Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt và một số quốc gia Đông Nam Á
A. PHẦN MỞ ĐẦU.
1. Lý do chọn đề tài.
Đông Nam Á hiện nay là khu vực có nền kinh tế phát triển khá năng
động. Đây được coi là điểm đến tương đối bình yên của thế giới những
năm vừa qua. Một trong những yếu tố thu hút sự chú ý của thế giới với
khu vực này chính là nền văn hóa phong phú đa dạng của khu vực này.
Ngày nay nhiều nhà nghiên cứu văn hóa đã dành nhiều thời gian để tìm
hiểu về quá trình phát triển của cư dân khu vực nhằm đưa ra những nhận
định chính xác nhất về đặc điểm văn hóa nơi đây.
Việt Nam là một quốc gia nằm trong khu vực Đông Nam Á. Chúng
ta là đất nước giao thoa giữa nhiều nền văn hóa, từ Trung Quốc xuống,
Ấn Độ sang và Đông Nam Á hải đảo vào nên nền văn hóa rất phong phú
đa dạng. Các yếu tố văn hóa này khi vào Việt Nam đều được bản địa hóa
trở thành nền văn hóa mang bản sắc của riêng chúng ta. Tuy nhiên khi
nghiên cứu văn hóa Việt, có nhà nghiên cứu văn hóa đã nhận xét “Việt
Nam là một Đông Nam Á thu nhỏ”. Lời nhận xét này khiến chúng ta vô
cùng tự hào với bạn bè thế giới và khu vực.
Hơn nữa Việt Nam còn là quốc gia có truyền thống “Uống nước nhớ
nguồn. Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” nên từ ngàn xưa chúng ta luôn có thái
độ trân trọng quá khứ. Mỗi người Việt Nam khi sinh ra đến lúc trở về với
đất mẹ đều có niềm thành kính khi nhắc nhở về tổ tiên của gia tộc và
những vị anh hùng đã có công bảo vệ xây dựng đất nước.
Do đó khi nghiên cứu về văn hóa dân gian của Đông Nam Á chúng
ta không thể không nghiên cứu về yếu tố tôn giáo tín ngưỡng truyền
thống của khu vực này. Bởi vì tôn giáo tín ngưỡng truyền thống chính là
một yếu tố cấu thành văn hóa dân tộc, nó thể hiện suy nghĩ cách nhìn
nhận của con người Đông Nam Á trong thời xa xưa là cơ sở hình thành
của con người khu vực này hiện nay. Với quan điểm đó khi nghiên cứu
1
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt và một số quốc gia Đông Nam Á

Phương pháp tổng hợp: Tổng hợp từ các nguồn tài liệu nghiên cứu
về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam và Đông Nam Á.
Phương pháp phân tích: Từ những đặc điểm của văn hóa tín ngưỡng
Việt Nam và Đông Nam Á đưa ra những nhận xét, đánh giá.
5. Bố cục tiểu luận.
A. Phần mở đầu.
B. Phần nội dung.
I. Khái quát môi trường tự nhiên – văn hóa và tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên
của một số quốc gia Đông Nam Á.
II. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt.
III. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở một số quốc gia Đông Nam Á khác.
IV. Nhận xét chung.
C. Phần kết luận.
3
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt và một số quốc gia Đông Nam Á
B. PHẦN NỘI DUNG.
I. Khái quát môi trường tự nhiên – văn hóa và tín ngưỡng thờ cúng
tổ tiên của một số quốc gia Đông Nam Á.
1. Khái niệm.
Tín ngưỡng là một bộ phận của ý thức xã hội, là một yếu tố thuộc
lĩnh vực đời sống tinh thần, là hệ quả của các quan hệ xã hội được hình
thành trong quá trình lịch sử, văn hóa – là biểu hiện niềm tin dưới dạng
tâm lý xã hội vào cái thiêng liêng thông qua hệ thống lễ nghi thờ cúng
của con người và cộng đồng trong xã hội.
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là bộ phận của ý thức xã hội, là một loại
hình tín ngưỡng dân gian được hình thành từ thời nguyên thủy với niềm
tin thiêng liêng rằng tổ tiên đã chết sẽ che chở phù giúp cho con cháu
được thể hiện thông qua lễ nghi thờ phụng. Nó là sự phản ánh hoang
đường quyền hành của người đứng đầu thị tộc phụ hệ, gia đình phụ quyền
được duy trì và phát triển trong xã hội có giai cấp sau này là sự biết ơn,

nhiên. Nhưng trong quá trình tiếp nhận văn hóa ngoại lai, Đông Nam Á
luôn lựa chọn, thích nghi một cách chủ động và do có bản lĩnh nên vẫn
giữ được bản sắc của mình. Chính điều đó tạo cho Đông Nam Á một bức
tranh văn hóa phong phú, đa dạng và rất nhiều đặc sắc.
3. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên.
Cùng sinh ra và lớn lên trong một khu vực địa lý, cùng có chung một
cơ tầng văn hóa là nông nghiệp lúa nước cư dân Đông Nam Á đều có
chung một yếu tố tín ngưỡng bản địa như nhau. Tín ngưỡng sùng bái tự
nhiên, tín ngưỡng phồn thực… Xuất phát từ quan niệm “vạn vật hữu
linh”, cư dân Đông Nam Á cho rằng mỗi người sinh ra đều có một nhóm
hồn nhất định. Hồn theo cư dân Đông Nam Á có quan hệ mật thiết với
cuộc đời mỗi người. Nếu hồn thoát khỏi xác con người sẽ chết. Nhưng
chết không có nghĩa là hết. Quan niệm này là cơ sở cho việc ra đời tín
5
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt và một số quốc gia Đông Nam Á
ngưỡng thờ cúng người đã mất và trước hết và quan trọng nhất là thờ
cúng ông bà tổ tiên gia đình, dòng họ. Việc thờ cúng vừa có ý nghĩa nhớ
về cội nguồn, biết ơn cội nguồn, thể hiện lòng ước muốn sự phù hộ độ trì
cho người sống.
Việc thờ cúng này thể hiện mối quan hệ tâm linh giữa những người
đang sống và những người đã chết. Đó là sợi dây bền vững xuất phát từ
tình cảm cộng đồng nối quá khứ với hiện tại và tương lai nên tính liên tục
trong sự đứt đoạn của các cộng đồng tộc người từ gia đình – họ hàng –
làng nước. Vì thế thờ cúng tổ tiên là tín ngưỡng phổ biến trong nhiều dân
tộc trên thế giới. Biểu tượng về thờ cúng, tổ tiên là những hình ảnh đẹp
đẽ mà con cháu nghĩ về tổ tiên và tiến hành nghi lễ linh thiêng để nói lên
sự ngưỡng mộ tôn vinh của con cháu tổ tiên luôn là hình ảnh về những
người tài giỏi, có công có đức. Nơi thờ tổ tiên thường có bài vị, ảnh.
Cùng là yếu tố mang tính lễ nghi là sự thực hành một loạt động tác
của người được quyền thờ cúng. Đó là hoạt động dưới dạng hành lễ được

cháu và về phần mình, con cháu phải tỏ lòng biết ơn và tưởng nhớ đến
người sinh thành ra mình hầu hết các dân tộc đều có tục thờ cúng tổ tiên.
Nhưng điển hình nhất là người Việt. Trên cơ tầng Đông Nam Á ông cha
ta đã tiếp nhận ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa ở hai phương diện đó
là sự mô phỏng dòng họ phụ hệ, hệ thống các nghi lễ phức tạp. Ngày giỗ
các cụ trong nhà con cháu phải có mặt thể hiện lòng trung thành với tổ
tiên sau đó cùng thụ lộc tạo bầu không khí ấm cúng. Đây chính là nét đặc
trung trong tục thờ cúng tổ tiên của người Việt thể hiện mối quan hệ duy
trì sâu sắc.
Theo phép ứng xử của người Việt khi ông bà, cha mẹ còn sống thì
con cháu phải vâng lời và phụng dưỡng chu đáo khi các cụ qua đời thì
phải thờ cúng tỏ lòng tôn kính. Đó vừa là tín ngưỡng vừa là đạo lý của
người Việt. Người Việt là một trong những dân tộc có tục thờ cúng tổ tiên
7
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt và một số quốc gia Đông Nam Á
sâu đậm và sớm nhất, nó gần như trở thành một tôn giáo: Đạo ông bà.
Nguyễn Đình Chiểu trong Lục Vân Tiên đã viết:
Thà đui mà giữ đạo nhà
Còn hơn sáng mắt ông cha không thờ.
