z
TIỂU LUẬN TÂM LÝ QUẢN LÝ:
GIA ĐÌNH

1
MỤC LỤC
PHẦN I. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 3
PHẦN II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5
Khái niệm và phân loại bạo lực gia đình 5
1.1. Khái niệm bạo lực gia đình 5
2.1. Bạo lực đối với phụ nữ 10
2.2. Bạo lực đối với đàn ông 14
Nguyên nhân của bạo lực gia đình 23
Hậu quả của bạo lực gia đình 24
PHẦN IV. QUAN ĐIỂM CÁ NHÂN 31
2
PHẦN I. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Gia đình gắn liền với đời sống của mỗi con người. Trong đời sống xã hội từ
xưa đến nay, gia đình luôn giữ vị trí quan trọng. Hồ Chủ tịch đã nói: “Rất
quan tâm đến gia đình là đúng, vì nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội,
xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt”. Chính vì vậy,
xây dựng gia đình “No ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc” đang là vấn đề
thu hút sự quan tâm của nhiều người, trong đó có tất cả chúng ta.
Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về gia đình của các nhà khoa học nghiên
cứu ở từng góc độ khác nhau, ở đây chúng ta có thể hiểu khái niệm gia đình

nhân dẫn đến BLGĐ là sự bất bình đẳng giới; nguyên nhân trực tiếp dẫn đến
BLGĐ chủ yếu là do say rượu và mượn rượu (69-70%), do khó khăn kinh tế,
do vợ hoặc chồng ngoại tình; ngoài ra còn có các nguyên nhân khác: học vấn
thấp, thiếu kỹ năng sống, không hiểu biết pháp luật Hành vi BLGĐ để lại
hậu quả vô cùng nghiêm trọng. Bởi nó làm xói mòn đạo đức, lối sống, làm
ảnh hưởng đến thuần phong mỹ tục, ảnh hưởng đến thế hệ tương lai, là nguy
cơ làm suy giảm sự bền vững, gây tan vỡ gia đình. Hành vi BLGĐ vi phạm
quyền con người, làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm, tính mạng của nạn
nhân và làm tổn hại không nhỏ cho nền kinh tế - xã hội. Một trong những
hiện tượng đáng lo ngại nhất của tình trạng khủng hoảng trong các gia đình
hiện nay là tình trạng bạo lực gia đình. Bước sang thế kỷ 21, bạo lực gia
đình vẫn lan rộng và trở thành vấn đề xã hội nghiêm trọng và phổ biến ở
nhiều nước trên thế giới. Vì vậy trong đề tài này tôi muốn đề cập đến vấn
đề: “ THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP GIẢM HÀNH VI BẠO LỰC GIA
4
ĐÌNH ” để từ đó có cái nhìn và giải pháp đúng đắn, sâu sắc về hiện tượng
này.
PHẦN II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Khái niệm và phân loại bạo lực gia đình
1.1. Khái niệm bạo lực gia đình
PTO- Ở Việt Nam, lần đầu tiên khái niệm BLGĐ được luật pháp hoá trong
Luật phòng, chống bạo lực gia đình: “Bạo lực gia đình là hành vi cố ý của
thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất,
tinh thần, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình”. Khái niệm này
không chỉ xác định các đối tượng chủ thể thuộc phạm vi điều chỉnh, mà còn
chỉ rõ những hành vi BLGĐ cần được xử lý nghiêm minh theo qui định của
pháp luật.
Bạo lực trong gia đình là một khái niệm
mới được dùng ở Việt Nam để chỉ bất kỳ
một hành động bạo lực nào của thành

