Học viện chính trị quốc gia hồ chí minh
Lê hồng phong
ảnh hởng của đạo tin lành đối với
đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc
thiểu số ở tây nguyên hiện nay
luận án tiến sĩ triết học
Hà Nội 2014
Học viện chính trị quốc gia hồ chí minh
Lê hồng phong
ảnh hởng của đạo tin lành đối với
đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc
thiểu số ở tây nguyên hiện nay
Chuyên ngành: CNDVBC&CNDVLS
Mã số: 62 22 80 05
luận án tiến sĩ triết học
Ngời hớng dẫn khoa học: GS, TS. Lê hữu nghĩa
Hà Nội 2014
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của
riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung
thực. Những kết luận của luận án chưa từng được công bố
trong bất cứ công trình nào.
Tác giả luận án
Lê Hồng Phong
MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU
1
Chương 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN
QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 6
1.1. Các công trình nghiên cứu liên quan đến đạo Tin lành và đời sống tinh

SỐNG TINH THẦN CỦA ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TÂY
NGUYÊN HIỆN NAY 121
4.1. Quan điểm cơ bản nhằm phát huy những ảnh hưởng tích cực, hạn chế
những ảnh hưởng tiêu cực của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần
của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay
121
4.2. Một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy những ảnh hưởng tích cực và
hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của đạo Tin lành đối với đời sống
tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay
127
KẾT LUẬN
151
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ
154
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
155
PHỤ LỤC 167
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Tôn giáo là một hiện tượng xã hội đặc biệt, ra đời trong những điều kiện
lịch sử nhất định. Trong quá trình phát triển, tôn giáo luôn có ảnh hưởng khá
sâu sắc đến các lĩnh vực của đời sống xã hội như: kinh tế, chính trị, xã hội,
văn hóa, đạo đức, lối sống… Việt Nam là một đất nước có truyền thống văn
hóa lâu đời và là một quốc gia có nhiều tôn giáo, số lượng người theo đạo khá
đông. Theo số liệu thống kê của Ban Tôn giáo Chính phủ năm 2011, nước ta
có hơn 25 triệu tín đồ, chiếm hơn ¼ dân số. Hơn nữa, tôn giáo cũng đang là
một vấn đề phức tạp và hết sức nhạy cảm liên quan đến chính sách đối nội,
đối ngoại của Đảng và Nhà nước. Do vậy, việc thực hiện chính sách tôn giáo
là vấn đề quan trọng không những ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu tinh thần

đàn áp dân tộc thiểu số, tôn giáo, vi phạm dân chủ, nhân quyền chống phá ta
gây mất ổn định chính trị xã hội, làm ảnh hưởng xấu đến sản xuất, đời sống
tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.
Trong khi đó, việc giải quyết một số vấn đề của đạo Tin lành theo chủ
trương của Đảng ở một số nơi còn hạn chế trên nhiều mặt, vẫn còn có nhận
thức, quan điểm và cách giải quyết chưa thật sự thống nhất. Điều đó dẫn đến
một bộ phận không nhỏ đồng bào dân tộc thiểu số chưa hiểu đúng đắn về
chính sách dân tộc, tôn giáo của Đảng và Nhà nước, làm cho tình hình các
mặt ở Tây Nguyên có nhiều phức tạp, ảnh hưởng không nhỏ đến việc phát
triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh trật tự ở Tây Nguyên, và ổn định
chính trị của cả nước. Bên cạnh đó, do yêu cầu phải xây dựng đời sống văn
hóa tinh thần phong phú, lành mạnh làm cơ sở, động lực để phát triển kinh tế
- xã hội; tăng cường, củng cố tính thống nhất trong đa dạng ở vùng đồng bào
dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên; chống lại những tiêu cực trong quá trình hội
nhập và giao lưu văn hóa hiện nay có ý nghĩa hết sức quan trọng.
3
Trong bối cảnh đó, việc tập trung nghiên cứu đạo Tin lành, nhất là
nghiên cứu ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng
bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay nhằm tìm ra giải pháp khắc phục
ảnh hưởng tiêu cực và phát huy những ảnh hưởng tích cực là vấn đề có ý
nghĩa lý luận và thực tiễn cấp thiết.
