Đề tài: CƠ SƠ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH.
TÀI LIỆU
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
Trang 1
Đề tài: CƠ SƠ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH.
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU

Đã hơn 40 năm qua đi kể từ ngày Bác Hồ vĩnh biệt chúng ta để bước vào cõi
ngàn thu. Quãng thời gian ấy, thế giới đã có nhiều đổi thay to lớn. Nhân loại đang
sống trong kỷ nguyên toàn cầu hóa với sự phát triển như vũ bão của nền kinh tế tri
thức và cuộc cách mạng khoa học và công nghệ . Tuy nhiên, trong trái tim mỗi người
dân Việt Nam vẫn nguyên vẹn một hình ảnh của một cụ già tóc bạc với bộ quần áo nâu
Trang 2
Đề tài: CƠ SƠ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH.
giản dị, giọng nói chân thành, ấm áp và một phong độ ung dung tự tại, Bác như còn
sống mãi. Thông qua các buổi “học tập và làm theo tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh” thì ta càng hiểu và kính yêu Bác nhiều hơn. Và Người vẫn tiếp thêm cho
chúng ta nguồn sức mạnh mới để đi tiếp cuộc hành trình:
“Đi tiếp những ngày mai
Như một đoàn quân
Bước thẳng đường dài
Như một khúc ca Xuân
Của một mùa Xuân lớn.”
Chủ nghĩa xã hội là mùa Xuân của nhân loại. Là điều mà cách mạng Việt Nam,
dân tộc Việt Nam luôn hướng tới . Và muốn có chủ nghĩa xã hội thì trước hết là phải
giải phóng dân tộc giành độc lập tự do, và để đạt được điều đó thì tư tưởng Hồ Chí
Minh là nền tảng mang đến cho chúng ta sức mạnh để đi lên để chiến thắng.
Vậy tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành dựa trên cơ sở nào?
Để ta hiểu rõ thêm về con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện
nay. Để trả lời được câu hỏi trên, ta hãy cùng nhau tìm hiểu và phân tích “Cơ sở hình

Hồ Chi Minh đã tiếp thu một cách sâu sắc tư tưởng thương dân của người cha
và đã nâng lên thành tư tưởng cốt lõi trong đường lối chính trị “lấy dân làm gốc”.
Mảnh đất Nghệ Tĩnh nơi Người sinh ra giàu truyền thống yêu nước với nhiều con
người ưu tú như: Mai Thúc Loan, Phan Bội Châu,… Ngay từ nhỏ, Người đã đau xót
chứng kiến cuộc sống nghèo khổ, bị bóc lột đến cùng cực của đồng bào mình ngay
trên mảnh đất quê hương và thái độ ươn hèn, bạc nhược của bọn quan lại Nam triều.
Bối cảnh lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX: Lúc bấy giờ nước ta là xã
thuộc địa nửa phong kiến.
Chính quyền triều Nguyễn đã từng bước khuất phục trước cuộc xâm lược của
thực dân.
Cuộc khai thác của Pháp khiến cho xã hội nước ta có sự biến chuyển và phân
hóa.
Trang 4
Đề tài: CƠ SƠ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH.
Ảnh hưởng của các “tân văn”, “tân thư”, “tân báo” và những ảnh hưởng của
trào lưu cải cách ở Nhật Bản, Trung Quốc tràn vào Việt Nam, phong trào yêu nước
của nhân dân ta chuyển dần sang xu hướng dân chủ tư sản.
Các phong trào yêu nước vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX đều diễn ra vô
cùng anh dũng nhưng tất cả đều thất bại. Nguyên nhân là do thiếu đường lối cách
mạng đúng đắn, phương pháp cách mạng không phù hợp với xu thế mới của thời đại.
Bác nhận thấy: Phan Bội Châu thì “đưa hổ cửa trước, rước beo cửa sau”; Phan Châu
Trinh thì chẳng khác nào “xin giặc rủ lòng thương” còn Hoàng Hoa Thám tuy có phần
thực tế hơn nhưng vẫn mang nặng cốt cách phong kiến, tư sản.
Phong trào cứu nước của nhân dân ta muốn
giành được thắng lợi phải đi theo một con đường
mới. Và Bác của chúng ta là người dẫn chúng ta đi
theo một con đường hoàn toàn mới, Bác đã mang
một khác vọng to lớn là đem độc lập tự do về cho
dân tộc, vận mệnh của dân tộc, số phận mai sau của
dân tộc luôn là một câu hỏi lớn đau đáu trong lòng

