Trường đại học công nghiệp TP.Hồ Chí Minh
LỜI MỞ ĐẦU
Trước đây, trong lịch sử, Nho giáo đã lấy đạo đức để răn dạy con người. Với
chủ trương "đức trị", Nho giáo đã "đạo đức hoá chính trị” và đề cao, thậm chí đến
mức tuyệt đối hoá việc quản lý xã hội bằng cách nêu gương, cảm hoá, làm cho dân
chúng an tâm và từ đó, hy vọng tạo nên sự ổn đình xã hội. Tuy nhiên, bên cạnh
những ảnh hưởng to lớn, tích cực đối với đời sống xã hội, Nho giáo cũng có những
mặt hạn chế, tiêu cực và bảo thủ.
Từ khi xuất hiện, pháp luật luôn gắn với giai cấp cầm quyền. Đối với xã hội
có phân chia và đối kháng giai cấp, mọi hoạt động của đời sống xã hội được đưa
vào trong khuôn khổ pháp luật nhằm mang lại lợi ích cho giai cấp thống trị. Trên
thực tế, pháp luật của những Nhà nước gắn với giai cấp tiên tiến của thời đại thì
thường phù hợp với xu hướng phát triển tiến bộ, vì nó bao hàm những chuẩn mực,
những quy định nhằm bảo vệ lợi ích chân chính và phẩm giá con người. Ngược lại,
nếu pháp luật của Nhà nước gắn với giai cấp đang suy tàn, không còn vai trò lịch
sử thì thường chứa đựng yếu tố trì trệ, bảo thủ, đi ngược lại lợi ích chân chính.
Trong trường hợp như vậy, pháp luật sẽ không phản ánh được những yêu cầu đạo
đức tiến bộ, phù hợp với xu hướng phát triển khách quan của thời đại.
Tìm hiểu về pháp luật là một quá trình lâu dài và trải qua rất nhiều tiến trình
của lịch sử. Thông qua bài tiểu luận : “tìm hiểu về vấn đề thực hiện pháp luật, vi
phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý” chúng em chỉ đưa ra một khía cạnh nhỏ
của pháp luật đó là các hành vi vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lý của
người vi phạm.
1
Sinh viên : Nguyễn Duy Kiên Lớp : CDDI12TH
Trường đại học công nghiệp TP.Hồ Chí Minh
NỘI DUNG
I. Vài nét về pháp luật
1. Khái niệm
Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự, là công cụ điều chỉnh các quan hệ
xã hội do Nhà nước ban hành, thể hiện ý chí của giai cấp cầm quyền và được thực

dần dần có của cải dư thừa và xuất hiện chế độ chiếm hữu tư nhân (tư hữu) về tư
liệu sản xuất và của cải làm ra; hai là, sự phân hóa xã hội thành những tầng lớp,
giai cấp có lợi ích đối kháng nhau và mâu thuẫn giai cấp, đấu tranh giai cấp phát
triển đến mức không thể điều hòa được.
3. Vai trò của pháp luật
Trong đời sống xã hội, pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng. Nó là
phương tiện không thể thiếu bảo đảm cho sự tồn tại, vận hành bình thường của xã
hội nói chung và của nền đạo đức nói riêng. Pháp luật không chỉ là một công cụ
quản lý Nhà nước hữu hiệu, mà còn tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của
ý thức đạo đức, làm lành mạnh hoá đời sống xã hội và góp phần bồi đắp nên những
giá trị mới.
Muốn vậy, pháp luật phải xác định rõ các nguyên tắc tổ chức và hoạt động,
cũng như thẩm quyền của các cơ quan nhà nước và của từng cán bộ, cong chức nhà
nước. Vì thế, pháp luật hiện nay cua Nhà nước ta phải là cơ chế quản lý mới, từ
hoạt động lập pháp đén hoạt động hành pháp và tư pháp.
Vì vậy, ngày nay pháp luật của Nhà nước ta không chỉ bó hẹp ở chức năng
cưỡng chế, trừng trị mà điều quan trọng nó còn là công cụ hướng dẫn, khuyến
khích, thúc đẩy, điều chỉnh sự phát triển của xã hội, đặc biệt trong sự phát triển của
nền kinh tế đất nước. Nói cách khác, pháp luật còn tạo môi trường cho các quan hệ
kinh tế mới phát triển. Với ý nghĩa đó, pháp luật của Nhà nước ta hiện nay có vai
3
Sinh viên : Nguyễn Duy Kiên Lớp : CDDI12TH
Trường đại học công nghiệp TP.Hồ Chí Minh
trò vô cùng quan trọng trong việc “phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã
hội chủ nghĩa. Cơ cấu kinh té nhiều thành phần với các hình thức tổ chức sản xuất,
kinh doanh đa dạng dựa trên chế độ sở hữu tập thể là nền tảng” (Điều 15 Hiến
pháp 1992). Để đáp ứng yêu cầu đó, pháp luật phải tạo nên một môi trường pháp lý
thuận lợi cho hoạt động tự do kinh doanh phát triển tạo cho mọi người công dân có
nhiều cơ hội khác nhau để làm ăn, sinh sống, kinh doanh theo pháp luật, bảo vệ các
quyền sở hữu hợp pháp, các nguồn thu thập hợp pháp. Mặt khác, pháp luật cũng

