SKKN – Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi thông qua tổ chức các loại trò chơi
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài
Người ta thường ví: Trẻ em như tờ giấy trắng, bạn viết gì, vẽ ra sao vào đó thì
tờ giấy đó sẽ có kết quả như thế. Câu nói này quả thật không sai. Khi đứa trẻ được
sinh ra và tuổi đang còn nhỏ với những tiếp cận đầu đời với cuộc sống xung quanh,
các vấn đề xảy ra xung quanh mà trẻ tiếp nhận được sẽ có ảnh hưởng lớn tới sự phát
triển của trẻ. Chính vì thế, mục tiêu đưa ra trong chương trình chăm sóc và giáo dục
trẻ lứa tuổi mầm non là: Giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ,
hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một;
hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lí, năng lực và phẩm chất
mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và
phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp
theo và cho việc học tập suốt đời.
Đối với trẻ mầm non trong quá trình phát triển, nếu được uốn nắn, giáo dục tốt
các em sẽ có một nhân cách phát triển toàn diện, bền vững, có khả năng thích ứng và
chống chọi với mọi biến động xã hội, biết tự khẳng định mình trong cuộc sống Bên
cạnh đó, trẻ em đang trong giai đoạn học, tiếp thu, lĩnh hội những giá trị sống để phát
triển nhân cách, do đó cần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ để trẻ có nhận thức đúng và
có hành vi ứng xử phù hợp ngay từ khi còn nhỏ. Việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
mầm non nhằm giúp trẻ có kinh nghiệm trong cuộc sống, biết điều nên làm và không
nên làm, giúp trẻ tự tin, chủ động và biết cách xử lý các tình huống trong cuộc sống,
khơi gợi khả năng tư duy sáng tạo của trẻ, đặt nền tảng cho trẻ trở thành người có
trách nhiệm và có cuộc sống hài hòa trong tương lai. Giáo dục kỹ năng sống là giáo
dục cách sống tích cực cho một cá nhân trong xã hội hiện đại, nhằm tạo dựng những
hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thói quen tiêu cực nhằm rèn luyện nên
một cá nhân con người có nhân cách tốt. Chính vì vậy những năm gần đây mục tiêu
giáo dục trẻ mầm non của Bộ giáo dục và đào tạo rất chú trọng tới việc lấy trẻ làm
trung tâm, phát huy tính tích cực của trẻ, điều này được thể hiện rõ ở công tác triển
khai phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực"; và mới nhất là
trong các quan điểm, giải pháp được đưa ra trong Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8
Trên cơ sở tìm hiểu những vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5
tuổi thông qua việc tổ chức các loại trò chơi, tôi muốn đề xuất các biện pháp nhằm
nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ ở trong đơn vị và đặc
biệt giáo dục kỹ năng sống thông qua các loại trò chơi.
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
2
SKKN – Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi thông qua tổ chức các loại trò chơi
Giáo viên và trẻ trong trường mầm non.
Nội dung, cách tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non.
4. Giả thiết nghiên cứu
Nếu đề ra được một số giải pháp phù hợp trong việc tổ chức thực hiện quá trình
rèn kỹ năng sống cho trẻ thông qua tổ chức các loại trò chơi, sẽ giúp giáo viên tự tin,
sáng tạo và thực hiện tốt việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ và góp phần hiệu quả vào
quá trình giáo dục trẻ, giáo dục nhân cách của trẻ một cách toàn diện.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động của trẻ
- Phương pháp tổng hợp số liệu
6. Dự báo đóng góp mới của đề tài
Giúp giáo viên nắm vững các kiến thức, kỹ năng, phương pháp giáo dục kỹ
năng sống, biết các lựa chọn các biện pháp linh hoạt, phù hợp khi tổ chức thực hiện
rèn kỹ năng sống cho trẻ.
