Đӄ CƯƠNG THƯƠNG MҤI ĐIӊN TӰ
1.Theo ý anh chӏ, thương mҥi truyӅn thӕng có nhӳng điӇm nào khác biӋt vӟi
TMĐT?
- Thương mҥi truyӅn thӕng:
y Sӵ trao đәi hàng hóa/dӏch vө cӫa ít nhҩt 2 phía tham gia
y Bao gӗm tҩt cҧ các hoҥt đӝng cӫa các bên tham gia đӇ hoàn thành các giao
dӏch mua bán
y HӋ thӕng trao đәi hàng hóa, dӏch vө, dӵa trên nguyên tҳc tiӅn tӋ
o Ngưӡi Mua: Tìm Hàng, Chӑn Hàng, Trҧ Giá, Trҧ TiӅn, Thӓa Thuұn bҧo
Hành
o Ngưӡi Bán: Tìm Nhu Cҫu, Đáp Ӭng Nhu Cҫu, Quҧng Cáo, Báo Giá,
ChuyӇn Hàng, Nhұn TiӅn Và Bҧo Trì
=>Thӫ công, con ngưӡi phҧi gһp mһt
- Thương mҥi điӋn tӱ:
y Thương mҥi điӋn tӱ tiӃng Anh là Electronic Commerce - viӃt tҳt là eCommerce.
y Nghĩa rӝng:Thương mҥi điӋn tӱ là các giao dӏch tài chính và thương mҥi bҵng
phương tiӋn điӋn tӱ: trao đәi dӳ liӋu điӋn tӱ,chuyӇn tiӅn điӋn tӱ,các hoҥt đӝng gӱi
rút tiӅn bҵng thҿ tín dөng.
y Nghĩa hҽp: bao gӗm các hoҥt đӝng thương mҥi đưӧc thӵc hiӋn thông qua mҥng
Internet.
y Tә chӭc Thương mҥi ThӃ giӟi: Thương mҥi điӋn tӱ bao gӗm viӋc sҧn xuҩt,
quҧng cáo, bán hàng và phân phӕi sҧn phҭm đưӧc mua bán và thanh toán
trên mҥng Internet, nhưng đưӧc giao nhұn mӝt cách hӳu hình cҧ các sҧn phҭm
đưӧc giao nhұn cũng như nhӳng thông tin sӕ hóa thông qua mҥng Internet.
y Tә chӭc hӧp tác phát triӇn kinh tӃ cӫa Liên Hӧp quӕc: Thương mҥi điӋn tӱ đưӧc
đӏnh nghĩa sơ bӝ là các giao dӏch thương mҥi dӵa trên truyӅn dӳ liӋu qua các
mҥng truyӅn thông như Internet.
o Ngưӡi Mua: Lưӟt web tìm mһt hàng, chӑn hàng, chӑn giá, đһt hàng, Thanh
Toán, N hұn hàng giao tai nhà
o Ngưӡi Bán: Thu thұp nhu cҫu trên net, Đăng Hàng, đăng giá, Nhұn Đһt
Hàng, Nhұn Thanh Toán, Giao Hàng, Bҧo Hành Cho Khách.

- Thuұn lӧi:
y Doanh nghiӋp ViӋt Nam đa sӕ là các doanh nghiӋp vӯa và nhӓ nên TMĐT sӁ
là cҫu nӕi giúp mӣ rӝng thӏ trưӡng, tham gia hӝi nhұp tích cӵc. Vӟi mӝt chi phí
rҩt thҩp, khҧ thi, bҩt cӭ mӝt doanh nghiӋp ViӋt Nam nào cũng có thӇ nhan
chóng tham gia TMĐT đӇ đem lҥi cơ hӝi kinh doanh cho doanh nghiӋp.
y ViӋt Nam đưӧc đánh giá là mӝt quӕc gia có nhiӅu tiӅm năng trong viӋc phát
triӇn thương mҥi điӋn tӱ, tӹ lӋ ngưӡi sӱ dөng Internet đang tăng lên rҩt nhanh
trong mӝt thӡi gian ngҳn.
y Chính phӫ đang có nhӳng chính sách thúc đҭy phát triӇn viӋc kinh doanh qua
mҥng.
y Dân sӕ ViӋ t Nam là dân sӕ trҿ, lҥi rҩt nhanh nhҥy trong các lĩnh vưc công nghӋ
thông tin.