+ Bạo lực hoặc lạm dụng tình dục: Cưỡng ép, ép buộc phụ nữ phải làm
những việc liên quan đến tình dục trái với mong muốn, coi phụ nữ chỉ là
đối tượng tình dục. Bạo lực tình dục có thể bao gồm cả việc ép phải quan
6
hệ tình dục hoặc bắt phải xem các hình ảnh khiêu dâm mà không được sự
đồng ý của người phụ nữ. Một số phụ nữ còn bị ép phải quan hệ tình dục
khi đã bị đánh đập, cố tình gây đau đớn hoặc tổn hại cho họ trong quá
trình quan hệ sinh lý mà người phụ nữ hoàn toàn không có quyền từ chối.
+ Gây hư hại tài sản gia đình: gồm các hành động đập phá, làm hư hỏng
các đồ đạc trong gia đình, đánh đập vật nuôi trong nhà
- Bạo lực về tinh thần và tình cảm: Là những hành vi nhằm hành hạ tâm
lý bằng những lời đe doạ, sỉ nhục, chửi mắng, lăng mạ, hạ thấp nhân
phẩm, bỏ rơi, lãng quên, không quan tâm… Hình thức bạo lực này
gây hậu quả rất nghiêm trọng so với các dạng bạo lực khác nhưng khó
phát hiện để can thiệp bằng luật pháp vì sự “vô hình” và thiếu chứng
cứ. Trong bạo lực tinh thần, người ta có thể chia ra:
+ Đe dọa, hăm dọa: là hành động đe dọa như soi mói, có những hành vi
và lời nói với tính chất đe dọa, khiêu khích; so sánh với người khác bằng
lời lẽ mạt sát.
+ Lạnh lùng, bỏ rơi, không quan tâm, hỏi han…
+ Chụp mũ/gán nhãn: là hành vi, lời nói thiếu tôn trọng, coi phụ nữ ngu
ngốc, điên rồ, vô dụng, không có giá trị… hoặc qui gán cho phụ nữ
không có năng lực làm mẹ, làm người nội trợ. Bằng sự gán nhãn này, nó
có tác dụng như chất axít ăn mòn sự tự tin của người phụ nữ. Người phụ
nữ thường xuyên bị đe dọa bằng những lời lẽ xúc phạm, đôi khi làm
người phụ nữ ngộ nhận về chính bản thân họ. Rất nhiều người phụ nữ đã
tin rằng họ xứng đáng bị hành hạ và điều đó đã đẩy họ đến địa ngục hoặc
tự tìm đến cái chết. Bạo lực thể chất có thể dễ dàng nhận diện qua những
7
thương tổn hiện trên thân thể, và cùng với thời gian vết thương ấy sẽ liền

cố ý làm hư hỏng tài sản riêng của thành viên khác
trong gia đình hoặc tài sản chung của các thành viên
gia đình;
h) Cưỡng ép thành viên gia đình lao động quá sức,
đóng góp tài chính quá khả năng của họ; kiểm soát thu
nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ra tình trạng
phụ thuộc về tài chính;
i) Có hành vi trái pháp luật buộc thành viên gia đình ra
khỏi chỗ ở.
9
Theo Luật Phòng chống Bạo lực gia đình

2. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
2.1. Bạo lực đối với phụ nữ
Bạo lực chống lại phụ nữ là “bất kỳ hành động bạo lực trên cơ sở giới nào
dẫn đến hoặc có thể dẫn đến những tổn thất về thân thể, tâm lý hay tình dục
hay những đau khổ của phụ nữ, bao gồm cả sự đe dọa có những hành động
như vậy, việc cưỡng bức hay tước đoạt sự tự do, dù ở nơi công cộng hay
trong cuộc sống riêng tư” (United nations, 1995).
Bạo lực gia đình chống lại phụ nữ đang xảy ra
ở khắp nơi trên thế giới với nhiều dạng thức
tinh vi không phân biệt dân tộc, màu da, tầng
lớp, lứa tuổi, trình độ văn hóa, địa vị xã hội.
Ngay ở những nước được coi là phát triển và
văn minh ở châu Âu, châu Mỹ vẫn có không ít
10
phụ nữ phải chịu đựng nạn này.
Theo số liệu điều tra năm 2001, hơn 1/2 triệu phụ nữ Mỹ (588.490 phụ nữ)
chết do bạo lực gia đình bởi người chồng của họ. Có khoảng 85% nạn nhân
của bạo lực gia đình (588.490 tổng) là nữ, chỉ có xấp xỉ 15% (103.220 tổng)