Giúp trẻ hứng thú, tích cực chủ động sáng tạo trong các hoạt động, hình thành
được cho trẻ những thói quen về thái độ, hành vi, sự tự tin vào bản thân, bước đầu góp
phần hình thành nhân cách toàn diện cho trẻ.
3
SKKN – Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi thông qua tổ chức các loại trò chơi
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
4
SKKN – Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi thông qua tổ chức các loại trò chơi
vấn đề, hay kỹ năng đương đầu với thử thách… chắc hẳn trẻ sẽ ứng phó được với sự
biến đổi tâm, sinh lý của mình tốt hơn.
Thứ ba, những thay đổi về mặt kinh tế - xã hội cũng có ảnh hưởng tới gia đình
trẻ. Có những gia đình bố mẹ chỉ mải lo lắng làm ăn mà giữa trẻ và bố mẹ không có
được sự giao lưu, trao đổi dẫn đến những hiểu lầm, căng thẳng. Trước những tình
trạng này, trẻ phải đi tìm những nhân tố khác để mong có được sự chia sẻ như: bạn bè,
thầy cô, họ hàng… Một số gia đình tan vỡ, bạo lực gia đình… cũng đặt ra cho trẻ
những vấn đề cần phải giải quyết. Lúc này, kỹ năng sống là điều cần thiết giúp trẻ đủ
mạnh để vượt qua những vấn đề mình gặp phải.
Thứ tư, trong giai đoạn hiện nay, trẻ em là “nạn nhân” của những mong đợi từ
người lớn. Bố mẹ muốn con giỏi giang, xuất chúng, bằng bè bằng bạn nên trẻ được
học rất nhiều thứ, từ đàn, ca, múa tới vẽ, võ, nhảy… thêm vào đó là một chương trình
học ở trường cũng nặng không kém. Vì vậy mà đầu óc trẻ em lúc nào cũng căng
thẳng, không có thời gian thư giãn, nghỉ ngơi hay tham gia các hoạt động khác nên
các kỹ năng sống của trẻ rất hạn chế, bố mẹ không biết rằng việc rèn các kỹ năng sống
cần thiết cho trẻ là rất cần thiết.
Vì vậy việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là rất cần thiết giúp trẻ rèn luyện
những hành vi có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng; giúp trẻ có khả năng bảo vệ,
phòng ngừa và giảm thiểu các hành vi có nguy cơ gây hại cho sức khoẻ, sự phát triển
thể chất và tinh thần của trẻ. Kỹ năng sống còn giúp trẻ ứng xử phù hợp nhất với các
tình huống. Nó giúp trẻ có cách thức tích cực để đối phó với những thách thức trong
cuộc sống sau này.
1.1.4. Nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi
Trong hệ thống giáo dục đã nêu quan điểm học để làm người, nghĩa là biết ứng
xử với đời đã được coi như một trong những mục tiêu quan trọng của giáo dục. Cho
nên, giáo dục đã quan tâm cung cấp cho người học những kiến thức, thái độ và kỹ
năng cần thiết để chuẩn bị cho người học có khả năng gia nhập vào cuộc sống xã hội.
Và các chuyên gia cũng cho rằng: Nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ phải hết
nhóm; kỹ năng gây ảnh hưởng; kỹ năng thuyết phục; kỹ năng ra quyết định.
+ Nhóm kỹ năng quản lý bản thân: Gồm có các kỹ năng như: Kỹ năng quản lý
thời gian của bản thân; kỹ năng biết trung thực; kỹ năng tự quyết định; kỹ năng biết
kiềm chế; kỹ năng biết nghe lời; kỹ năng biết từ chối; kỹ năng ứng phó với sự mệt
mỏi, xâm phạm và tổn thương; kỹ năng tự tạo niềm vui; kỹ năng tư duy tích cực lạc
quan; kỹ năng can trường; kỹ năng biết tự chủ.
