TRÌNH BÀY: PGS.TS. ĐẶNG MINH ẤT
BỘ MÔN: CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
Phân tích - Thiết kế - Cài đặt
Hệ thống thông tin
CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH HỆ THỐNG
VỀ XỬ LÝ
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
2
 Bài 1: Đại cương.
 Bài 2: Biểu đồ phân rã chức năng (BPC).
 Bài 3: Biểu đồ lưồng dữ liệu (BLD).
 Bài 4: Các thành phần của biểu đồ luồng dữ liệu.
 Bài 5: Phân rã biểu đồ luồng dữ liệu.
 Bài 6: Chuyển từ biểu đồ luồng dữ liệu mức vật lý sang
biểu đồ luồng mức logic.
Bài 1: Đại cương.
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
3
 Nội dung bài học
 Phân tích hệ thống theo nghĩa chung nhất là khảo sát nhận diện, phân định
các thành phần của một phức hợp và chỉ ra các mối liên quan giữa chúng.
 Theo nghĩa hẹp phân tích hệ thống là giai đoạn hai, đi sau khảo sát sơ bộ, là
giai đoạn bản lề giữa khảo sát sơ bộ và giai đoạn đi sâu vào các thành phần
hệ thống.
 Giai đoạn này gọi là giai đoạn thiết kế logic chuẩn bị cho giai đoạn thiết kế
vật lý.
 Ba từ chức năng, xử lý và quá trình (tiến trình) ở đây được coi là đồng
nghĩa với nhau.

 Đặc điểm của BPC
 Các chức năng được nhìn một cách khái quát nhất, trực quan dễ hiểu, thể
hiện tính cấu trúc của phân rã chức năng từ tổng quan đến chi tiết.
 Đơn giản, dễ thành lập (BPC được sử dụng trong giai đoạn đầu của thiết
kế). Nó trình bày hệ thống phải làm gì hơn là hệ thống làm như thế nào?
 Rất gần gủi với sơ đồ tổ chức nhưng ta không đồng nhất nó với sơ đồ tổ
chức: phần lớn các tổ chức của doanh nghiệp nói chung thường gắn liền với
chức năng này.
 Có tính chất tĩnh, bởi nó chỉ cho thấy các chức năng mà không cho thấy
trình tự xử lý.
 Biểu đồ phân rã chức năng (BPC-BFD) của HTTT chỉ ra cho chúng ta biết
hệ thống cần làm gì chứ không chỉ ra là phải làm như thế nào.
Bài 3: Biểu đồ lưồng dữ liệu (BLD).
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
7
 Nội dung bài học
 Định nghĩa BLD (Data Flow Diagram=DFD)
 Mục đích của BLD
 Ví dụ
Bài 3: Biểu đồ lưồng dữ liệu (BLD).
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
8
 Định nghĩa BLD (Data Flow Diagram=DFD)
 BLD là một loại biểu đồ nhằm mục đích diễn tả một quá trình XLTT với các yêu cầu sau:
 Sự diễn tả là ở mức logic, nghĩa là nhằm trả lời câu hỏi: “Làm gì?” mà bỏ qua câu hỏi
“Làm như thế nào?”.
 Chỉ rõ các chức năng (con) phải thực hiện để hoàn tất quá trình xử lý cần mô tả.
 Chỉ rõ các thông tin được chuyển giao giữa các chức năng đó, và qua đó phần nào thấy

 Chức năng xử lý
 Luồng dữ liệu
 Kho dữ liệu
 Tác nhân ngoài
 Tác nhân trong
Bài 4: Các thành phần của biểu đồ luồng dữ liệu
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
11
 Chức năng xử lý
 Khái niệm: Chức năng xử lý là chức năng diễn đạt các thao tác,
nhiệm vụ hay tiến trình xử lý nào đó. Tính chất quan trọng của chức
năng này là biến đổi thông tin.
 Biểu diễn: Chức năng xử lý được biểu diễn bằng hình tròn hay hình
ô van, bên trong có ghi nhãn (tên) của chức năng.
 Nhãn (tên) chức năng: Bởi vì chức năng là các thao tác nên tên phải
được dùng là một “Động từ” cộng với “Bổ ngữ”.
 Trong thực tế, tên của các chức năng xử lý trong BLD phải trùng với
tên của các chức năng trong biểu đồ phân rã chức năng (BPC).
Bài 4: Các thành phần của biểu đồ luồng dữ liệu
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
12
 Luồng dữ liệu
 Khái niệm: Luồng dữ liệu là luồng thông tin vào hay ra của một chức năng xử lý.
 Biểu diễn: Luồng dữ liệu trên biểu đồ được biểu diễn bằng mũi tên có hướng trên đó
có ghi tên nhãn là tên luồng thông tin mang theo. Mũi tên để chỉ hướng của luồng
thông tin.
 Nhãn (tên) luồng dữ liệu: Vì thông tin mang trên luồng, nên tên là “Danh từ” cộng
với “Tính từ” nếu cần thiết.

Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
15
 Tác nhân trong
 Tác nhân trong là một chức năng hay một hệ thống con của hệ thống
được mô tả ở trang khác của biểu đồ. Thông thường mọi biểu đồ có
thể bao gồm một số trang, đặc biệt là trong các hệ thống phức tạp và
với khuôn khổ giấy có hạn thông tin được truyền giữa các quá trình
trên các trang khác nhau được chỉ ra nhờ ký hiệu này.
 Biểu diễn: Tác nhân trong biểu diễn bằng hình chữ nhật hở một phía
và trong có ghi nhãn (tên tác nhân trong này).
 Nhãn (tên) tác nhân trong: Được biểu diễn bằng “Động từ” kèm “ Bổ
ngữ”
Bài 5: Phân rã biểu đồ luồng dữ liệu.
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
16
 Nội dung bài học
 BLD mô tả các chức năng của hệ thống theo tiến trình xử lý
(process), là biểu đồ động. Nó diễn tả cả chức năng và dữ liệu.
 Để phân tích, xây dựng được một biểu đồ BLD rõ ràng, sáng sủa có
chất lượng tốt chúng ta nên tuân theo các hướng dẫn sau đây:
 Xác định các thành phần tĩnh trong hệ thống, có nghĩa là các đối tượng
có chứa các dữ liệu.
 Xác định các thao tác xử lý chính mà nó sử dụng và dữ liệu sinh ra đồng
thời xác định các dòng dữ liệu giữa chúng.
 Mở rộng – Khai triển và làm mịn dần các tiến trình của biểu đồ.
 Chỉnh lý lại biểu đồ từng bước thích hợp và bảo đảm tính logic.
Bài 5: Phân rã biểu đồ luồng dữ liệu.
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin

 Duyệt lại toàn bộ sơ đồ và biểu đồ để phát hiện những sai sót.
Bài 5: Phân rã biểu đồ luồng dữ liệu.
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
19
 Ví dụ về phân rã biểu đồ luồng dữ liệu.
 Mô tả hoạt động thực tế:
 Đối với ngân hàng nếu yêu cầu và hồ sơ của khách vay hợp lệ tức là yêu
cầu của khách được đáp ứng thì ngân hàng lập một tài khoản tương ứng
với khế ước vay
 Đến kỳ hoàn trả khách vay đến thanh
toán (trả nợ) bộ phận thu nợ tính ra số
tiền mà khách hàng phải trả, căn cứ
vào ngày vay, ngày trả và lãi suất
 Sau đó hệ thống đối chiếu với tài
khoản gốc, in hóa đơn thanh toán
và thông báo tới khách hàng.
Bài 5: Phân rã biểu đồ luồng dữ liệu.
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
20
 Ví dụ về phân rã biểu đồ luồng dữ liệu.
Bài 5: Phân rã biểu đồ luồng dữ liệu.
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
21
 Ví dụ về phân rã biểu đồ luồng dữ liệu.
Bài 5: Phân rã biểu đồ luồng dữ liệu.
25 October 2011
Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin

Phân tích - Thiết kế - Hệ thống thông tin
25
 Phương pháp chuyển đổi BLD mức vật lý sang mức logic
 Xuất phát từ BLD mức vật lý ta tiến hành loại bỏ các yếu tố vật lý của biểu đồ này-> Quá trình
tổng quát hoá.
 Khi loại bỏ một số chức năng, dữ liệu và chỉ giữ lại những thành phần gắn liền với mục đích
trong BLD, ta cần lưu ý loại bỏ theo các tiêu chí sau:
 Loại bỏ các yếu tố vật lý do chính con người, thiết bị và hệ thống thực hiện.
 Phát hiện và loại bỏ những chức năng vật lý gắn liền với một công cụ hay một biện pháp xử
lý nhất định.
 Loại bỏ các cấu trúc BLD bằng cách tổ chức lại các biểu đồ, từ dưới lên trên, xuất phát từ
các chức năng logic nói trên