Tiểu luận
Đề tài: Tâm lý học
1
LỜI NÓI ĐẦU
Xã hội loài người từ lúc loài người thông minh xuất hiện đến nay đã
trải qua biết bao thăng trầm lịch sử, những hình thái kinh tế- xã hội cũ
được thay thế lần lượt bởi những hình thái kinh tế- xã hội mới hơn, tiến
bộ hơn văn minh hơn. Tất cả những sự thay thế đó đều hướng tới sự phát
triển cao hơn của xã hội loài người, như một quá trình phát triển lịch sử
tự nhiên.
Để có thể giữ vững được sự phát triển ngày một văn minh, hiện đại
của xã hội, các chuẩn mực xã hội đã được đặt ra nhằm định hướng các
hành vi của mỗi cá nhân trong xã hội theo một trật tự nhất định, phù hợp
với lợi ích cộng đồng và lợi ích của xã hội.
Hiện nay trên thế giới, sự nhiễu loạn của hệ giá trị, sự biến đổi của
nhiều chuẩn mực xã hội đang khiến cho nhân loại bàng hoàng, lo âu, bất
ổn. Bất chấp các giá trị và chuẩn mực về chủ nghĩa nhân đạo truyền
thống, sự sai lệch về chuẩn mực xã hội trong hành vi xã hội của một bộ
phận người đã lên đến mức báo động.
Là lực lượng tri thức nòng cốt nằm trong đại bộ phận thanh niên, sinh
viên cần phải có sự tìm hiểu kĩ lưỡng về chuẩn mực xã hội để điều chỉnh,
rèn luyện hành vi xã hội của mình và tuyên truyền giáo dục được cho
cộng đồng, làm hạn chế sự lệch chuẩn xã hội, vươn tới một xã hội tốt đẹp
hơn.
2
MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU 1
NỘI DUNG 2
I. Khái niệm chung về hành vi_Hành vi xã hội_Sự sai lệch hành vi xã
hội
1. Hành vi 2
động trong một môi trường nhất định dựa trên sự cần thiết thích nghi tối
thiểu của cơ thể đối với môi trường. Hành vi của con người bị bó hẹp
trong các hoạt động nhằm thích nghi với môi trường để đảm bảo sự tồn
tại của cá thể người trong môi trường đó.
Những người theo chủ nghĩa hành vi quan niệm hành vi hết sức
đơn giản là tổ hợp các phản ứng của cơ thể trả lời các kích thích tác động
vào cơ thể. Chủ nghĩa hành vi quan niệm con người không chỉ phản ứng
với các kích thích có tính chất sinh học mà con người còn phản ứng với
những kích thích khác. Con người không chỉ thích ứng với môi trường tự
nhiên mà còn thích ứng với môi trường xã hội. Những người theo thuyết
hành vi còn cho rằng con người có sự lựa chọn các kích thích, con người
chỉ trả lời các kích thích có lợi cho bản thân mình. Quá trình sống thực
chất là quá trình lựa chọn và trả lời các kích thích có lợi.
Con người trong tâm lý học Mác xít được coi là một chủ thể tích
cực chứ không phải là một cá thể thích nghi thụ động với môi trường.
Hành vi của con người bao giờ cũng có mục đích. Nhưng hành vi đó
không phải chỉ đảm bảo cho con người tồn tại mà còn đảm bảo cho con
người ngày càng phát triển. Những hành vi đó chứng tỏ con người là chủ
thể tích cực tác động vào môi trường, cải tạo môi trường nhằm thỏa mãn
các nhu cầu ngày càng cao của con người.
Ngay từ buổi đầu sơ khai nguyên thủy, người tinh khôn đã có
những hành vi để tồn tại và phát triển như sống theo nhóm, săn bắt, hái
lượm, dựng nhà, sáng tạo ra lửa và các nông cụ đơn giản…Sự thích nghi
tuyệt vời của con người qua từng thời kì lịch sử đã khiến con người là
sinh vật cao cấp nhất từng xuất hiện trên Trái Đất, có khả năng sinh sống
lâu dài và tác động trở lại làm thay đổi môi trường xung quanh.
4
1.2. Chuẩn mực hành vi:
1.2.1. Khái niệm:
Chuẩn mực hành vi là những qui định do con người quy ước với nhau.