- Khó khăn:
y Tӹ lӋ thanh toán qua thҿ trong tәng tiêu dùng lҿ ӣ ViӋt Nam chiӃm tӹ trӑng rҩt
nhӓ, xҩp xӍ khoҧng 1%, sӕ ngưӡi dùng thҿ tín dөng ӣ ViӋt Nam cũng rҩt ít.
y Các vҩn đӅ vӅ pháp lý: hành lang pháp lý chưa vӳng chҳc.
y Nhұn thӭc còn hҥn chӃ cӫa cҧ doanh nghiӋp và ngưӡi tiêu dùng.
y Ӣ ViӋt Nam thì viӋc mua hàng online cũng phát triӇn tuy nhiên đӃn bưӟc thanh
toán online thì dӯng, vì chưa đӫ điӅu kiӋn cơ sӣ hҥ tҫng công nghӋ cũng như
do tâm lý khách hàng không yên tâm khi sӱ dөng kiӇu thanh toán này vì sӧ mҩt
tiӅn do sơ suҩt trong giao dӏch hoһc bӏ tin tһc trӝm mұt mã tài khoҧn.
y Ngưӡi dân khi mua hàng vүn còn có thói quen trҧ giá, nên thưӡng không thích
mua hàng online.
5. Theo anh chӏ, M ± commerce có nhӳng ưu điӇm gì nӃu đӭng vӅ phía ngưӡi tiêu
dùng và nhà cung cҩp:
- M ± commerce (mobile commerce) là là phương thӭc thương mҥi đưӧc tiӃn hành
thông qua các thiӃt bӏ di đӝng đӅu có đһc tính chung là không cҫn dây dүn (vô
tuyӃn), kích thưӟc nhӓ gӑn và luôn đi cùng vӟi mӝt cá nhân nào đó. ĐiӅu đó cũng
có nghĩa là m-commerce có thӇ tiӃn hành ӣ bҩt kǤ đâu, vào bҩt kǤ lúc nào mà
không cҫn đӃn trang thiӃt bӏ cӕ đӏnh như máy vi tính, modem, đưӡng dây điӋn

dөng ) các giao dӏch B2B đưӧc hӛ trӧ nhiӅu dӏch vө hơn. Dell cung cҩp cho hơn
100.000 khách hàng doanh nghiӋp dӏch vө hӛ trӧ khách hàng đһc biӋt (dӏch vө
Premier Dell service).
Hãng British Airways (BA) sӱ dөng Dell như đӕi tác chiӃn lưӧc. Dell cung cҩp
hàng chөc ngàn máy tính xách tay và đӇ bàn cho nhân viên cӫa BA. Dell cung cҩp
hai hӋ thông mua sҳm trӵc tuyӃn cho BA, qua đó cho phép BA theo dõi, mua và
kiӇm tra các đơn hàng qua website đã đưӧc Dell tùy chӑn phù hӧp vӟi BA.
- B2C(Business-to-Consumer): giao dӏch doanh nghiӋp vӟi khách hàng hay B2C.
Giao dӏch loҥi này còn đưӧc gӑi là nhӳng giao dӏch thӏ trưӡng giúp doanh nghiӋp
tiӃp cұn vӟi ngưӡi tiêu dùng đӇ tӯ đó chào bán các sҧn phҭm hoһc dӏch vө cӫa hӑ.
Doanh nghiӋp sӱ dөng các phương tiӋn điӋn tӱ đӇ bán hàng hoá, dӏch vө tӟi ngưӡi
tiêu dùng. Ngưӡi tiêu dùng thông qua các phương tiӋn điӋn tӱ đӇ lӵa chӑn, mһc
cҧ, đһt hàng, thanh toán, nhұn hàng. Giao dӏch B2C tuy chiӃm tӹ trӑng ít trong
TMĐT nhưng có phҥm vi ҧnh hưӣng rӝng. Ví dө: trang amazon.com là trang web
bán hàng lӟn nhҩt hiӋn nay, enbac.com, hoһc http://vietnamb2c.com là trang
quҧng bá thương hiӋu, quҧng bá sҧn phҭm miӉn phí hàng đҫu cӫa ViӋt Nam.
