thanh tra chính phủ
viện khoa học thanh tra
Báo cáo tổng kết
đề tài cấp bộ:
đổi mới công tác đào tạo, bồi dỡng cán bộ thanh tra
đáp ứng yêu cầu của công tác thanh tra
trong điều kiện kinh tế thị trờng, hội nhập quốc tế
và cải cách hành chính Chủ nhiệm đề tài: ts . nguyễn văn thanh
cán bộ
15
1.2. Yêu cầu của kinh tế thị trường, cải cách hành chính và hội nhập
quốc tế đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra
16
1.2.1. Xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra chuyên nghiệp
17
1.2.2. Xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra có tinh thần phục vụ cao
18
1.2.3. Đào tạo, bồi dưỡng theo quy luật cầu – cung
19
2
1.2.4. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra phải đảm bảo tính chuẩn
mực
20
1.2.5. Phân cấp quản lý và tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh
tra trên cơ sở xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng cấp, cơ
quan, tổ chức, đơn vị
21
1.3. Cơ sở pháp lý của hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra 21
1.4. Nhiệm vụ, th
ẩm quyền của Thanh tra Chính phủ Thanh tra trong
đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra
30
1.4.1 Xác định mục tiêu của hoạt động đào tạo, bồi dưỡng
30
1.4.2. Xây dựng và hoàn thiện thể chế về công tác đào tạo, bồi dưỡng
cho đội ngũ CBCC của Ngành
41
2.1. Thực trạng đội ngũ CBCC ngành Thanh tra và nhu cầu đào tạo,
bồi dưỡng của đội ngũ CBCC ngành Thanh tra hiện nay
41
2.1.1 Trình độ lý luận chính trị, quản lý nhà nước và chuyên môn,
nghiệp vụ của đội ngũ CBCC ngành Thanh tra
42
2.1.2 Nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng của đội ngũ CBCC ngành Thanh tra
44
2.2 Thực trạng công tác đào tào, bồi dưỡng cán bộ công chức ngành
Thanh tra.
50
2.2.1 Những kết quả đạt được
50
2.2.2. Nh
ững tồn tại, hạn chế
53
2.2.3. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế
60
2.3. Kinh nghiệm công tác đào tạo, bồi dưỡng CBCC của một số Bộ,
ngành
62
2.3.1. Kinh nghiệm đào tạo, bồi dưỡng CBCC ngành Tài chính từ năm
1995 đến nay
62
2.3.2. Kinh nghiệm đào tạo, bồi dưỡng CBCC ngành Ngân hàng
67
CHƯƠNG III: NHỮNG ĐỊNH HƯỚNG CƠ BẢN VÀ GIẢI PHÁP
ĐỔI MỚI CÔNG TÁC ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG CÁN BỘ THANH
TRA ĐÁP ỨNG CÁC YÊU CẦU CỦA CÔNG TÁC THANH TRA
82
3.2.2. Xây dựng hệ thống chương trình, tài liệu
83
3.2.3 Tăng cường năng lực tổ chức đào tạo, bồi dưỡng
86
3.2.4. Đổi mới phương pháp giảng dạy
87
3.2.5 Tăng cường công tác nghiên cứu khoa học; tổng kết thực tiễn
89
3.2.6. Tăng cường liên kết, hợp tác trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ
thanh tra
90
3.2.7. Huy động nhiều và đa dạng hoá nguồn kinh phí
91
KẾT LUẬN
93
5
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của Đề tài
Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực thực hiện nhiệm vụ, công vụ là
con đường hiệu quả nhất, nhanh nhất để đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ
cán bộ, công chức (CBCC). Các nhà nghiên cứu hành chính cho rằng đào tạo,
bồi dưỡng đội ngũ CBCC là một trong bốn yếu tố cơ bản để nâng cao chất
lượ
ng và hiệu quả của bộ máy hành chính nhà nước đó là: Cải cách thể chế;
Cải cách tổ chức bộ máy hành chính; Đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ
CBCC; Cải cách tài chính công. Đây cũng là quan điểm của Đảng và Nhà
nước ta trong việc xây dựng nền hành chính trong sạch, hoạt động hiệu quả.