- Mức độ vi phạm: bao gồm vi phạm nhẹ và vi phạm nặng, như
hành vi đi học muộn, cúp học là vi phạm nhẹ; hành vi giết người,
5
cướp của, buôn bán ma túy là hành vi vi phạm nặng, cần đến sự
xử lý của Pháp luật…
2. HÀNH VI XÃ HỘI – SỰ SAI LỆCH HÀNH VI XÃ HỘI
Để có thể tìm hiểu một cách kỹ càng về hành vi xã hội và cách rèn
luyện hành vi xã hội của sinh viên hiện nay, cần tìm hiểu thêm một số
khái niệm liên quan đến chuẩn mực xã hội, sự sai lệch hành vi xã hội qua
đó rút ra được những yếu tố gây ra sự sai lệch này.
2.1. Hành vi xã hội:
Từ khái niệm của hành vi mở rộng, chúng ta có thể rút ra được
hành v i xã hội một cách khái quát là tác động của con người vào xã hội,
được đánh giá bằng các chuẩn mực xã hội, đảm bảo cho con người tồn tại
và phát triển.
2.2. Chuẩn mực xã hội:
2.2.1. Khái niệm:
Chuẩn mực xã hội là những khuôn mẫu hành vi chung mà xã hội
đặt ra để định hướng hành vi và kiểm tra hành vi của mỗi cá nhân.
Chuẩn mực quy định những mục tiêu cơ bản, những giới hạn, điều
kiện và các hình thức ứng xử trong các lĩnh vực quan trọng nhất của đời
sống con người. Có thể coi chuẩn mực là những mẫu mực, những mô
hình của hành vi thực tế của con người như những chương trình hoạt
động thực tiễn của họ khi gặp một tình huống cụ thể nào đó. Như vậy có
thể hiểu chuẩn mực với tư cách là những quy tắc, yêu cầu của xã hội với
cá nhân. Các quy tắc, yêu cầu này có thể ghi thành văn bản: đạo luật, điều
lệ, văn bản pháp quy… hoặc là những yêu cầu có tính chất ước lệ trong
một cộng đồng nào đó mà mọi người đều thừa nhận.
2.2.2. Thuộc tính của chuẩn mực xã hội:
Bất kì một chuẩn mực xã hội nào cũng có 3 thuộc tính là: tính lợi
chuẩn mực thẩm mỹ liên quan đến chuẩn mực đạo đức, chuẩn
mực pháp luật.
- Chuẩn mực chính trị: đó là những chuẩn mực nhằm điều tiết hành
vi của chủ thể trong đời sống chính trị, điều tiết các mối quan hệ
giữa các giai cấp, đảng phái, dân tộc.
Các hệ thống chuẩn mực nêu trên có sự khác nhau về nội dung,
phương pháp điều tiết hành vi con người. Nhưng trong thực tế chúng
được tổng hợp lại để điều tiết hành vi của con người làm cho đời sống xã
hội và cộng đồng luôn ổn định, trật tự, thúc đẩy xã hội ngày càng tiến bộ.
2.2.4. Sự sai lệch hành vi xã hội:
Những hành vi nào không phù hợp với chuẩn mực hành vi xã hội là hành
vi sai lệch. Có rất nhiều kiểu sai lệch, nhưng phải xem xét ở 3 góc độ:
- Số lượng hành vi không phù hợp với chuẩn mực.
- Động cơ, thái độ, mức độ mạnh mẽ của hành vi.
- Sự không thích hợp với tình huống diễn ra hành vi.
2.2.5. Nguyên nhân sự sai lệch hành vi xã hội
7
- Do cá nhân nhận thức không đầy đủ hay nhận thức sai.
- Do cá nhân không chấp nhận những chuẩn mực xã hội.
- Do cá nhân biết sai mà vẫn làm, cố tình vi phạm.
- Đôi khi do chuẩn mực xã hội có sự biến dạng, tức là chuẩn mực
xã hội không còn phù hợp với điều kiện hiện tại nên cá nhân
không biết nên theo chuẩn mực nào.
II. CÁCH RÈN LUYỆN HÀNH VI XÃ HỘI CỦA SINH VIÊN
1. Thực trạng sai lệch hành vi xã hội hiện nay sinh viên.
Cuối thế kỉ 19, nhà xã hội học pháp E. Durkheim đã có những cảnh
báo về những hiện tượng bệnh hoạn xã hội, về những sai lệch chức năng,
sai lệch về đạo đức, chuẩn mực và giá trị trong thế giới ngày một hiện
đại, văn minh của con người – cái mà ông gọi chung là “anomie”. Hiện
nay, những cảnh báo này đã trở thành vấn đề gây lo ngại với toàn nhân
đi đến cung cấp thông tin giả. Sự dối lừa trên mạng được coi là một trò
chơi. Gần đây, tác động tiêu cực của môi trường ảo đã hiện thực hoá qua
một số vụ xung đột trong các chatter ngoài đời, nhiều trường hợp nghiêm
trọng còn gây ra án mạng, tù tội.
