SKKN: Kinh nghiệm dạy bài Diện tích hình tam giác lớp 5
PHẦN A- ĐẶT VẤN ĐỀ
Như chúng ta đã biết, Tiểu học là bậc học nền tảng, đặt cơ sở ban đầu cho
việc hình thành và phát triển toàn diện nhân cách của con người. Trên cơ sở cung
cấp những tri thức cơ bản ban đầu về tự nhiên, xã hội tạo cho trẻ phát triển năng
lực nhận thức tạo tiền đề cơ bản để nâng cao dân trí và để trẻ trở thành người
công dân tốt mang trong mình những phẩm chất tốt đó là trí tuệ phát triển, ý chí
cao, tình cảm đẹp. Muốn phát triển được những phẩm chất trên thì phải thông qua
9 môn học mang tính bắt buộc ở tiêủ học đặc biệt là môn Toán. Môn Toán có vị
trí vô cùng quan trọng ở tiểu học cũng như các lớp trên, chiếm lượng thời gian
khá lớn trong chương trình học.
Qua việc học Toán ở Tiểu học sẽ rèn luyện cho học sinh phương pháp suy
nghĩ, phương pháp suy luận, phương pháp giải quyết vấn đề. Toán sẽ bồi dưỡng
cho các em tính chính xác, đức tính trung thực, cẩn thận và hăng say lao động.
Toán góp phần phát triển trí tuệ, trí thông minh, cách suy nghĩ độc lập, linh hoạt,
sáng tạo ở học sinh. Hình thành cho các em cách nhìn sự vật hiện tượng trong
thực tiễn theo quan điểm duy vật biện chứng. Từ đó giúp các em phát triển toàn
diện nhân cách con người mới XHCN.
Nói đến Toán thì ta không thể không nhắc đến hình học. Học sinh tiểu học
có thể tiếp thu một cách dễ dàng các phép tính số học, thực hiện tốt các dãy tính ,
giải các bài toán phức tạp với các con số… Nhưng khi gặp một bài toán hình học,
đa số các em đều dễ “vấp” nhất là các bài toán phải suy luận hình học. Điều đó
ảnh hưởng rất lớn đến việc học hình học của các em sau này.
Một phần rất quan trọng trong hình học đó là “ Tam giác và diện tích hình
tam giác”. Vấn đề này xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 5 và ở các bậc học cao hơn. ở
các lớp dưới các em đã nắm được khái niệm và các yếu tố của hình tam giác
nhưng đến lớp 5 các em mới được học cách tính diện tích hình tam giác. Việc học
các tính diện tích hình tam giác sẽ là cơ sở để các tiếp tục xây dựng cách tính
diện tích các hình sau đó như: Diện tích hình thang,…
1
SKKN: Kinh nghiệm dạy bài Diện tích hình tam giác lớp 5

a/ Đáy 5m và chiều cao 30dm?
Qua theo dõi, tôi thấy học sinh giải theo 2 hướng sau:
Đối với học sinh khá, giỏi các em giải như sau:
Cách 1:
Đổi 5m = 50 dm.
)dm(750
2
30x50
S
2
==
Cách 2:
Đổi 30dm = 3m.
)(5,7
2
35
2
m
x
S ==
Đối với học sinh trung bình, yếu các em giải như sau:
)(75
2
305
2
dm
x
S =
Hoặc:
)(75

