TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH
KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH MÔN HỌC:
HÀNH VI TỔ CHỨC

ĐỀ TÀI:
VAI TRÒ CỦA VIỆC XÂY DỰNG
VĂN HÓA TRONG TỔ CHỨC

GVHD: ThS. NGUYỄN VĂN CHƯƠNG
SVTH: Nguyễn Phong Vũ
Thành Nữ Trọng Thủy
Đặng Khắc Di
Đặng Văn Vui
Trần Ngọc Chánh
Nguyễn Thu Giang
Nguyễn Hữu Tú
Nhóm : 7

TPHCM, Ngày 0 8/07/2012
1

Mục lục
Lời mở đầu
trang 2


2

LỜI MỞ ĐẦU
Một quốc gia không thể tồn tại và phát triển nếu không bảo tồn, gìn giữ được nền văn hóa
truyền thống của mình. Một gia đình sẽ không đầm ấm sum vầy và đóng góp tích cực cho xã hội
nếu không có gia phong, gia giáo. Cũng như vậy, một doanh nghiệp sẽ không có một sự nghiệp
lâu dài nếu không có một nền văn hóa đặc thù cho mình.
Trong đời sống xã hội, con người bị ảnh hưởng bởi nền văn hóa trong đó bao gồm những
giá trị, niềm tin,và những hành vi mong đợi. Cũng như xã hội, một tổ chức cũng có một nền văn
hóa riêng gọi là văn hóa tổ chức, đó là một yếu tố rất quan trọng mà nhà quản lý cần xây dựng
và duy trì để đưa đơn vị của họ phát triển nhanh và bền vững. Các nhà nghiên cứu đều cho rằng
văn hóa tổ chức càng cao thì việc thực hiện chức năng của bộ máy quản lý càng đầy đủ và rõ
ràng hơn, uy tín của bộ máy quản lý do đó cũng được nâng lên. Vì thế ngày nay việc xây dựng
và duy trì văn hóa tổ chức là vấn đề được quan tâm hàng đầu ở các tổ chức.
Do đó, để biết được rõ hơn về vấn đề này, chúng ta cùng tìm hiểu đề tài tiểu luận “ Vai
trò của việc xây dựng văn hóa trong Doanh nghiệp”.
Mặc dù đã hết sức cố gắng, song bài viết khó tránh khỏi những hạn chế và sai sót, nhóm
chúng em rất mong nhận được ý kiến đóng góp của các thầy và các bạn.
Nhóm chúng em xin chân thành cảm ơn. 3


hành động của con người cũng như trong giá trị vật chất và tinh thần mà do con người tạo ra.

1.2 Khái niệm về văn hóa doanh nghiệp:
Văn hóa doanh nghiệp là hệ thống các giá trị, niềm tin, các nguyên tắc kinh doanh, các
truyền thống, các phương pháp hoạt động và môi trường làm việc trong nội bộ tổ chức. Các
4

thành phần của văn hóa doanh nghiệp có mối quan hệ với nhau và tác động đến suy nghĩ và
hành vi của các thành viên trong doanh nghiệp.
Văn hóa doanh nghiệp gắn liền với văn hóa xã hội, vừa mang bản sắc của văn hóa truyền
thống theo khu vực địa lý, vừa thể hiện tính thích nghi với môi trường hoạt động của doanh
nghiệp hay thể hiện cả bản sắc của văn hóa giao lưu và sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật thế giới
theo thời gian.
Văn hóa doanh nghiệp bắt nguồn từ con người, do con người hình thành và phát triển, là
một nguồn lực vô hình có ảnh hưởng đến khả năng phát triển lâu dài của từng doanh nghiệp.