+ Nhóm kỹ năng giải quyết vấn đề: Là các kỹ năng như: Kỹ năng kiểm soát
hành vi; kỹ năng ngăn ngừa tình huống xấu có thể xảy ra, kỹ năng tư duy tích cực,
6
SKKN – Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi thông qua tổ chức các loại trò chơi
giải quyết nhanh vần đề; kỹ năng giao tiếp có hiệu quả; kỹ năng giải quyết mâu thuẫn;
kỹ năng thương lượng.
1.2. Cơ sở thực tiễn
Cũng không nên hiểu kỹ năng sống là một điều gì đó cao siêu, mà chỉ cần hiểu
nó hết sức đơn giản, bình dị: nó là cách một con người hành xử (bằng hành động hoặc
bằng ngôn ngữ, bằng tư duy hoặc ý nghĩ thái độ, ) trong một ngữ cảnh xã hội nhất
định. Cách hành xử này có thể được quy định bởi các phong tục tập quán (lễ phép,
chào hỏi, ), đạo đức xã hội Vì thế nên khi sinh ra con người đã bắt đầu học kỹ
năng sống, khi tuổi càng lớn dần trẻ càng cần biết và nắm thêm nhiều kỹ năng khác.
Chính vì vậy, hiện nay việc giáo dục kỹ năng sống trẻ đang được các bậc phụ huynh
và nhà trường quan tâm đầu tư. Ở trường mầm non trẻ được rèn luyện kỹ năng sống
qua các hoạt động vui chơi, học tập. Các hình thức giáo dục trong trường được tổ
chức linh hoạt trong việc tổ chức cho trẻ chơi trò chơi, trò chơi được tổ chức mọi lúc
mọi nơi: khi đón trẻ, giờ hoạt động chung, hoạt động ngoài trời và những hoạt động
khác. Buổi sáng, sau giờ thể dục sáng, cô thường tổ chức trò chuyện với trẻ, cho trẻ tự
giới thiệu về những việc đã làm từ lúc thức dậy cho tới khi được bố mẹ đưa đến
trường. Nếu là ngày đầu tuần thì cho trẻ kể lại những việc đã làm vào những ngày
cuối tuần, nhằm rèn luyện cho trẻ những kỹ năng giao tiếp, nói chuyện trước đám
đông, rèn luyện sự tự tin, mạnh dạn cho trẻ Hoặc trong giờ sinh hoạt chiều, giáo
viên tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi như: Thi đua ai xếp áo đẹp, để rèn luyện cho trẻ
động lên lớp để nâng cao chất lượng giờ dạy và đã được trực tiếp học tập chuyên đề
về nội dung giáo dục mầm non ở Phòng Giáo dục tổ chức, được dự nhiều tiết dạy
chuyên đề, tiết dạy mẫu,
- Đa số các bậc phụ huynh nhận thức được tầm quan trọng về việc học tập của
con em, trẻ được bố mẹ đưa đến trường lớp thường xuyên, và cùng phối hợp với giáo
viên để chăm sóc giáo dục trẻ được tốt.
2.2. Khó khăn
- Mặc dù các phòng học được xây dựng theo công trình khép kín, có nhà vệ
sinh cho trẻ đảm bảo an toàn, sạch sẽ, các thiết bị vệ sinh phù hợp với trẻ. Tuy nhiên
do chưa có đủ điều kiện để xây dựng khuôn viên khoa học, đầy đủ, vẫn chưa có sân
chơi giao thông, vườn cổ tích,
- Tài liệu phục vụ cho việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ dành cho giáo viên
như sách hướng dẫn tổ chức giáo dục kỹ năng sống còn thiếu vì vậy việc tổ chức của
các cô còn gặp nhiều khó khăn.
- Là địa bàn thuộc khu vực nông thôn, trẻ chủ yếu thuộc gia đình làm nông
nghiệp nên kinh tế còn khó khăn, vì thế nhiều gia đình thường không cho trẻ đến
8
SKKN – Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi thông qua tổ chức các loại trò chơi
trường từ nhỏ. Vì vậy trẻ ít được tiếp xúc với bạn bè xung quanh nên chưa mạnh dạn,
tự tin trong giao tiếp. Chưa có kỹ năng lao động tự phục vụ, kỹ năng hoạt động nhóm,
chưa được rèn luyện các kỹ năng sống cơ bản.
