A. Đặt vấn đề:
Ngày nay khi công nghệ thông tin càng phát triển thì việc ứng dụng công nghệ
thông tin vào giảng dạy ,học tập là một vấn đề tất yếu. Tuy nhiên so với nhu cầu
thực tế hiện nay việc ứng dụng CNTT trong giáo dục ở các trường còn rất hạn chế
.Chúng ta cần nhanh chóng nâng cao chất lượng, nghiệp vụ giảng dạy và quản lí và
không nên từ chối những gì có sẵn mà CNTT mang lại, người giáo viên nên biết cách
tận dụng nó, biến thành công cụ hiệu quả, hỗ trợ đắc lực cho công việc và mục đích
của mình. Để một tiết dạy thành công và thu hút sự chú ý của các em học sinh cần
phải có các hình ảnh sống động mô tả thí nghiệm, việc làm bằng tay thì rất khó khăn
nhưng nếu biết ứng dụng công nghệ thông tin ( phần mền MS powerpoint, đầu
DVD ) vào việc giảng dạy thì rất dễ dàng và có hiệu quả góp phần nhằm nâng cao
chất lượng
Thực hiện tinh thần chỉ đạo của Bộ GD&ĐT “ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ
thông tin trong giáo dục và đào tạo ở tất cả các cấp học , bậc học, ngành học” tôi
nhận thức được rằng việc ứng dụng CNTT phục vụ cho việc đổi mới phương pháp
dạy học là một trong những hướng tích cực nhất, hiệu quả nhất trong nhà trường.
Như vậy, một trong những hướng để đổi mới phương pháp dạy học đó là tăng
cường việc sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại Mặt khác trong quá trình
thực hiện giảng dạy các bài dạy ở chương này, giáo viên thường gặp phải một số khó
khăn liên quan đến đồ dùng dạy học nên để dạy một tiết học thành công lại càng khó,
vì vậy cần tạo ra cho các em sự thích thú học tập để làm được điều đó thì phải áp
dụng công nghệ thông tin.
Để góp phần khắc phục được các khó khăn nêu trên, tôi đã chọn đề tài: “ứng dụng
công nghệ thông tin vào giảng dạy sinh học 8 " nhằm mục đích giúp các em khắc
sâu, mở rộng kiến thức mới và vận dụng tốt các kiến thức mới khi giải thích các sự
vật, hiện tượng thực tiễn trong cuộc sống và có thể hoàn thành tốt mọi bài tập có liên
quan, giúp HS có thêm hào hứng, hứng thú khi học tập để rồi ngày một yêu thích
môn sinh học hơn. Đây cũng chính là một trong những yếu tố góp phần nâng cao
chất lượng hiệu quả giờ lên lớp
B .GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I/ Cơ sở lí luận:
Chính vì vậy tôi quyết định chon đề tài này để nghiên cứu nhằm tích lũy được
nhiều kinh nghiệm trong quá trình dạy học để góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục
và mang lại hiệu quả cao trong công tác giáo dục.
III/ Giải pháp và tổ chức thực hiện
1.Những khó khăn khi sử dụng giáo án điện tử.
Phần lớn các giáo viên ngại sử dụng giáo án điện tử, nghỉ rằng rất tốn thời gian
để chuẩn bị một bài giảng, việc soạn bài công phu bằng các dẫn chứng sống động
trên các slide trong các giờ lí thuyết là cả một vấn đề đối với giáo viên. Để có một
bài giảng tốt phải mất rất nhiều thời gian chuẩn bị, tìm tòi hình ảnh,âm thanh nên
giáo viên thường hay tránh. Khảo sát từ phía học sinh cho thấy, nếu sử dụng phương
pháp truyền thống thì hiệu quả mang lại chỉ khoảng 30% có hứng thú học tập, trong
khi đó nếu chúng ta ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy thì hiệu quả lên đến
95%. Thực ra việc soạn giảng giáo án power point công phu và vất vả hơn nhiều so
với phương pháp truyền thống. Ngoài kiến thức căn bản về máy tính, sử dụng thành
thạo phần mềm power point, giáo viên cần phải có niềm đam mê, lòng nhiệt tình
trong công việc, sự nhạy bén, sự sáng tạo và tính thẩm mỹ.
Hơn nữa trong quá trình soạn giảng, để có một giáo án điện tử giảng dạy có chất
lượng, hiệu quả và gây được hứng thú học tập cho học sinh thì bản thân giáo viên
gặp không ít khó khăn trong việc tìm hình ảnh minh họa, âm thanh và tư liệu dẫn
chứng phù hợp với bài giảng. Đây là là một trong những vấn đề mà giáo viên hay
tránh né trong việc ứng dụng công nghệ thông tin vào soạn giảng.
Chính vì những khó khăn trên trong quá trình công tác và giảng dạy tôi thấy chỉ có
trong các tiết thao giảng, hoặc các tiết do nhà trường chỉ định, bắt buộc thì giáo viên
mới sử dụng nhưng chỉ mang tính chất đối phó.