1.3 Nguồn gốc của văn hóa doanh nghiệp:
Về nguồn gốc, các giá trị văn hóa của doanh nghiệp ban đầu do các thành viên đầu tiên
mang vào doanh nghiệp, thông qua những giá trị văn hóa mà họ tiếp nhận từ những lực lượng xã
hội. Trong quá trình phát triển, do có sự giao lưu với môi trường xã hội, các giá trị văn hóa ban
đầu được các thành viên của tổ chức bổ sung thêm các giá trị mới (tri thức mới, nhận thức mới,
hành vi mới) hoặc loại bỏ các yếu tố hay những tư tưởng không còn thích nghi với xu hướng
phát triển của thời đại nhằm nâng cao mức độ bền vững của văn hóa doanh nghiệp.

1.4 Các yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp:
Văn hóa doanh nghiệp được hình thành từ những yếu tố sau:
1.4.1 Yếu tố 1: Môi trường của doanh nghiệp
Là bối cảnh về kinh tế, xã hội mà doanh nghiệp đang phải hoạt động trong nó, cùng tồn tại
với nó. Môi trường doanh nghiệp có môi trường chung và môi trường riêng.
Môi trường chung là điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước trong từng thời kỳ, có

Mạng lưới văn hóa là hình thức truyền bá thông tin không chính thức trong nội bộ doanh
nghiệp. Mạng lưới này thuộc loại tổ chức phi chính thức và tồn tại trong tất cả các doanh nghiệp.
Nó có tác dụng hai mặt: Truyền bá thông tin xấu, gây bất lợi cho doanh nghiệp và truyền bá những
điều tốt đẹp cho doanh nghiệp. Muốn xây dựng văn hóa doanh nghiệp phải làm cho mạng lưới này
luôn luôn truyền bá những thông tin tốt đẹp của doanh nghiệp.
Năm yếu tố hình thành văn hóa doanh nghiệp là khách quan, nó tồn tại ngoài ý muốn chủ
quan của chủ doanh nghiệp. Đồng thời, nó cũng có tác động qua lại rất chặt chẽ với nhau. Trong đó,
môi trường doanh nghiệp là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất, là tiền đề để xây dựng văn hóa doanh
nghiệp. Do đó, xã hội càng hoàn thiện, minh bạch thì việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp của các
doanh nghiệp càng thuận lợi và ngược lại.
1.5 Những thành phần cơ bản của văn hóa doanh nghiệp:
Văn hóa tổ chức phát triển tự giác hay tự phát đều thể hiện thông qua các thành phần cụ thể;
tùy theo bản chất của mỗi thành phần, văn hóa tổ chức của mỗi doanh nghiệp sẽ được đánh giá khác
nhau.
- Những giá trị cốt lõi.
- Thái độ đối với quyền lợi của nhà quản trị các cấp.
- Thái độ đối với rủi ro.
- Thái độ trong các mối quan hệ đối nội và đối ngoại.
6

- Tính quyết đoán.
- Các chuẩn mực của hành vi trong các mối quan hệ ứng xử.
- Mọi người cần cởi mở trong giao tiếp để hiểu biết lẫn nhau.
- Trung thực trong các mối quan hệ đối nội và đối ngoại, trong lời nói, việc làm,
đánh giá…nhằm xây dựng uy tín các nhân, uy tín doanh nghiệp.
- Mọi người phải coi trọng hiệu quả trong tất cả các quyết định.
- Nhà quản trị các cấp phải tạo môi trường làm việc thuận lợi cho mọi người, tạo
cho các thành viên phát huy khả năng tiềm tàng.
- Mọi người cần “Dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm” trong phạm vi công
việc của mình.

