09/09/14 Biên soạn: Trần Minh Trí -
2011
Lý thuyết về hành vi
người tiêu dùng
Chương 3
09/09/14 Biên soạn: Trần Minh Trí -
2011
Các nội dung chính
1. Phân tích hành vi người tiêu dùng bằng
thuyết về hữu dụng (cổ điển)
2. Phân tích hành vi người tiêu dùng bằng
phương pháp hình học (tân cổ điển)
09/09/14 Biên soạn: Trần Minh Trí -
2011
Phân tích hành vi người tiêu dùng
bằng thuyết về hữu dụng
1. Một số giả định của thuyết hữu dụng
2. Khái niệm hữu dụng
3. Quy luật hữu dụng biên giảm dần
4. Nguyên tắc tối đa hữu dụng trong giới hạn
chi tiêu của người tiêu dùng
5. Sự hình thành đường cầu, thông qua phân
tích thặng dư tiêu dùng và phân tích sự
thay đổi của giá
Biên soạn: Trần Minh Trí -
2011
Một số giả định của
thuyết hữu dụng
Thuyết hữu dụng được dựa trên 3 giả định
sau:
-

Khái niệm về hữu dụng
Hữu dụng biên (MU): là phần tăng thêm của
sự thỏa mãn khi tiêu dùng thêm một đơn
vị hàng hoá nào đó.
Nếu hữu dụng được thể hiện bằng một hàm
số liên tục, hữu dụng biên sẽ bằng đạo
hàm của hàm tổng hữu dụng
X
X
X
Q
TU
MU
∆
∆
=
( )
X
X
XX
dQ
dTU
TUMU
==
'
09/09/14 Biên soạn: Trần Minh Trí -
2011
Quy luật hữu dụng biên
giảm dần
Quy luật: “Hữu dụng biên của một

Quy luật hữu dụng biên
giảm dần
Biên soạn: Trần Minh Trí -
2011
Mối quan hệ giữa TU và MU
-
Khi MU>0, thì TU tăng
-
Khi MU=0, thì TU đạt cực đại
-
Khi MU<0, thì TU giảm
Biên soạn: Trần Minh Trí -
2011
Phân tích tối đa hữu dụng trong
giới hạn chi tiêu của người tiêu dùng
Giả định trong phân tích: Người tiêu dùng chỉ chi
tiêu cho 2 loại hàng hóa
Giới hạn: Người tiêu dùng bị giới hạn bởi một số
tiền chi tiêu nhất định
Phương trình đường giới hạn chi tiêu:
Mục tiêu của người tiêu dùng: chọn như thế nào
giữa hai loại hàng hóa sao cho đạt được hữu
dụng tối đa trong giới hạn chi tiêu
I: số tiền chi tiêu
Px*X: số tiêu chi cho X
Py*Y: số tiêu chi cho Y
YPXPI
YX
+=
Biên soạn: Trần Minh Trí -

4 65 6,5 4 30 6
5 60 6 5 20 4
6 55 5,5 6 10 2
Biên soạn: Trần Minh Trí -
2011
Nguyên tắc tối đa hữu dụng trong giới
hạn chi tiêu của người tiêu dùng
Từ kết quả trên cho thấy:
- Lựa chọn tiêu dùng tối ưu không phải dựa
vào mức độ hữu dụng của 1 đơn vị hàng
hóa (hh nào có mức ĐVHD lớn thì chọn)
- Và cũng không phải dựa vào giá cả của 1
đơn vị hàng hóa (hh nào rẽ thì chọn)
Mà lựa chọn tối ưu căn cứ vào mức độ hữu
dụng tính trên một đồng chi cho hàng hóa
(hh nào có mức ĐVHD trên 1 đồng cao hơn
thì chọn)
Biên soạn: Trần Minh Trí -
2011
Nguyên tắc tối đa hữu dụng trong giới
hạn chi tiêu của người tiêu dùng
Khái quát điều phân tích trên, điều kiện tối
đa hữu dụng trong giới hạn chi tiêu phải
thỏa hệ phương trình sau:
-
Y
Y
X
X
P

5000
4000
3000
A
B
C
Thặng dư
tiêu dùng
MU và P có mối liên hệ với nhau, vì
khi mức hữu dụng càng cao, người
tiêu dùng sẳn sàng trả giá cao hơn
để có được HH. Khi MU giảm => sự
sẳn lòng chi trả cũng giảm đi. Vì
vậy, đường cầu giống phần dương
của đường MU
Thặng dư tiêu dùng cá nhân và
sự hình thành đường cầu
Biên soạn: Trần Minh Trí -
2011
Thặng dư tiêu dùng cá nhân và
sự hình thành đường cầu
Đồ thị trên cho thấy:
-
Tại mức giá 3000, người tiêu dùng
mua khoảng 4 sản phẩm
-
Tại mức giá 5000, người tiêu dùng
mua khoảng 2 sản phẩm
-
Tại mức giá 7000, người tiêu dùng sẽ

Phối hợp tối ưu
Phở =6, chè =1
=> Luật cầu: Giá chè
tăng, lượng chè giảm
Sự thay đổi giá trong phân tích tối ưu và
sự hình thành đường cầu
Biên soạn: Trần Minh Trí -
2011
Tương tự
I=70
P(chè)=5
SL
Phở
MU
(Phở)
MU
(Phở)
/P
SL
Chè
MU
(Chè)
MU
(Chè)
/P
1 80 4 1 60 12
2 75 3,75 2 50 10
3 70 3,5 3 40 8
4 65 3,25 4 30 6
5 60 3 5 20 4

x
+=
20Y1/2Y- TU
2
Y
+=
09/09/14 Biên soạn: Trần Minh Trí -
2011
Phân tích hành vi người tiêu dùng
bằng phương pháp hình học
1. Một số giả định khi phân tích tối ưu bằng
phương pháp hình học
2. Đường ngân sách
3. Đường bàng quan (đẳng ích, đẳng dụng)
4. Nguyên tắc tối đa hữu dụng
09/09/14 Biên soạn: Trần Minh Trí -
2011
Một số giả định khi phân tích tối ưu
bằng phương pháp hình học
Các nhà nhân tích tối ưu hữu dụng bằng phương
pháp hình học dựa vào 3 giả định sau:
-
Sở thích có tính hoàn chỉnh, nghĩa là người tiêu
dùng có khả năng so sánh giữa các lựa chọn phối
hợp giữa hai loại hàng hóa (A>B)
-
Người tiêu dùng luôn thích có nhiều hơn là ít
-
Sở thích có tính bắc cầu, nghĩa là có thể đánh giá
A>C, nếu như A>B và B>C