SKKN: DẠY TỐT MÔN TOÁN LỚP 3 THEO HƯỚNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG
PHÁP DẠY HỌC LẤY HỌC SINH LÀM TRUNG TÂM
PHẦN 1 – ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lý do chọn đề tài
Công cuộc đổi mới kinh tế xã hội đang diễn ra từng ngày, từng giờ, trên khắp
đất nước, đòi hỏi phải có những lớp người lao động mới có bản lĩnh, có năng lực,
chủ động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm, thích ứng được với thực tiễn đời sống xã
hội luôn luôn phát triển. Nhu cầu này làm cho mục tiêu đào tạo của nhà trường phải
điều chỉnh một cách học thích hợp dẫn đến sự thay đổi tất yếu về nội dung, phương
pháp dạy học ở tiểu học nói chung và môn toán lớp 3 nói riêng.
Việc dạy học toán ở tiểu học được phân chia thành 2 giai đoạn : Giai đoạn
các lớp 1,2,3 và giai đoạn các lớp 4,5. Toán 3 bổ sung, hoàn thiện các kiến thức và
kĩ năng cơ bản của môn toán ở giai đoạn các lớp 1,2,3, chuẩn bị cho việc dạy học
toán với mức phát triển tiếp theo ở giai đoạn các lớp 4,5. Đặc biệt là phát triển các
năng lực tư duy và thực hành cho HS.
Toán 3 thuộc giai đoạn các lớp 1,2,3 nên có đầy đủ đặc điểm của toán 1 – 2.
Do đó kế thừa được kết quả đổi mới phương pháp dạy học của toán 1 và toán 2. Vì
vậy dạy học toán 3 cũng đòi hỏi GV phải có nhiều cố gắng để đóng góp vào việc
xác lập, khẳng định tính hợp lí khả thi của những đổi mới trong dạy học toán theo
chương trình và sách giáo khoa mới.
Đổi mới phương pháp dạy học là sự kết hợp nhuần nhuyễn sáng tạo giữa
kinh nghiệm GV với những yếu tố mới của phương pháp dạy học hiện đại.
Mỗi phương pháp dạy học dù hiện đại, tiên tiến đến đâu cũng không phải
phù hợp cho tất cả tất cả các bài học.
Từ vị trí và tầm quan trọng của dạy học toán 3, qua nghiên cứu tài liệu, sách
giáo khoa, sách giáo viên và thực tế giảng dạy các năm qua nên tôi mạnh dạn chọn
đề tài “Dạy tốt môn toán lớp 3 theo hướng đổi mới phương pháp dạy học hướng
tập trung vào học sinh”.
1
II. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu mong muôn sẽ giúp học sinh khắc phục được những yếu điểm đã

- HS học tập một cách thụ động chủ yếu nghe thầy giảng, ghi nhớ rồi làm bài
theo mẩu. Do đó HS ít hứng thú học tập, nội dung các hoạt động học tập thường
nghèo nàn, đơn điệu, các năng lực vốn có của cá nhân các em ít có cơ hội phát
triển.
- GV là người duy nhất có quyền đánh giá kết quả học tập của các em. HS ít
khi tự đánh giá mình và đánh giá lẫn nhau. Tiêu chuẩn đánh giá học sinh là kết quả
ghi nhớ, tái hiện lại những điều đã giảng.
- Cách dạy học như vậy đang cản trở việc đào tạo những người lao động
năng động, tự tin, linh hoạt, sáng tạo. Do đó chúng ta phải cố gắng đổi mới phương
pháp dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục.
2 – Định hướng đổi mới phương pháp dạy học toán 3 :
Đổi mới phương pháp dạy học toán 3 cần được hiểu là đưa các phương pháp
toán mới vào lớp 3 trên cơ sở phát huy mặt tích cực của các phương pháp truyền
thống để nâng cao chất lượng dạy học, nâng cao hiệu quả đào tạo của giáo dục,
nghĩa là không phải chỉ nhấn mạnh đến một vài phương pháp mới, mà vẫn phải kế
thừa các phương pháp dạy học truyền thống.
Để đảm bảo thành công việc đổi mới phương pháp dạy học toán 3 cần phải
lựa chọn được những giải pháp có tính khả thi cao. Có 5 giải pháp sau rất phù hợp
với nhiều trường TH :
3
- Đổi mới nhận thức, trong đó cần trân trọng khả năng chủ động, sáng tạo
của GV và HS tiểu học.
- Đổi mới các hình thức dạy học, nên khuyến khích dạy học cá nhân, dạy học
theo nhóm, theo lớp, dạy học ở hiện trường, tăng cường trò chơi học tập.
- Đổi mới cách trang trí, sắp xếp phòng học để tạo ra môi trường học thích
hợp.
- Đổi mới phương tiện dạy học, khuyến khích dùng các loại phiếu học tập, đồ
dùng học tập, phương tiện kĩ thuật.
- Đổi mới cách kiểm tra, đánh giá.
Bên cạnh đó GV cũng cần tiến hành dạy học theo quan điểm “Lấy HS làm