Với những lý do trên, nghiên cứu sinh chọn vấn đề “Ảnh hưởng của
đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở
Tây Nguyên hiện nay” làm đề tài nghiên cứu luận án Tiến sỹ Triết học của
mình.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích
Trên cơ sở phân tích thực trạng, nguyên nhân và xu hướng ảnh hưởng
của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở
Tây Nguyên, luận án đề xuất một số quan điểm và giải pháp cơ bản nhằm

Nguyên hiện nay có liên quan đến đề tài.
- Cơ sở thực tiễn là tình hình kinh tế- xã hội, đời sống tinh thần của đồng
bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay.
4.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện
chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; các phương pháp cụ thể như: phân
tích và tổng hợp; lôgíc và lịch sử; so sánh; phương pháp điều tra xã hội
học, khảo sát thực tiễn… ngoài ra, luận án còn sử dụng kết quả nghiên
cứu điều tra xã hội học của các công trình đã công bố ở nước ta có liên
quan đến đề tài.
5. Đóng góp mới của luận án
5
- Làm rõ thực trạng những ảnh hưởng tích cực, tiêu cực và những
nguyên nhân ảnh hưởng tiêu cực của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần
của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay.
- Dự báo xu hướng ảnh hưởng và đề xuất một số quan điểm, giải pháp cơ
bản nhằm phát huy ảnh hưởng tích cực và hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực
của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở
Tây Nguyên trong bối cảnh hiện nay.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
- Luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan Đảng và
Nhà nước trong việc xây dựng chủ trương, chính sách về dân tộc, tôn giáo ở
nước ta nói chung và ở các tỉnh Tây Nguyên nói riêng.
- Luận án có thể làm tài liệu tham khảo cho nghiên cứu và giảng dạy
trong các trường chính trị tỉnh và Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
các khu vực.
7. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục các công trình khoa học được
công bố có liên quan đến luận án và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung
của luận án gồm 4 chương, 9 tiết.

thế, nó còn vì, tôn giáo là một “căn tính” của họ. Trên cơ sở làm rõ đặc điểm
tôn giáo liên quan đến sự hình thành cộng đồng Tin lành Mỹ, tác giả đã đi sâu
làm rõ một số đặc trưng của Tin lành Mỹ và đưa ra bốn nhận xét về Tin lành
Mỹ. Những nghiên cứu của tác giả là những tư liệu quý cho quá trình nghiên
cứu sự du nhập và ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với nước ta nói chung, ở
Tây Nguyên nói riêng.
Cuốn sách “Lịch sử đạo Tin lành” của tác giả Jean Bau Bérot [71] đã đề
cập đến về vấn đề cải cách tôn giáo ở châu Âu thế kỷ XVI và cùng với nó là
sự ra đời đạo Tin lành. Buổi đầu hình thành, nó là một “tôn giáo phản kháng”,
phản đối một số tục lệ, truyền thống hoặc cấu trúc của nhà thờ Công giáo La
Mã. Do bị đàn áp dữ dội, nhiều tín đồ Tin lành phải di cư sang châu Mỹ, lập
nên nhiều giáo phái khác nhau. Trên cơ sở đó tác giả đã trình bày tính hiện
đại và thực trạng đạo Tin lành đương thời. Lịch sử đạo Tin lành cho thấy rõ
tính chất phức tạp, không ngừng cải cách, hiện đại hóa và đa giáo phái của nó.
Tìm hiểu lịch sử ấy giúp chúng ta lý giải rõ hơn một số hiện tượng thực tế
đang diễn ra hiện nay của đạo Tin lành.
Cuốn sách "Nền đạo đức Tin lành và tinh thần của chủ nghĩa tư bản" tác
giả Max Weber (Bùi Văn Nam Sơn, Nguyễn Nghị, Nguyễn Tùng, Trần Hữu
Quang dịch) [80]. Đây là công trình nghiên cứu công phu, trong đó tác giả đi
tìm nguồn gốc của sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa tư bản cận đại, bằng
cách khảo sát quan niệm đạo đức và động cơ ứng xử của các cá nhân thuộc
các giáo phái Tin lành, phác họa một cái khung phương pháp luận nhằm tìm
hiểu những động lực văn hóa - tinh thần vốn luôn được chi phối, thúc đẩy,
hoặc cản trở quá trình biến đổi kinh tế - xã hội. Từ những vấn đề nghiên cứu,
tác giả cho rằng nền đạo đức Tin lành có mối liên hệ với tinh thần của chủ
nghĩa tư bản và tạo ra động lực tinh thần cần thiết và thuận lợi cho sự phát
triển chủ nghĩa tư bản ở châu Âu.