2.2. Lựa chọn mô hình xây dựng văn hóa doanh nghiệp:
Khi thành lập doanh nghiệp, lãnh đạo thường vay mượn ý tưởng các mô hình có sẵn.
Thực tế, mỗi doanh nghiệp có cơ cấu tổ chức riêng phù hợp với lĩnh vực hoạt động và đặc điểm
văn hóa. Vì thế muốn tạo ra cơ cấu doanh nghiệp thì người chủ phải có kiến thức cụ thể về các
mô hình và hiểu được đặc điểm văn hóa của dân tộc cũng như văn hóa của doanh nghiệp. Mô
hình văn hóa doanh nghiệp sẽ cung cấp cho các doanh nghiệp những kiến thức cụ thể về các mô
hình doanh nghiệp để từ đó doanh nghiệp biết cách vận dụng hợp lý.
Có ba yếu tố quyết định đến cấu trúc văn hóa doanh nghiệp:
- Mối quan hệ giữa nhân viên với tổ chức.
- Hệ thống phân cấp và quyền lực xác định cấp trên, cấp dưới.
- Quan điểm chung của nhân viên về số phận, mục tiêu và vị trí của họ trong doanh nghiệp.
Có bốn mô hình xây dựng văn hóa doanh nghiệp:
2.2.1. Mô hình gia đình:
Là mô hình nhân văn, mối quan hệ trực tiếp gần gũi nhưng có thứ bậc trên dưới như
trong gia đình. “Người cha” là người giàu kinh nghiệm và có quyền hành lớn đối với “con cái”,
8

đặc biệt là khi chúng còn nhỏ. Kết quả là sự hình thành văn hóa hướng quyền lực, trong đó
người lãnh đạo đóng vai trò như người cha biết nên làm gì và biết điều gì tốt cho con cái. Mô
hình văn hóa gia đình có nhiệm vụ mang đến một môi trường làm việc giống như trong một gia
đình. Điển hình của mô hình gia đình là các doanh nghiệp Nhật Bản.
2.2.2. Mô hình văn hóa tháp Eiffiel:
Là mô hình phân chia lao động theo vai trò chức năng. Các cấp bậc thứ tự từ trên xuống
dưới theo từng cấp rõ ràng. Mỗi vai trò được phân bố trong bộ phận, nhiệm vụ sẽ được hoàn
thành theo kế hoạch. Người giám sát có thể theo dõi quá trình thực hiện nhiệm vụ, người quản lý
theo dõi công việc của nhiều giám sát viên, và cứ thể phân chia theo thứ tự.
2.2.3. Mô hình văn hóa tên lửa dẫn đường:
Mô hình này có nghĩa là mọi thứ được thực hiện để giữ vững ý định chiến lược và đạt
được mục tiêu. Mô hình tên lửa điều khiển hướng nhiệm vụ do một đội hay nhóm dự án đảm
trách. Trong đó mỗi thành viên nhận nhiệm vụ không được sắp xếp trước. Họ phải làm bất cứ

văn hoá doanh nghiệp giúp ta thu hẹp phạm vi các lựa chọn phải xem xét.
 Giảm xung đột:
Văn hóa doanh nghiệp là keo gắn kết các thành viên của doanh nghiệp. Nó giúp các thành
viên thống nhất về cách hiểu vấn đề, đánh giá, lựa chọn và định hướng hành động. Khi ta phải
đối mặt với xu hướng xung đột lẫn nhau thì văn hoá chính là yếu tố giúp mọi người hoà nhập và
thống nhất.
 Lợi thế cạnh tranh:
Tổng hợp các yếu tố gắn kết, điều phối, kiểm soát, tạo động lực làm tăng hiệu quả hoạt
động và tạo sự khác biệt trên thị trường. Hiệu quả và sự khác biệt sẽ giúp doanh nghiệp cạnh
tranh tốt trên thị trường.
2.4. Nội dung cơ bản của việc xây dựng văn hóa trong tổ chức:
Thông thường, văn hóa doanh nghiệp có thể hình thành sau khi tiến hành 4 bước xây
dựng sau:

