Tìm hiểu về vấn đề bán phá giá cá tra, cá ba sa của Việt Nam ở thị trường Mỹ

GVHD: Nguyễn Hồ Anh Khoa -Trang 1- SVTH: Nguyễn Thanh Duy
PHẦN GIỚI THIỆU

1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trải qua nhiều cuộc chiến tranh khó khăn làm cho nền kinh tế đất nước ta bị đình
trệ và suy kiệt. Tuy nhiên, với đà tăng trưởng phát triển vượt bật, Việt Nam đang
dần cải thiện nền kinh tế với những mặt hàng xuất khẩu như gạo, cafe, cao su, dầu
thô, dệt may, thủy sản…. trong đó, ngành thủy sản được xem là một trong những
ngành chủ lực của đất nước và xuất khẩu cá tra, cá ba sa đang phát triển nhanh
chóng, ngày càng chiếm vai trò quan trọng trong ngành thuỷ sản, đem lại công ăn
việc làm cho hơn 500.000 lao động (2003).
Bên cạnh đó, toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng đã tạo ra các
thách thức to lớn cho các quốc gia cùng với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị
trường thế giới. Kể từ khi Việt nam bắt đầu hội nhập kinh tế thế giới và chấp nhận
những nguyên tắc của thương mại quốc tế, các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt
Nam đang phải đối mặt với vô số những hàng rào thương mại phi thuế quan ở các
nước nhập khẩu nhằm bảo hộ, hạn chế tự do thương mại dưới nhiều hình thức như
chống bán phá giá, chống trợ cấp, tự vệ… làm giảm đáng kể hiệu quả của những nỗ
lực tìm kiếm, mở rộng, xúc tiến thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh xuất
khẩu của Việt Nam trong thời gian qua và khiến triển vọng xuất khẩu trở nên bấp
bênh, tiêu biểu trong đó là ở thị trường Mỹ.
Mỹ là một nước phát triển với thị trường rộng lớn, thu nhập đầu người cao vào
loại bậc nhất thế giới, vì vậy đây là thị trường tiềm năng mà các doanh nghiệp xuất
khẩu của Việt Nam hướng đến, đặc biệt là sau khi Hiệp định thương mại song
phương được ký kết vào ngày 13/7/2000, bắt đầu có hiệu lực từ tháng 12/2001 đã
mở ra một viễn cảnh tươi sáng cho nền thương mại của hai nước.
Trong vài năm gần đây, cá ba sa và cá tra Việt Nam được nhập khẩu vào thị
trường Mỹ dưới dạng philê đông lạnh đã góp phần đáp ứng nhu cầu tiêu thụ cá của
người dân Mỹ, đồng thời thúc đẩy được nghề nuôi loại cá này ở Việt Nam, mang lại

trường Mỹ và tác động của nó tới tình hình xuất khẩu cá tra, cá ba sa của Việt Nam.
- Đưa ra giải pháp góp phần phòng ngừa, hạn chế các vụ kiện chống bán phá
giá đối với các doanh nghiệp xuất khẩu cá tra, cá ba sa của Việt Nam. Tìm hiểu về vấn đề bán phá giá cá tra, cá ba sa của Việt Nam ở thị trường Mỹ