hiểu và rút ra được cách tính: Diện tích hình tam giác = 1/2 diện tích hình chữ
nhật suy ra diện tích hình tam giác = đáy x chiều cao : 2.
- Các em không hiểu và xác định được cạnh đáy và chiều cao tương ứng,
đơn vị đo của chúng phải cùng nhau.
- Khi làm bài tập các em chưa đọc kỹ đề bài, chưa phân tích tổng hợp bài
toán cụ thể, chưa đặt ra câu hỏi suy nghĩ: Nếu đơn vị đo của cạnh đáy và chiều
cao không cùng nhau thì ta phải làm gì? Đổi về đơn vị nào để tính cho tiện nhất?
II- PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
1/ Phương pháp nghiên cứu lý luận:
- Nghiên cứu chương trình Toán 4,5 sách giáo khoa Toán 5, sách bài soạn
Toán 5.
- Nghiên cứu những yêu cầu cơ bản đối với từng chương trong Toán 5 và
cụ thể từng bài trong chương trình hình học: Chu vi, diện tích, thể tích một hình.
- Nghiên cứu chuyên san, tài liệu tham khảo.
2/ Phương pháp điều tra:
- Điều tra thực trạng của giáo viên.
- Điều tra thực trạng của học sinh.
3/ Phương pháp thực nghiệm sư phạm.
- Dự giờ, tham khảo giáo án của một số giáo viên, sách bài soạn Toán 5.
Từ đó tìm ra nguyên nhân dẫn tới những hạn chế trong việc dạy và học.
- Thực hiện dạy thực nghiệm. Ra đề kiểm tra và đánh giá kết qủa.
4
SKKN: Kinh nghiệm dạy bài Diện tích hình tam giác lớp 5
- Khi dạy thực nghiệm và đánh giá kết quả tôi sử dụng một số phương pháp sau:
+ Phương pháp quan sát.
+ Phương pháp đàm thoại.
+ Phương pháp luyện tập, thực hành.
+ Phương pháp so sánh đối chứng.
+ Phương pháp trắc nghiệm.
III- NHỮNG CÔNG VIỆC THỰC TẾ ĐÃ LÀM:

? - Em hãy xác định, kẻ các chiều cao
tuơng ứng với đáy?
- 3 học sinh lên bảng
* Hoạt động 2: Thực hành cắt ghép hai hình tam giác bằng nhau thành
hình chữ nhật.
Bước 1: Gấp đôi tờ giấy - Học sinh thực hành.
- Vẽ lên mặt tờ giấy một hình tam giác
bất kỳ ( tam giác nhọn)
- Dùng kéo cắt theo nét vẽ để được hai
hình tam giác.
- GV hỏi : Em có nhận xét gì về 2 hình
tam giác này?
- Hai hình tam giác này bằng nhau.
- Bước 2:
- Lấy 1 tam giác ( gọi là ABC)
- Hãy kẻ chiều cao AH?
- Cắt theo đường kẻ đó?
? Ta được mấy hình tam giác. - Được 2 hình tam giác 1 và 2.
Bước 3: Ghép 2 hình tam giác nhỏ 1
và 2 với hình tam giác còn lại MNP để
ghép thành một hình chữ nhật
- HS suy nghĩ tìm cách ghép
- GV quan sát, sửa sai.
6
SKKN: Kinh nghiệm dạy bài Diện tích hình tam giác lớp 5
* Cách ghép:
- Ghép mảnh 1 và tam giác MNP sao
cho : Đỉnh A trùng với đỉnh N,
- Đỉnh B trùng với Đỉnh M. về bên
trái tam giác MNP.

12 : 2 = 6 ( cm
2
)
2
MExNP
2
NRxNP
2
12
===
ME : là chiều cao tam giác MNP.
7
SKKN: Kinh nghiệm dạy bài Diện tích hình tam giác lớp 5
NP : Là cạnh đáy tương ứng.
- Muốn tính diện tích hình tam giác ta
làm như thế nào?
* Quy tắc: Muốn tìm diện tích hình
tam giác ta lấy cạnh đáy nhân với
chiều cao tương ứng ( cùng một đơn vị
đo) rồi chia cho 2.
Bước 3: Lập công thức tính:
- Gọi diện tích tam giác là S
- Số đo một cạnh là : a
- Số đo chiều cao tương ứng với cạnh
đó là : h
S
2
axh
=
Lưu ý: Đến đây giáo viên mở rộng các