Khác với những người phương Tây coi trọng ngày sinh, trong tục
thờ cúng tổ tiên người Việt coi trọng hơn cả là ngày mất bởi lẽ người ta
tin rằng đó là ngày con người đi vào cõi vĩnh hằng. Ngoài ngày giỗ thì
việc cúng tổ tiên còn được tiến hành đều đặn vào ngày sóc vọng, dịp lễ
tết để cầu tổ tiên phù hộ. Tục thờ cúng tổ tiên được mở rộng từ trong
gia đình, dòng họ, làng xã mà còn mở rộng cả nước. Trong nhà thờ gia
tiên thì trong nước người Việt thờ vua Hùng. Mảnh đất Phong Châu nơi
đóng đô của các vua Hùng khi xưa trở thành đất Tổ. Ngày 10 – 3 là ngày
giỗ tổ. Từ nhiều thế kỷ dân tộc ta đã có câu:
Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ Tổ mùng 10 tháng 3.

Gần đây có một số công trình nghiên cứu về tục thờ cúng tổ tiên được
công bố như các sách về địa lý: Địa chí Ninh Bình, Địa chí Vĩnh Phúc,
Tín ngưỡng làng xã – Vũ Khánh (1994), Phong tục thờ cúng trong gia
đình Việt Nam – Toan Ánh (1996) và nhiều luận án khoa học tại các
trường đại học cũng đang được chú ý về vấn đề này.
Thông qua những nghiên cứu trên chúng ta có thể thấy rằng nhìn từ
góc độ văn hóa, tục thờ cúng tổ tiên của người Việt mang nhiều yếu tố
tích cực. Nó thể hiện tình cảm trân trọng và biết ơn đối với những người
có công với cộng đồng, những tổ phụ của ngành nghề. Tục lệ này còn là
mối dây liên kết chặt chẽ cá nhân với cộng đồng, tạo nên sức mạnh tổng
hợp làm nên sức sống của dân tộc trong lịch sử dựng nước và giữ nước.
Nằm ở khu vực Đông Nam Á, Việt Nam có đầy đủ những đặc trưng .
kể trên. Tuy nhiên Việt Nam có những nét đặc thù riêng biệt. Việt Nam
nằm ở phía Đông trên bán đảo Đông Dương thuộc khu vực Đông Nam Á,
Đông và Đông Nam giáp biển Đông và Thái Bình Dương, phía Bắc giáp
9
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt và một số quốc gia Đông Nam Á
Trung Quốc. Phía Tây giáp Lào và Tây Nam giáp Campuchia. Việt Nam
được coi là đầu cầu nối liền Đông Nam Á với Trung Quốc và Ấn Độ. Về
địa lý Việt Nam không phải là quốc gia rộng lớn trong khu vực nhưng địa
hình khá đặc biệt kéo dài 15 vĩ độ có nét đặc thù về cảnh quan địa lý khác
với cảnh quan trong khu vực. Rừng núi chiếm 2/3 diện tích, đồng bằng
chiếm phần nhỏ, sông ngòi dày đặc. Việt Nam lại có đường bờ biển dài
2000km, khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa với những hệ động thực vật tiêu
biểu của Đông Nam Á nên người ta gọi Việt Nam là Đông Nam Á thu
nhỏ.
1. Ảnh hưởng của nền văn hóa người Việt đến tục thờ cúng tổ
tiên.
Việt Nam sinh ra và lớn lên trong khu vực lịch sử văn hóa Đông
Nam Á nhưng chúng ta hiểu biết ít về khu vực do đó không thể hiểu sâu

trưởng cục bộ địa phương góp phần làm trì trệ xã hội phương Đông trước
cuộc sống hiện đại.
1.2 Cách tổ chức gia đình và xã hội.
Gia đình chính là đơn vị sản xuất kinh tế xã hội nhỏ nhất. Điều này
có nghĩa là mô hình đại gia đình không phù hợp với nền kinh tế nông
nghiệp lúa nước tiểu canh của Việt Nam. Vì thế mô hình đại gia đình phụ
hệ trưởng tộc với hai yếu tố tôn pháp và quyền trưởng nam của trung Hoa
khó áp dụng vào Việt Nam.
Tuy nhiên mô hình cơ cấu này có đặc điểm ưu việt là nó có tính quy
củ chặt chẽ rõ ràng gần như một pháp chế. Nét ưu việt này đã được
truyền thống Việt Nam tiếp nhận thâu tóm để tạo ra đặc thù phụ hệ gia
trưởng cho cơ cấu gia đình của mình. Hình thức thờ cúng phổ biến ở đây
là trong từng tiểu gia đình thành viên của dòng tộc mà vai trò chủ yếu là
gia trưởng.