8
Mã Phúc Thanh Tươi trong bài “Vài nét tương đồng trong đạo đức Tin
lành và đạo đức truyền thống” [121], trên cơ sở trình bày tổng quan về đạo

đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên
Cuốn sách "Nếp sống - Phong tục Tây Nguyên" [26]. Đây là tập Kỷ yếu
hội thảo khoa học của Bộ Văn hóa - Thông tin tổ chức tháng 5 năm 1994.
Các nhà khoa học cho rằng, Tây Nguyên là miền đất chiến lược quan trọng,
là vùng có kho tàng văn hóa dân gian truyền thống phong phú đa dạng, đa
sắc và hết sức độc đáo. Trong các lễ hội, phong tục tập quán của đồng bào
chứa đựng bao cái hay, lòng nhân ái, tính nhân văn, khiếu thẩm mỹ, khả
năng diễn đạt tình cảm tinh tế song đang bị mai một đi một cách nhanh
chóng. Nguyên nhân do sự thấp kém của đời sống kinh tế và trình độ dân trí;
cách cư xử của chúng ta không thích hợp với vốn văn hóa cổ truyền; sự xâm
nhập nhanh chóng của đạo Tin lành ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số
Tây Nguyên Trên cơ sở đánh giá thực trạng nếp sống, phong tục Tây
Nguyên, những cái cần khai thác, phát huy; những hủ tục, lạc hậu cần ngăn
chặn, loại bỏ, các tác giả đã đưa ra những kiến nghị nhằm gìn giữ và phát
huy những phong tục, tập quán tốt đẹp của đồng bào các dân tộc thiểu số ở
Tây Nguyên. Như: bài viết "Hãy cứu lấy những dòng văn hóa của các dân
tộc ít người" của tác giả Hoàng Quốc Hải; "Những phong tục tập quán nên
giữ và nên bỏ ở Tây Nguyên" của tác giả Hoàng Bích Nga; "Vài suy nghĩ về
nếp sống và phong tục tập quán của đồng bào Tây Nguyên" của tác giả Linh
Nga Niêk Đam Cuốn sách là tài liệu tham khảo có giá trị cho các nhà khoa
học, các nhà hoạch định chính sách và các nhà quản lý nhằm tìm ra các giải
pháp có tính đồng bộ cho vùng đất có những đặc thù như Tây Nguyên. Đồng
thời, công trình cũng là cơ sở để nghiên cứu sinh đưa ra những giải pháp
phát huy những mặt tích cực, khắc phục những hạn chế đời sống tinh thần
của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.
10
Cuốn sách “Một số nét đặc trưng của Phong tục các dân tộc Tây
Nguyên” do Lâm Tâm - Linh Nga Niêk Đam chủ biên [104], đã khắc họa
những nét đặc trưng của Tây Nguyên trên các lĩnh vực của đời sống xã hội
như: tổ chức xã hội, tôn giáo tín ngưỡng, hôn nhân và về lễ hội. Đây là những

Đề cập đến đời sống văn hóa ở Tây Nguyên, tác giả Ngô Đức Thịnh đã
có một loạt các công trình nghiên cứu như: "Bảo tồn và phát huy văn hóa
truyền thống của các tộc người ở Tây Nguyên"; "Buôn làng, luật tục và vấn
đề quản lý cộng đồng của các tộc người ở Tây Nguyên hiện nay"; "Một số
đặc trưng trang phục Tây Nguyên"; "Định hướng sản xuất và phân công lao
động trong các dân tộc tại chỗ ở Tây Nguyên"[110]; "Một số vấn đề về bảo
tồn và phát huy văn hóa truyền thống Tây Nguyên"[109]. Những công trình
nghiên cứu của tác giả tập trung đi sâu làm rõ văn hóa truyền thống của đồng
bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, các khuynh hướng biến đổi và đưa ra
một số giải pháp trong việc bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống của các
tộc người ở Tây Nguyên. Những phân tích, nhận định, đánh giá của tác giả
vừa cụ thể, vừa tổng quát sẽ là những tài liệu tham khảo có giá trị cho các nhà
quản lý, các nhà hoạch định chính sách phát triển Tây Nguyên.