thc cho hc sinh v n v o ca cnh ỏy v hiu cao tng ng khi tớnh din
tớch hỡnh tam giỏc.
* Bi tp tỡnh hung:
Hóy in ,S vo ụ trng bờn phi kt qu:
Din tớch hỡnh tam giỏc cú a=5m ; h = 8dm.
a. S = 50 x 18 = 900 dm
2
b. S = 5 x 18 = 90 dm
2
c. S = 5 x 1,8 = 9 m
2
- Giỏo viờn nờu yờu cu ca bi tp ( treo 2 bng ph)
- Giỏo viờn phỏt phiu hc tp.
- Hc sinh lm bi ( khong 1-2 phỳt)
- Hc sinh lờn bn lm :
+ Giỏo viờn chia lp thnh 2 nhúm.
+ T chc trũ chi tip sc.
- Gi hc sinh nhn xột bi trờn bng ca 2 nhúm - ng viờn.
+ Em no lm ỳng? ( di lp) - Giỏo viờn quan sỏt.
+ Em no lm sai? - T chc HS ỏnh giỏ bi cho nhau
+ Vỡ sao sai? ( Giỏo viờn hi hc sinh khỏc lm ỳng tr li)
- Giỏo viờn ln lt gii thớch, phõn tớch : a=3m ; h= 13dm, nh vy n
v o ca a,h khụng cựng n v o thỡ ta phi chuyn i.
5m = 50 dm
Hoc 18dm = 1,8m
9
SKKN: Kinh nghiệm dạy bài Diện tích hình tam giác lớp 5
Cũng có thể đổi các số đo đã cho theo cùng một đơn vị cm, mm,… Nhưng
đó không phải là giải pháp hợp lý hơn các giải pháp trên.
Gọi 1 - 2 học sinh nhắc lại quy tắc tính diện tích hình tam giác.

7
3
5
2
2
mx =






Đáp số :
2
35
3
m
* Tiểu kết: Khi có cạnh đáy và chiều cao tương ứng ta tính diện tích hình
tam giác như thế nào?
( Áp dụng quy tắc…)
Vậy một hình tam giác cho biết cạnh đáy a, chiều cao h thì ta có tính được
diện tích không? tính như thế nào?
( Áp dụng công thức : S =
2
axh
) đó chính là nội dung bài tập 2.
Bài 2:
- Giáo viên yêu cầu học sinh làm 2 phần a,b ( 2 nhóm như bài tập 1)
- 2 học sinh lên bảng làm bài.
10

ta cần biết gì?
- Cần biết số đo của cạnh đáy và chiều
cao.
+ Em có nhận xét gì về số đo đơn vị
của cạnh đáy và chiều cao? Vậy ta phải
làm gì?
- Không cùng đơn vị đo.
+ Phải đổi.
+ Đổi về đơn vị đo nào cho hợp lý? + Đổi về cùng m hoặc dm
- Vậy cạnh đáy và chiều cao có cùng
đơn vị đo ta tính diện tích nh thế nào?
- 2 học sinh lên bảng làm theo 2 cách:
Cách 1: Đổi 42,5dm = 4,25m
Diện tích hình tam giác là :
4,25 x 5,2 = 22,1 (m
2
)
Đáp số: 22,1 m
2
Cách 2: Đổi 5,2m = 52 dm.
Diện tích hình tam giác là:
42,5 x 52 = 2210 ( dm
2
)
Đáp số : 2210 ( dm
2
)
- Gọi học sinh nhận xét bài làm của 2
bạn.
- Động viên:

a
Sx2
V nh lm vo v.
- Bi tp v nh : bi 1a; 2c ; 3a ; 4 trang 125.
- Nhn xột gi hc - ng viờn hc sinh.
IV - KT QU T C.
12
SKKN: Kinh nghiệm dạy bài Diện tích hình tam giác lớp 5
Sau khi đã nghiên cứu và áp dụng dạy bài “ Tính diện tích hình tam giác”
cho học sinh lớp 5, tôi thấy chất lượng học tập của học sinh tăng lên rõ rệt. Các
em đã nắm chắc cách tính diện tích hình tam giác, từ việc vẽ, cắt ghép hai hình
tam giác thành hình chữ nhật giúp các em tự rút ra cách tính diện tích hình chữ
nhật “ Lấy cạnh đáy nhân với chiều cao tương ứng” rồi chia cho 2. Như vậy các
em hiểu được bản chất của công thức và ghi nhớ trong óc. Khi các em làm bài tập
trên lớp tôi thấy các em biết giải quyết tình huống nhanh khi gặp bài toán có cạnh
đáy và chiều cao không cùng đơn vị đo ( bài 3/125). Sau khi học xong bài các em
biết cách tính xuôi, tính ngược theo công thức và áp dụng giải bài toán thực tế có
nội dung hình học ( hình tam giác)
Tôi đã ra đề, kiểm tra khảo sát 2 lớp như sau:
( Lớp 5D - Lớp dạy thực nghiệm : 38 em)
Lớp 5A : Lớp đối chứng : 38 em.
Đề bài:
Bài 1: Tính diện tích hình tam giác có cạnh đáy a; chiều cao h:
a) a = 1,6dm ; h = 2dm.
b) a =
m
2
1
; h = 3 dm
Bài 2: Một hình tam giác có cạnh đáy bằng 15 dm và chiều cao bằng nửa

