Lờ i cảm ơ n
Lời đầu tiên tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu Trờng Tiểu học A
Xuân Tân và lãnh đạo Phòng giáo dục - đào tạo huyện Xuân Trờng đã chỉ đạo, h-
ớng dẫn tôi hoàn thành đề tài này.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể cán bộ, giáo viên và tập thể lớp 5A, 5B
Trờng tiểu học A Xuân Tân - Xuân Trờng - Nam Định đã giúp đỡ tôi trong quá
trình tìm hiểu và thực nghiệm.
Trong quá trình nghiên cứu đề tài không tránh khỏi những thiếu sót và chắc
chắn còn hạn chế. Rất mong sự đóng góp của các cấp lãnh đạo và các đồng
nghiệp để đề tài đợc hoàn thiện.
1
Phần mở đầu
I. Lý do chọn đề tài
Thực hiện mục tiêu đổi mới chơng trình giáo dục quy định tại nghị quyết
40/2000/HQ 10 của Quốc hội: Xây dựng nội dung, ch ơng trình, phơng pháp
giáo dục, sách giáo khoa phổ thông mới nhằm nâng cao chất lợng giáo dục
toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực phục vụ công
nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc, phù hợp với thực tiễn và truyền thống Việt
Nam, tiếp cận trình độ giáo dục phổ thông ở các nớc phát triển trong khu vực
và trên thế giới .
Mỗi môn học ở Tiểu học đều góp phần vào việc hình thành và phát triển
những cơ sở ban đầu, rất quan trọng của nhân cách con ngời Việt Nam. Trong các
môn học ở Tiểu học, cùng với các môn học khác, môn Toán có vị trí quan trọng,
vì:
- Các kiến thức, kĩ năng của môn Toán ở tiểu học có những ứng dụng trong
đời sống; chúng rất cần thiết cho ngời lao động, rất cần thiết để các môn học khác
ở tiểu học và học tiếp môn Toán ở trung học.
- Môn Toán giúp học sinh nhận biết những mối quan hệ về số lợng và hình
dạng không gian của thế giới hiện thực. Nhờ đó mà học sinh có phơng pháp nhận
thức một số mặt của thế giới xung quanh và biết cách hoạt động có hiệu quả trong
đời sống.

ợng học sinh
II. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài:
1. Mục đích nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu nhằm xác định phơng pháp dạy tính diện tích các hình
chuyên đề hình học lớp 5. Từ đó rút ra đợc bài học kinh nghiệm nhằm nâng cao
chất lợng của môn Toán lớp 5.
2. Nhiệm vụ của đề tài
- Nghiên cứu phơng pháp dạy học phân hoá học sinh từ đó có phơng pháp
cụ thể giảng dạy tính diện tích trong chuyên đề hình học cho từng đối tợng học
sinh.
- Tiến hành thử nghiệm nhằm kiểm nghiệm tính khả thi của đề tài.
III. Phơng pháp nghiên cứu
3
1. Nhóm phơng pháp lí luận
Phơng pháp nghiên cứu tài liệu: Tìm hiểu, nghiên cứu những tài liệu có liên
quan: đặc điểm của phân môn hình học, những quan niệm, xu hớng, kinh nghiệm
dạy học, những quan điểm đổi mới giáo dục tiểu học và giảng dạy Hình học ở lớp
5.
2. Nhóm phơng pháp thực tiễn
- Nghiên cứu chơng trình sách giáo khoa, sách giáo viên Toán 5.
- Dự giờ để tìm hiểu u điểm và hạn chế.
- Khảo sát chất lợng học sinh.
3. Nhóm phơng pháp bổ trợ
- Tìm hiểu thực trạng, kinh nghiệm tổ chức dạy học theo hớng phân hoá các
đối tợng học sinh trong chuyên đề hình học lớp 5.
- Phân tích, so sánh, đối chiếu các số liệu để rút ra những kết luận.
Phần nội dung
4
Chơng I:
Cơ sở khoa học của việc đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng

