TẠP CHÍ KHOA HỌC, Đại học Huế, Số 21, 2004

SO SÁNH HIỆU QUẢ CỦA THUỐC TÂY VÀ THUỐC NAM
TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH LỢN CON PHÂN TRẮNG (WHITE SCOUR)
Lê Hữu Nghị
Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Ở nước ta hiện nay chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng đang trở
thành ngành sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầu trong nước và cho xuất khẩu.
Năng suất chăn nuôi lợn con quyết định hiệu quả kinh tế chăn nuôi lợn nái sinh
sản. Năng suất này lệ thuộc nhiều yếu tố: giống, thức ăn, chăm sóc, môi trường
Một yếu tố không kém phần quan trọng đã làm giảm thấp năng suất, giảm số con

22
cai sữa, giảm trọng lượng cai sữa của lợn con, tăng tỷ lệ còi cọc của lợn con là
bệnh Phân trắng của lợn con (White scour). Đây là một vấn đề bức xúc trong
chăn nuôi lợn nái sinh sản mà bất cứ nhà chăn nuôi nào ở nước ta cũng từng gặp
và trăn trở tìm cách giải quyết.
Không giống như lợn trưởng thành, cơ thể lợn con còn nhiều điểm chưa
hoàn thiện, đặc biệt là cơ quan tiêu hóa và nội tạng. Do vậy lợn con rất nhạy cảm
với các yếu tố bất lợi. Việc dùng kháng sinh (Thuốc Tây: Western medicine) để
điều trị bệnh lợn con phân trắng (White scour) thường gây ra còi cọc và kháng
thuốc. Mặt khác sự đào thải thuốc kháng sinh ở lợn con cũng kém hơn lợn lớn
2,8 lần (Friss và cộng sự, 1980), vì vậy thuốc tích lũy lâu trong cơ thể gây ra
nhiều biến chứng tổn hại cho lợn con. Thuốc Nam (Medicinal herbs) được dùng
để chữa bệnh tiêu chảy (Dispepsia) rất có hiệu quả và không để lại các di chứng
bất lợi cho lợn. Xuất phát từ yêu cầu thực tế, để giúp các cơ sở chăn nuôi lợn bảo
đảm được lợi nhuận cao, chúng tôi tiến hành nghiên cứu "So sánh hiệu quả của

3.2.Thuốc Nam
Công thức 1: Lá đu đủ: 5 gam
Gừng: 10 gam
Tỏi: 20 gam
Ba loại dược liệu trên giã nát, ngâm vào 300 ml nước sôi để nguội 40
0
C.
Sau 24 giờ lọc lấy nước thuốc, bỏ bã, cho thêm vào 10 giọt mật lợn. Mỗi lần cho
1 con uống 5 ml; ngày uống 2 lần
Công thức 2: Lá đu đủ: 5 gam
Gừng: 10 gam
Tỏi: 20 gam
Ba loại này giã nát, ngâm vào 200 ml nước sôi để nguội 40
0
C.
Sau 24 giờ lọc lấy nước thuốc, bỏ bã.

25
Mỗi lần cho 1 con uống 5 ml; ngày uống 2 lần
Mỗi công thức thuốc được điều trị cho 3 nhóm lợn vào các thời gian:
+ Nhóm I: Từ ngày 5 đến ngày 10 tháng 11 năm 2003
+ Nhóm II: Từ ngày 12-17 tháng 11 năm 2003
+ Nhóm III: Từ ngày 20 đến ngày 25 tháng 11 năm 2003.
Theo dõi đàn lợn sau điều trị nếu có tái phát thì tiếp tục điều trị theo liều
lượng trên.
III. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
Kết quả điều trị bệnh lợn con phân trắng bằng thuốc Tây và thuốc Nam ở
các lần điều trị được trình bày trên bảng 1.

26

3,38  0,14

3,16  0,95
4,94  0,95

97,94
94,29

27
Thuốc
Tây:
Công thức
1
Công thức
2

32
35

3,32  0,14
3,24  0,11

3,66  0,81
3,64  0,94

84,12
81,67
Nhóm II
Thuốc
Nam:


4,67  0,67
4,17  0,87

79,43
80,71
Nhóm III
Thuốc
Nam:
Công thức
1
Công thức
2

32
34

3,21  0,24
3,25  0,31

3,02  0,78
5,17  0,54

98,02
95,58

29
Thuốc
Tây:
Công thức

chảy, gừng có Zingeron, Zingrola, Shogaola trị ăn uống không tiêu, ỉa chảy,
nôn mửa. Đu đủ có mem Papain giúp lợn con tiêu hóa protein của sữa.
2. Đối với lô dùng thuốc Tây:
Với lô điều trị bằng Sulfadiazin tốt hơn lô dùng Streptomycine.
- Lô dùng Sulfadiazin cho cả 3 lần điều trị có thời gian chữa khỏi trung bình
là 4,14  0,89 ngày, tỷ lệ chữa khỏi là 80,77 %.
- Lô dùng Streptomycine cho cả 3 lần điều trị có thời gian chữa khỏi trung
bình là 4,28  0,75 ngày, tỷ lệ chữa khỏi là 80,55 %.
Có kết quả như trên là vì kháng sinh nói chung và Sulfadiazin,
Streptomycine nói riêng đã được các cơ sở sử dụng để điều trị bệnh phân trắng
lợn con nhiều lần gây nên hiện tượng kháng thuốc.
Theo dõi lợn con phân trắng sau khi điều trị khỏi về các chỉ tiêu: thời gian
tái nhiễm, tỷ lệ tái nhiễm, tỷ lệ khỏi bệnh sau khi tái nhiễm cũng như sự phát
triển thể trọng lợn, kết quả được trình bày ở bảng 2
Qua bảng 2 chúng tôi có nhận xét sau:

31
1. Đối với thuốc Nam
Các lần điều trị bằng thuốc công thức 1 là tốt hơn công thức 2, thời gian tái
nhiễm sau điều trị trung bình cho cả 3 đợt là 19,8 ngày. Đối với công thức 2 là
13,2 ngày.
2. Đối với thuốc Tây
Các lần điều trị bằng Sulfadiazin thời gian tái nhiễm sau điều trị trung bình
cho cả 3 đợt là 10,17 ngày và Streptomycine là 9,52 ngày.
+ Thuốc Nam chữa khỏi bệnh Phân trắng lợn con cao hơn là do có Vitamin,
khoáng, men, muối Cholat trong mật lợn, lá đu đủ, gừng, tỏi giúp cho lợn con
tăng sức đề kháng chống bệnh kéo dài thời gian an toàn bệnh hơn thuốc Tây.
+ Tuy các loại thuốc đều chữa khỏi bệnh Phân trắng của lợn con, song tỷ lệ
còi cọc có khác nhau, từ đó nói lên mức độ hiệu quả của từng loại thuốc.
+ Các lô điều trị lợn con phân trắng bằng thuốc Nam khi lợn con xuất

còi cọc
(%)
Nhóm I
Thuốc Nam

Công thức
1
Công thức
2

33
35

18,8
12,0

27,57
34,47

100
100

12,06 
1,08
11,39 
0,99

0
0
Thuốc Tây

31
30

20,13
14,07

26,22
35,71

100
100

13,01 
0,4
12,03 
0,32

0
0
Thuốc Tây
Streptomyci
ne
Sulfadiazin

35
32

10,8
11,8


1,08
11,39 
0,99
0
0
Thuốc Tây
Streptomyci
ne
Sulfadiazin

34
36

9,46
10,83

54,43
47,61

100
100

11,32 
1,07
11,31 
0,72

7,59
6,80
IV. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