- Các bậc phụ huynh thường có quan điểm chú trọng tới việc chuẩn bị cho con
mình vào lớp một. Họ chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục và rèn luyện kỹ năng
sống cho trẻ.
- Do số lượng trẻ đến trường khá đông nên vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu về đồ
dùng, đồ chơi cho trẻ nên đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giáo dục kỹ năng
sống cho trẻ thông qua tổ chức các loại trò chơi.
2.3. Điều tra khảo sát đầu năm
Để biết rõ thực trạng và có kế hoạch chăm sóc - giáo dục trẻ được tốt trong các
hoạt động chăm sóc - giáo dục nói chung và rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ thông qua
SKKN – Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi thông qua tổ chức các loại trò chơi
Thứ hai, có rất nhiều nội dung kỹ năng sống cần giáo dục cho trẻ cho nên rất
khó trong việc sáng tạo ra các loại trò chơi mới có nội dung giáo dục kỹ năng sống
phù hợp đối với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ.
Mặc dù trẻ năng động, hoạt bát song đôi khi trẻ gây khó khăn cho giáo viên
trong việc quản lý và bao quát trẻ trong quá trình tổ chức chơi bởi tính hiếu động của
mình. Trong khi chơi có lúc vì quá thích thú nên trẻ thường giành vai của nhau gây
mất trật tự, mất thời gian và ảnh hưởng đến chất lượng của trò chơi. Bên cạnh đó, giáo
viên chưa mạnh dạn trong việc áp dụng các phương pháp mới vào việc tổ chức các
loại trò chơi để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. Hầu như thường áp dụng những hình
thức, phương pháp truyền thống mà từ trước đến nay vẫn hay sử dụng để tổ chức.
Thứ tư, mặc dù nhà trường đã có sự đầu tư về trang thiết bị, cơ sở vật chất đồ
dùng đồ chơi song vẫn còn thiếu, trẻ phải dùng chung đồ dùng, đồ chơi của nhau.
Nhà trường với phụ huynh mặc dù đã trao đổi với nhau tuy nhiên vẫn chưa có
sự phối hợp chặt chẽ giữa ban giám hiệu với giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh trong
việc thống nhất quan điểm, phương pháp để hỗ trợ nhau trong việc giáo dục kỹ năng
sống cho trẻ.
Chính vì những nguyên nhân trên đã làm ảnh hưởng, giảm sút chất lượng, hiệu
quả của việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi thông qua tổ chức các loại
trò chơi của trường.
3. Một số biện pháp trong việc tổ chức rèn kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo
5 tuổi thông qua tổ chức các loại trò chơi.
3.1. Giáo viên nhận thức sâu sắc về việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ; cần
nắm vững các kiến thức và nội dung, phương pháp rèn kỹ năng sống cho trẻ
Đối với trẻ mầm non khả năng ghi nhớ có chủ định chưa cao, nhưng khả năng
bắt chước tái tạo lại các hoạt động của người lớn rất nhanh. Trẻ học, lĩnh hội các kinh
nghiệm sống chủ yếu là nhờ bắt chước hành động thực của người lớn diễn ra trong
cuộc sống hằng ngày. Vì thế mà việc giáo dục kỹ năng cho trẻ theo lý thuyết là chưa
đủ, cần phải cho trẻ vận dụng thực hành, vừa chơi vừa học qua các trò chơi khác nhau
để có kết quả tốt. Chính vì thế tôi đã nghiên cứu để nắm rõ các nội dung, kiến thức
- Đề ra được những biện pháp hướng dẫn, những nội dung tuyên truyền giúp
các bậc cha mẹ thực hiện dạy trẻ các kỹ năng sống cơ bản. Biện pháp giúp trẻ phát
triển các kỹ năng sống qua việc tổ chức các loại trò chơi trong nhà trường và gia đình.