- Biết tính diện tích xung quanh, diện tích toàn phần, hình hộp chữ nhật,
hình lập phơng.
* Đối với học sinh giỏi: Mức độ cao hơn một chút đó là: So sánh diện tích
tam giác, so sánh đoạn thẳng thông quan diện tích tam giác.
Chơng II:
Các biện pháp nâng cao chất lợng giảng dạy tính diện tích
6
ở Hình học lớp 5 theo hớng phân loại đối tợng học sinh
I. Thực trạng của vấn đề dạy tính diện tích các hình lớp 5
- Việc dạy học các yếu tố hình học và đặc biệt là rèn luyện kỹ năng hình
học còn tuỳ thuộc vào quan niệm, cách nghĩ, cách làm và tiềm lực của mỗi giáo
viên nên hiệu quả cha cao.
- Tình trạng học sinh không biết ớc lợng và sử dụng các dụng cụ hình học,
không vẽ hoặc không giải thích đợc hình vẽ thoả mãn điều kiện đã cho, hoặc
không thể lí giải đợc cách làm thực tiễn còn phổ biến.
- Còn số ít giáo viên cho rằng học sinh ở tiểu học chỉ cần nắm đợc các công
thức tính chu vi, diện tích và thể tích các hình làm đợc còn việc vẽ hình, biến đổi
hình, cắt ghép hình là việc đơn giản không có gì khó khăn do đó mà sao lãng
không chú ý rèn luyện kỹ năng thao tác hình học.
- Đa số học sinh chỉ biến giải các bài toán hình học đơn giản chứ cha biết
kẻ vẽ thêm để đa bài toán khó về bài toán đơn giản hơn.
II. Các biện pháp để nâng cao chất lợng dạy chuyên đề hình học
lớp 5:
Trớc thực trạng nêu trên và trớc yêu cầu đổi mới giáo dục, trong đó có đổi
mới nội dung, phơng pháp cách thức tổ chức dạy học thì giải quyết vấn đề rèn
luyện kỹ năng thao tác hình học, khai thác và tận dụng tiềm năng hoạt động hình
học để phát huy đầy đủ tính tích cực của học sinh, có nhiều việc phải thực hiện.
Cụ thể:
1. Giáo viên phải nắm chắc mục tiêu của từng bài, từng dạng bài để từ
đó có phơng pháp dạy đối với từng đơn vị kiến thức cụ thể.

đã có trong hình tam giác vuông ABC nhng khi sang bài 3 các em lúng túng khi
viết phép tính để tính diện tích vì có em thấy tam giác có hai đờng cao mà không
biết cạnh nào là cạnh đáy để tính. Do đó, giáo viên cần nhấn mạnh cho các em: ở
tam giác vuông nếu ta coi một cạnh góc vuông là cạnh đáy thì cạnh góc vuông kia
8
là đờng cao. Vì vậy khi tính diện tích của tam giác vuông thì ta lấy tích của độ dài
hai cạnh góc vuông (cùng một đơn vị đo) chia cho 2.
Diện tích tam giác ABC là: (3 x 4) : 2 = 6 (cm
2
)
Tới đây giáo viên có thể tổng kết bài 3 này bằng mấy câu thơ cho vui:
Tam giác hai cạnh góc vuông
Bình tĩnh, chớ có cuống cuồng mà sai
Cạnh, cạnh nhân nhau chia hai
Là ra diện tích, làm bài nhanh lên
Từ đó học sinh sẽ vận dụng để tính luôn mà không phải băn khoăn xét cạnh
nào là đáy, cạnh nào là đờng cao.
b) Đối với những học sinh khá, giỏi thì:
- Củng cố vững chắc và đào sâu các kiến thức đã học thông qua những gợi ý
hay câu hỏi hớng dẫn đi sâu vào nội dung bài, kiến thức trọng tâm. Thông qua đó
yêu cầu học sinh tự tìm các ví dụ minh hoạ, phản ví dụ dễ, các ví dụ cụ thể hoá
các kiến thức chung. Đặc biệt thông quan vận dụng, thực hành để giáo viên kiểm
tra các kiến thức đã tiếp thu.
- Ra thêm một số bài tập khó hơn trình độ chung để đòi hỏi học sinh vận
dụng sâu khái niệm đã học hoặc vận dụng những phơng pháp giải linh hoạt, sáng
tạo.
- Yêu cầu học sinh giải bài toán bằng nhiều cách. Phân tích, so sánh tìm ra
cách giải hay nhất, hợp lý nhất.
Ví dụ: Từ ba hình lập phơng làm bằng gỗ ngời ta dán khít 2 mặt của 2 hình
với nhau đôi một để đợc các hình dới đây. Tính diện tích toàn phần của các hình