2.4.1. Phổ biến kiến thức chung:
Đây là bước chuẩn bị tinh thần quan trọng cho quá trình xây dựng văn hóa doanh nghiệp.
Nếu chỉ mỗi cấp lãnh đạo hiểu về văn hóa doanh nghiệp là chưa đủ. Một khi tất cả nhân viên
đều hiểu và thấy rõ lợi ích của văn hóa doanh nghiệp, công cuộc xây dựng mới thành công.
Giai đoạn này tập trung vào việc phổ biến kiến thức chung về văn hóa doanh nghiệp, các
yếu tố cấu thành, ý nghĩa của văn hóa doanh nghiệp cho mọi thành viên.
Tùy theo quy mô, doanh nghiệp có thể tổ chức các buổi nói chuyện và khóa học về văn
hóa, hoặc phát động các cuộc thi tìm hiểu, xây dựng cơ sở dữ liệu về văn hóa để nhân viên tự
tìm hiểu, nên chuẩn bị trước nội dung cần phổ biến xuyên suốt giai đoạn này, từ cơ bản đến
nâng cao. Mục đích của việc làm này là giúp cho các thành viên về văn hóa doanh nghiệp và ý
thức được lợi ích của nó đối với sự phát triển của bản thân và doanh nghiệp. Doanh nghiệp có
thể thuê các đối tác đào tạo, hoặc tự đào tạo về nội dung này.
10

2.4.2. Định hình văn hóa doanh nghiệp:
Văn hóa doanh nghiệp không hình thành cùng lúc với doanh nghiệp. Thông thường, nó

bên ngoài, tôn vinh những các nhân, tập thể, những hành vi phù hợp với văn hóa doanh nghiệp.
Hãy làm cho các thành viên thấy rằng sẽ mất đi ý nghĩa nếu không có những yếu tố của văn hóa
doanh nghiệp.
Ngày nay, để đánh giá một doanh nghiệp, ngoài thị trường, cơ cấu tổ chức … người ta
còn quan tâm đến giá trị cốt lõi của nó. Đó chính là văn hóa doanh nghiệp. Một doanh nghiệp
xây dựng thành công văn hóa của mình tức là đã sở hữu một tài sản đặc trưng, điều làm nên sự
11

khác biệt với đối thủ và giúp cho nó trường tồn. Khi văn hóa doanh nghiệp là một tài sản, một
nguồn lực thì nó cũng rất cần khả năng sử dụng để tạo ra giá trị cho doanh nghiệp, cũng như cho
mỗi thành viên trong đó.
2.5. Các cơ sơ để xây dựng văn hóa doanh nghiệp
Trước hết chúng ta phải có quan điểm cụ thể về vai trò của văn hoá doanh nghiệp. Sự
thắng thế của bất cứ một doanh nghiệp nào không phải ở chỗ là có bao nhiêu vốn và sử dụng
công nghệ gì mà nó được quyết định bởi việc tổ chức những con người như thế nào. Con người
ta có thể đi lên từ tay không về vốn nhưng không bao giờ từ tay không về văn hoá. Văn hoá chỉ
có nền tảng chứ không có điểm mốc đầu cuối. Do vậy, xuất phát điểm của doanh nghiệp có thể
sẽ là rất cao nếu như nó được xây dựng trên nền tảng văn hoá. Các doanh nghiệp khi xây dựng
đều phải có nhận thức và niềm tin triệt để, lúc đó văn hoá sẽ xuất hiện. Mọi cải cách chỉ thực sự
có tính thuyết phục khi nó tách ra khỏi lợi ích cá nhân, còn văn hoá doanh nghiệp thì phải bảo vệ
cho mọi quyền lợi và lợi ích của cá nhân.
Khi xây dựng văn hóa doanh nghiệp cần phải có những biện pháp cụ thể. Đầu tiên là phải
xây dựng một hệ thống định chế của doanh nghiệp, bao gồm: Chính danh, tự kiểm soát, phân
tích các công việc, các yêu cầu. Sau đó xây dựng các kênh thông tin; xây dựng các thể chế, thiết
chế tập trung và dân chủ như: Đa dạng hoá các loại hình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực;
tiêu chuẩn hoá các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn; xây dựng cơ chế kết hợp hài hoà các lợi ích
để doanh nghiệp trở thành ngôi nhà chung, là con thuyền vận mệnh của mọi người.