- C2C(Consumer-to-Consumer): Mӝt hình thӭc giao dӏch khác trên Net là khách
hàng vӟi khách hàng (Consumer to consumer). Giao dӏch này chӍ là mӝt thông báo
mua hoһc bán mӝt món đӗ cũ.Ví dө: trang eBay.com và trang 5giay.vn
- G2C(Government -to-Consumer): là loҥi hình giao dӏch giӳa cơ quan nhà nưӟc
vӟi cá nhân. Đây chӫ yӃu là các giao dӏch mang tính hành chính, nhưng có thӇ
mang nhӳng yӃu tӕ cӫa TMĐT. Ví dө khi ngưӡi dân đóng thuӃ qua mҥng, trҧ phí
khi đăng ký hӗ sơ trӵc tuyӃn «v«v«
- B2G(Business-to-Government): giao dӏch kinh doanh gҳn vӟi mӝt cơ quan nào
đó cӫa chính phӫ như hҧi quan, thuӃ« đưӧc đӏnh nghĩa chung là thương mҥi giӳa
công ty và khӕi hành chính công.Giao dӏch B2G tiӃt kiӋm thӡi gian và không gây
phiӅn hà. Hình thái thương mҥi này có 2 đһc tính:
y Thӭ nhҩt, khu vӵc hành chính công có vai trò dүn đҫu trong viӋc thiӃt lұp
thương mҥi điӋn tӱ
y Thӭ hai, ngưӡi ta cho rҵng khu vӵc này có nhu cҫu lӟn nhҩt trong viӋc biӃn

e-mail, chat, download nhҥc, phҫnmӅm, game«
y Thưӡng sӱ dөng mô hình lӧinhuұnadvertising, subscription, hoһctransactionfee
y Vd: Yahoo.com, AOL.com, MSN.com, Sailnet.com
y Portal có thӇ phөcvө cho thӏ trưӡng chung hoһc chuyên biӋt ĺ Vortal
y Các dӏch vө có trên portal:
o Đӏnh hưӟng:Công cө tìm kiӃm dӳ liӋu cӫa hàng tӹ trang web và nӝi
dung web
o Thương mҥi:Doanh sӕ bán hàng trӵc tiӃp tӯ các trang webl doanh sӕ tӯ
bên thӭ ba quҧng cáo
o Nӝi dung:Thông tin và kiӃn thӭc
- E-tailer:
y Phiên bҧn trӵc tuyӃn cӫa mô hình bán lҿ truyӅn thӕng phөcvө mӑi lúc khách
hàng tҥi gia
y Bao gӗm
o HiӋu buôn ҧo (chӍ có trӵctuyӃn), amazon.com
o clicks and bricks (kênh trӵc tuyӃn cho các công ty có cҧ các cӱa hàng
vұt lý thұt sӵ), wal-mart.com, sears.com
o HiӋu buôn danh mөc, landsend.com, LLBean.com
o Nhà sҧn xuҩt bán trӵc tiӃp cho khách hàng, dell.com,compaq.com
y Mô hình lӧi nhuұn tiêu biӇu là sales of goods (bán hàng)
- Content Provider:
y Các nhà cung cҩp thông tin và giҧi trí như báo chí,thӇ thao« qua môi trưӡng
Web
y Thưӡng sӱ dөng mô hình lӧi nhuұn advertising, subscription, hoһc affiliate
referral fee
y Vd: wsj.com, sportsline.com, cnn.com, ESPN.com,Rhapsody.com
- Transaction Broker:
y Xӱ lý các giao dӏch mua bán trӵc tuyӃn
y Tăng hiӋu quҧ giao dӏch nhӡ tiӃt kiӋm thӡi gian và tiӅn bҥc
y Thưӡng dùng mô hình lӧi nhuұn transaction fee

o Hӛ trӧ tìm kiӃm: search engine
y Giӓ mua hàng.
o Chӭa các sҧn phҭm/ dӏch vө mà khách hàng chӑn
o Phҫn mӅm cung cҩp chӭc năng: xem giӓ hàng, thêm hoһc xóa hàng.
o Mӝt sӕ nhà cung cҩp phҫn mӅm : Salescart, Shopsite.
o KhuyӃt điӇm cӫa đơn đһt hàng ӣ dҥng form là bҩt tiӋn, tӕn thӡi gian,
giao diӋn không thân thiӋn, dӉ xҧy ra lӛi.
o Giӓ mua hàng có chӭc năng: lưu giӳ các mһt hàng đưӧc chӑn, thêm bӟt
các mһt hàng mua, lưu lҥi danh sách các mһt hàng tӵ đӝng, tính toán
tәng giá trӏ hóa đơn mua hàng
o Giӓ hàng cҫn phҧi ghi lҥi thông tin các mһt hàng khách chӑn mua, tránh
nhҫm lүn, hoһc lһp lҥi. Các phương án thưӡng dùng là :
 Cookies: lưu thông tin trên đĩa cӭng cӫa máy khách.
 Bә sung các sӕ liӋu mã hóa vào cuӕi đӏa chӍ URL cӫa cӱa hàng.
y Xӱ lý giao dӏch mua hàng.
o Tính toán các khoҧn cҫn thanh toán: sӕ lưӧng x đơn giá, giҧm giá, thuӃ,
chi phí vұn chuyӇn.
o Phҫn mӅm cho phép khách hàng nhұp mӝt sӕ thông tin cҫn thiӃt đӇ
thanh toán, đҧm bҧo các chӃ đӝ bҧo mұt.
o Cơ chӃ xӱ lý giao dӏch:
 Thӵc hiӋn khi khách hàng thӵc hiӋn chӭc năng thanh toán.