3.2. Linh hoạt lựa chọn trò chơi và tích hợp các nội dung giáo dục kỹ năng
sống vào nội dung của các trò chơi
Việc vận dụng tích hợp, lồng ghép trò chơi vào các hoạt động ở trường mầm
non khá phổ biến. Mà cụ thể là hiện nay các trường đang thực hiện việc tích hợp các
11
SKKN – Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi thông qua tổ chức các loại trò chơi
nội dung giáo dục kỹ năng sống vào các trò chơi, các hoạt động học, hoạt động sinh
hoạt hàng ngày để giáo dục cho trẻ.
Tuy nhiên, hiện nay hầu như các giáo viên chưa biết cách lồng ghép, tích hợp
rèn kỹ năng sống vào các trò chơi, mà nếu có cũng chỉ tích hợp một số ít các nội dung
giáo dục kỹ năng sống vào nội dung của trò chơi để giáo dục cho trẻ. Bởi tâm lý các
cô thường sợ khả năng tiếp thu của trẻ còn hạn chế, cho nên trẻ sẽ không tiếp thu
được. Nhưng thực chất, nếu giáo viên biết lồng ghép các nội dung giáo dục lỹ năng
sống vào nội dung các trò chơi một cách hợp lý, khoa học thì không những góp phần
giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mà còn góp phần kích thích sự hứng thú tích cực hoạt
động của trẻ đem đến cho trẻ sự thoải mái, tác động đến sự phát triển toàn diện về mặt
nhân cách cho trẻ.
Ví dụ: Tổ chức trò chơi vận động: "Người tài xế giỏi" cho trẻ chơi vào các chủ
đề Giao thông, Nghề nghiệp, tôi lồng ghép giáo dục cho trẻ kỹ năng làm việc với
nhóm, kỹ năng bảo vệ bản thân, kỹ năng tự tin, kỹ năng khám phá, trải nghiệm. Chính
nhờ sự lựa chọn các nội dung lồng ghép rèn kỹ năng sống hợp lý nên tôi quan sát thấy
trẻ chơi rất hứng thú vui vẻ, rèn luyện các kỹ năng vận động, sức khỏe. Không những
thế, khi trẻ tham gia chơi tôi tạo các tình huống cho trẻ giải quyết như xe gặp chướng
ngại vật thì làm gì? Khi lái xe phải như thế nào? Cho trẻ tư duy và giải quyết, tôi gợi ý
cần tránh các ngại vật không đi nhanh để tránh tại nạn, không uống rượu bia, trẻ sẽ
biết cách giải quyết vấn đề; và linh hội được các kiến thức vào cuộc sống, khi đi ra
đường nhắc bố mẹ đội mũ bảo hiểm cho mình, nói bố không lái xe nhanh,
vậy, trong không gian lớp học, môi trường hoạt động dành cho trẻ cần phải được bố
trí phù hợp, để trẻ phát huy tính tích cực của mình không chỉ trong hoạt động học mà
cả trong các hoạt động với nhiều loại trò chơi khác. Giáo viên cần phải thiết lập và bố
trí phòng học cho trẻ sao cho chúng có khả năng tự định hướng trong các hoạt động
đặc biệt là hoạt động với các loại trò chơi. Khi các đồ dùng đồ chơi phong phú, phù
hợp thì trẻ sẽ phát huy được hết sức sáng tạo của mình với các đồ dùng, đồ chơi đó để
lĩnh hội được các kiến thức mới và rèn luyện được các kiến thức được cô giáo truyền
đạt trong hoạt động học. Việc phân bổ các góc hợp lý và thay đổi các góc và bổ sung
các tư liệu mới kịp thời để hỗ trợ theo từng chủ đề học tập sẽ tạo điều kiện cho trẻ
hoạt động tích cực hơn, các kỹ năng của trẻ sẽ được hình thành, gọt giũa thành thạo.