1
=
S =
)(5,7
2
35
2
dm
x
=
Hoặc đổi: 3dm = 0,3m
)(075,02:3,0
2
1
2
mxS =






=
Biểu điểm
2
0,5
2
Bài 2 Chiều cao của hình tam giác là:
15 : 2 = 7,5 ( dm)
Diện tích của hình tam giác là:

SKKN: Kinh nghiệm dạy bài Diện tích hình tam giác lớp 5
Từ kết quả trên tôi thấy lớp 5 D có rất nhiều em không làm được bài 1b ; 3
vì giáo viên chưa có sự khắc sâu, mở rộng, nâng cao kiến thức cho học sinh.
Còn lớp 5A các em làm bài tốt, chính sách.
V/ SO SÁNH ĐỐI CHỨNG:
Khi sử dụng kinh nghiệm này vào dạy bài “ Diện tích hình tam giác” và
đối chiếu với việc điều tra thực trạng trước khi áp dụng vào kinh nghiệm, tôi thấy
có kết quả rõ rệt.
a/ Giáo viên:
- Nắm chắc phương pháp dạy các bài về hình học trong chương trình.
- Nắm được phương pháp dạy Toán tính diện tích ở từng bài, từng tiết
trong từng giai đoạn cụ thể.
b. Học sinh:
- Qua việc thực hành cắt ghép hai hình tam giác bằng nhau thành hình chữ
nhật các em đã tự rút ra và hiểu bản chất cách tính diện tích hình tam giác.
- Nhờ có sự khắc sâu và mở rộng kiến thức của giáo viên trong quá trình
giảng bài nên học sinh làm bài tốt, tính chính xác và biết chọn cách giải hợp lý
nhất các bài toán có cạnh đáy và chiều cao khác đơn vị đo, các bài tập nâng cao
hơn,… các em biết dùng lời lẽ giải thích hợp lý, lời văn trong sáng để trình bày
một cách khoa học, sạch sẽ.
VI - BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Để đạt kết quả cao trong quá trình giải toán về diện tích hình tam giác yêu cầu:
- Giáo viên phải nghiên cứu kỹ chương trình của khối lớp nói chung cũng
như của từng dạng toán. Phải xác định rõ mục đích, yêu cầu, phương pháp và
những kiến thức đã học có liên quan để chuẩn bị bài dạy cho chu đáo.
- Nắm chắc phương pháp giảng dạy bộ môn, vận dụng linh hoạt, sáng tạo,
cải tiến sao cho phù hợp với từng bài cụ thể, phù hợp với tâm sinh lý của học sinh
để học sinh nào cũng hiểu bài, vận dụng thực hành đạt kết quả cao.
15
SKKN: Kinh nghiệm dạy bài Diện tích hình tam giác lớp 5

Trên đây là quá trình điều tra nghiên cứu về dạy bài “ Diện tích hình tam
giác” cho học sinh lớp 5 mà tôi đã đúc rút ra. Tuy nhiên mức độ thành công chưa
nhiều nhưng phần nào cũng giúp tôi và các đồng nghiệp ở trường giảng dạy tốt
hơn về bài “ Diện tích hình tam giác”. Song do năng lực có hạn, thời gian nghiên
cứu ngắn, tài liệu tham khảo còn thiếu, nên kinh nghiệm của tôi còn nhiều thiếu
sót. Vậy tôi rất mong được sự đóng góp bổ sung của cán bộ, giáo viên trong
ngành để kinh nghiệm của tôi được đầy đủ hơn, cũng như việc dạy “ Diện tích
hình tam giác” trong chương trình toán 5 được tốt hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

17