2. Yêu cầu cần để thiết kế giáo án điện tử.
Mặc dù giáo án điện tử chưa được sử dụng rộng rải, chưa thực sự phổ biến trong các
nhà trường song hiệu quả, không khí học tập mà nó mang lại khác hẳn so với phương
pháp truyền thống. Thực tế để một tiết dạy có hiệu quả thì người dạy cần phải:
- Có một kiến thức nhất định về sử dụng máy tính.
- Biết sử dụng phần mềm trình diễn power point.
Hoạt động I: Tìm hiểu cấu tạo của tim
- GV trình chiếu tranh hình dạng vị trí của tim
I: Cấu tạo của tim
- GV yêu cầu HS quan sát và hỏi:
Tim nằm ở vị trí nào trong cơ thể người?
Tim có hình dạng như thế nào?
- HS quan sát tranh và trả lời câu hỏi, học sinh khác
nhận xét, bổ sung.
- Gv nhận xét và chốt lại kiến thức
- GV: Tim nằm giữa 2 lá phổi, vậy nó có cấu tạo
ngoài như thế nào , chúng ta chuyển sang phần 2.
- GV trình chiếu tranh màng tim và hướng dẫn cho
HS quan sát lớp màng bên ngoài.
1) Vị trí,hình dạng
- Vị trí: Tim nằm trong lồng ngực
giữa hai lá phổi, hơi lệch sang
trái.
- Hình dạng: Hình chóp, đỉnh
phía dưới ,đáy phía trên.
2) Cấu tạo ngoài của tim
Tim của chúng ta được bao bọc bên ngoài là gì?
Màng tim cấu tạo bằng loại mô gì?
- GV : Khi bóc lớp màng ngoài là lớp cơ cấu tạo nên
quả tim.
- GV giới thiệu phía trong màng tim còn có chất dịch
giúp tim co bóp dễ dàng, giảm ma sát, va đập khi hoạt
động mạnh.
- GV trình chiếu động mạch vành tim.
- GV hướng dẫn HS quan sát động mạch vành tim và
- HS quan sát tranh thảo luận nhóm để hoàn thành
phiếu.
- GV đi đến các nhóm quan sát, hướng dẫn .
3) Cấu tạo trong của tim
- Thành tim cấu tạo bởi mô cơ
tim giúp co bóp đẩy máu đi nuôi
cơ thể.
- Tim gồm 4 ngăn( 2TN và 2 TT
- TN có thành cơ mỏng có tác
dụng thu máu về tim.
- TT có thành cơ dày hơn giúp
đẩy máu vào động mạch với vận
tốc và áp lực lớn.
- GV gọi đại diện nhóm lên trình bày, nhóm khác
nhận xét , bổ sung.
- GV chốt lại kiến thức.
- GV dùng quả tim lợn thật cho học sinh quan sát các
ngăn tim, van tim,thành tim và mach máu.
- GV trình chiếu tranh cấu tạo trong của tim và giảng
giải:
+ Trên thành tim có yếu tố thần kinh tự động
tim hoạt động không theo ý muốn của con người.
+ GV giới thiệu van tim( van 2 lá ; 3 lá,van thất
động) van giúp máu lưu thông theo 1 chiều nhất
định.từ TN TT và từ TT ĐM .
- GV liên hệ thực tế hiện tượng hở van tim .
+ TTP có thành cơ dày để đẩy
máu vào động mạch phổi.
+ TTT có thành cơ dày nhất để
đẩy máu vào động mạch chủ.
tập.
- HS hoàn thành phiếu học tập.
- GV gọi đại diện nhóm lên trình bày, nhóm khác
nhận xét, bổ sung.
- GV nhận xét và đưa ra đáp án chuẩn.
- GV : khi tim co bóp đẩy máu từ tâm nhĩ xuống tâm
Nội dung : (Bảng phụ )
thất và từ tâm thất vào động mạch gọi là chu kì co dãn
của tim. Vậy chu kì co dãn của tim gồm mấy pha
chúng ta chuyển sang nghiên cứu phần III.
Hoạt động III: Tìm hiểu về chu kì co dãn của tim.
- GV trình chiếu tranh chu kì co dãn của tim H17.3,
yêu cầu học sinh quan sát và hỏi:
Cho biết 1 chu kì co dãn của tim gồm mấy pha?
Thời gian và đặc điểm của mỗi pha ?
- GV tổng thời gian của 1 chu kì là 0,8 s . Vậy TN
được nghỉ bao nhiêu giây? TT nghỉ bao nhiêu giây?
Tim hoàn toàn nghỉ ngơi bao nhiêu giây?
- GV : 1 chu kì co dãn của tim bằng 0,8s trung bình ở
người trưởng thành mỗi phút có khoảng 60/0,8 = 75
nhịp tim. Vậy nếu số nhịp tim quá thấp hoặc quá cao
đều dẫn đến tình trạng bệnh lí.
III: Chu kì co dãn của tim
- GV hỏi: Trong 1 chu kì hoạt động của tim qua các
pha cơ tim đã có thời gian nghỉ chưa?