Ví dụ: Ở góc học tập cho trẻ chơi trò chơi học tập với trò chơi: “Cùng học cùng
chơi”, trẻ có thể tái hiện lại các kiến thức đã học và ôn luyện các chữ số đã học bằng
việc đếm số lượng, thêm hoặc bớt để có số lượng theo yêu cầu. Cũng theo từng chủ
để, tôi làm những đồ dùng phù hợp để trẻ chơi trò chơi này, như chủ đề “Thực vật” tôi
13
SKKN – Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi thông qua tổ chức các loại trò chơi
cắt các loại hoa, quả, còn với chủ đề “Động vật” có thể cắt các hình con vật. Chính vì
thế, cũng là một trò chơi học tập nhưng với những chủ đề khác nhau thì có các đồ
dùng, vật liệu khác nhau nên trẻ sẽ không nhàm chán mà trẻ còn hứng thú, tích cực
tham gia.
Trong một năm học, khi không gian phòng học luôn được tái tạo thay đổi phù
hợp theo từng chủ đề, có các đồ dùng, đồ chơi ở các góc đa dạng, có nhiều thử thách
mới thì trẻ sẽ rất hứng thú với các hoạt động, tham gia chơi với các trò chơi vận động,
trò chơi học tập, trò chơi xây dựng, trẻ sẽ tích cực tham gia. Cũng là những góc
chơi với những trò chơi đó nhưng trong năm học trẻ sẽ luôn khám phá, rèn luyện được
những kỹ năng mới theo từng chủ đề mà không bị nhàm chán vì môi trường hoạt
động, các đồ dùng luôn được thay đổi phù hợp.
Môi trường chơi của trẻ luôn luôn phải ở trong trạng thái “mở” thay đổi phù
hợp với từng chủ đề, chủ điểm, từng góc chơi, có nhiều góc mở kích thích sự tò mò,
ham học hỏi khám phá của trẻ. Môi trường hoạt động mang tính phát triển chính là
thêm sự mới lạ, hấp dẫn cho trẻ trong quá trình chơi.
Ví dụ: Cùng là rèn kỹ năng vận động đi vững vàng và khả năng tự tin khi hoạt
động cho trẻ, với trò chơi vận động “Chuyền trứng” tôi cải tiến ở chủ đề Thực vật
thành trò chơi “Chuyền quả” với nội dung chơi: bác nông dân thu hoạch vườn trái cây
và vận chuyển bằng cách: Đầu đội rổ đựng quả, cho quả lên rổ trên đầu và vận chuyển
về nhà bằng cách bước đi qua cầu (chiếc ghế thể dục).
3.5. Chú ý tạo hứng thú cho trẻ trong quá trình tổ chức trò chơi
Việc tạo hứng thú cho trẻ trong quá trình chơi là cực kỳ quan trọng, nó ảnh
hưởng lớn đến sự hưởng ứng và hợp tác của trẻ đối với trò chơi. Để tạo được hứng thú
cho trẻ trong qua trình chơi, tôi nhận thấy rằng:
- Nên lựa chọn vị trí, địa điểm chơi linh hoạt. Tùy vào mỗi trò chơi mà lựa
chọn địa điểm cho phù hợp. Không nhất thiết phải chơi ở trong lớp mà có thể cho trẻ
chơi ở hành lang, sân trường, vườn trường. Ngoài việc lựa chọn địa điểm chơi thì khi
tổ chức tôi thường lưu ý về thời lượng chơi của trẻ, bởi sức tập trung, chú ý của trẻ có
hạn cho nên có thể cho trẻ chơi 3 - 4 lượt chơi để tránh nhàm chán.
