnh đái tháo đường làm tổn thương các mạch máu cung cấp cho các dây thần kinh có
thể gây trục trặc trong chức năng của các dây thần kinh. Một số bệnh về thận và máu (vd
như rối loạn chuyển hóa porphyrin) làm cho chất độc tích tụ trong máu có thể dẫn đến
đau dây thần kinh.
Những bệnh khác có thể cũng liên quan đến đau dây thần kinh sọ bao gồm bệnh đa xơ
cứng, viêm khớp, giang mai và bệnh Lyme. Herpes zoster oticus và đau dây thần kinh sau
phẫu thuật cũng có thể là kết quả của tổn thương dây thần kinh do virus bệnh thủy đậu và
zona.
Bệnh có thể xảy ra ở bất kỳ ai, nhưng thường xảy ra ở một số người nhất định. Nhiều thể
bệnh thường xảy ra ở những bệnh nhân lớn tuổi. Chẳng hạn như bệnh đau dây thần kinh
thiệt hầu thường gặp ở những bệnh nhân trên 40 tuổi, bệnh đau dây thần kinh sinh ba
thường gặp ở những bệnh nhân trên 50 tuổi. Ngoài ra cũng có một số thể bệnh (vd như
hội chứng Raeder) có thể xảy ra nhiều hơn hoặc chỉ xảy ra ở nam giới. Ngược lại, đau
dây thần kinh sinh ba thường gặp ở phụ nữ. Ở một số trường hợp, đau dây thần kinh sinh
ba xảy ra có tính cách gia đình, có thể là biểu hiện có sự liên quan di truyền.
NHỮNG DẤU HIỆU VÀ TRIỆU
CHỨNG CỦA BỆNH
Triệu chứng chính của bệnh là đau tái phát nhiều lần ở những khu vực nhất định ở đầu.
Nó thường tái phát ở cùng một vị trí, và thường có cảm giác ở gần bề mặt da hoặc da đầu.
Cơn đau có thể lan qua những vùng khác nhau của đầu và theo đường đi của dây thần

của bệnh nhân sẽ bao gồm những câu hỏi về các triệu chứng của người bệnh. Những yếu
tố làm nhân lên số lần xuất hiện các triệu chứng có thể giúp xác định cơ chế kích thích
các triệu chứng xảy ra.
Khám thần kinh thường bao gồm khám phản xạ của bệnh nhân, sự phối hợp và tình trạng
thần kinh. Trong quá trình khám, bác sĩ sẽ tìm những khu vực bị nhạy cảm đau dọc theo
đường đi của các dây thần kinh sọ và những bất thường chức năng của bất kỳ dân thần
kinh nào nếu có, chẳng hạn như phản xạ bất thường.
Để xác định chẩn đoán đau dây thần kinh sọ, bác sĩ cần phải loại trừ hết những nguyên
nhân gây nhức đầu khác có thể xảy ra, chẳng hạn như nhức đầu migraine hoặc những loại
nhức đầu khác, viêm động mạch thái dương, nhiễm trùng, gãy xương, hoặc viêm khớp.
Do đó cũng có thể cần một số phân tích cận lâm sàng khác, trong đó có xét nghiệm máu.
Những xét nghiệm này có thể giúp xác định những nguyên nhân có thể gây đau dây thần
kinh sọ như đường huyết cao và suy chức năng thận.
Điện cơ đồ (EMG - Electromyogram) và khảo sát tốc độ dẫn truyền thần kinh (NCS -
Nerve Conduction Velocity Study) cũng có thể thực hiện để xác định xem những triệu
chứng của bệnh nhân có phải là do tổn thương cơ hoặc dây thần kinh hay không, và tổn
thương đã lan rộng đến đâu. Điện cơ đồ giúp xác định sức khỏe của các mô cơ và NCS
giúp xác định tính hiệu quả của một số dây thần kinh. Trong một số trường hơp, bệnh
nhân sẽ được yêu cầu khám nha khoa để xác định xem có phải cơn đau là do vấn đề răng
miệng hay không.
Có thể thực hiện các khảo sát hình ảnh bao gồm MRI (cộng hưởng từ) của não, có thể xác
định xem có khối u hoặc những cấu trúc khác đè ép lên dây thần kinh sọ gây đau hay
không. MRI cũng có thể giúp xác định những bất thường thần kinh có thể gây đau, chẳng
hạn như bệnh đa xơ cứng. Trong những trường hợp trên, bệnh nhân cũng có thể sẽ được
chọc dịch não tủy.
ĐIỀU TRỊ VÀ PHÒNG NGỪA
Trong một số trường hợp đau dây thần kinh, cơn đau có thể giảm dần theo thời gian mà
không cần điều trị. Ở những trường hợp khác, có thể cần phải điều trị để làm giảm triệu
chứng của bệnh nhân. Cách điều trị tùy thuộc vào nguyên nhân gây đau, độ nặng và vị trí
của cơn đau.

những bệnh khác (chẳng hạn như bệnh nhân đái tháo đường theo dõi mức đường huyết
của họ) có thể giúp phòng ngừa những trường hợp bị đau dây thần kinh sọ. Ở một số
bệnh nhân, ghi lại lịch xuất hiện các cơn đau hằng ngày (lúc nào, ở đâu, một trường hoặc
những yếu tố khác) có thể giúp xác định ra nguyên nhân gây khởi phát cơn đau để có thể
phòng tránh trong tương lai.
NHỮNG CÂU BẠN CÓ THỂ HỎI BÁC
SĨ
Chuẩn bị các câu hỏi một cách kỹ lưỡng có thể giúp bệnh nhân thảo luận được tốt hơn
với bác sĩ về tình trạng bệnh của mình. Bệnh nhân có thể muốn hỏi bác sĩ những câu hỏi
sau về cơn nhức đầu do dây thần kinh sọ của họ:
 Tại sao bác sĩ lại nghĩ tôi bị đau dây thần kinh sọ?
 Tôi bị đau loại dây thần kinh sọ nào?
 Những nguyên nhân nào có thể gây ra cơn đau của tôi?
 Có những xét nghiệm nào cần làm để xác định lại chẩn đoán của bác sĩ, hoặc đển
xác định nguyên nhân gây đau? Tôi cần phải chuẩn bị những gì cho các xét
nghiệm đó?
 Cơn đau của tôi có thể sẽ diễn tiến theo hướng ngày càng nặng hơn không?
 Những triệu chứng của tôi có phải là dấu hiệu của những bệnh nghiêm trọng hơn
không?
 Bệnh của tôi có di truyền không?
 Tôi có thể lựa chọn những phương pháp điều trị nào? Bác sĩ có khuyên tôi điều trị
theo cách nào không, và những nguy cơ hoặc tác dụng phụ có thể xảy ra?
 Tôi sẽ cần phải điều trị theo cách này trong bao lâu?
 Có bao nhiêu khả năng những triệu chứng của tôi sẽ xuất hiện lại sau khi được
điều trị?