đã mô tả những hành động tội ác dã man, vô nhân tính của người chồng đối
với vợ mình và rút ra những bài học sau những vụ bạo lực đó.
Bên cạnh những hành động bạo lực dã man và thô bạo, một loại bạo lực gia
đình khá phổ biến đang phát triển ở Việt Nam hiện nay là sự ép buộc vợ
quan hệ tình dục.
Dạng bạo lực này ngày càng gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với phụ
nữ. Tuy nhiên, dạng bạo lực này không mấy ai biết và chú ý đến bởi vì nó
được ngụy trang một cách kín đáo dưới vỏ bọc là “quan hệ tình cảm” giữa
hai vợ chồng. Mặt khác, đây là vấn đề tế nhị cho nên chị em thường giấu
giếm vì không muốn “vạch áo cho người xem lưng”. Những điều này góp
phần làm cho bạo lực về tình dục ngày một phát triển và gây ra những hậu
quả nghiêm trọng đối với phụ nữ.
Ngoài ra, còn rất nhiều dạng bạo lực khác làm tổn thương lớn đến phụ nữ
như không quan tâm, bỏ rơi, không nói chuyện theo kiểu “chiến tranh lạnh”,
chửi bới thậm chí còn là những hành vi quản lý tiền nong chi tiêu trong gia
đình
Trong trường hợp người chồng đánh vợ vô cớ hoặc “không hợp lý” thì
thường được mọi người giải thích là do chồng say rượu, cờ bạc, nghiện hút
hoặc chỉ đơn giản là quá nóng tính. Khi say rượu, ham mê cờ bạc, nhiều ông
chồng mất tự chủ và thường giải quyết bất đồng với vợ con bằng những
hành vi bạo lực. Đó cũng là lý do của nhiều trường hợp chồng đánh đập vợ
12
một cách nghiêm trọng đã từng xảy ra trong thực tế.
Tuy nhiên, đằng sau những tệ nạn xã hội đó có thể là những lý do sâu xa
khác như trình độ văn hóa thấp, tình trạng kém hiểu biết về pháp luật hay tư
tưởng trọng nam kinh nữ còn quá nặng nề mà bản thân những người trong
cuộc cũng chưa nhận thức được.
Nguyên nhân sâu xa và xuyên suốt các vụ bạo lực trong gia đình chính là sự
bất bình đẳng sâu sắc trong quan hệ giới và tư tưởng trọng nam khinh nữ.
Bởi lẽ, từ xưa đến nay, trong gia đình, quyền uy của người đàn ông luôn cao