Trong gia đình Việt yếu tố dân chủ chất phác trong gia đình người
Việt khá lớn. Điều này thể hiện ở vai trò của người phụ nữ trong gia đình
Việt có vị trí khá cao. Đặc trưng này có một nguồn gốc ý thức hệ xã hội
11
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt và một số quốc gia Đông Nam Á
sâu sa đó là chế độ Mẫu hệ tại Việt Nam nói riêng và Đông Nam Á nói
chung đồng thời cũng có nguồn gốc từ thực tiễn canh tác, vai trò kinh tế,
gia đình.
Với nét đặc trưng về cách tổ chức gia đình và xã hội trên ta thấy gia
đình Việt có tính chất và cơ cấu như một chỉnh thể hòa đồng trong tương
quan dân chủ có mối quan hệ duy trì chặt chẽ trên cơ sở huyết thống hơn
là một chỉnh thể của bộ máy quy củ nếu ta so sánh với gia đình Trung
Quốc. Điều này cắt nghĩa tại sao tục thờ cúng tổ tiên ở Việt Nam chưa
bao giờ là độc quyền gia trưởng hoặc trưởng nam trong gia đình người
Việt.
1.3 Cách tổ chức sinh hoạt văn hóa tinh thần.

Phận làm con phải biết thờ phụng cha mẹ, tổ tiên. Người Việt tin đạo
Phật thể hiện lòng biết ơn cha mẹ bằng việc:
Đêm đêm khấn nguyện Phật trời
Cầu cho cha mẹ sống đời với con.
Ảnh hưởng Phật giáo trong tục thờ cúng tổ tiên của người Việt trước
tiên được biểu hiện trong phương diện thời gian. Ngoài ngày kỵ nhật hay
trong nhà có chuyện vui buồn đột xuất hoặc những biến cố… người Việt
đều tiến hành thờ cúng tổ tiên. Về phương diện nghi lễ thì quy định bất
thành văn nhưng được người Việt tuân thủ đó chính là khi tiến hành thờ
cúng tổ tiên người Việt luôn khấn “Nam mô a dì đà Phật” ba lần sau đó
mới khấn tổ tiên. Về mặt nghi thức thì ảnh hưởng qua lại của Phật giáo và
tục thờ cúng tổ tiên được biểu hiện ở hình thức cầu siêu hoặc rước chân
nhang lên chùa. Sở dĩ thờ tục thờ cúng tổ tiên được người Việt vận dụng
ảnh hưởng Phật giáo là do tục thờ cúng tổ tiên của người Việt có một
xuất phát điểm là hướng về cội nguồn. Khi đem Phật giáo vào tục thờ
cúng tổ tiên và ngược lại là người Việt chỉ muốn tìm đến chỗ dựa tinh
thần có tính chất hệ thống cho tâm linh của người đã khuất và người đang
sống.
13
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt và một số quốc gia Đông Nam Á
2.2 Ảnh hưởng của Nho giáo.
Cùng với Phật, Nho giáo đã ảnh hưởng khá lớn tới đời sống tinh thần
trong đó có tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt. Nó ảnh hưởng
trong cả một quá trình lịch sử lâu dài và phức tạp. Ảnh hưởng ấy được
biểu hiện rõ trên hai phương diện: tục thờ cúng mang yếu tố cộng đồng
và nó được biểu hiện ở những nghi thức thờ cúng và tang tế.
Sở dĩ người Việt chấp nhận Nho giáo vào tục thờ cúng tổ tiên của
mình là bởi vì ý thức cội nguồn trong tục thờ cúng tổ tiên của người Việt,
mối giao hòa tâm linh trong niềm tôn kính và tiếc thiêng cao độ với người
đã khuất khi gặp trong Nho giáo chữ “hiếu, kính, nhân”… Và khi thâu

thiêng liêng tạo nên sức hấp dẫn nội tại.
2.4 Ảnh hưởng của Thiên chúa giáo.
Thiên chúa giáo là tôn giáo gia nhập vào Việt Nam khá muộn hơn so
với tam giáo. Để tồn tại và phát triển, Thiên chúa giáo đã hòa giải những
xung đột, canh tân để hòa với tôn giáo bản địa. Tuy nhiên người Việt có
tinh thần khoan dung và cởi mở. Họ tin thần, thánh, chúa đều phù hộ độ
trì cho con người và khi tin họ thờ phụng theo quan niệm và nghi thức
riêng. Hơn nữa trong tâm thức người Việt, hình ảnh Đức Mẹ không xa là
với tục thờ Mẫu, thờ Giesu không mâu thuẫn với thờ người đã hy sinh
cống hiến đời mình cho lợi ích cộng đồng.