 Thông thưӡng trình duyӋt sӁ chuyӇn sang sӱ dөng Secure
Sockets Layers (SSL)
 Phҫn mӅm bán hàng sӁ tính toán thuӃ, chi phí vұn chuyӇn , chiӃt
khҩu. NhiӅu giҧi pháp phҫn mӅm cho phép nӕi kӃt trӵc tiӃp vӟi
hãng vұn chuyӇn đӇ lҩy chi phí chuyӇn hàng. Nӕi kӃt vӟi hӋ
thӕng kӃ toán nӝi bӝ cӫa công ty đӇ thӵc hiӋn toàn bӝ các hoҥt
đӝng kinh doanh trên nӅn web.
y Các công cө cұp nhұt, bә sung các mһt hàng, nhóm hàng, trang giӟi thiӋu
(storefont: mһt tiӅn cӫa cӱa hàng)

y Website có quy mô dӏch vө nhӓ, ko bҧo toàn đҫu tư. Khi yêu cҫu thay đәi
thông tin, loҥi hình dӏch vө, v.v« thưӡng phҧi xây dӵng lҥi website. Còn
Portal thì bҧo toàn đҫu tư lâu dài, có nӅn tҧng công nghӋ đҧm bҧo nên Portal hӛ
trӧ tính mӣ và kӃ thӯa rҩt mҥnh.
y Ngoài ra Portal còn cung cҩp mӝt môi trưӡng chӫ đӝng dùng cho viӋc tích hӧp
ӭng dөng.
11. Khi thiӃt kӃ trang web bán hàng cҫn quan tâm đӃn điӅu gì? DiӉn giҧi chi tiӃt cho
các thiӃt kӃ cҫn quan tâm khi triӇn khai xây dӵng ӭng dөng web cho thương mҥi
điӋn tӱ.
- Khi thiӃt kӃ trang web bán hàng cҫn phҧi quan tâm đӃn nhӳng yêu cҫu sau:
y Cҩu trúc thông tin
Cҫn thiӃt kӃ trang web dӉ sӱ dөng đӕi vӟi ngưӡi dùng, tә chӭc thông tin hӧp lý
cách thӭc đánh vӏ trí trang, trình bày nӝi dung phҧi rõ ràng đӇ ngưӡi dùng dӉ
tìm kiӃm thông tin. ĐӇ dӉ dàng hơn trong viӋc này bҥn nên có mӝt sitemap cө
thӇ, chính xác cho ngưӡi dùng.
y Mӭc đӝ liên kӃt
Liên kӃt ӣ đây có thӇ là link dүn tӟi mӝt trang web khác , link thông qua các
công cө tìm kiӃm. Nhӳng liên kӃt này phҧi đҧm bҧo chính xác và còn hoҥt
đӝng. Khi nhӳng đưӡng link dүn tӟi nhӳng trang web không truy cұp đưӧc,
link die hoһc có nӝi dung ko phù hӧp thì sӁ khiӃn ngưӡi dùng rҩt khó chӏu.
y ĐiӅu chӍnh và đӏnh hưӟng
Giúp ngưӡi dùng có thӇ tìm đưӧc thông tin cҫn thiӃt mӝt cách dӉ dàng và
nhanh chóng bҵng viӋc tә chӭc trang web hӧp lý và chӭc năng tìm kiӃm hoàn
thiӋn, dӉ sӱ dөng. Có cách giúp ngưӡi dùng đi đӃn trang mong muӕn mӝt cách
nhanh nhҩt.
y Giao diӋn cӫa web
Cҫn chú ý đӃn các yӃu tӕ tҥo nên sӵ khác biӋt vӅ trӵc quan như sӵ bӕ trí sҳp
xӃp, kiӇu chӳ , màu sҳc, đӗ hӑa«. Cҫn bӕ trí sҳp xӃp trang web theo mӝt trұt
tӵ tҥo sӵ dӉ chӏu cho ngưӡi dùng, màu sҳc cҫn phҧi hài hòa, kiӇu chӳ và font
chӳ phҧi phù hӧp,«

y Tính khҧ dөng: là nhӳng thuӝc tính mô tҧ đһc điӇm dӉ sӱ dөng hoһc thi hành
cӫa website. Nó có nhӳng đһc tính nhӓ như tính dӉ hiӇu, tính dӉ hӑc, dӉ điӅu
khiӇn, và tính hҩp dүn.
y Tính hiӋu quҧ: Là khҧ năng cӫa sҧn phҭm cung cҩp hiӋu năng thích hӧp nhҵm
tiӃt kiӋm tӕi đăn tài nguyên và tăng cao đưӧc hiӋu suҩt công viӋc trong điӅu
kiӋn sӱ dөng nhҭt đӏnh. Dӵa vào hai yӃu tӕ đó là thӡi gian xӱ lý và khҧ năng
tұn dөng tài nguyên.