của mình bằng hành động tích cực.vd:người kinh doanh phải có nghĩa vụ đóng
thuế cho nhà nước.
-Sử dụng pháp luật ,là hình thức thực hiện pháp luật trong đó chủ thể pháp
luật phải thực hiện quyền chủ thể của mình.Vd:cán bộ có thẩm quyền cấp đất sai
đối tượng khi phát hiện cần phải thực hiện quyền khiếu nại tố cáo để người có
thẩm quyền cấp đất sai ấy phải thực hiện đúng nghĩa vụ của họ.
-Áp dụng pháp luật là hình thức thực hiện pháp luật,trong đó nhà nước thông
qua các cơ quan có thẩm quyền hoặc nhà chức trách tổ chức cho các chủ thể pháp
luật thực hiện những qui định của pháp luật.Vd: cơ quan có thẩm quyền ra quyết
định xử phạt vi phạm hành chính đối với chủ thể đã có hành vi vi phạm hành
chính.
III. Tìm hiểu về vi phạm pháp luật
1. Định nghĩa
Vi phạm pháp luạt là hành vi trái pháp luật và có lỗi, do chủ thể có năng lực
5
Sinh viên : Nguyễn Duy Kiên Lớp : CDDI12TH
Trường đại học công nghiệp TP.Hồ Chí Minh
trách nhiệm pháp lý thực hiện, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật
bảo vệ.
2. Các dấu hiệu của vi phạm pháp luật
Vi phạm pháp luật phải là hành vi xác định của con người, tức là xử sự thực
tế, cụ thể của cá nhân hoặc tổ chức nhất định, bởi vì pháp luật được ban hành để
điều chỉnh hành vi của các chủ thể mà không điều chỉnh suy nghĩ của họ. Mác
đã từng nói: ngoài hành vi của tôi ra, tôi khòng tồn tại đối với pháp luật, không
phải là đối tượng của nó. Vì vậy, phải căn cứ vào hành vi thực tế của các chủ
thể mới có thể xác định được là họ thực hiện pháp luật hay vi phạm pháp luật.
Hành vi xác định này có thể được thực hiện bằng hành động (ví dụ: đi xe máy
vượt đèn đỏ khi tham gia giao thông) hoặc bằng không hành động (ví dụ: trốn
tránh nghĩa vụ nộp thuế).
Vi phạm pháp luật phải là hành vi trái pháp luật, tức là xử sự trái với các yêu

vệ, tức là làm biến dạng đi cách xử sự là nội dung của quan hệ pháp luật đó.
3. Các loại vi phạm pháp luật
Vi phạm pháp luật có thể được phân loại theo nhiều cách khác nhau dựa vào các
tiêu chí phân loại khác nhau. Ví dụ, nếu căn cứ vào đối tượng và phương pháp điều
chỉnh của pháp luật thì có thể chia vi phạm pháp luật thành các loại tương ứng với
các ngành luật như vi phạm pháp luật hình sự, vi phạm pháp luật dân sự…
Trong khoa học pháp lý Việt Nam phổ biến là cách phân loại vi phạm pháp luật
căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của vi phạm pháp luật. Theo
tiêu chí này, vi phạm pháp luật được chia thành các loại sau:
- Vi phạm pháp luật hình sự hay còn gọi là tội phạm: Theo pháp luật hình sự
của Việt Nam thì tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong
Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý
7
Sinh viên : Nguyễn Duy Kiên Lớp : CDDI12TH
Trường đại học công nghiệp TP.Hồ Chí Minh
hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc,
xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hoá, quốc phòng, an ninh, trật
tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức
khoẻ, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của
công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật XHCN.
- Vi phạm hành chính: Theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính của Việt Nam
thì vi phạm hành chính là hành vi có lỗi của chủ thể có năng lực trách nhiệm hành
chính trái với các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội
phạm hoặc trái với các quy định của pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội
nhưng chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự và theo quy định của pháp
luật phải bị xử lý hành chính.
- Vi phạm dân sự: là hành vi trái pháp luật và có lỗi của chủ thể có năng lực trách
nhiệm dân sự xâm hại tới các quan hệ tài sản và các quan hệ nhân thân phi tài sản.
- Vi phạm kỷ luật: là hành vi có lỗi của chủ thể trái với các quy chế, quy tắc xác
lập trật tự trong nội bộ cơ quan, tổ chức, tức là không thực hiện đúng kỷ luật lao