Tại Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2001 –
đề cao nhưng đồng thời cũng đặt ra cho ngành Thanh tra những yêu cầu,
nhiệm vụ mới phức tạp và nặng nề hơn.
Ngày nay, sự tác động của kinh tế thị trường, cải cách hành chính và hội
nhập quốc tế rất rộng và phức tạp, không còn bó hẹp trong các quan hệ kinh tế
mà đã hiện diện trong nhiều lĩ
nh vực khác, đặc biệt là trong lĩnh vực công vụ.
Điều này đòi hỏi các cơ quan, tổ chức, đơn vị phải thay đổi nhận thức để đề ra
giải pháp và tổ chức thực hiện đáp ứng những yêu cầu cơ bản mang tính quy
luật của chúng. Để thực hiện có hiệu quả những nhiệm vụ công vụ được giao,
các cơ quan Nhà nước đang đứng trướ
c những đòi hỏi cần phải đổi mới sâu sắc
và toàn diện về tổ chức, về phương pháp hoạt động, đặc biệt là công tác xây
dựng nguồn nhân lực, trong đó có công tác đào tạo, bồi dưỡng CBCC bởi
nguồn nhân lực là yếu tố quyết định chất lượng và hiệu quả hoạt động của cơ
quan, của tổ chức. Trước tình hình đó, công tác đào tạo, b
ồi dưỡng nguồn nhân
lực ở Việt Nam đang được chuyển đổi từ mô hình đào tạo cứng nhắc, mang
nặng tính áp đặt sang đào tạo, bồi dưỡng theo yêu cầu của vị trí công việc và
theo nhu cầu của đối tượng thụ hưởng.
Đối với ngành Thanh tra, kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và cải
cách hành chính cũng đang đặt ra những yêu cầu mới đối vớ
i công tác thanh
tra. Những yêu cầu mới đối với công tác thanh tra đòi hỏi phải xây dựng đội
ngũ cán bộ thanh tra có chất lượng để thực hiện tốt nhiệm vụ công vụ được
giao. Trong bối cảnh đó, ngành Thanh tra cần thay đổi mạnh mẽ hoạt động đào
tạo, bồi dưỡng CBCC của mình để từ đó góp phần thực hiện tốt những nhiệm
vụ đã đượ
c Đảng và Nhà nước giao phó; đáp ứng các yêu cầu của phát triển
nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, cải cách hành chính và hội nhập
kinh tế quốc tế. Chính vì vậy, việc nghiên cứu đổi mới công tác đào tạo, bồi
tham gia của các cộng tác viên, nhiều nhà khoa học, nhà quản lý c
ũng như
những người có am hiểu thực tiễn về công tác đào tạo, bồi dưỡng CBCC trong
và ngoài ngành Thanh tra để thảo luận về những nội dung của Đề tài và những
vấn đề còn có ý kiến khác nhau. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu các chuyên đề
và các kết quả thảo luận tại Hội thảo khoa học, Ban Chủ nhiệm đề tài đã xây
dựng Báo cáo tổng thuật kết quả nghiên cứu
Đề tài.
8
Trong quá trình thực hiện Đề tài, những kết quả nghiên cứu bước đầu
của Đề tài đã phục vụ trực tiếp cho việc xây dựng Đề án: “Đổi mới tổng thể
công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức ngành Thanh tra”. Nhóm
nghiên cứu cho rằng những kết quả nghiên cứu của Đề tài sẽ là cơ sở khoa học
để ngành Thanh tra xây dựng hệ thống thể ch
ế về công tác đào tạo, bồi dưỡng
cán bộ thanh tra; xây dựng và hoàn thiện mô hình, phương pháp, giáo trình,
nội dung đào tạo, bồi dưỡng CBCC ngành Thanh tra. Về lâu dài, những kết
quả nghiên cứu đó sẽ góp phần xây dựng được đội ngũ CBCC có phẩm chất và
năng lực đáp ứng yêu cầu thực hiện chức năng, nhiệm vụ của ngành nói riêng
và công cuộc xây dựng, phát triển đất nước nói chung.
3. Mục tiêu, phạ
m vi nghiên cứu của Đề tài
Mục tiêu chung:
Làm rõ cơ sở lý luận và các yêu cầu đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng
cán bộ thanh tra trong điều kiện kinh tế thị trường, hội nhập kinh tế quốc tế,
cải cách hành chính.