y Khҧ năng bҧo trì: Là khҧ năng cӫa sҧn phҭm cho phép sӱa đәi , nâng cҩp, bao
gӗm nhӳng sӵ sӱa chӳa , sӵ cҧi tiӃn hoһc sӵ thích ӭng cӫa sҧn phҭm đӇ thay
đәi cho phù hӧp vӟi môi trưӡng và phù hӧp vӟi đһc trưng mӟi , nhӳng đһc tính
tiêu biӇu cho khҧ năng bҧo trì là : khҧ năng phân tích, khҧ năng thay đәi, tính
әn đӏnh, khҧ năng kiӇm thӱ.
y Tính khҧ chuyӇn là ThӇ hiӋn khҧ năng cӫa sҧn phҭm có thӇ chuyӇn đưӧc tù
ӭng dөng này sang ӭng dөng khác hay tӯ môi trưӡng này sang môi trưӡng
khác nhӳng đһc tính đӇ đánh giá tính khҧ chuyӇn cӫa sҧn phҭm là khҧ năng
thích nghi, khҧ năng cài đһt, khҧ năng chung sӕng, khҧ năng thay thӃ.
13. Internet banking là gì? Nêu và giҧi thích mӝt sӕ ưu khuyӃt điӇm cӫa Internet
banking.
- Internet banking là (N gân hàng trӵc tuyӃn) là mӝt kênhgiao dӏch điӋn tӱ thông
minh, bҧo mұt và tiӋn lӧi cung cҩp đӇ đáp ӭng tӕi đa nhu cҫu cӫa khách hàng. Các
tính năng bao gӗm truy vҩn thông tin tài khoҧn, lӏch sӱ giao dӏch, chuyӇn khoҧn
trong nӝi bӝ ngân hàng và liên ngân hàng, gӱi tiӃt kiӋm trӵc tuyӃn, thanh toán hoá
đơn, nҥp tiӅn
- Ưu khuyӃt điӇm cӫa Internet banking:
y Ưu điӇm:
o Ưu điӇm lӟn nhҩt cӫa ngân hàng trӵc tuyӃn là sӵ tiӋn nghi và luôn sҹn
sàng cӫa dӏch vө ngân hàng. Khách hàng có thӇ tiӃp cұn vӟi ngân hàng
điӋn tӱ mӑi lúc mӑi nơi. Bên cҥnh đó dӏch vө ngân hàng điӋn tӱ vӟi
công nghӋ hiӋn đҥi đã tiӃt kiӋm đưӧc thӡi gian, giҧm chi phí dӏch vө cho
khách hàng. Ngoài ra khách hàng đưӧc phөc vө tұn nơi vӟi nhӳng thông

khách hàng, gây mҩt lòng tin cӫa khách hàng đӕi vӟi dӏch vө ngân hàng.
o Mӝt lý do quan trӑng nӳa đó là quy mô và chҩt lưӧng cӫa TMĐT còn
rҩt thҩp và phát triӇn chұm, cҫn có mӝt hӋ thӕng TMĐT đӫ mҥnh đӇ
cung cҩp tҩt cҧ hàng hoá dӏch vө trên mҥng, tҥo tiӅn đӅ cho dӏch vө
ngân hàng điӋn tӱ phát triӇn.
14. Nêu các hình thӭc thanh toán điӋn tӱ (ePayment). Các loҥi thҿ đӇ giao dӏch
thương mҥi: thҿ ghi nӧ (debit card) hay thҿ tín dөng (credit card)«.So sánh mӭc đӝ
bҧo mұt cӫa các thҿ.
- Các hình thӭc thanh toán điӋn tӱ (ePayment) :
y Trong thӵc tӃ có 3 phương pháp thông dөng:
o Séc (check)
o Thҿ tín dөng (credit card)
o TiӅn mһt (cash)
y Thanh toán điӋn tӱ có 4 hình thӭc sau
o TiӅn điӋn tӱ (Electronic cash): là mӝt hӋ thӕng cho phép ngưӡi sӱ dөng
có thӇ thanh toán khi mua hàng hoһc sӱ dөng các dӏch vө nhӡ truyӅn đi
các con sӕ tӯ máy tính này tӟi máy tính khác. TiӅn điӋn tӱ có hiӋu quҧ,
chi phí thҩp, giҧm thiӇu đưӧc chi phí giao dӏch, sӱ dөng dӉ dàng và
không phҧi sӱ dөng các phương pháp chӭng thӵc. Tuy nhiên, viӋc sӱ
dөng tiӅn điӋn tӱ có thӇ dүn đӃn viӋc thҩt thu thuӃ, hoһc mӝt sӕ ngưӡi
chuyӇn tiӅn vào ngân hàng vӟi hình thӭc rӱa tiӅn, dӉ dàng bӏ giҧ mҥo
o Ví tiӅn điӋn tӱ (software wallets): thҿ tín dөng, tiӅn điӋn tӱ, sӕ ID và đӏa
chӍ ngưӡi dùng. Sӱ dөng dӉ dàng và hiӋu quҧ.