- Các hạt nhân văn hóa doanh nghiệp:
Đây là cơ sở để hình thành văn hóa doanh nghiệp. Các hạt nhân văn hóa là kết quả của sự

mạnh.

- Văn hóa tập đoàn đa quốc gia:
Các tập đoàn đa quốc gia có nhiều chi nhánh hoạt động ở nhiều nước trên thế giới,
thường phải đối mặt với môi trường kinh doanh đa sắc tộc, đa quốc tịch và đa văn hóa. Để tăng
cường sức mạnh và sự liên kết giữa các chi nhánh của các công ty đa quốc gia ở các nước khác
nhau, các tập đoàn phải có một nền văn hóa đủ mạnh. Hầu như tập đoàn đa quốc gia nào cũng
có bản sắc văn hóa riêng của mình và đây được coi là một trong những điều kiện sống còn, một
loại vũ khí cạnh tranh lợi hại. Các công ty đa quốc gia có mục đích kinh doanh chiến lược, nhãn
hiệu hàng hóa nổi tiếng và danh tiếng cao về chất lượng sản phẩm và dịch vụ trên thị trường thế
giới. Những kết quả này có thể coi là sản phẩm của quá trình vận động của văn hóa tập đoàn.
Tuy nhiên, để đạt được những đỉnh cao của sự thành công đó, các tập đoàn phải mất nhiều thời
gian và tiền bạc. Chẳng hạn, để có nhãn hiệu Pepsi Cola nổi tiếng với màu xanh tươi trẻ, Tập
đoàn Pepsi phải chọn cách tiếp cận văn hóa phương Đông - sản xuất loại đồ uống mang nhãn
hiệu Pepsi Cola với biểu tượng thiếu âm và thiếu dương (biểu tượng của những người theo Phật
giáo) để đến với khách hàng là những tín đồ của Phật giáo. Để bảo hộ cho biểu tượng này, Tập
đoàn phải chi tới 500 triệu USD và giá của nhãn hiệu Pepsi đã lên tới 55 tỷ USD. Đối thủ cạnh
tranh của Pepsi Cola là Tập đoàn Coca Cola. Tập đoàn này có nền văn hóa hùng mạnh và với
những ưu thế về danh tiếng, uy tín cũng như nghệ thuật kinh doanh đã chiến thắng Pepsi Cola
trên thương trường mặc dù đồ uống Coca Cola chỉ được xếp thứ 7 trong số 12 loại đồ uống hàng
đầu của nước Mỹ về chất lượng và đồ uống này đã bị người tiêu dùng châu Âu tẩy chay vào
năm 1999.

2.6. Vai trò của việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp:
- Vai trò của lãnh đạo trong việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp:
13

Nếu ví doanh nghiệp như con tàu và vai trò của người lãnh đạo như thuyền trưởng, chúng
ta có thể xem xét sự thành công và phát triển của doanh nghiệp nhìn từ phương diện của người
lãnh đạo:

đạo doanh nghiệp mong muốn. Nó đòi hỏi phải có sự nỗ lực của tất cả các thành viên, sự khởi
xướng, cổ vũ, động viên của lãnh đạo. Nếu tất cả các doanh nghiệp đều có nền văn hóa giống
nhau sẽ rất khó phát triển, vì nó chỉ mang tính chất ổn định chứ không thể có sự đột phá. Hiệu
quả và sự khác biệt sẽ giúp doanh nghiệp cạnh tranh tốt trên thị trường. Văn hóa luôn luôn tồn
tại. Có thể có văn hóa tích cực, sẽ đưa doanh nghiệp phát triển lành mạnh, đi lên, nhưng cũng có
14