mình.
2.2. Bạo lực đối với đàn ông
Không ai tin rằng anh bị vợ đánh
Stojkovic năm nay hơn 50 tuổi. Vợ anh trước đây đã có một đời chồng và
mang theo một đứa con gái đến sống chung với anh. Theo quan niệm địa
phương, đàn ông cần phải có dũng khí nam nhi và là trụ cột của gia đình. Vì
vậy, không ai có thể tưởng tượng rằng một người đàn ông lại có thể bị vợ
đánh đập.
Anh cho biết, mình đã bị vợ và con gái
cô ta dùng gậy đánh bóng chày để tra
tấn. Sau khi đánh xong, vợ anh lại quay
ra đổ lỗi cho chồng và nói rằng đây là
cách tự vệ chính đáng của mình.
Tuy nhiên, điều anh cảm thấy khó khăn
nhất là khiến cho người khác tin rằng mình mới là người bị hại vì có giải
thích thế nào đi chăng nữa cũng không có ai đứng về phía anh.
14
Vì bị vợ tố cáo nên Stojkovic đã bị kết án 2 tháng tù giam. Sau khi ra tù, Toà
án cấm anh quay về nhà.
Theo anh, cuối cùng thì vợ mình cũng đạt được âm mưu của mình vì cô ta
luôn thèm muốn số tài sản mà anh có.
Chốn nương thân của những người đàn ông bị bạo hành gia đình.
Hiện nay, vợ Stojkovic đang sống trong ngôi nhà trước đây anh ở và quản lý
công toàn bộ tài sản cùng công ty của anh. Trong khi đó, anh lại phải tới nơi
dành cho những người đàn ông bị bạo hành gia đình được xây dựng tại trung
tâm thành phố Cuprija theo chương trình “an ninh nam giới” của tổ chức phi
chính phủ.
Luật sư tình nguyện tại trung tâm,Verica Zivanovic, cho hay, đây là kết quả
của việc Toà án không thừa nhận rằng những người đàn ông là nạn nhân của
bạo lực gia đình.

bé thắc mắc: “Thế nào là ngoan hả mẹ?”. “Ngoan là phải biết nghe lời ba
mẹ”. Con trai tôi vẫn chưa chấp nhận: “Cái gì đúng thì con mới nghe theo
chứ. Vì thế ba mẹ phải gương mẫu nhé”. Điều đó có nghĩa là chúng tôi phải
thống nhất giữa lời nói và việc làm. Những câu nhắc khéo của con giúp
chúng tôi nhận ra “lỗ hổng” của mình về kiến thức cũng như kỹ năng sống
còn khá lớn.
Vào chăm sóc con trai tôi, nhiều lần mẹ nói khéo: “Vợ chồng anh chị học
làm gì cho nhiều bằng này bằng nọ, việc quan trọng nhất là xây dựng mái
16
ấm gia đình thì lại thiếu hụt, lúng túng. Con hơn ba tuổi mà còi xương, yếu
ớt, hay để mẹ đem nó về quê nuôi khi nào lớn thì lên ở với anh chị”. Cả hai
vợ chồng không khỏi chạnh lòng, nhưng đó là sự thật. Mặc dù trước khi sinh
con, tôi đã tự bổ túc cho mình khá nhiều kiến thức, kinh nghiệm về chăm sóc
gia đình, nuôi dạy con trẻ từ sách báo, đồng nghiệp, nhưng trước mọi tình
huống xảy ra, tôi đều thấy bỡ ngỡ, tự ti và thực hiện một cách vụng về.
Đánh đập có thể dẫn đến tình trạng bé bất hợp tác với cha mẹ.
Đánh đập vì bất lực
Nhiều bậc phụ huynh nhận thức rất rõ rằng, sử dụng biện pháp mạnh (dọa
nạt, đánh đập) để giáo dục con cái thường là lợi bất cập hại. Có thể dẫn đến
hậu quả trẻ bất hợp tác với cha mẹ. Có trường hợp cha mẹ sau khi mắng mỏ,
đánh đập con trẻ xong thì giải thích rằng, tất cả những gì mình làm đều là
muốn tốt cho con. Nhưng khi trao đổi với các chuyên gia tâm lý, hầu hết phụ
huynh đều thừa nhận rằng, quát nạt trẻ là biểu hiện sự bất lực của mình trong
dạy bảo con cái. Ngược lại, dùng biện pháp quá mềm dẻo như chiều chuộng,
nhu nhược với con cũng để lại những hậu quả xấu, tuy nhiên nhiều bậc phụ
huynh vẫn thực hiện. Những nghiên cứu gần đây của các nhà giáo dục học
cho thấy, có hơn 60% phụ huynh cho rằng mình từng đánh đập con trẻ.
17
Nhiều giáo viên từ bậc mầm non đến bậc phổ thông khi trao đổi về vấn đề
văn hóa học đường kịch liệt phản đối bạo lực đối với học sinh về mặt tinh