Bài tham luận "Mất, còn của văn hóa dân gian Tây Nguyên; vấn đề bồi
dưỡng đội ngũ cán bộ văn hóa và tác giả người dân tộc" của tác giả Linh Nga
Niêk Đam, được trình bày tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ II Hội Văn
học - Nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam năm 1997[63]. Theo tác giả,
văn hóa dân tộc Tây Nguyên đang ngày càng mất dần, bởi xu hướng đô thị
hóa buôn làng, ý thức của con người có lỗi khi đã không có sự giáo dục
truyền thống một cách đầy đủ. Trên cơ sở đó, tác giả đã đề cập đến việc xem
xét cái gì nên giữ? cái gì nên bỏ? Điều đó cần phải có một đội ngũ cán bộ văn
hóa người dân tộc tại chỗ, có tri thức. Tham luận là tài liệu tham khảo tốt để
góp phần nghiên cứu về thực trạng đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc
thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay.
12
Cuốn sách "Giữ gìn và phát huy tài sản văn hoá các dân tộc ở Tây Bắc
và Tây Nguyên" của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam[64] là cuốn sách tập
hợp những bài viết của các nhà khoa học am hiểu về văn hóa các dân tộc Tây
Bắc và Tây Nguyên thuộc hai Hội thảo khoa học của Hội Văn nghệ dân gian
Việt Nam phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La và Sở Văn hóa Thông

nhằm gìn giữ và phát huy bản sắc văn hoá các dân tộc Tây Nguyên hiện nay.
Đây là cuốn sách tham khảo có giá trị, giúp cho nghiên cứu sinh có cái nhìn
đầy đủ hơn về vấn đề giữ gìn phát huy bản sắc văn hóa Tây Nguyên hiện nay.
Cuốn sách “Văn hóa các dân tộc Tây Nguyên - thực trạng và những vấn
đề đặt ra” do Trần Văn Bính chủ biên[16], là công trình tập hợp bài nghiên
cứu của nhiều tác giả am hiểu về Tây Nguyên thuộc nhóm Đề tài khoa học
cấp Nhà nước KX.05-04 giai đoạn 2001 - 2005. Công trình đã phân tích, đánh
giá khách quan và tương đối toàn diện về thực trạng đời sống văn hóa tinh
thần của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên trong thời kỳ đổi mới;
đồng thời đã đưa ra những dự báo xu hướng và đề xuất những giải pháp chủ
yếu nhằm phát triển đời sống văn hóa tinh thần các dân tộc Tây Nguyên dưới
sự tác động của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Trong bài
"Văn hóa các tộc người Tây Nguyên thành tựu và thực trạng", tác giả Tô
Ngọc Thanh khẳng định[16]: chính những tiến bộ vượt bậc trong kinh tế và
xã hội đang đặt ra những thách thức lớn cho việc tiếp nối, phát triển truyền
thống văn hóa các tộc người Tây Nguyên. Ở các tộc người Tây Nguyên đã có
một bước nhảy vọt, nhảy xa với tốc độ lớn, tạo ra những đột biến lớn lao
trong đời sống văn hóa của các tộc người Tây Nguyên. Thay đổi lớn nhất về
mặt này là sự xuất hiện con người Tây Nguyên thời đổi mới. Các hình thức
hoạt động văn hóa xưa đã mất đi cơ sở xã hội mà từ đó và vì đó, chúng được
sinh ra và tồn tại. Nền văn hóa cổ truyền đang bị thử thách trong tình trạng
của một thực thể bị giải thể vì bị mất đi cơ sở kinh tế - xã hội vốn có của
mình. Thêm nữa, những yếu tố văn hóa ngoại sinh lại đang tràn ngập đời sống
hàng ngày của đồng bào. Tất cả những nhân tố đó đang đặt văn hóa cổ truyền
14
các tộc người Tây Nguyên bên bờ vực của sự mai một. Trong bài viết "Xây
dựng đời sống văn hóa tinh thần của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên", tác
giả Trương Minh Dục[16] cũng đưa ra 4 hiệu ứng tiêu cực của đời sống văn
hóa tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên. Theo tác giả, sự
tăng trưởng khá nhanh về kinh tế ở Tây Nguyên bên cạnh mặt tích cực nhưng

tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên từ đó đưa ra những giải
pháp phát huy những ảnh hưởng tích cực, khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của
đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây
Nguyên hiện nay.
