SKKN: Dạy học nêu vấn đề trong môn Địa lí lớp 9

PHẦN I
MỞ ĐẦU
1
SKKN: Dạy học nêu vấn đề trong môn Địa lí lớp 9
Biện pháp gợi mở nêu vấn đề là một trong những biện pháp
giúp học sinh hứng thú học tập, học sinh cảm thấy dễ dàng hơn trong mọi
hoạt động .
Trong học tập hiện nay giáo viên đã áp dụng nhiều nhiều biện pháp giáo dục
nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, lấy học sinh làm trung tâm. Tôi xin
gới thiệu qua hai câu thơ của Bác Hồ:
“Dễ trăm lần dân không cũng chịu,
Khó vạn lần dân liệu cũng xong”
Hai câu thơ trên thể hiện vai trò của người dân là rất cần thiết,từ
việc dễ đến việc khó , nếu có sự quyết tâm của người dân thì mọi việc đều đi
đến thắng lợi.
Trong hoạt động dạy và học, hoạt động diễn ra giữa thầy và trò mang lại
hiệu quả cao hay thấp tùy thuộc vào sự dẫn dắt của giáo viên qua cách diễn
đạt phân tích giải thích, gợi mở vấn đề, vì vậy biện pháp gợi mở không kém
phần quan trọng cũng như các biện pháp giáo dục giảng dạy khác, chính vì
vậy qua hoạt động dạy và học cũng như các tiết dạy tôi thấy biện pháp gợi mở
rất cần thiết trong mọi hoạt động , mọi lĩnh vực không chỉ áp dụng ở bộ môn
địa lí mà còn áp dụng cho các bộ môn khác có hiệu quả. Qua biện pháp này
học sinh cảm thấy ham học hơn, không những vậy mà còn giúp học sinh nắm
vững kiến thức hơn, nhớ kỹ hơn, nhớ lâu hơn.
Trong năm học 2009-2010 là năm học tiếp tục thực hiện cuộc vận
động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, gắng với
cuộc vận động “Hai không-với bốn nội dung” và cuộc vận động “ mỗi thầy
cô giáo là một tầm gương sáng về đạo đức, tự học và sáng tạo” và tiếp tục
thực hiện phong trào thi đua” Trường học thân thiện , học sinh tích cực”

giáo viên.
3
SKKN: Dạy học nêu vấn đề trong môn Địa lí lớp 9
PHẦN II
4
SKKN: Dạy học nêu vấn đề trong môn Địa lí lớp 9
NỘI DUNG
I Một vài nét về biện pháp gợi mở nêu vấn đề;
Trả lời câu hỏi là một trong những phương pháp hoạt động có mối
quan hệ chặc chẽ với nhau trong dạy học, nếu như Giáo viên hỏi mà trò trả lời
không được, thì hoat động dạy và học không tiến hành được, như vậy giáo
viên phải làm như thế nào để hoat động dạy và học suông xẻ, tích cực,sôi nổi.
Để hoạt động trên đạt kết quả tốt, tôi luôn tìm tòi, cũng như tìm các
biện pháp cho phù hợp với xu thế phát triển của đất nước.
Biện pháp gợi mở nêu vấn đề là một biện pháp không kém phần quan
trọng so với các biện pháp khác ,với biện pháp này học sinh có thể trả lời được
những câu hỏi khó hoặc câu hỏi mang tính tổng hợp, nhờ cách gợi mở của
giáo viên từ những câu hỏi nhỏ , qua đó học sinh hoc sinh nắm được kiến
thức, hiểu được nội dung ở bộ môn Địa lí lớp 9 phần Địa lí các vùng kinh tế.
II Thực trạng vấn đề
5
SKKN: Dạy học nêu vấn đề trong môn Địa lí lớp 9
Ngành Giáo Dục và Đào Tạo hiện nay rất được coi trọng , Đảng và
Nhà nước ta khẳng định “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”
Giáo dục là tiền đề, là cơ sở cho mọi người chúng ta tiến bứơc tiếp
theo được thể hiện qua hai câu sau:
Hiền dữ phải đâu là tính sẵn
Phần nhiều do giáo dục mà nên.
Chính vì lẽ đó hiện nay ngành giáo dục đang được quan tâm đầu tư
đúng mức về cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ cho công tác giảng dạy , để đáp