GVHD: Nguyễn Hồ Anh Khoa -Trang 3- SVTH: Nguyễn Thanh Duy
3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
3.1. Phạm vi về không gian
Do năng lực và thời gian có hạn nên đề tài chỉ thực hiện trong phạm vi nghiên
cứu vấn đề bán phá giá cá tra, cá ba sa của Việt Nam ở thị trường Mỹ.
3.2. Phạm vi về thời gian
Thời gian thực hiện đề tài từ 24/05/2010 đến 19/06/2010.
Số liệu sử dụng trong đề tài lấy từ năm 1999 đến 2009.
3.3. Phạm vi về nội dung
Tìm hiểu về vấn đề bán phá giá cá tra, cá ba sa của Việt Nam ở thị trường Mỹ.
4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
4.1. Phương pháp thu thập số liệu
Tổng hợp các thông tin, số liệu thứ cấp trên các phương tiện thông tin đại chúng:
Báo chí, thời báo kinh tế, các trang web có liên quan…
4.2. Phương pháp phân tích
- Mục tiêu 1: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả để mô tả tình hình xuất khẩu
cá tra, cá ba sa của Việt Nam sang thị trường Mỹ.
- Mục tiêu 2: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả để đánh giá về vấn đề bán
phá giá cá tra, cá ba sa của Việt Nam ở thị trường Mỹ.
- Mục tiêu 3: Từ mô tả và phân tích trên để đưa ra giải pháp góp phần phòng
ngừa, hạn chế các vụ kiện chống bán phá giá đối với các doanh nghiệp xuất khẩu cá
tra, cá ba sa của Việt Nam.


Còn cá da trơn nuôi ở Mỹ gồm hai loài cá nheo channel catfish (Ictalurus
punctatus) và blue catfish (Ictalurus furcatus) thuộc họ Ictaluridae được nuôi trong
các ao nước tĩnh ở các tiểu bang (Mississippi, Alabama, Arkansas và Louisiana)
thuộc Đồng bằng sông Mississippi
1.1.2. Đối với Mỹ
- Năm 2002, Quốc hội Mỹ đã ra đạo luật không cho phép gọi cá tra hay ba sa
nhập khẩu từ Việt Nam là “catfish”, chỉ có cá da trơn (cá nheo) của Mỹ mới được
quyền ghi nhãn catfish, tạo điều kiện để ngư dân Mỹ cản trở cá của Việt Nam vào
Tìm hiểu về vấn đề bán phá giá cá tra, cá ba sa của Việt Nam ở thị trường Mỹ

GVHD: Nguyễn Hồ Anh Khoa -Trang 5- SVTH: Nguyễn Thanh Duy
thị trường nước này, buộc lòng các doanh nghiệp Việt Nam phải đổi tên thành
pangasius pish, cá ba sa thì có tên pangasius ba sa.
- Tháng 5/2008, Quốc hội Mỹ đã thảo luận để thông qua “Đạo luật Nông trại”
(Farm Bill). Theo Farm bill 2008 thì cá tra và cá ba sa Việt Nam có thể bị xếp vào
trong nhóm catfish của Mỹ, điều mà trước đây chính họ, chứ không phải ai khác, đã
đưa ra nhiều luận điểm để chứng minh là cá tra và cá ba sa của Việt Nam không
thuộc dòng cá này. Điều này dẫn đến cá tra và cá ba sa của chúng ta nhập khẩu vào
Mỹ sẽ phải chịu những kiểm tra đặc biệt, gây khó khăn cho các nhà xuất khẩu trong
nước.
1.2. KHÁI NIỆM XUẤT KHẨU
Xuất khẩu là một trong những hình thức kinh doanh quan trọng nhất, nó phản
ánh quan hệ thương mại, buôn bán giữa các quốc gia trong phạm vi khu vực và
thế giới. Cùng với hình thức kinh doanh nhập khẩu, hình thức kinh doanh xuất
khẩu là hoạt động kinh tế cơ bản của một quốc gia, nó là “chiếc chìa khóa” mở ra
những giao dịch kinh tế quốc tế cho một quốc gia, tạo ra nguồn thu chi ngoại tệ
chủ yếu của một nước khi tham gia vào hoạt động kinh tế quốc tế.
Kinh doanh xuất nhập khẩu cũng chính là một hoạt động kinh doanh quốc tế
đầu tiên của một doanh nghiệp. Hoạt động này được tiếp tục ngay cả khi doanh
nghiệp đã đa dạng hóa các hoạt động kinh doanh của mình.