Như vậy tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt không những
chỉ chịu ảnh hưởng của các tôn giáo ngoại nhập mà còn có sự ảnh hưởng
ngược lại chính là sự bản địa hóa Việt hóa chính các tôn giáo đó. Tín
ngưỡng thờ cúng tổ tiên đóng vai trò quan trọng trong sự dung hợp các
tôn giáo ở Việt Nam.
3. Tâm thức dân gian đối với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của
người Việt.
3.1 Quan niệm của người Việt về tổ tiên.
Khái niệm về tổ tiên của người Việt rất phong phú, quan niệm sâu
sắc nhưng cũng mang tính sinh hoạt đời thường “chim có tổ, người có
15
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt và một số quốc gia Đông Nam Á
tông”. Tục thờ cúng tổ tiên của người Việt chịu ảnh hưởng từ Trung
Quốc nhưng nó mang nét khu biệt: vai trò người phụ nữ được coi trọng,
người Việt Nam nhớ đến cả ông và bà.
Quan niệm về tổ tiên của người Việt không bó gọn trong phạm vi gia
đình. Những người sáng tạo hay phát huy các ngành nghề được gọi là tổ.
Cả dân tộc Việt Nam chung một tổ:
Hồng Bàng là tổ nước ta
Nước ta khi ấy gọi là Văn Lang

Sự gắn bó cá nhân, gia đình, dòng họ, làng xã, đất nước là nét cố hữu
của đời sống tinh thần người Việt. Điều này được thể hiện trước hết ở sự
thờ cúng tổ tiên như một hệ thống nhiều cấp, nhiều khâu. Trong tục lệ
này người Việt mở rộng ra phạm vi xã hội là có hệ thống thờ những
người có công với cộng đồng đó là những người khai sinh ra đất nước
hay mở rộng thiết lập địa bàn cư trú. Đó là hệ thống thờ thành hoàng làng
và cao hơn nữa là thờ tổ của đất nước: vua Hùng.
Ở người Việt có một nét đặc thù về thờ cúng tổ tiên: tổ tiên gia đình
và tổ tiên đất nước gắn chặt với nhau trong tưởng niệm và thờ cúng. Trên
thế giới ít có bộ tộc người tưởng niệm và thờ cúng những tổ tiên đầu tiên
của mình như tục thờ các vua Hùng ở Việt Nam.
Trong ý thức người Việt thờ cúng tổ tiên cả nước, các vua Hùng đã
khắc sâu hàng trăm năm, nếu không nói là hàng ngàn năm đó là hệ thống
tôn giáo dân tộc của nước ta xuyên suốt lịch sử cho đến ngày nay. Tạo
thành một hệ thống song hành với thờ cúng tổ tiên của từng gia tộc, từng
gia đình cái này nương tựa cái kia không thể tách rời.
III. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở một số quốc gia Đông Nam Á
khác.
1. Thái Lan.
Thái Lan nằm ở giữa khu vực Đông Nam Á, trải dài 1620km từ Bắc
đến Nam và 775km từ Đông sang Tây. Thái Lan có biên giới phía Bắc
tiếp giáp với Lào và Myanmar, phía Đông giáp với Campuchia và vịnh
17
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt và một số quốc gia Đông Nam Á
Thái Lan, phía Tây giáp Myanmar và Ấn Độ Dương, phía Nam giáp
Malayxia. Với diện tích 513000km2, là một quốc gia có diện tích lớn thứ
hai trong khu vực, dân số là 64,6 triệu người với nhiều thành phần dân
tộc, nền văn hóa mang tính đa dạng, phong phú và thống nhất.
Người Thái là cư dân trồng lúa nước. Cuộc sống vật chất phụ thuộc
vào việc làm ra cây lúa, hạt thóc. Ở Thái Lan luôn đề cao tính cộng đồng,

Tin lành. Tuy nhiên bên cạnh các nghi thức Phật giáo ở khắp mọi nơi các
tàn tích của đạo Balamon và các nghi thức thờ phụng tổ tiên còn tồn tại
khá đậm nét đặc biệt ở nông thôn.
Ở Campuchia các gia đình không có bàn thờ tổ tiên đặt trong nhà.
Hàng năm theo tục lệ, ông bà tổ tiên được lên thăm con cháu trong vòng
15 ngày vào tháng 9 dương lịch gọi là lễ Đôn Tà. Đây là một trong những
ngày lễ lớn nhất ở Campuchia.