Biện pháp thực hiện
Trong giảng dạy các bài vùng kinh tế , một số câu hỏi thường gặp giáo viên
Phải tìm cách đặt câu hỏi gợi mở học sinh mới trả lời được.
Ví dụ : Bài Vùng Trung Du và Miền Núi Bắc Bộ .
 Về điều kiện tự nhiên địa hình như thế nào?
Sau khi giáo hướng dẫn , gợi mở học sinh có thể trả lời được là ;
 Vùng có địa hình núi như thế nào ở phía tây?
Địa hình núi cao, và chia cắt sâu ở phía tây,
 còn ở phía Đông thì sao?
Phần lớn là địa hình núi trung bình.
 Tài Nguyên thiên nhiên của vùng như thế nào?
 Vùng có loại khoáng sản nào?
Giáo viên gợi ý cho học sinh tìm các khoáng sản trong hình 17.1 qua đó các
em nắm được các loại khoáng sản của vùng.
 Về Công nghiệp điện phát triển như thế nào?
Giáo viên cần gợi ý :
 về công nghiệp điện như thế nào ?
7
SKKN: Dạy học nêu vấn đề trong môn Địa lí lớp 9
Học sinh sẽ trả lời được các nhà máy thủy điện và các nhà máy
nhiệt điện.
 Vùng gồm những trung tâm kinh tế nào?
Để trả lời được trung tâm kinh tế giáo viên cần gợi ý cho học sinh biết:
 Trung tâm là nơi tập trung nhiều ngành nghề,
Qua đó học sinh sẽ xác định được các trung tâm kinh tế của vùng là :Hạ long
và Việt trì.
Ví dụ : Bài Vùng Đồng Bằng Sông Hồng.
Ở bài này Giáo viên gợi ý cho học sinh trả lời một số câu hỏi sau:
 Hãy ý nghĩa Của sông Hồng đối với sự phát triển nông

Qua cách gợi mở này các em trả lời được ,biết cách bảo vệ, tránh được những
thiệt hại ,và thấy được giá trị của bờ đê.
Giáo viên chốt lại Hệ thống đê điều được coi là nét đặc sắc của nền văn hóa
sông Hồng,văn hóa Việt Nam. Nghiêm chỉnh thực hiện luật bảo vệ đê điều là
nghĩa vụ và trách nhiệm công dân của người Việt Nam, trước hết là của người
dân hiện đang sống ở Đồng Bằng Sông Hồng.
 Lợi ích kinh tế của việc đưa vụ đông thành vụ sản xuất chính
ở Đồng Bằng Sông Hồng?
Giáo viên gợi ý cho học sinh hiểu rằng từ tháng10 năm trước đến tháng 04
năm sau, thời tiết ở Đồng Bằng Sông Hồng thường lạnh, khô. Gió mùa Đông
Bắc mỗi khi tràn về.thường gây rét đậm hoặc rét hại.Ngày nay, nhờ có các
giống ngô năng xuất cao, lại chịu hạn chịu rét tốt nên ngô là cây được trồng
nhiều vào vụ đông.
 Như vậy vụ đông thường trồng loại cây trồng nào có hiệu
quả kinh tế cao.
Từ đó các em hình dung được các loại cây trồng chịu được hạn và rét hại.
9
SKKN: Dạy học nêu vấn đề trong môn Địa lí lớp 9
Ví dụ : Bài Bắc Trung Bộ.
 Ở Bắc trung Bộ có những khó khăn gì trong sản xuất nông
nghiệp?
 Ở đây đất đai , địa hình như thế nào?
Với nhừng kiến thức đã các em đã thấy được khó khăn đó là đất hẹp, phía tây
là vùng núi cao, dãy trường sơn.
 Ngoài những khó khăn trên vùng còn thường gặp những
khó khăn gì nữa?
Các em có thể hiểu ngay đó là Bão và lũ lụt.
 Biện pháp khăc phục như thế nào?
Các em sẽ trả lời là trồng rừng sau đó :
 Giáo viên hướng dẫn cho các em hiểu về lợi ích của việc