Đề ra hệ thống giải pháp nhằm đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán
bộ thanh tra trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp theo; làm cơ sở khoa
học cho việc xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng dài hạn, trung hạn và
ển nguồn nhân lực, đào tạo, bồi dưỡng CBCC nói chung và cán bộ thanh tra
nói riêng.
Trong quá trình nghiên cứu, nhóm nghiên cứu đã sử dụng các phương
pháp sau:
- Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử.
Xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ của ngành Thanh tra trong giai đoạn
hiện nay, việc nghiên cứu đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng CBCC ngành
Thanh tra gắn liền với sự phát triển của kinh tế - xã hội,
đặc biệt là đặt trong
mối quan hệ với các yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, yêu cầu của nền kinh tế
thị trường và cải cách hành chính.
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tiễn.
Các thông tin, số liệu thu thập được từ khảo sát thực tiễn ở một số Bộ,
ngành và địa phương giúp nhóm nghiên cứu Đề tài đánh giá thực trạng nhu cầu
đào tạo, bồi d
ưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ đối với cán bộ thanh tra, từ đó
đề xuất xây dựng mô hình, phương thức, phương pháp, chương trình, giáo
trình đào tạo, bồi dưỡng phù hợp trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc các kinh
nghiệm và yêu cầu từ thực tiễn.
10
Trong quá trình thực hiện Đề tài, Nhóm nghiên cứu cũng nghiên cứu
những đánh giá về thực trạng và nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra
được phản ánh qua các cuộc hội thảo: Hội thảo “thực trạng và nhu cầu đào
tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác thanh
tra của Tp Hà Nội” tổ chức tại Thanh tra Tp Hà Nội (ngày 14/8/2007) với sự
tham dự của nhiều
đại diện lãnh đạo và CBCC của các cơ quan Thanh tra của
Tp Hà Nội; Hội thảo "Đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn,
nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công thanh tra" tổ chức tại Tp Nam Định
phương pháp tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp thống kê để làm
rõ các nội dung nghiên cứu và nhận định được nêu ra trong Đề tài.
5. Cơ cấu của Đề tài
Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, Đề tài “Đổi mới công tác đào tạo, bồi
dưỡng cán bộ, công chức ngành thanh tra đáp ứng yêu c
ầu của công tác thanh
tra trong điều kiện kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và cải cách hành
chính”
gồm 3 chương:
Chương I: Những vấn đề chung về công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ
thanh tra.
Chương II: Thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra
hiện nay và kinh nghiệm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức của một số Bộ,
ngành.
Chương III: Những định hướng cơ bản và giải pháp đổi mới công tác
đào tạo, bồi dưỡng cán bộ
thanh tra đáp ứng yêu cầu của công tác thanh tra
trong điều kiện kinh tế thị trường, hội nhập kinh tế quốc tế và cải cách hành
chính.
Khối lượ
ng kiến thức, kỹ năng, thông tin cần truyền tải thực chất là sản
phẩm có tính trí tuệ và khoa học, vì vậy, chúng được sắp xếp một cách có hệ
thống bằng các chương trình, tài liệu và được các cơ quan, tổ chức giảng dạy,
trao đổi bằng những phương pháp khác nhau. Đào tạo, bồi dưỡng chỉ đóng
13
vai trò hỗ trợ cho việc học tập của mỗi cán bộ thanh tra được thuận lợi, dễ
dàng hơn, do đó, đào tạo, bồi dưỡng chỉ là phương tiện chứ không phải là mục
đích cuối cùng. Ngoài ra, muốn có được kiến thức, kỹ năng, thái độ để thực thi
công vụ, mỗi cán bộ thanh tra phải cần có sự kèm cặp của lãnh đạo, đồng
nghiệp và tự nghiên cứu, tự
học để nâng cao trình độ chuyên môn của mình. Vì
vậy, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra là một phương tiện và cần được nhìn
nhận trong hệ thống bao gồm nhiều phương tiện để truyền tải kiến thức, kỹ
năng đến với cán bộ thanh tra.