thiệt hại xảy ra do những nguyên nhân khác được pháp luật quy định. Bài này sẽ đề
cập đến trách nhiệm pháp lý theo nghĩa này.
2. Phân loại trách nhiệm pháp lý
Dựa vào tính chất của trách nhiệm pháp lý có thể chia chúng thành các loại sau:
-Trách nhiệm hình sự: là trách nhiệm của một người đã thực hiện một tội phạm,
phải chịu một biện pháp cưỡng chế nhà nước là hình phạt vì việc phạm tội của họ.
Hình phạt này do toà án quyết định trên cơ sở của luật hình, nó thể hiện sự lên án,
sự trừng phạt của nhà nước đối với người phạm tội và là một trong những biện
pháp để bảo đảm cho pháp luật được thực hiện nghiêm chỉnh. Đây là loại trách
nhiệm pháp lý nghiêm khắc nhất.
9
Sinh viên : Nguyễn Duy Kiên Lớp : CDDI12TH
Trường đại học công nghiệp TP.Hồ Chí Minh
- Trách nhiệm hành chính: là trách nhiệm của một cơ quan, tổ chức hoặc cá
nhân đã thực hiện một vi phạm hành chính, phải gánh chịu một biện pháp cưỡng
chế hành chính tuỳ theo mức độ vi phạm của họ. Biện pháp cưỡng chế này do một
cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có thẩm quyền quyết định trên cơ sở pháp luật về xử
lý vi phạm hành chính.
- Trách nhiệm dân sự là trách nhiệm của một chủ thể phải gánh chịu những biện
pháp cưỡng chế nhà nước nhất định khi xâm phạm đến tính mạng, sức khoẻ, danh
dự, nhân phẩm, uy tín, tự do, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể
khác hoặc khi vi phạm nghĩa vụ dân sự đối với bên có quyền. Biện pháp cưỡng chế
phổ biến đi kèm trách nhiệm này là bồi thường thiệt hại.
- Trách nhiệm kỷ luật là trách nhiệm của một chủ thể (cá nhân hoặc tập thể) đã
vi phạm kỷ luật lao động, học tập, công tác hoặc phục vụ được đề ra trong nội bộ
cơ quan, tổ chức và phải chịu một hình thức kỷ kuật nhất định theo quy định của
pháp luật.
- Trách nhiệm vật chất: Trách nhiệm vật chất là trách nhiệm mà người lao động
phải gánh chịu khi gây ra thiệt hại cho tài sản của doanh nghiệp (như làm hư hỏng
hoặc làm mất dụng cụ, thiết bị, các tài sản khác do doanh nghiệp, giao cho hoặc

pháp luật vì sự vi phạm pháp luật của họ.
Đặc điểm
- Chủ thể phải gánh chịu trách nhiệm pháp lý là chủ thể vi phạm pháp luật.
- Trách nhiệm pháp lý luôn gắn liền với các biện pháp cưỡng chế được quy định
trong phần chế tài của các quy phạm pháp luật.
- Trách nhiệm pháp lý luôn là hậu quả pháp lý bất lợi đối với chủ thể vi phạm
pháp luật thể hiện qua việc họ phải gánh chịu những sự thiệt hại về tài sản, về nhân
thân, về tự do hoặc những thiệt hại khác do pháp luật quy định.
11
Sinh viên : Nguyễn Duy Kiên Lớp : CDDI12TH
Trường đại học công nghiệp TP.Hồ Chí Minh
12
Sinh viên : Nguyễn Duy Kiên Lớp : CDDI12TH
Trường đại học công nghiệp TP.Hồ Chí Minh
KẾT LUẬN
Nhà nước là người đại điện cho nhân dân lao động. Cho nên, hoạt động của Nhà
nước và hệ thống pháp luật tự thân đã bao hàm trong đó ý nghĩa đạo đức. Trên
phương diện lý luận cũng như thực tiễn, pháp luật luôn có vai trò bảo vệ các giá trị
chân chính, bảo vệ các quyền lợi chính đáng của con người, đồng thời, tạo điều
kiện cho con người phát huy những năng lực thực tiễn của mình. Việc thực thi
pháp luật cũng đồng nghĩa với việc đảm bảo trên thực tế các quyền thiêng liêng
của con người, sự tôn trọng các giá trị xã hội. Một hệ thống pháp luật hoàn chỉnh,
thể hiện đúng đắn ý chí và nguyện vọng của số đông, phù hợp với xu thế vận động
của lịch sử sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển và tiến bộ xã hội. Do đó, pháp luật
cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc bảo vệ nền đạo đức của xã hội. Có
thể nói, pháp luật là phương tiện không thể thiếu được cho sự tồn tái bình thường
của xã hội nói chung và nền đạo đức nói riêng. Bởi lẽ, "pháp luật bao giờ cũng là
một trong những biện pháp để khẳng định một chuẩn mực đạo đức và biến nó
thành thói quen. Chuẩn mực càng khó khẳng định bao nhiêu thì vai trò của pháp
luật càng quan trọng bấy nhiêu. Vì vậy, không thể buông lỏng pháp luật nếu việc