thuận lợi của Đồng Bằng Sông Cửu Long có nhiều sông nước,khí hậu ấm áp,
nhiều thức ăn cho cá , tôm và thủy sản khác. Và Giáo viên gợi ý thêm
Vùng biển rộng và ấm quanh năm.
Vùng rừng ven biển cung cấp nguồn tôm giống tự nhiên và thức ăn cho các
vùng nuôi tôm trên các vùng đất ngập mặn.
Lũ hàng năm của sông Mê Kông đem lại nguồn thủy sản, lượng phù sa lớn.
Sản phẩm trồng trọt, chủ yếu là lúa, cộng với nguồn cá tôm phong phú chính
là nguồn thức ăn để nuôi cá, tôm hầu hết các địa phương.
Tóm lại: Qua các câu hỏi gợi mở Giáo viên cần nhấn mạnh những nội
dung liên quan đến các vấn đề, các bài đã học, học sinh nắm được thuật ngữ,
địa danh, các thế mạnh, những nét đặc thù của vùng, một số tiềm năng, chính
sách, chiến lược phát triển kinh tế
11
SKKN: Dạy học nêu vấn đề trong môn Địa lí lớp 9
Với những câu hỏi dẫn dắt gợi mở nêu trên , các em điều hiểu biết và trả
lời được, từ đó các em càng hứng thú hơn trong học tập và giáo viên càng nhẹ
nhàng hơn trong việc giảng dạy.
PHẦN III
12
SKKN: Dạy học nêu vấn đề trong môn Địa lí lớp 9
KẾT THÚC
Biện pháp gợi mở là một trong những biện pháp được áp dụng
trong dạy học phổ biến hiện nay giúp học sinh khai thác được nội dung từ chi
tiết đến tổng hợp qua sự dìu dắt hướng dẫn của giáo viên. Từ đó học sinh hình
thành được cách học của mình, nắm bắt được kiến thức cơ bản để áp dụng vào
thực tiễn cuộc sống
Trong giảng dạy chương trình địa lí lớp 9 Địa lí Các vùng kinh tế hiện nay
rất được coi trọng vì phần nầy sát thực với thực tế địa phương của chúng ta
như về điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên, về sự phát triển kinh tế xã
hội Việt Nam nói chung. Qua các biện pháp trên giúp học sinh khai thác được

14
SKKN: Dạy học nêu vấn đề trong môn Địa lí lớp 9

B. Bài học kinh nghiệm:
Với quả đạt được nêu trên chứng minh được khi sử dụng một số biện
pháp gợi mở nêu vấn đề giúp học sinh học tốt phần địa lí các vùng kinh tế nói
chung,đạt hiểu quả cao đối với trường THCS Lạc Hoà nói riêng nó phù hợp
với trinh độ nhận thức của học sinh trường.Đó là những kinh nghiệm mà trong
quá trình dạy học qua nghiên cứu tài liệu, qua học hỏi từ đồng nghiệp và có
sự đóng góp của tổ chuyên môn,của Ban Gíam Hiệu nhà trường phần nào
giúp tôi định hướng được các phương pháp,với phương pháp này tôi nhận thấy
học sinh đã có động cơ học tập và thích thú hơn qua các bài vùng kinh tế.
Qua sáng kiến kinh nghiệm này tôi rút ra bài học cho bản thân là luôn
phải tìm tòi học hỏi, nghiên cứu trao đổi thêm về kiến thức chuyên môn của
mình , không những vậy mà còn cả các phương pháp,biện pháp kỹ năng trong
dạy học phân môn địa lí nhằm đáp ứng nhu cầu của đất nước, góp phần công
sức của mình vào sự nghiêp giáo dục nước nhà.
Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn BGH nhà trường , Hội đồng khoa học
trường THCS Lạc Hoà, tôi xin ghi nhận các ý kiến đóng góp của BGH, Hội
đồng sư phạm nhà trường đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành sáng kiếng kinh
nghiệm này.

15
SKKN: Dạy học nêu vấn đề trong môn Địa lí lớp 9
PHỤ LỤC
PHẦN I MỞ ĐẦU
PHẦN II NỘI DUNG