Như vậy người Campuchia cũng tin rằng cuộc sống không chấm dứt
sau cái chết, đó là sự chia tay tạm thời của người chết với người sống.
Bởi vậy con cháu thờ phụng tổ tiên không chỉ làm cho người chết khỏi
giận dữ về sự thiếu thành kính của mình mà còn là sự mong muốn tổ tiên
tham gia và phù trợ cho mình trong mọi việc.
3. Ở Philippin.
Philippin là một quần đảo bao gồm 7107 hòn đảo nằm chủ yếu ở
biển Đông, biển Philippin, Sulu, Celebes. Philippin vừa là quốc gia vừa là
khu vực lịch sử dân tộc học trùng với những ranh giới của quần đảo. diện
tích là 300000km2, dân số là 89468677 người (2006).
Tại đây mặc dù người công giáo chiếm đa số nhưng họ vẫn có điện
thờ cúng tổ tiên trong nhà. Trong đời sống tinh thần của họ có sự pha trộn
của công giáo với các tín ngưỡng dân gian. Người dân có lòng tin vào
linh hồn, vào cuộc sống sau cái chết. Cái chết đối với họ đơn giản như sự
thay hình đổi dạng. Một người chết vẫn tiếp tục những sinh hoạt bình
thường của mình trong thế giới của các linh hồn. Hầu như mọi người
Philippin đều công nhận việc các linh hồn có khả năng quay trở lại trần
19
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt và một số quốc gia Đông Nam Á
thế vì thế họ đặt ra những lễ cầu hồn và những nghi lễ dẫn dắt linh hồn
đến với cái thế giới dành riêng cho chúng.
Tính hiện thực của cuộc sống sau cái chết này được củng cố bằng
đạo Cơ đốc do đó người ta không lạ trước sự hòa hợp nhanh chóng của

Nam. Tất cả những yếu tố đó lại được đặt vào trong một diễn trình lịch
sử đặc biệt của Việt Nam. Điều này làm cho tục thờ cúng tổ tiên của
người Việt có những nét chung của nhân loại, của khu vực nhưng vẫn
mang nét riêng của mình.
Với người Việt hiện nay thờ cúng tổ tiên vẫn hoàn toàn bảo lưu được
yếu tố tâm linh như ông bà. Điều này có nghĩa những giá trị tâm linh cổ
xưa vẫn tồn tại đầy đủ những sức sống của nó trong nghi thức thờ cúng tổ
tiên của người Việt hiện nay. Thờ cúng tổ tiên ở người Việt được “cố
định” ở một chiều sâu tâm thức không phai nhạt. Người Việt có sự khẳng
định con người, cá nhân, không đoạn tuyệt với “dòng giống” dù là trên
phạm vi dân tộc hay phạm vi gia đình. Trong khi hướng tới tương lai
người Việt không hề cắt đứt với quá khứ. Ký ức lịch sử, ký ức gia đình
càng sâu đậm thì sự khẳng định con người cá nhân càng sâu sắc. Thờ
cúng tổ tiên ở Việt Nam như cái gì máu thịt cho dù môi trường xã hội có
thay đổi thế nào đi chăng nữa.
21
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Việt và một số quốc gia Đông Nam Á
C. PHẦN KẾT LUẬN.
Có thể nói trong giai đoạn hiện nay đời sống tâm linh đang trở thành
vấn đề có ý nghĩa với cuộc sống của con người. Với cuộc sống bộn bề
những lo toan, căng thẳng đôi khi tìm về với giá trị tín ngưỡng truyền
thống, văn hóa dân gian bản địa chính là liều thuốc an thần giúp chúng ta
tự tin hơn. Vì thế tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên không chỉ là sự tưởng nhớ
của con người về tổ tông mà hơn thế nó còn là một nhân tố góp phần đem
lại sức mạnh nội tại cho chúng ta khi trong mỗi người đều có niềm tin
rằng sẽ được phù trợ từ những người ruột thịt nhưng có quyền năng như
thần thánh. Hơn dân tộc nào trên thế giới, Việt Nam hiểu được sức mạnh
nội tại của truyền thống văn hóa, bản sắc văn hóa khi nó là yếu tố giúp
đất nước có được những chiến thắng trước nhiều kẻ thù lớn của dân tộc.
Vì thê mỗi người Việt Nam không được phép quên gốc gác, cội nguồn,