Trong hoạt động công vụ nói chung, CBCC được phân loại theo các
ngạch, bậc khác nhau, đòi hỏi có kiến thức, kỹ năng khác nhau nên hoạt động
đ
ào tạo, bồi dưỡng cũng được tiến hành ở rất nhiều cấp bậc hành chính, với
những nội dung kiến thức, kỹ năng khác nhau, bằng nhiều phương pháp khác
nhau. Nói cách khác, đào tạo, bồi dưỡng là phương tiện thực hiện gắn liền với
từng mục tiêu, đối tượng và theo từng nội dung chương trình, tài liệu cụ thể.
Để phương tiện đó phát huy được hiệu quả
thì khối lượng kiến thức, kỹ năng
phải được thẩm định rất khoa học bởi các cơ quan có thẩm quyền thông qua
các chương trình, giáo trình, tài liệu với các nội dung có chọn lọc, phù hợp
điều kiện, hoàn cảnh chính trị, kinh tế, xã hội của Việt Nam. Đó cũng là cơ sở
đối với đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra. Có như vậy mới giúp quá trình
học tập củ
cán bộ
Công tác cán bộ bao gồm hai nội dung chính là quản lý đội ngũ CBCC
và phát triển đội ngũ CBCC. Nội dung quản lý đội ngũ CBCC bao gồm: sử
dụng, đãi ng
ộ, đánh giá. Nội dung phát triển đội ngũ CBCC bao gồm: tuyển
dụng, đào tạo, bồi dưỡng. Hai nhiệm vụ này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau
và bổ sung cho nhau. Phát triển đội ngũ CBCC được xem xét thông qua sự
tăng trưởng về số lượng, chất lượng và những yếu tố tâm lý. Ngoài ra, chất
lượng của CBCC còn phụ thuộc vào phẩm chất đạo đức, năng lực chuyên môn
và kinh nghiệm ngh
ề nghiệp.
Để phát triển đội ngũ CBCC thì việc phát triển năng lực đội ngũ CBCC
là yếu tố quan trọng nhất để nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC vì phát triển
năng lực chính là sự tích luỹ kiến thức, kỹ năng và thái độ của đội ngũ CBCC.
Phát triển năng lực đội ngũ CBCC sẽ đáp ứng được những đòi hỏi từ điều ki
ện
kinh tế - xã hội, từ những yếu tố bên ngoài và cả những đòi hỏi từ bản thân nền
hành chính. Thông qua đào tạo, bồi dưỡng CBCC, sự tăng của khối lượng kiến
thức, kỹ năng, thái độ là cơ sở cho việc quản lý quá trình phát triển năng lực
CBCC.
Mặt khác, do phát triển đội ngũ CBCC có mối quan hệ mật thiết đối với
quản lý đội ngũ
CBCC nên công tác đào tạo, bồi dưỡng CBCC còn được nhìn
15
nhận trong tổng thể công tác cán bộ nói chung. Vì vậy, công tác đào tạo, bồi
dưỡng cán bộ thanh tra là bộ phận không thể tách rời của công tác cán bộ của
ngành Thanh tra nói chung. Nói cách khác, tất cả các hoạt động liên quan đến
công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra phải được xem xét trong mối liên
hệ với các yếu tố khác trong các công tác cán bộ như: tuyển dụng, bổ nhiệm,
theo ngạch (cán sự, chuyên viên, chuyên viên chính, chuyên viên cao cấp) và
16
được tổ chức thực hiện theo một hệ thống khép kín (chỉ do các cơ sở đào tạo,
bồi dưỡng CBCC thực hiện), theo một hệ thống thứ bậc (phân công, phân cấp)
chặt chẽ. Tuy nhiên, dưới sức ép của kinh tế thị trường, hội nhập và nâng cao
chất lượng thực thi công vụ, Việt Nam đang từng bước chuyển sang thực hiện
đào tạo, bồi dưỡng cán bộ theo yêu c
ầu năng lực; tức là đào tạo, bồi dưỡng
theo yêu cầu của vị trí công việc và theo nhu cầu của CBCC. Là một bộ phận
cấu thành của nền công vụ Việt Nam, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của
ngành Thanh tra cũng phải đi theo hướng đó. Trong bối cảnh chung như đã nói
ở trên, yêu cầu của công tác thanh tra trong điều kiện kinh tế thị trường, hội
nhập quố
c tế và cải cách hành chính đang đặt ra đối với công tác đào tạo, bồi
dưỡng cán bộ thanh tra những đòi hỏi sau:
1.2.1. Xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra chuyên nghiệp
Ra đời trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN,