- HS trả lời
- GV nhận xét và chốt kiến thức: Cơ tim đã có thời
gian nghỉ ngơi và được phục hồi nhờ o
2
- Lòng mạch Chức năng
2.Đáp án phiếu học tập: So sánh cấu tạo và chức năng các loại mạch
Nội dung Động mạch Tĩnh mạch Mao mạch
Cấu tạo
- Thành cơ thể
- Lòng mạch
- Đặc điểm
khác
-Gồm 3 lớp: Biểu
năng trao đổi chất với
từng tế bào.
lớn. nhỏ.
IV. Kết quả:
Qua thực tế giảng dạy tại trường THCS Thiệu Minh trong những năm qua tôi nhận
thấy :
Trước đây, cùng với những lí do về nhận thức là đồ dùng dạy học không được trang
bị đầy đủ, không được hiện đại, tối ưu hoá. Và vì thế, với những bài giảng có nội
dung kiến thức khá dài và rất trừu tượng như bài: “Tim và mạch máu”, để triển khai
đầy đủ các mục, nhất là để khai thác kỹ các phần trọng tâm, các giáo viên thường rất
khó thực hiện được trong một đơn vị thời gian chỉ là một tiết.
Phương pháp dạy học thường được các giáo viên áp dụng cho các bài có nội dung
kiến thức dài và khó, lại trừu tượng như bài “Tim và mạch máu” này chủ yếu là theo
phương pháp cũ: truyền thụ kiến thức theo một chiều. Học sinh vì thế thường không
có hứng thú học tập, tỉ lệ học sinh nắm được bài mới rất thấp.
Hiện nay, nhờ áp dụng công nghệ thông tin vào thiết kế các bài giảng, các giáo
viên dễ dàng hơn rất nhiều khi đổi mới các phương pháp dạy học.
Bằng phương pháp dạy học nêu vấn đề: mô tả thí nghiệm, kết hợp sơ đồ, mô hình
hoá, sử dụng phiếu học tập cùng với việc ứng dụng trình duyệt Power Point, Time
Pro, Paint vào thiết kế bài: “Tim và mạch máu” cũng như nhiều bài học khác trong
chương trình sinh học 8 , tôi đã thu được một số kết quả nhất định như:
- Trước khi áp dụng sang kiến tôi cho học sinh làm bài kiểm tra kết quả thu được:
Sĩ số Giỏi Khá TB Yếu Kém
SL % SL % SL % SL % SL %
24 1 4,2 3 12,5 14 5 20,8 1 4,2
- Sau khi áp dụng sáng kiến này vào thực tế giảng dạy tại trường THCS Thiệu Minh
tôi thu được kết quả như sau:
Sĩ số Giỏi Khá TB Yếu Kém
SL % SL % SL % SL % SL %
bản trọng tâm giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức.
- Cần bố cục trình diễn hợp lí về cỡ chữ, màu nền, màu chữ. Thông thường nên dùng
nền sáng và chữ màu tối
- Không nên lạm dụng các hiệu ứng hiển thị điều này gây mất tập trung cho học sinh
vào nội dung bài học
- Không nên diễn giải quá nhanh, khi lựa chọn hình ảnh đưa ra phải phù hợp với nội
dung của bài.
- Phải kết hợp hài hòa giữa lời nói và hình ảnh trình chiếu, kết hợp nhuần nhuyễn các
thao tác thí nghiệm, hướng dẫn học sinh quan sát tranh, mẫu vật, phân chia nhóm…
- Việc soạn giáo án, lựa chọn phương tiện dạy học,tổ chức dạy học phải mang một
phong cách riêng, tuyệt nhiên không có giáo án khuôn mẫu mà phải phụ thuộc vào
từng kiểu bài để thiết kế cho phù hợp để đạt hiệu quả cao nhất.
II. Ý kiến đề xuất.
Để nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả giảng dạy trong việc ứng dụng công
nghệ thông tin, tôi xin có một số ý kiến đề xuất như sau:
- Ban giám hiệu nhà trường quan tâm hơn nữa trong việc ứng dụng công nghệ thông
tin vào giảng dạy, từ đó chú trọng đầu tư cơ sở vật chất trang thiết bị như : phòng
học, hệ thống máy chiếu…đồng thời khuyến khích, động viên để giáo viên đầu tư
thiết kế bài giảng bằng công nghệ thông tin theo hướng phát huy tính tích cực của
học sinh.
- Khi giảng dạy giáo viên phải tạo được hứng thú học tập cho học sinh, tạo không khí
vui vẻ, năng động trong lớp học, tránh tình trạng nhồi nhét. Phải kết hợp tốt các
phương tiện dạy học để gây hứng thú học tập cho học sinh.
- Giáo viên có thể vận dụng đề tài này trong tất cả các tiết dạy ở tất cả các bộ môn.
Trên đây là một vài kinh nghiệm của bản thân tôi xin được đóng góp vào ngành
nhằm nâng cao hơn nữa kĩ năng ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, góp
phần nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục và giảng dạy.
Trong quá trình làm đề tài này khong sao tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế. Vì
vậy, tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến quí báu của các thầy giáo, cô giáo và