o Thҿ thông minh(smart cards)
o Thҿ tín dөng (có/nӧ credit/debit card)
- Các loҥi thҿ đӇ giao dӏch thương mҥi:
y Phân loҥi theo công nghӋ sҧn xuҩt:
o Thҿ khҳc chӳ nәi(Embossingcard): dӵa trên công nghӋ khҳc chӳ nәi,
hiӋn nay ko còn đưӧc sӱ dөng vì quá thô sơ dӉ giҧ mҥo.
o Thҿ băng tӯ (magnetic stripe): dӵa trên kӻ thuұt thư tín vӟi hai băng tӯ

tiӅn, yêu cҫu đһt ra đӕi vӟi loҥi thҿ này là chӫ thҿ phҧi ký quӻ tiӅn gӣi
vào tài khoҧn ngân hàng hoһc chӫ thҿ đưӧc cҩp tín dөng thҩu chi mӟi sӱ
dөng đưӧc.
Thҿ rút tiӅn mһt có 2 loҥi:
 Loҥi 1: chӍ rút tiӅn tҥi máy tӵ đӝng cӫa chính ngân hàng phát
hành
 Loҥi 2: đưӧc rút tiӅn không chӍ ӣ ngân hàng phát hành mà còn
đưӧc sӱ dөng đӇ rút tiӅn ӣ các ngân hàng cùng tham gia tә chӭc
thanh toán vӟi ngân hàng phát hành.
y Phân loҥi theo phҥm vi lãnh thә:
o Thҿ trong nưӟc: là thҿ đưӧc giӟi hҥn trong phҥm vi mӝt quӕc gia, do
vұy đӗng tiӅn giao dӏch phҧi là đӗng bҧn tӋ cӫa nưӟc đó.
o Thҿ quӕc tӃ: đây là loҥi thҿ đưӧc chҩp nhұn trên toàn thӃ giӟi, sӱ dөng
các ngoҥi tӋ mҥnh đӇ thanh toán.
y Phân loҥi theo chӫ thӇ phát hành:
o Thҿ do Ngân hàng phát hành (Bank Card): là loҥi thҿ do ngân hàng phát
hành giúp cho khách hàng sӱ dөng mӝt sӕ tiӅn do Ngân hàng cҩp tín
dөng.
o Thҿ do tә chӭc phi ngân hàng phát hành: là loҥi thҿ du lӏch và giҧi trí
cӫa các tұp đoàn kinh doanh lӟn hoһc các công ty xăng dҫu lӟn, các cӱa
hiӋu lӟn phát hành như Diner's Club, Amex
- So sánh mӭc đӝ bҧo mұt cӫa các loҥi thҿ:
15. Làm thӃ nào đӇ tìm đưӧc mӝt tên miӅn hoàn hҧo cho công viӋc kinh doanh?
(nghĩa là đһt tên miӅn như thӃ nào) ? Nêu ra và giҧi thích nhӳng quy tҳc chính đӇ
đһt tên miӅn (domain name ) cho website thương mҥi điӋn tӱ?
- Tên miӅn là gì?
Tên miӅn là mӝt phҫn trong đӏa chӍ Internet , đӭng sau ³www´. Tên miӅn kӃt thúc
bҵng phҫn đuôi(tên miӅn cao nhҩt ) hay còn gӑi là TLD (Top Level Domain). Mӝt
tên miӅn có đӝ dài tӟi 67 ký tӵ, bao gӗm cҧ phҫn mӣ rӝng ³.*´ (không bao gӗm
các ký tӵ đһc biӋt)

nhҩt nên dùng phҫn mӣ rӝng là ³.com´.
16. Khái niӋm an toàn trong EC, nêu và diӉn giҧi 6 khía cҥnh an toàn cӫa EC
- Khái niӋm an toàn trong EC:
y An toàn thông tin trao đәi giӳa các chӫ thӇ tham gia giao dӏch.
y An toàn cho các hӋ thӕng máy chӫ thương mҥi và các thiӃt bӏ đҫu cuӕi, đưӡng
truyӅn«
y An toàn không bӏ xâm hҥi tӯ bên ngoài hoһc có khҧ năng chӕng lҥi nhӳng tai
hӑa, lӛi và sӵ tҩn công tӯ bên ngoài
ViӋc đҧm bҧo an toàn các thông tin trên là rҩt quan trӑng.