Chủ nghĩa Mác-Lênin phát triển mạnh mẽ, sâu rộng, thâm nhập vào phong trào
cách mạng thế giới, trở thành hệ tư tưởng tiên tiến của thời đại.
Tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành dần dần từ cảm tính đến lý tính nhằm
tìm ra con đường giải phóng dân tộc Việt Nam.
1.2 Những tiền đề tư tưởng- lý luận
a) Giá trị truyền thống dân tộc
Lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước đã hình thành cho đất nước ta một
nền văn hóa riêng đậm đà bản sắc dân tộc, phong phú với nhiều truyền thống quý báu.
Chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất đấu tranh để dựng nước và giữ nước. Từ
văn hóa dân gian đến văn hóa văn học, từ nhân vật truyền thuyết đến các tên tuổi sáng
ngời trong lịch sử: Hai Bà Trưng, Ngô Quyền, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi,… đều đã
phản ánh chân lý đó một cách hùng hồn; Chủ nghĩa yêu nước là dòng chủ lưu chảy
suốt trường kỳ lịch sử Việt Nam. Tinh thần yêu nước đã trở thành đạo lý, triết lý sống,
niềm tự hào của người Việt. Chính từ thực tiễn đó, cụ Hồ đã đúc kết chân lý: “Dân ta
có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến
nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn
sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm
tất cả lũ bán nước và cướp nước.”
1
1. Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.6, tr.171,46
Tinh thần nhân nghĩa, tương thân tương ái: được thể hiện rõ qua câu tục ngữ “lá
lành đùm lá rách” để giúp đỡ nhau vượt qua hoạn nạn, khó khăn. Lòng thủy chung là
nét đẹp cao quý đặc trưng của người Việt ta, ta có thể hiểu rõ hơn thông qua câu ca
dao sau: “Chồng ta áo rách ta thương
Chồng người ào gấm xông hương mặc người”.
Trang 6
Đề tài: CƠ SƠ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH.
Truyền thống đoàn kết, đoàn kết là sự gắn bó, hợp tác với nhau để tạo nên sức
mạnh. Truyền thống đoàn kết được hình thành cùng với sự hình thành của dân tộc Việt
Nam và là nguồn cội của sức mạnh dân tộc Việt: Đoàn kết gia đình, đoàn kết cộng

sâu sắc về tư tưởng tự do, bình đẳng của Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền năm
1791 của Đại cách mạng Pháp.
Trang 7
Đề tài: CƠ SƠ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH.
Về tư tưởng dân chủ của cách mạng Mỹ, Người đã tiếp thu giá trị về quyền
sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc của Tuyên ngôn độc lập năm 1776,
quyền của nhân dân kiểm soát chính phủ.
Về thiên chúa giáo, Người tiếp thu lòng bác ái, lòng nhân ái của Chúa.
Hồ Chí Minh đã tự làm giàu trí tuệ của mình bằng vốn trí tuệ của thời đại, vừa
tiếp thu vừa gạn lọc để từ tầm cao tri thức nhân loại mà suy nghĩ, lựa chọn, kế thừa,
đổi mới và phát triển.
c) Chủ nghĩa Mác-Lênin: đỉnh cao trí tuệ nhân loại.
Khi gặp được chủ nghĩa Mác-Lênin, Bác đã thắp lên triệu
triệu niềm tin cho đồng bào. Ánh sáng chủ nghĩa Mác-Lênin
theo Bác trở về chiếu sáng Tổ quốc, tỏa đến đâu bóng tối thực
dân bị đẩy lùi đến đó. Sức sống của dân tộc cuồn cuộn lớn dậy
cùng với lớp lớp chiến sĩ cộng sản hăng hái dấn thân vào con
đường cách mạng.
Bác đến với chủ nghĩa Mác-Lênin không nhằm tìm hiểu về thuần tuý lí luận mà chủ
yếu qua đó để tìm ra con đường, điều kiện, biện pháp…cho sự nghiệp cứu nước giải
phóng dân tộc. Với tinh thần như vậy, Bác không lệ thuộc vào câu chữ nên có khả
năng vận dụng sáng tạo nguyên lý của chủ nghĩa Mác-Lênin để phân tích thực tiễn,
tìm ra được con đường cứu nước giải phóng dân tộc.
Chủ nghĩa Mác-Lênin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng Hồ Chí
Minh.
Thực tiễn trong gần 10 năm đi tìm đường cứu nước, nhất là sau khi đọc Sơ thảo
lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin
(1920), Nguyễn Ái Quốc đã “ cảm động, phấn khởi, vui mừng đến phát khóc…” vì đã
tìm thấy con đường giải phóng dân tộc.
Chính Luận cương của Lênin đã nâng cao nhận thức của Hồ Chí Minh về con