hội nhập quốc tế và cải cách hành chính, Chương trình tổng thể cải cách hành
chính giai đoạn 2001 – 2010 đã đề ra mục tiêu “… xây dựng một nền hành
chính dân chủ, trong s
ạch, vững mạnh, chuyên nghiệp … hoạt động theo
nguyên tắc pháp quyền xã hội chủ nghĩa…”. Từ đó Chương trình yêu cầu “…
xây dựng đội ngũ CBCC có phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu của công
cuộc xây dựng, phát triển đất nước”. Với mục tiêu trang bị, nâng cao kiến thức,
năng lực quản lý, điều hành và thực thi công vụ cho đội ngũ công chức hành
chính, K
ế hoạch đào tạo, bồi dưỡng CBCC giai đoạn 2006 – 2010 cũng đặt ra
nhiệm vụ: “xây dựng đội ngũ CBCC chuyên nghiệp, có phẩm chất tốt và đủ năng
lực thi hành công vụ, tận tuỵ phục vụ đất nước và phục vụ nhân dân”
nhập quốc tế thông qua việc ban hành Luật Đầu tư năm 2005, Luật Doanh
nghiệp năm 2005 Để tổ chức thực hiện, Chính phủ và các cơ quan chức năng
cũng ban hành nhiều văn bản hướng dẫn thi hành.
Với yêu cầu của kinh tế thị trường, h
ội nhập quốc tế trong điều kiện cải
cách nền hành chính, để thực hiện tốt nhiệm vụ công vụ được giao, ngoài
những kiến thức chung theo quy định bắt buộc đối với các ngạch công chức,
cán bộ thanh tra còn phải nắm bắt kịp thời những tư tưởng và quy định mới về
tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của ngành Thanh tra cũng như hiể
u được quyền
và nghĩa vụ của đối tượng Thanh tra, người khiếu nại, tố cáo để thực hiện tốt
nhiệm vụ công vụ của mình. Điều đó đòi hỏi ngành Thanh tra phải xây dựng
được đội ngũ cán bộ thanh tra chuyên nghiệp, hiện đại mà trước hết là phải đổi
mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ CBCC của mình.
1.2.2. Xây dựng đội ngũ cán b
ộ thanh tra có tinh thần phục vụ cao
Xây dựng đội ngũ CBCC có tinh thần phục vụ cao là điểm mới căn bản
trong tư duy để cải cách nền hành chính theo hướng hiện đại, xây dựng nền
hành chính phục vụ. Đội ngũ CBCC là người trực tiếp tham gia vào quá trình
cung cấp dịch vụ. “Khách hàng” là nhân dân và các tổ chức, doanh nghiệp.
Trong cơ chế kinh tế thị trường, người cung cấp dịch vụ làm theo nhu cầu của
“khách hàng”, có nghĩa là phải tự hoàn thiện mình theo yêu cầu “khách hàng”
18
trong khuôn khổ pháp luật cho phép, “khách hàng” là yếu tố quyết định sự tồn
tại của dịch vụ.
Đối với ngành Thanh tra, đội ngũ cán bộ thanh tra là người quyết định
mọi hoạt động của Ngành, vì vậy, chất lượng của đội ngũ CBCC ngành Thanh
tra sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực hiện các nhiệm vụ và uy tín của
Ngành. Đội ngũ cán bộ thanh tra có tinh thần phục v
19
được quan tâm thực sự. Đây là phương thức đào tạo, bồi dưỡng không xuất
phát từ nhu cầu của người học. Trong khi đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng
CBCC tiên tiến hiện nay đang chú ý đến quy luật “cầu – cung” trong đào tạo,
bồi dưỡng. Quy luật này chú trọng đến kết quả “đầu ra” chứ không chỉ xuất
phát từ “đầu vào”. Theo quy luật này, chương trình đào tạo, bồi dưỡng CBCC
c
ủa ngành Thanh tra phải được xây dựng trên cơ sở nhu cầu của người học để
phục vụ thiết thực nhất cho hoạt động công vụ. Việc tổ chức lớp chỉ được mở
khi chương trình đã được xây dựng trên cơ sở nhu cầu được điều tra, nghiên
cứu kỹ lưỡng. Người học phải được xác định là yếu tố quyết định sự t
ồn tại
của các loại hình đào tạo, chứ không phải là đội ngũ cán bộ quản lý. Nếu
chương trình đào tạo, bồi dưỡng CBCC do đội ngũ những nhà quản lý quy
định thì sẽ mang tính áp đặt, không xuất phát từ “cầu” và do đó sẽ ít có khả
năng thu hút học viên và tính hiệu quả sẽ kém. Nếu chương trình được xây
dựng từ nhu cầu thực tế của người học thì đó là nhữ
ng chương trình có sức
sống thực tế và sẽ có hiệu quả.