Cân bҵng giӳa bên mua và bên bán phҧi hӧp lý, càng an toàn càng phӭc tҥp.
- 6 khía cҥnh an toàn cӫa EC:
y Authentication: khҧ năng nhұn biӃt các đӕi tác tham gia giao dӏch trӵc tuyӃn
(khách hàng nói sӵ thұt, website không lӯa đҧo).
o Quá trình mà thông qua đó mӝt thӵc thӇ này kiӇm tra rҵng mӝt thӵc thӇ
khác chính là đӕi tưӧng mà mình yêu cҫu đưӧc gӑi là sӵ xác thӵc.
o Xác thӵc yêu cҫu bҵng chӭng: mұt khҭu, thҿ tín dөng, chӳ ký điӋn tӱ.
Authorization:
o QuyӅn truy cұp tӟi mӝt dӳ liӋu cө thӇ.
o QuyӅn cҩp phép thưӡng đưӧc xác đӏnh bӣi thông tin so sánh vӅ cá nhân
hay chương trình vӟi các thông tin kiӇm soát truy cұp liên kӃt vӟi các
nguӗn lӵc đưӧc truy cұp.
Auditing: cung cҩp các phương tiӋn nhҵm tái cҩu trúc các hành đӝng đһc biӋt
đã đưӧc tiӃn hành hoһc mang đӃn cho đӝi ngũ IT khҧ năng phân đӏnh cá nhân
hoһc chương trình đã thӵc hiӋn các hành đӝng.
y Confidentiality and Privacy
o Ngưӡi bán hàng cҫn thiӃt lұp các chính sách nӝi bӝ đӇ có thӇ quҧn lý
viӋc sӱ dөng các thông tin vӅ khách hàng.
o Hӑ cҫn bҧo vӋ các thông tin đó, tránh sӱ dөng vào nhӳng mөc đích ko
chính đáng hoһc tránh sӱ dөng trái phép các thông tin này.
y Integrity:

o Vd: ngày 01/4/2001 các tin tһc tҩn công vào nhӳng web site dùng IIS
cӫa Microsoft
o Các loҥi tin tһc
 Mũ trҳng ± giúp phát hiӋn và sӱa chӳa nhӳng kҿ hӣ trong mӝt hӋ thӕng
an toàn
 Mũđen ± tҩn công có chӫđích không tӕt
 Mũ xám ± giӳa hai loҥi trên
y Gian lұn thҿ tín dөng (credit card fraud/theft & spoofing)
o Trong thương mҥi truyӅn thӕng, gian lұn thҿ tín dөng có thӇ xҧy ra trong
trưӡng hӧp thҿ bӏ mҩt, bӏ đánh cҳp; các thông tin vӅ sӕ thҿ, mã sӕ đӏnh
danh cá nhân (PIN), các thông tin vӅ khách hàng bӏ tiӃt lӝ và sӱ dөng
bҩt hӧp pháp
o Trong TMĐT, mӕi đe dӑa lӟn nhҩt là bӏ ³mҩt´ các thông tin liên quan đӃn
thҿ hoһc các thông tin vӅ giao dӏch sӱ dөng thҿ trong quá trình diӉn ra giao
dӏch
o Các tӝi phҥm có thӇ đӝt nhұp vào các website TMĐT và lҩy cҳp thông tin
cá nhân khách hàngvà mҥo danh khách hàng
o Mӝt trong nhӳng đe dӑa lӟn nhҩt đӕi vӟi ngưӡi bán hàng là sӵ phӫ đӏnh
giao dӏch đӕi vӟi các đơn đһt hàng quӕc tӃ
y Sӵ lӯa đҧo
o Sӱ dөng các đӏa chӍ thư điӋn tӱ giҧ hoһc mҥo danh mӝt ngưӡi nào
đó đӇ thӵc hiӋn nhӳng mưu đӗ bҩt chính
o Thay đәi hoһc làm chӋch hưӟng các liên kӃt Web tӟi mӝt đӏa chӍ khác
vӟi đӏa chӍ thӵc hoһc tӟi mӝt Web site giҧ mҥo Web site cҫn liên kӃt
o Các hành vi lӯa đҧo đe dӑa tính toàn vҽn và tính xác thӵc cӫa các giao dӏch
TMĐT, khiӃn cho các giao dӏch này trӣ thành ³trҳng đen lүn lӝn´ và cҧ
doanh nghiӋp lүn khách hàng đӅu khó có thӇ xác đӏnh đưӧc đâu là thұt
và đâu là giҧ
y Sӵ khưӟc tӯ dӏch vө (DoS ± Denial of service)
o Tҩn công vào mӝt Web site gây nên sӵ quá tҧi vӅ khҧ năng cung

o Tính tin cұy.