Cuốn sách "Văn hoá, xã hội và con người Tây Nguyên" do Nguyễn Tấn
Đắc chủ biên[46] đã mô tả và phân tích xã hội truyền thống Tây Nguyên từ:
thể chất con người Tây Nguyên, đời sống vật chất, phương thức sản xuất, tổ
chức xã hội, đời sống văn hoá, phong tục tập quán, những hệ thống công cụ
sản xuất và tư duy Tác giả đưa ra 6 hằng số giá trị của văn hoá Tây Nguyên,
4 vấn đề đặt ra đối với Tây Nguyên, và 8 vấn đề cần làm trước tiên đối với
Tây Nguyên để đưa Tây Nguyên hòa nhập và phát triển. Những số liệu, cứ
liệu đưa ra của Tác giả là phong phú và có sức thuyết phục. Cuốn sách là tài
liệu có ý nghĩa để nghiên cứu sinh đưa ra những giải pháp phát huy những giá
trị đời sống tình thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.
Báo cáo tổng quan đề tài cấp bộ "Thực trạng hưởng thụ và sáng tạo các
giá trị văn hóa tinh thần các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên" do Nguyễn Ngọc
Hòa làm chủ nhiệm[57], đã đánh giá thực trạng hưởng thụ và sáng tạo văn hóa
của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên trong thời gian qua; phân tích
những thành tựu, hạn chế và đưa ra những vấn đề cấp thiết đang đặt ra trong
quá trình nâng cao cơ hội hưởng thụ và sáng tạo các giá trị văn hóa ở Tây
Nguyên. Trên cơ sở đó tác giả đã đưa ra những định hướng cơ bản, đồng thời
đề xuất 7 giải pháp nâng cao cơ hội hưởng thụ và sáng tạo các giá trị văn hóa
tinh thần các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.
16
Cuốn sách "Một số vấn đề về văn hóa - xã hội các dân tộc thiểu số ở
Tây Nguyên hiện nay" do Dương Thị Hưởng, Đỗ Đình Hãng, Đậu Tuấn Nam
đồng chủ biên[70], đã tập hợp những bài viết của các nhà khoa học nghiên
cứu về văn hóa - xã hội các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay, đặc biệt
là đánh giá tương đối toàn diện về thực trạng đời sống văn hóa tinh thần của
đồng bào các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên, sự chuyển biến trong văn hóa cổ

Tin lành mà còn là mong muốn chung của nhiều tín đồ các tôn giáo khác tại
Việt Nam.
Bài viết “Kitô giáo trước buôn làng”, in trong cuốn sách Một số vấn đề
phát triển kinh tế - xã hội buôn làng các dân tộc Tây Nguyên của tác giả Đỗ
Quang Hưng[115], là kết quả của cuộc hội thảo "Luật tục hương ước và những
vấn đề phát triển kinh tế - xã hội của buôn làng các dân tộc Tây Nguyên" do
Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn quốc gia phối hợp với UBND tỉnh
Gia Lai tổ chức. Tác giả đã cho rằng, sự hiện diện Kitô giáo ở Tây Nguyên
luôn là một nhân tố chính trị, xã hội và tôn giáo hết sức phức tạp. Thiên chúa
giáo và Tin lành không chỉ là vấn đề thuần túy tín ngưỡng mà còn là vấn đề
giành giật quần chúng của các giáo hội với chính quyền cách mạng ở cơ sở.
Đây là vấn đề có quan hệ chặt chẽ đối với việc thực hiện chính sách dân tộc,
tôn giáo của Đảng và Nhà nước ta ở Tây Nguyên.