Hiện tượng mua bằng, bán điểm, chạy thầy, chạy điểm không còn
là chuyện hiếm thấy ở một số trường cao đẳng, đại học và trung học
chuyên nghiệp. Chính hiện tượng tiêu cực này đã phần nào làm tha hoá
nhân cách của chính số sinh viên ấy và một số người thầy (chuyện gạ tình
lấy điểm, thầy giáo quấy rối tình dục nữ sinh). Điều đáng lo ngại là nhiều
sinh viên coi đó là chuyện bình thường, không liên quan đến tiêu chí đạo
đức, trong khi đó, ở các nước phát triển, lừa dối là hành vi bị lên án mạnh
nhất trong môi trường học đường.
Sinh viên là lực lượng thanh niên có tri thức cao trong xã hội, được
sự quan tâm giáo dục đặc biệt của gia đình, trường học xã hội, đáng lẽ
phải là bộ phận nhận thức được đúng đắn nhất về vấn đề chuẩn mực xã
hội, thế nhưng những thực trạng đáng buồn trên đã khiến cả xã hội phải
lo ngại. Bao nhiêu công sức, vật chất của gia đình, xã hội đổ dồn vào nơi
sinh viên, thế nhưng chỉ một chút lầm lỡ trong nhận thức, họ đã đánh mất
tất cả.
2. Cách rèn luyện hành vi xã hội của sinh viên.
Thực trạng sai lệch hành vi xã hội của sinh viên hiện nay tuy rất
đáng lo ngại, nhưng nó mới xảy ra trong một bộ phận nhỏ cá biệt, hầu hết
các sinh viên đều có ý thức trong việc điều chỉnh hành vi của mình cho
đúng với chuẩn mực của môi trường, xã hội. Việc nắm bắt được những
hành vi sai lệch là rất cần thiết, để từ đó sinh viên có thể tạo ra cho mình
được các kế hoạch rèn luyện.
Xã hội ngày nay là xã hội của sự tiến bộ, phát triển không ngừng,
các phát minh, sáng chế, công nghệ được thay đổi từng ngày trên thế giới.
Vì vậy, sinh viên chính là lực lượng nòng cốt trong việc tiếp thu kiến thức
của nhân loại, nhưng cần phải tiếp thu một cách có chọn lọc, có ích, tránh
của xã hội, việc rèn luyện theo chuẩn mực xã hội có thể chỉ là những
hành vi nhỏ nhất như giữ trật tự trong giờ học, vứt rác vào thùng…rồi đến
những hành vi có tác động nhiều hơn như chấp hành pháp luật, đạo đức,
phong tục, truyền thống…Nó đều luôn luôn hiện hữu trong môi trường
xung quanh của mỗi người, việc nắm bắt được không hề phức tạp, nhưng
việc rèn luyện theo được là dựa vào tinh thần và ý thức của mỗi sinh viên.
Ngoài rèn luyện hành vi xã hội cho bản thân, sinh viên cần có ý
thức giúp đỡ, giáo dục cho những người xung quanh cùng làm với mình,
lên án, phản đối mạnh mẽ những biểu hiện của việc sai lệch hành vi xã
hội của bạn bè, người thân và cộng đồng. Là những người được đào tạo
cao trong xã hội, được học và hiểu biết nhiều, sinh viên không những tiếp
thu những cái hay cái đẹp từ những điều được học, mà còn phải đem kiến
thức đó là sao cho có ích với cộng đồng, xã hội.
10
KẾT LUẬN
Tóm lược lại phần nội dung
Hành vi xã hội là những tác động cơ bản của con người đến xã hội,
giúp con người tồn tại và phát triển. Hành vi xã hội xảy ra thường xuyên
ở mỗi cá nhân, cho dù từ nhỏ bé hay lớn lao thì hành vi xã hội luôn có
một tác động nhất định nào đó đến các chuẩn mực xã hội. Những hành vi
nào phù hợp với chuẩn mực xã hội thì được gọi là hành vi chuẩn mực,
còn những hành vi nào không phù hợp với chuẩn mực được gọi là các
hành vi sai lệch.
Cùng với sự phát triển của xã hội, những hành vi sai lệch chuẩn
mực xã hội của sinh viên cũng ngày một gia tăng. Sinh viên cần phải có
được những kiến thức nhất định về chuẩn mực xã hội, những tệ nạn đang
diễn ra mà mình dễ mắc phải, để từ đó có kế hoạch rèn luyện hành vi xã
hội của mình.
Ý kiến bản thân
Trên đây là bài tiểu luận của em được viết từ những kiến thức