1.2.4. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra phải đảm bảo tính chuẩn
mực
Thực hiện những yêu cầu của hội nhập quốc tế đối với công tác đào tạo,
bồi dưỡng CBCC, ngày 11 tháng 7 năm 2003, Thủ tướng Chính phủ đã ban
hành Quyết định số 137/2003/QĐ-TTg về đào tạo, bồi dưỡng ngu
ồn nhân lực
cho công tác hội nhập kinh tế quốc tế. Đó là tính quy chuẩn, là “yêu cầu ISO”
trong đào tạo, bồi dưỡng CBCC.
Yêu cầu đảm bảo tính quy chuẩn đặt ra đối với đào tạo, bồi dưỡng cán
bộ thanh tra trên hai phương diện: Thứ nhất, sản phẩm sau đào tạo, bồi dưỡng
phải đạt được, đáp ứng được những tiêu chuẩn mang tính thông lệ quốc t
bộ Thanh tra và các vụ, đơn vị khác của Thanh tra Chính phủ cũng như phân
định rõ vai trò của Thanh tra Chính phủ với vai trò của các bộ, ngành, địa
phương trong việc đào tạ
o, bồi dưỡng CBCC ngành Thanh tra.
1.3. Cơ sở pháp lý của hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra
Trong từng giai đoạn phát triển kinh tế – xã hội của đất nước, Đảng và
Nhà nước ta đều có những quan điểm chỉ đạo cụ thể để thực hiện công tác
quản lý cán bộ, nói chung và thực hiện hoạt động đào tạo, bồi dưỡng CBCC,
nói riêng. Với yêu cầu phát triển kinh tế
thị trường, cải cách hành chính và hội
nhập quốc tế, hoạt động đào tạo, bồi dưỡng CBCC của Việt Nam trong hơn 10
năm (1996 – 2007) trở lại đây đã được định hướng qua 3 lần xác định mục tiêu
đào tạo, bồi dưỡng:
Lần thứ nhất, tại Quyết định số 874/QĐ-TTg ngày 20/11/1996 của Thủ
tướng Chính phủ quy định về công tác đào tạo, bồ
i dưỡng cán bộ công chức
21
nhà nước, mục tiêu cơ bản là trang bị kiến thức, khắc phục những hẫng hụt khi
chuyển sang cơ chế thị trường.
Lần thứ hai, tại Quyết định số 74/2001/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính
phủ về việc phê duyệt Kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức giai
đoạn 2001 – 2005, đã đề ra mục tiêu cơ bản cho giai đoạn này nh
ững kiến thức
cơ bản theo tiêu chuẩn ngạch CBCC.
Lần thứ ba, tại Quyết định số 40/2006/QĐ-TTg ngày 12/5/2006 về việc
phê duyệt Kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức giai đoạn 2006 -
2010, Thủ tướng Chính phủ đặt ra yêu cầu với đào tạo, bồi dưỡng xây dựng
đội ngũ công chức chuyên nghiệp theo phương châm: Làm việc gì thì học làm
việc ấy cho tố
tập và rèn luyện thường xuyên để nâng cao năng lực, trau dồi trình độ chuyên
môn, nghiệp vụ bảo đảm thực hiện tốt nhiệm vụ, công vụ đượ
c giao. Ngoài ra,
các văn bản này cũng thể hiện được tinh thần cải cách hành chính, phù hợp với
yêu cầu của từng giai đoạn và đặt ra trách nhiệm thực hiện công tác đào tạo,
bồi dưỡng CBCC đối với các bộ, ngành, địa phương và là căn cứ để xây dựng
các chế độ, định mức, tiêu chuẩn theo đúng thẩm quyền.