Báo cáo tổng quan đề tài cấp bộ "Đạo Tin lành ở Tây Nguyên đặc điểm và
các giải pháp thực hiện chính sách", do Nguyễn Văn Nam làm chủ nhiệm[84],
đã chú trọng nghiên cứu quá trình du nhập, phát triển và những biến động của
đạo Tin lành trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk để từ đó đưa ra những kiến nghị về việc
quản lý Nhà nước đối với tôn giáo này. Theo tác giả, đạo Tin lành còn tồn tại
lâu dài, do đó không nên có ý định nhanh chóng giải quyết vấn đề Tin lành.
Tuy nhiên cũng không vì thế mà không phê phán gay gắt những biểu hiện tiêu
cực trong đạo Tin lành, những ý đồ muốn biến đạo Tin lành thành công cụ của
các thế lực đế quốc và bọn phản động. hướng người dân vào thực hiện cái
18
thiện, tránh cái ác, giúp họ thấy đạo đức tôn giáo phù hợp với đạo đức của xã
hội mà chúng ta đang xây dựng.
Tác giả Vũ Dũng trong bài “Vấn đề đạo Tin lành ở Tây Nguyên hiện
nay: nhìn từ góc độ của Tâm lý học” [32], dưới góc độ Tâm lý học, tác giả
đã đưa ra bốn nguyên nhân dẫn tới sự phát triển nhanh chóng đạo Tin lành
trong các vùng đồng bào dân tộc thiểu số (kể cả ở khu vực phía bắc lẫn Tây
Nguyên) trong thời gian vừa qua, đó là: về bản than đạo Tin lành; về những

hóa; với tín ngưỡng truyền thống. Từ đó tác giả đã đưa ra một số vấn đề đặt
ra đối với đạo Tin lành ở Tây Nguyên trong quá trình thực hiện công tác. Bài
viết có giá trị tham khảo khi nghiên cứu sinh tiến hành nghiên cứu sự ảnh
hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc
thiểu số ở Tây Nguyên.
Cuốn sách “Giữ "lý cũ" hay theo "lý mới"? bản chất của những cách
phản ứng khác nhau của người Hmông ở Việt Nam với ảnh hưởng của đạo
Tin lành” do tác giả Nguyễn Văn Thắng làm chủ biên[106], đã làm rõ bản
chất của những cách phản ứng khác nhau của người Hmông với ảnh hưởng
của đạo Tin lành, hay nói cách khác tác giả đã làm rõ sự ảnh hưởng của đạo
Tin lành đối với người Hmông ở nước ta, từ đó tác giả đã đưa ra những kiến
nghị, giải pháp cho việc giải quyết và quản lý vấn đề cải đạo theo đạo Tin
lành của người Hmông.
Tác giả Đỗ Quang Hưng với bài viết "Một số vấn đề về Tin lành ở Tây
Nguyên"[69], trên cơ sở phác họa những nét chung nhất về đạo Tin lành ở
Tây Nguyên, đã đi sâu phân tích một số vấn đề có liên quan trong quan hệ với
phát triển bền vững kinh tế - xã hội của khu vực này như: Thực tại Tin lành ở
Tây Nguyên hôm nay; Tin lành ở Tây Nguyên: cái nhìn lịch sử về phương
diện chính trị - xã hội và tâm lý; Tin lành ở Tây Nguyên hôm nay: mấy vấn đề
phía trước. Tác giả cho rằng, ảnh hưởng của tôn giáo nói chung, đạo Tin lành
20
nói riêng đối với đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số Tây Nguyên
là điều rất đáng lưu tâm, không chỉ trước mắt mà còn là vấn đề lâu dài.
1.3. Các công trình nghiên cứu liên quan đến quan
điểm, giải pháp phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu
cực trong ảnh hưởng của đạo Tin lành đối với đời sống
tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.
Từ góc độ quản lý nhà nước, các tỉnh Gia Lai, Kon Tum, Đắk Lắk đã có
một số nghiên cứu về thực trạng phát triển đạo Tin lành và Tin lành "Đềga" ở
địa phương như: "Nguyên nhân, điều kiện phục hồi và phát triển đạo Tin lành