nên cưỡng ép bằng cách rút dao dọa giết. Toàn miễn cưỡng "mây mưa" với
người tình, nhưng vẫn uất ức nên đợi lúc anh ta không để ý, Toàn chụp con
dao và đâm liên tiếp mấy chục nhát vào người Lộc khiến anh ta chết tại chỗ.
Cặp đôi Nguyễn Thanh T. và Phan Văn H., đang chung sống "như vợ
chồng" ở một khu nhà trọ sinh viên tại Thanh Xuân, Hà Nội, tuy yêu nhau
mê mệt nhưng không ngày nào không cãi cọ ầm ĩ, thậm chí thượng cẳng
chân, hạ cẳng tay với nhau. Nhiều lần H. "ra đòn" với người yêu khá nặng.
Sau mỗi lần vậy, họ xin lỗi nhau, lại yêu thương nồng thắm để rồi hôm sau
lại tiếp tục “chiến đấu'’. Cả xóm trọ đau đầu vì cặp đôi đồng tính này nhưng
không thể can thiệp. Các "cuộc chiến" chỉ lắng dịu khi ông chủ nhà doạ
đuổi, không cho hai người thuê nữa.
T. tâm sự: “Em yêu anh ấy. Em biết những người như chúng em khó được
sự cảm thông trong xã hội lắm; nay có người đồng cảnh, hiểu nhau, thương
nhau thì phải trân trọng nhau. Anh ấy cũng yêu em nhưng mỗi tội ghen
tuông quá đỗi. Đi đường, em chỉ liếc người khác anh ấy cũng hậm hực, dừng
xe cho ngay em cái tát".
Nhiều lần H. doạ người yêu: "Em mà ngoại tình thì đừng trách anh đấy”.
Lời dọa đi kèm với ánh mắt đáng sợ của anh ta làm T. luôn cảm thấy bất an,
bởi không biết anh sẽ dám làm những gì khi tình cảm không "cơm lành canh
ngọt".
19
Dễ "nổi hung" do tâm lý bị dồn nén
Các chuyên gia tâm lý, trong đó có bà Vũ Tuyết Anh, cho rằng việc chịu
nhiều sự o ép về tâm lý khiến cho cách hành xử của một số cặp đồng tính trở
nên khác người, mức độ bạo hành cũng nặng hơn bình thường. Bà cho biết,
trong trường hợp họ có người tình vốn không phải là đồng tính, hoặc phải
yêu đơn phương, sự ghen tuông thường bùng nổ mãnh liệt hơn, cách giải
quyết dễ thiên về bạo lực hơn.
Tuy nhiên, tình yêu của những người đồng tính rất mãnh liệt nên nhiều đôi
vẫn yêu đương mặn nồng sau những lần "xô đũa xô bát". Nói về những trận