- Trong quá trình tổ chức trò chơi để trẻ dễ dàng nắm bắt tôi thường sử dụng
cách giải thích luật chơi rõ ràng, đơn giản, dễ hiểu nhất cho trẻ, hoặc với các trò chơi
trẻ đã quen thuộc, đã chơi thì tôi thường cho trẻ tự nhắc lại luật chơi hoặc có thể cho
trẻ sáng tạo cách chơi mới để cho trẻ hứng thú hơn.
Ví dụ: Đầu năm với trò chơi học tập “Chiếc túi kỳ lạ”, khi tổ chức vài lần đầu
tôi nêu luật chơi, cách chơi rõ ràng và có làm mẫu cho trẻ hiểu, nhưng về sau tôi đố
xem trẻ nào có thể nêu được cách chơi để trẻ hứng thú tham gia trò chơi. Dần dần vào
15
SKKN – Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi thông qua tổ chức các loại trò chơi
cuối năm tôi thay đổi cách chơi hoặc cho trẻ suy nghĩ để trẻ sáng tạo ra cách chơi mới
theo sở thích như: cho trẻ thò tay sờ năm và nêu đặc điểm quả đó để bạn khác gọi tên
quả.
Không những thế, tôi cũng chú ý tới việc giải thích luật chơi và hướng dẫn cho
trẻ chơi với nét mặt vui tươi, phấn khởi, giọng điệu dễ nghe, thu hút sẽ góp phần làm
tăng hứng thú cho trẻ. Đối với những trò chơi có dụng cụ chơi, tôi tìm cách trang trí
Ngoài ra, tôi còn phổ biến tuyên truyền với phụ huynh qua các buổi đón, trả trẻ
về các vấn đề rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ bằng các trò chơi ở nhà với cha mẹ, anh
chị. Tuyên truyền để các bậc phụ huynh hiểu rằng: Giáo dục kỹ năng sống là giúp trẻ
nâng cao năng lực để tự lựa chọn giữa những giải pháp khác nhau trong các tình
huống thực tế mà trẻ gặp. Nội dung giáo dục phải xuất phát từ chính nhu cầu và kinh
nghiệm của trẻ. Trẻ cần có điều kiện để cọ sát các ý kiến khác nhau, trao đổi kinh
nghiệm, thực hành và áp dụng bằng các trò chơi như trốn tìm, đá bóng, đóng vai mẹ
con, Ngoài ra, tôi còn sưu tầm, tìm các hình ảnh, bài viết về giáo dục kỹ năng sống
ở gia đình cho trẻ để tại góc tuyên truyền của lớp cho phụ huynh tham khảo, đôi lúc
tôi phát các bài viết cho phụ huynh về tham khảo để họ có thể giáo dục kỹ năng cần
thiết cho trẻ ở nhà được tốt hơn.
Bên cạnh đó, tôi con yêu cầu, phân tích cho phụ huynh phối hợp cùng cô giáo
trong việc thống nhất phương pháp giáo dục trẻ:
- Tin tưởng vào trẻ và năng lực của trẻ.
- Tôn trọng ý kiến của trẻ, không áp đặt ý kiến của mình .
- Không nói dài và nói nhiều, không đưa lời giải đáp có sẵn mà hãy đưa câu hỏi
để trẻ tự tìm tòi.
- Không vội vàng phê phán đúng - sai mà kiên trì giúp trẻ biết tranh luận và có thể
đưa ra kết luận của mình.
Bên cạnh đó, tôi cũng phối hợp với đồng nghiệp, nhà trường tham mưu với nhà
trường, các ban ngành tổ chức các cuộc thi, hội thi, các hoạt động vui chơi với các trò
chơi để trẻ có dịp tham gia nhằm giúp trẻ phát triển tốt về các kỹ năng sống và hoàn
thiện nhân cách một cách toàn diện.