thể có văn hóa tiêu cực, làm kìm hãm sự phát triển của doanh nghiệp đó, thậm chí làm cho
doanh nghiệp phải phá sản.
Có thể nói rằng, văn hóa doanh nghiệp là cái còn thiếu khi doanh nghiệp đã có tất cả và là
cái còn lại khi doanh nghiệp không còn gì nữa. Nếu doanh nghiệp có văn hóa thì sẽ rất thuận lợi
để phát triển kinh doanh và làm ăn thịnh vượng, nếu gặp khó khăn hay đi xuống thì vẫn có thể
vực lại được. Nhưng không có văn hóa thì không thể cứu vãn.
Khi xây dựng doanh nghiệp, nhiều người chỉ chú trọng đến vấn đề cơ cấu, tổ chức, nhân
sự và thị trường. Có người chỉ coi trong yếu tố giao tiếp làm mục tiêu để xây dựng văn hóa.
Nhưng đó mới chỉ là một phần để đánh giá về sự hoạt động của doanh nghiệp và là một phần để
cấu thành văn hóa doanh nghiệp. Những ai nhận thức sâu sắc về giá trị của một doanh nghiệp
tồn tại thì phải đánh giá về tầm nhìn, sứ mệnh và giá trị cốt lõi của doanh nghiệp đó. Vì vậy cần
coi văn hóa doanh nghiệp như tôn chỉ mục đích của công ty, vì nó sẽ đảm bảo sự trường tồn của
doanh nghiệp, là tâm niệm về mục đích sống của doanh nghiệp đó. Và khi doanh nghiệp xây
dựng được một nền văn hóa mạnh thì càng khẳng định được giá trị ngầm định, đó là giá trị cốt
lõi của mỗi doanh nghiệp. Điều đó cũng có nghĩa là người lao động luôn tự hào về công ty của
mình. Họ luôn tự hào vì mình là một thành viên của công ty, luôn coi công ty như nhà của mình,
đi xa một ngày là nhớ, thấy thiếu đi cái gì đó trong cuộc sống hằng ngày và muốn về công ty
làm việc. Cái mà họ thấy thiếu đó không chỉ là tiền mà chính là giá trị tinh thần và chỉ đến công
ty mới có được. Vì vậy, không có cách nào khác là xây dựng một nền văn hóa trong mỗi doanh
nghiệp và xây dựng cho được môi trường văn hóa làm sao để người lao động thấy được môi
trường làm việc của công ty chính là môi trường sống của họ. Từ đó, họ ý thức được trách
nhiệm công việc mình làm và làm việc một cách nhiệt tình, đam mê, mang lại hiệu quả kinh tế
cao cho lợi ích của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp xuất hiện xung đột, mâu thuẫn thì văn hóa

dùng. Làm được điều đó, tức là giúp doanh nghiệp có một vũ khí cạnh tranh hiệu quả, đó là cạnh
tranh bằng thương hiệu trên môi trường văn hóa doanh nghiệp mình.
Tóm lại, việc xây dựng văn hóa trong doanh nghiệp có vai trò hết sức to lớn. Nó ảnh hưởng
rất lớn đến sự sống còn của doanh nghiệp. Vì vậy, để thực sự xây dựng văn hóa trong doanh nghiệp,
thì các doanh nghiệp phải có thái độ cầu tiến, đưa ra đề án mô hình xây dựng văn hóa phù hợp với
doanh nghiệp mình và xem văn hóa doanh nghiệp như là vũ khí, là sự sống còn trong cạnh tranh hội
nhập.
Trong bài tiểu luận này không thể tránh khỏi những thiếu sót, chúng em mong nhận được sự
góp ý của Thầy và các bạn để bài tiểu luận được hoàn chỉnh hơn. Chúng em xin chân thành cảm ơn
Thầy đã hướng, giúp đỡ nhiệt tình để chúng em hoàn thành bài tiểu luận này.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
Bài giảng môn hành vi tổ chức của Th.s Nguyễn Văn Chương