toán.
3. Nhận thức đúng đắn việc tăng cờng rèn luyện kỹ năng thao tác hình
học để hình các các quy tắc tính diện tích, sử dụng tốt đồ dùng trực quan
a) Trớc hết giáo viên tuân thủ các thao tác Hình học trên đồ dùng trực quan,
cho học sinh thực hành trên đồ dùng để từ đó tựu tìm ra các quy tắc để tính diện
tích. Cụ thể:
* Khi hình quy tắc tính diện tích tam giác:
- Đặt tất cả các tam giác lên mặt bàn. Lấy 2 tam giác nhỏ 1 và 2 ghép vào
tam giác lớn để thấy 2 tam giác 1 và 2 có thể chồng khít lên tam giác lớn.
10

1 2

- Bây giờ lấy rời hai tam giác 1 và 2 ghép với với tam giác lớn để đợc hình
chữ nhật.
1 2
1 2
Nhận xét hình ghép, ta có diện tích hình tam giác bằng nửa diện tích hình
chữ nhật có chiều dài bằng độ dài đáy tam giác, chiều rộng bằng chiều cao của
tam giác.
Diện tích tam giác = (diện tích chữ nhật : 2) = (độ dài đáy x chiều cao) : 2
S = (a x h) : 2
(S là diện tích tam giác, a là độ dài đáy, h là chiều cao)
* Tính diện tích hình thang
Đặt hình thang lớn lên mặt bàn. Đặt hai miếng ghép lên hình thang lớn để
thấy hai miếng ghép có thể chồng khít lên hình thang.
b
h
Giáo viên tổ chức cho học sinh quan sát các mô hình trực quan và nêu câu
hỏi để học sinh nhận xét rút ra kết luận hình lập phơng là hình chữ nhật đặc biệt
(có 3 kích thớc bằng nhau).
Học sinh tự rút ra kết luận về công thức tính diện tích xung quanh và diện
tích toàn phần của hình lập phơng.
b) Việc tăng cờng rèn luyện kỹ năng thao tác hình học là yêu cầu tất yếu
khách quan và phù hợp với yêu cầu đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng tích
12
cực hoá hoạt động ngời học. Việc đó đòi hỏi phải xác định đợc mục tiêu, định rõ
kiến thức trong nội dung và lựa chọn đợc phơng pháp dạy học quán triệt quan
điểm tích cực hoá hoạt động ngời học.
c) Cần tăng cờng thời gian và yêu cầu về mặt thực hành đối với chơng trình
hình học, rèn kỹ năng chung về kẻ, vẽ hình.
4. Xây dựng và lựa chọn hệ thống bài tập có tính phân bậc cho học sinh
luyện tập các kỹ năng vẽ, đọc hình, cắt ghép, thao tác với các dụng cụ hình
học
Cụ thể: Khi học sinh đã đợc học kiến thức cơ bản về hình tam giác, diện
tích hình tam giác; để dạy học sinh kiến thức nâng cao hơn đó là so sánh diện tích
tam giác, so sánh độ dài đoạn thẳng thì giáo viên phải đa ra những bài tập từ đơn
giản, có tính cơ bản rồi sau đó rút ra đợc những kết luận chung để áp dụng giải
các bài toán phức tạp hơn.
Ví dụ:
Bài 1: Cho tam giác ABC, trên đáy BC lấy điểm M sao cho MB = MC.
a) So sánh diện tích tam giác ABM và AMC?
b) so sánh diện tích tam giác ABM và ABC?
- Trớc hết cho học sinh đọc kỹ đầu bài, sau đó vẽ hình rồi dựa vào các dữ
kiện đầu bài cho để giải bài tập.
A