4. Những kết quả đạt được
Kỹ năng sống thể hiện ở “khả năng huy động những kiến thức hiểu biết để
hành động một cách hữu hiệu trong những hoàn cảnh cụ thể”, cho nên mục tiêu quan
trọng nhất của việc dạy kỹ năng sống chính là dạy suy nghĩ chứ không phải là dạy
những khuôn mẫu có sẵn. Qua việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ sẽ giúp cho trẻ tiếp
thu, lĩnh hội những giá trị sống để phát triển nhân cách, giúp trẻ có kinh nghiệm trong
17
đạt
Tỷ lệ
(%)
1
Nhóm kỹ năng giao tiếp 20/45 44 25/45 56 44/45 98 1/45 2
2 Nhóm kỹ năng thích nghi 18/45 40 27/45 60 43/45 96 2/45 4
3
Nhóm kỹ năng khám phá
khoa học
20/45 44 25/45 56 43/45 96 2/45 4
4
Nhóm kỹ năng tự chăm
sóc, bảo vệ bản thân và
phòng tránh tai nạn
thương tích
19/45 42 26/45 58 45/45 100 0 0
5
Nhóm kỹ năng nhận thức
bản thân
18/45 40 27/45 60 45/45 100 0 0
6
Nhóm kỹ năng quản lý
bản thân
17/45 38 28/45 62 44/45 98 1/45 2
7
Nhóm kỹ năng làm việc
đội nhóm
18/45 40 27/45 60 43/45 96 2/45 4
8
Nhóm kỹ năng giải quyết
hướng tổ chức các loại trò chơi nhằm giáo dục kỹ năng sống cho trẻ nói chung và trẻ
mẫu giáo 5 tuổi nói riêng phù hợp hơn, hiệu quả hơn.
- Biết cách thiết kế các trò chơi mới sáng tạo, phù hợp để tổ chức cho trẻ vừa
chơi vừa học. Tích cực, sáng tạo hơn trong việc tạo ngân hàng đồ chơi phục vụ cho
việc tổ chức các loại trò chơi của lớp cũng như của trường.
- Khuyến khích trẻ tự tổ chức trò chơi cho các bạn cùng chơi để qua đó giúp trẻ
học hỏi nhanh hơn.
19
SKKN – Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi thông qua tổ chức các loại trò chơi
- Trưởng thành hơn, tự tin hơn trong công tác trao đổi, phối hợp với phụ huynh
về các vấn đề chăm sóc giáo dục trẻ. Phối hợp với phụ huynh để tạo môi trường sống
lành mạnh trong gia đình để tạo điều kiện cho trẻ phát triển bình thường và toàn diện
về mặt nhân cách.
* Đối với trẻ
- Trẻ rất hứng thú tham gia các loại trò chơi có lồng ghép giáo dục kỹ năng
sống của giáo viên.
- Trẻ có khă năng độc lập cao hơn, mạnh dạn, tự tin, năng động, tích cực hơn,
biết cách giao tiếp và biểu đạt bằng ngôn ngữ, có thói quen lao động tự phục vụ. Hành
động của trẻ ngày càng có chuẩn mực.
- Trẻ tiếp thu và lĩnh hội được các kiến thức vững vàng hơn qua các trò chơi.
Trẻ có khả năng thực hiện tốt các kỹ năng giao tiếp với người thân, người lạ, có khả
năng thích nghi trong các tình huống thường gặp.
- Trẻ có kiến thức và kỹ năng tìm hiểu về các sự vật, hiện tượng, có ý thức
nhận thức về bản thân và phòng tránh các tai nạn thương tích trong các trò chơi và
trong cuộc sống, có tinh thần làm việc nhóm, cách giải quyết các vấn đề nhanh gọn,
hợp lý trong vai chơi, trò chơi của mình.
* Đối với các bậc phụ huynh
- Hiểu được tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng cần thiết cho trẻ
- Phối kết hợp với giáo viên để nắm bắt được kịp thời các sự phát triển của trẻ,
đồng thời thống nhất các quan điểm giáo dục nói chung và rèn kỹ năng sống nói riêng.