(3,4%).
2.6. Bạo lực gia đình xảy ra nhiều ở độ tuổi 30 – 40
Cuộc điều tra quốc gia về gia đình lần đầu tiên do Ủy ban dân số, gia đình,
trẻ em (cũ), Bộ Văn hóa- Thể thao và Du lịch, Tổng cục thống kê phối hợp
với Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) thực hiện vừa được công bố
ngày 26/6. Cuộc điều tra được tiến hành với hơn 9.300 hộ gia đình được
chọn ngẫu nhiên ở các vùng, miền với các nội dung như tình trạng hôn nhân,
quan hệ trong gia đình, điều kiện sống và phúc lợi xã hội, Một trong những
nội dung được quan tâm đó là bạo lực gia đình.
Trong cuộc điều tra, có 21,2% cặp vợ chồng đã kết hôn cho biết đã trải qua
một trong những hình thức bạo lực gia đình như bị đánh, mắng, nhục mạ
Cuộc điều tra cho thấy hành vi bạo lực gia đình vẫn tồn tại ở 1/5 các cặp vợ
chồng. Nạn nhân chủ yếu là người phụ nữ và con cái trong gia đình.
21
Tuy nhiên, vấn đề này vẫn được coi là vấn đề nội bộ của các gia đình và
chưa có sự can thiệp thích đáng của cảnh sát hay các đoàn thể xã hội, vì các
cặp vợ chồng sợ bị “mất mặt” hay không muốn “vạch áo cho người xem
lưng”.
Tình trạng bạo lực xuất hiện ở các cặp vợ chồng 31-40 tuổi phổ biến hơn các
nhóm tuổi khác. Nguyên nhân được đưa ra là do có thể ở độ tuổi này việc
sinh con và chăm sóc con cái làm nảy sinh những bất đồng giữa vợ chồng, từ
đó hình thành mâu thuẫn và xuất hiện bạo lực nhiều hơn. Hậu quả của bạo
lực gia đình là tâm trạng của người phụ nữ rất căng thẳng và nặng nề.
PHẦN III. ĐÁNH GIÁ VẤN ĐỀ
3.1. Các số liệu liên quan đến bạo lực gia đình
Bạo lực gia đình không chỉ gây hậu quả nghiêm trọng đến sức khoẻ và thể
chất đối với nạn nhân, gây tác hại đến sự phát triển nhân cách của trẻ em, mà
còn có ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự an toàn xã hội, dẫn đến những
thiệt hại lớn về kinh tế, lao động, sức khoẻ của gia đình và cộng đồng.
Các nguyên nhân được kết luận từ cuộc điều tra này đứng đầu là say rượu,

Nguyên nhân chủ quan:
+ Do nhận thức về giới và sự bình đẳng giới còn hạn chế.
+ Do quan niệm phong kiến “trọng nam khinh nữ”, tư tưởng gia trưởng, gia
quyền còn nặng.
23
+ Do sự nhìn nhận, đấu tranh của người phụ nữ trước nạn bạo hành gia đình
còn hạn chế, thiếu thẳng thắn, thiếu tự tin, còn cam chịu.
Nguyên nhân khách quan:
+ Trình độ học vấn, năng lực nghề nghiệp, đặc biệt là tình trạng chênh lệch
về nghề nghiệp giữa vợ và chồng là một trong những yếu tố khách quan gây
nên nạn bạo hành trong gia đình.
+ Năng lực tự chủ tài chính của người đàn ông trong gia đình bị hạn chế,
hình thành ở họ tư tưởng tự ty, hẹp hòi. Đây cũng là nguyên nhân gây nên
nạn bạo hành gia đình đối với người phụ nữ.
+ Tác động của các chất kích thích, của men bia, rượu, ma túy, của thói
trăng hoa
Hậu quả của bạo lực gia đình
Khỏi cần nói, chúng ta cũng biết, bạo hành
gia đình gây ra những hậu quả xấu về sức
khoẻ như: gây thương tật, tàn tật vĩnh viễn;
đặc biệt bạo hành gia đình gây ảnh hưởng
nặng nề tới sức khoẻ sinh sản cho người phụ
nữ như: các bệnh viêm nhiễm đường sinh
sản, HIV/AIDS, rối loạn phụ khoa, nạo thai
không an toàn, các biến chứng do nạo thai,
xảy thai, trẻ sơ sinh thiếu cân…
Ngoài ảnh hưởng về thể chất, bạo hành gia đình còn gây ra nhiều hậu quả
xấu về sức khoẻ tâm thần cho người phụ nữ như: stress sau chấn thương,
trầm cảm, lo lắng, rối loạn/hoảng loạn, mất trí nhớ…, và bạo hành gia đình
dù với bất kỳ hình thức nào cũng đều là nỗi đe doạ ghê gớm đối với xúc cảm