B M C

chung chiều cao) thì hai đáy ứng với hai chiều cao đó bằng nhau.
* Hai tam giác có diện tích bằng nhau nếu chúng có phần diện tích chung
thì hai phần diện tích còn lại cũng bằng nhau.
14
* Hai tam giác có diện tích bằng nhau thì tỷ số chiều cao của hai tam giác
đó tỷ lệ nghịch với hai cạnh đáy của chúng.
* Hai tam giác có hai chiều cao bằng nhau thì tỷ số diện tích hai tam giác
bằng tỷ số hai cạnh đáy tơng ứng của chúng.
* Hai tam giác có đáy bằng nhau thì tỷ số diện tích hai tam giác bằng tỷ số
hai chiều cao tơng ứng của chúng.
Nh vậy từ những kết luận đợc rút ra ở trên khi giáo viên đa ra những bài tập
khó hơn học sinh sẽ biết nối, kẻ vẽ thêm những đoạn thẳng để giải đợc các bài tập
đó.
5) Kết hợp rèn luyện kỹ năng thao tác hình học với rèn luyện các kỹ
năng toán học khác, đặc biệt là kỹ năng thực hành toán học. Việc rèn luyện
kỹ năng thao tác Hình học phải tiến hành thờng xuyên và liên tục với yêu cầu
cao dần về trình độ kỹ năng.
15
Chơng III
Thử nghiệm s phạm
1. Mục đích thử nghiệm:
Từ những cơ sở lý luận cho đến việc xây dựng các biện pháp nanag cao chất
lợng dạy hình học lớp 5 đều mới mang tính giả định. Việc thử nghiệm s phạm
nhằm kiểm tra khả năng thực thi của đề tài, kiểm tra tính thiết thực, độ đúng sai,
hợp lý hay không hợp lý của các vấn đề đã nêu.
2. Địa điểm thử nghiệm:
Trờng tiểu học A Xuân Tân
3. Đối tợng thử nghiệm:
Tôi đã tiến hành thử nghiệm trên hai đối tợng học sinh ở lớp 5A và 5B: Học
sinh giỏi và học sinh yếu.

* Nội dung
Tôi đã tiến hành dạy theo các biện pháp nanag cao chất lợng (đã nêu ở ch-
ơng II và bài kiểm tra cho 2 đối tợng (khoảng 20 30 phút)
Kết quả thử nghiệm: Tiến hành kiểm tra 55 học sinh của 2 lớp 5A + 5B
100% học sinh làm bài xong đúng thời gian quy định
Kết quả bài làm của học sinh khá giỏi
Tổng số
học sinh
Xếp loại giỏi Khá Trung bình
SL % SL % SL %
25 7 28% 15 60% 3 12%
17
Kết quả bài làm của học sinh TB và yếu
Tổng số
học sinh
Xếp loại giỏi Khá Trung bình
SL % SL % SL %
30 17 55,7% 10 33,3% 3 10%
* Kết luận chung về thử nghiệm
Từ kết quả thử nghiệm thu đợc, tôi nhận thấy việc dạy học phân loại từng
đối tợng học sinh để có biện pháp giảng dạy thích hợp sẽ nâng cao đợc chất lợng
giảng day, học sinh hiểu bài và hoàn thành tốt bài tập.
18
Phần kết luận
Qua thực tế giảng dạy nhiều năm liền ở lớp 5, tôi thấy để nâng cao chất l-
ợng giảng dạy tính diện tích các hình trong chuyên đề hình học đòi hỏi ngời giáo
viên phải có một trình độ kiến thức vững vàng và khả năng bao quát các nội dung
kiến thức ở phạm vi rộng một cách lôgíc.
- Giáo viên không ngừng học tập, trau dồi, tích luỹ kiến thức khoa học cho
bản thân, đọc tài liệu tham khảo, dự giờ học tập kinh nghiệm, hội thảo tìm phơng