y Mã hóa dӵa trên cơ sӣ khóa (mã) , là phương pháp đӇ chuyӇn văn bҧn gӕc
thành văn bҧn mã hóa.
y Có thӇ phân thành 3 nhóm:
o Hash coding: xây dӵng 1 chuӛi duy nhҩt vӟi 1 nӝi dung cҫn mã hóa.
o Mã hóa bҩt đӕi xӭng ± Asymmetric (public ± key ) Encryption: mã
hóa và giҧi mã bҵng hai khóa khác nhau
o Mã hóa đӕi xӭng ± Symmetric (Private ± key ) Encryption: dùng
mӝt khóa đӇ mã hóa và giҧi mã.
y Mã hóa khóa bí mұt
o Còn đưӧc gӑi là mã hóa đӕi xӭng hay mà hóa khóa riêng
o Sӱ dөng cùng 1 khóa cho cҧ quá trình mã hóa(ngưӡi gӱi) lүn quá
trình giҧi mã (ngưӡi nhұn).
o Tiêu chuҭn mã hóa dӳ liӋu (Data EncryptionStandard ± DES ): dùng
56, 128 hoһc 2048 bit.
o Có điӇm hҥn chӃ là : các bên tham gia mã hóa phҧi tin tưӣng nhau và
chҳc chҳn rҵng khóa đưӧc đӕi tác bҧo vӋ cҭn thұn, mӛi giao dӏch
thương mҥi điӋn tӱ cҫn có khóa khác nhau làm cho chi phí lӟn tҥo,
chuyӇn và quҧn lý khóa cho mӛi khách hàng.
y Mã hóa công khai:
o Còn gӑi là mã không đӕi xӭng.
o Sӱ dөng hai khóa trong quá trình mã hóa: mӝt khóa đӇ mã hóa và
mӝt khóa đӇ giҧi mã. Hai khóa này có quan hӋ vӟi nhau vӅ thuұt
toán.
o Mӛi đӕi tác có mӝt cһp khóa duy nhҩt, mӝt khóa chung và mӝt khóa
riêng. Khóa dùng chung đӇ mã hóa, và khóa riêng đӇ giҧi mã. Khóa
chung mӑi đӕi tác đӅu biӃt , còn khóa riêng chӍ có chӫ khóa biӃt.
o Dùng hàm băm đӇ tҥo ra giá trӏ duy nhҩt cho mӛi thông điӋp dùng đӇ
kiӇm tra tính toàn vҽn cӫa thông điӋp.
o KӃt hӧp vӟi chӳ ký sӕ vào thông điӋp đӇ đҧm bҧo tính xác thӵc và

y Khi mӝt ngưӡi trong tә chӭc muӕn ³nói chuyӋn´ vӟi mӝt ngưӡi ӣ ngoài thì
phҧi nói chuyӋn vӟi proxy, sau đó proxy sӁ nói lҥi vӟi ngưӡi ngoài. Tương
tӵ cho chiӅu giao tiӃp ngưӧc lҥi.
y Ưu điӇm:
o Các thông tin bên trong đưӧc bҧo vӋ vì chӍ có proxy liên lҥc trӵc tiӃp
vӟi bên ngoài
o Lӑc đưӧc các nguӗn thông tin bên ngoài.
o Tăng khҧ năng đáp ӭng bҵng cách lưu trӳ các trang web thưӡng
đưӧc yêu cҫu.
o Theo dõi các giao tiӃp giӳa bên trong và bên ngoài.
- Bҧo vӋ máy tính:
y Chӭc năng tӵ bҧo vӋ cӫa hӋ điӅu hành:
o Authentication: kiӇm tra username, password cӫa user đăng nhұp
o Authorization: cҩp phép sӱ dөng các tài nguyên cho user.
o Accounting: ghi lҥi nhұt ký truy cұp cӫa user
y Phҫn mӅm diӋt virus
o Nhұn biӃt và tiêu diӋt hҫu hӃt các loҥi virus thông thưӡng ngay khi
chúng xâm nhұp vào máy tính hoһc ҭn nҩp trên đĩa cӭng.
o Phҧi đưӧc cұp nhұt thưӡng xuyên mӟi có khҧ năng phát hiӋn và tiêu
diӋt các loҥi virus mӟi liên tөc xuҩt hiӋn.
y Phҫn mӅm hӋ thӕng phát hiӋn xâm nhұp: dò tìm và nhұn biӃt nhӳng công
cө mà tin tһc thưӡng dùng hoһc các hành đӝng khҧ nghi.