Nhìn lại quá trình xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC cho
thấy,
Đảng và Nhà nước ta luôn có chính sách tương ứng nhằm xây dựng đội
ngũ CBCC giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ, có bản lĩnh chính trị và đạo đức
đáp ứng những yêu cầu đặt ra trong hoạt động công vụ tương ứng với mỗi giai
đoạn cụ thể. Tuy nhiên, công tác đào tạo, bồi dưỡng CBCC chỉ thực sự được
đẩy mạnh và chú trọng từ năm 1996 khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết
định số 874/QĐ-TTg ngày 20/11/1996 về công tác đào tạo, bồi dưỡng CBCC
nhà nước. Đây là văn bản đầu tiên quy định một cách tổng thể, chung nhất về
công tác đào tạo, bồi dưỡng CBCC.
Văn bản này quy định những vấn đề cụ thể sau:
+ Mục tiêu và đối tượng của việc đào tạo, bồi dưỡng CBCC Nhà nước;
+ Nội dung cơ bản của đào tạo, b
ồi dưỡng CBCC Nhà nước; + Việc hợp
tác quốc tế về đào tạo, bồi dưỡng CBCC Nhà nước + Trách nhiệm quản lý và
thực hiện công tác đào tạo, bồi dưỡng CBCC Nhà nước.
Sau khi ban hành Quyết định trên, hệ thống các văn bản quy phạm pháp
luật về đào tạo, bồi dưỡng CBCC tiếp tục được chú trọng quan tâm xây dựng.
Tuy nhiên, chỉ đến khi Quy chế đào tạo, bồi dưỡ
ng CBCC được ban hành kèm
theo Quyết định số 161/2003/QĐ-TTg ngày 4/8/2003 của Thủ tướng Chính
phủ được ban hành thì đây mới được coi là văn bản gốc điều chỉnh hoạt động
đào tạo, bồi dưỡng CBCC hành chính; cán bộ công chức cấp xã và đại biểu
27).
Cụ thể như sau: “ Điề
u 25. Cơ quan, tổ chức có thẩm quyền quản lý
CBCC có trách nhiệm xây dựng quy hoạch, kế hoạch và tổ chức việc đào tạo,
bồi dưỡng để tạo nguồn và nâng cao trình độ, năng lực của CBCC.
Điều 26.Việc đào tạo, bồi dưỡng CBCC phải căn cứ vào quy hoạch, kế
hoạch, tiêu chuẩn đối với từng chức vụ, tiêu chuẩn nghiệp vụ củ
a từng ngạch.
24
Điều 27.Kinh phí đào tạo, bồi dưỡng CBCC do ngân sách nhà nước
cấp. Chế độ đào tạo, bồi dưỡng do các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền quy
định”.
Về Quyết định, chỉ thị của Chính phủ:
Đây là những loại hình văn bản quy phạm pháp luật được áp dụng nhiều
trong lĩnh vực đào tạo, bồi dưỡng CBCC. Theo số liệu thống kê hiện nay, có
khoảng 10 văn bản thuộc loại này đang điều chỉnh hoạt động đào tạo, bồi
dưỡng CBCC.
Về Quyết định, Thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ,
Thông tư liên tịch giữa các cơ quan nhà nước có thẩm quyền với các tổ chức
chính trị - xã hội:
Đây là loại hình văn bản phổ biến trong lĩnh vực đào tạo, bồi dưỡng
CBCC. Vai trò cơ bản của các văn bản này là hướng dẫn hoặc triển khai thực
hiện các văn bản quy phạm pháp luật do Thủ tướng Chính phủ ban hành.
Trong số các văn bản do lãnh đạo cấp Bộ ban hành, đặc biệt quan trọng là các
quyết định, thông tư của cơ quan quản lý ngành dọc được quy định nh
ư văn
bản của Bộ Nội vụ, văn bản của Bộ Tài chính (về định mức kinh phí, chế độ sử
dụng kinh phí)