Để áp dụng được biện pháp chống bán phá giá, cơ quan điều tra phải trải qua một
cuộc điều tra kỹ lưỡng và phải chứng minh được đủ ba điều kiện:
- Có bán phá giá và biên độ bán phá giá cụ thể (“xác định bán phá giá”)
- Ngành công nghiệp sản xuất hàng hóa tương tự trong nước nhập khẩu bị
thiệt hại một cách đáng kể hoặc bị đe dọa gây thiệt hại một cách đáng kể hoặc
việc bán phá giá gây khó khăn cho việc hình thành một ngành sản xuất trong
nước (“xác định thiệt hại”)
- Thiệt hại mà ngành sản xuất trong nước phải gánh chịu xảy ra hoặc bị
đe dọa xảy ra là do hàng hóa nhập khẩu bị bán phá giá gây ra (“xác định mối
quan hệ nhân quả”) Tìm hiểu về vấn đề bán phá giá cá tra, cá ba sa của Việt Nam ở thị trường Mỹ

GVHD: Nguyễn Hồ Anh Khoa -Trang 7- SVTH: Nguyễn Thanh Duy
CHƯƠNG 2
TÌM HIỂU, ĐÁNH GIÁ VỀ VẤN ĐỀ BÁN PHÁ GIÁ CÁ TRA,
CÁ BA SA Ở MỸ VÀ TÁC ĐỘNG CỦA NÓ TỚI TÌNH HÌNH
XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM2.1. THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU CÁ TRA, CÁ BA SA CỦA VIỆT NAM
TRƯỚC VÀ SAU KHI BỊ KIỆN BÁN PHÁ GIÁ (1999 – 2009)
2.1.1. Trước khi bị kiện bán phá giá (1999-2001)
Việt Nam bắt đầu xuất khẩu cá tra và cá ba sa sang Mỹ từ năm 1996. Năm 1998,
khi gia nhập APEC, sản phẩm cá da trơn phi lê đông lạnh của Việt Nam xuất khẩu
sang đây mới chỉ đạt 260 tấn, nhưng đến năm 2000, lượng hàng này tăng vọt lên hơn
3.000 tấn và đến năm 2001 thì đã đạt con số kỷ lục: xấp xỉ 8.000 tấn. Sản phẩm cá
tra, cá ba sa philê do Việt Nam sản xuất được người tiêu dùng Mỹ đặc biệt ưa
chuộng do chất lượng ngon, giá thành hạ. Việc gia tăng nhanh chóng này ngoài lý

giá xuất khẩu không cao (bình quân 3USD/kg); thiếu kho chứa hàng, thiếu các chợ
đầu mối thủy sản tập trung để làm cầu nối ổn định giá cho cả người sản xuất và các
nhà máy chế biến; hệ thống xử lý nước thải và các công trình bảo vệ môi trường tuy
đã được đầu tư nhưng chưa thường xuyên được nâng cấp nên vẫn còn tình trạng
nước thải từ nhà máy đổ trực tiếp ra sông mà chưa qua xử lý; chưa phổ biến rộng
khắp quy trình sản xuất sạch theo tiêu chuẩn HACCP; vẫn còn việc mua bán và sử
dụng hóa chất, kháng sinh…
2.1.2. Sau khi bị kiện bán phá giá (2001-2009)
Ta có thể dễ dàng nhận thấy rằng kể từ ngày 28/06/2002, khi Hiệp hội chủ trại
nuôi cá da trơn Mỹ (CFA) đệ đơn lên Uỷ ban Hiệp thương Quốc tế Mỹ (ITC) và Bộ
Thương mại Mỹ (DOC) kiện một số doanh nghiệp Việt Nam bán phá giá mặt hàng
này vào Mỹ, thì lượng nhập khẩu ca tra, cá ba sa của Việt Nam xuất khẩu vào thị
trường Mỹ đã giảm tới 40% (từ 7.650 tấn năm 2001 xuống còn 4.500 tấn năm 2002)
và khi bắt đầu bị đánh thuế chống bán phá giá với mức thuế suất rất cao 64% thì
lượng xuất khẩu chỉ còn 1.800 tấn.