công trong lĩnh vực hoạt động lý luận của Người về sau.
Người khám phá các quy luật vận động xã hội, đời sống văn hóa và cuộc đấu
tranh của các dân tộc trong hoàn cảnh cụ thể để khái quát thành lý luận, đem lý luận
chỉ đạo hoạt động thực tiễn và được thực tiễn kiểm nghiệm. Nhờ vậy mà lý luận của
Hồ Chí Minh mang giá trị khách quan,cách mạng và khoa học.
Bác, không chỉ tài giỏi trong lĩnh vực chính trị mà còn cả trong các lĩnh vực văn
hóa, xã hội, kinh tế, văn học,…
Ngày 2/10/2010, UNESCO vừa trao tặng Bảo tàng
Hồ Chí Minh cuốn sách văn bản Nghị quyết của Đại hội
đồng UNESCO về việc tôn vinh Chủ tịch Hồ Chí Minh là
Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới.
Đây là sự kiện diễn ra trong khuôn khổ triển lãm "Hồ Chí
Minh và học tập suốt đời".
Từ ngày 20/10 đến 20/11/1987, Đại hội đồng UNESCO
khoá 24 họp ở Thủ đô Pari, có mục xét các danh nhân kỷ niệm vào các năm “tuổi
tròn”. Đến dự có 159 quốc gia. Kỳ họp này, bà Chủ tịch UNESCO là người Thái Lan,
làm chủ tọa. Nội dung kỳ họp là : Trong ba năm 1988, 1989, 1990, chọn xét những
Trang 9
Đề tài: CƠ SƠ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH.
danh nhân đúng vào tuổi 100 để thế giới kỷ niệm. Kỳ này, có 3 nhân vật được đưa ra
xét : 1.Ông Nê-ru, ấn Độ ;2.Ông Hồ Chí Minh, Việt Nam; 3. Ông Hadara (nhà sử học)
Liên Xô. Sau 7 tiếng hội thảo, Hồ Chí Minh được công nhận là danh nhân văn hoá
thế giới thứ 21. ( theo trang wed: nguyendinhminh.net ).
2.2 Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn
Hồ Chí Minh không chỉ là một người giàu trí tuệ mà còn là một người có tình
cảm, có ý chí, nghị lực phi thường.
Mọi suy nghĩ, sáng tạo của Người đều xuất phát từ thực tiễn đất nước và thời
đại.
Người biết kế thừa các học thuyết một cách có phê phán, chọn lọc, không bao
giờ sao chép máy móc, mà có sự phân tích sâu sắc để tìm ra những yếu tố tích cực.

vui và hạnh phúc và sẽ không còn những cảnh đời nghèo khổ, lang thang, ăn không đủ
no mặc không đủ ấm. Và đó cũng chính là mong muốn của Bác Hồ chúng ta.
Trang 12