trực quan với GV; để GV quan sát, điều chỉnh, nhắc nhở (nếu cần thiết).
Ví dụ : Khi dạy lí thuyết (1) của tiết “Diện tích 1 hình” (SGK trang 151)
- Nếu dùng lối trực quan cũ, GV đặt 1 miếng bìa trắng hình chữ nhật vào
trong 1 miếng bìa đỏ hình tròn (như SGK) cho HS quan sát rồi nêu “Hình chữ nhật
nằm hoàn toàn trong hình tròn. Ta nói : Diện tích hình chữ nhật bé hơn diện tích
hình tròn”.
- Nếu dùng lối trực quan mới GV làm như sau: Yêu cầu mỗi HS lấy ra 1 êke
và 1 tấm bảng con, đặt êke nằm trọn trên mặt bảng con. GV nêu êke nằm hoàn toàn
trên bảng con. Ta nói diện tích chiếc êke bé hơn diện tích bảng con hay “ Diện tích
hình tam giác bé hơn diện tích hình chữ nhật”.
Ta thấy trong cách dạy mới thì 100% HS đều được trực tiếp tham gia hoạt
động. Em nào không làm GV biết ngay mà nhắc nhở. Em nào làm sai : Đặt êke
nằm chòi ra ngoài bảng con GV uốn nắn ngay.
3 –2/ Dạy học bằng phiếu giao việc :
Phiếu giao việc là hệ thống các công việc mà HS phải tiến hành để tự mình
có thể chiếm lĩnh được kiến thức mới, tự mình hình thành được kĩ năng mới.
Những công việc này được viết trước trên giấy có chứa sẵn chổ trống để HS làm.
5
Thường thường GV soạn phiếu giao việc rối photocopy thành nhiều bản để
phát cho từng HS trong mỗi bài học. Trên phiếu giao việc ta đã làm sẵn cho HS
nhiều điều, các em chỉ phải làm những việc quan trọng nhất, những việc chính mà
thôi nên tiết kiệm được rất nhiều thời gian.
3- 3/ Dạy học theo hướng khuyến khích HS tự phát hiện :
Nhược điểm của cách dạy học bằng phiếu giao việc : Cách dạy hơi cứng
nhắc, còn mang tính rập khuôn. Để khắc phục nhược điểm trên ta có thể tổ chức
dạy học cho HS tìm tòi, tranh luận và cho HS thảo luận để tìm ra cách giải quyết
vấn đề. Gọi tắc là “Dạy học tự phát hiện”.
Cách dạy học này sẽ giúp cho trẻ có điều kiện để:
- Tự thể hiện tài năng, trí thông minh, óc sáng tạo của mình.
- Rèn luyện tính tháo vát, năng lực tự xoay sở, óc dám nghĩ dám làm trong

* Qui trình tổ chức hoạt động dạy học theo nhóm gồm các bước như sau:
- Bước 1: Chia nhóm và chia chỗ làm việc.
- Bước 2: Cử nhóm trưởng (GV cử hoặc nhóm tự đề ra ).
- Bước 3: GV giao việc, HS nhận việc (Có thể dùng phiếu hoặc dùng lời nói
rõ yêu cầu của công việc, thời gian hoàn thành ).
- Bước 4: Các nhóm làm việc : Nhóm trưởng diều khiển hoạt động của
nhóm, mọi thành viên trong nhóm đều phải suy nghĩ, làm việc độc lập trước khi
trao đổi và giúp đỡ lẫn nhau; GV theo dõi, giúp đỡ các nhóm trưởng và giải đáp các
vướng mắc nếu có.
- Bước 5: Các nhóm trình bày : Đại diện các nhóm trình bày kết quả làm việc
của nhóm mình trước lớp.
- Bước 6: Tổng hợp và kết luận : GV tổng hợp ý kiến của các nhóm, kết luận
để xác định tính đúng, sai và động viên, khuyến khích HS.
* Một số cách chia nhóm:
7
- Chia ngẫu nhiên : Thường dùng khi không phân biệt giữa các đối tượng
HS, khi mọi HS đều phải cùng hoạt động để cùng giải quyết vấn đề, cùng tìm hiểu
kiến thức mới, cùng rèn luyện kỉ năng, nhiệm vụ được giao.
- Chia thành các nhóm có cùng trình độ : Thường được dùng khi cần có sự
phân hoá về mức độ khó dễ của nội dung bài học, bài tập cho từng đối tượng. Ta
hay chia thành 4 nhóm: Giỏi, khá, trung bình và yếu.
- Chia thành các nhóm gồm đủ trình độ : Cách chia này thường dùng khi nội
dung công việc đòi hỏi HS phải có sự hổ trợ lẫn nhau. Chẳng hạn khi tổ chức thực
hành đo độ dài, khi ôn tập hoặc giải các bài toán khó.
3 – 5/ Dạy học phân hoá theo năng lực của từng học sinh:
Lâu nay chúng ta vẫn thường dạy học lối đồng loạt. Các HS trong lớp dù là
HS giỏi, khá, trung bình hay yếu đều nghe chung một bài giảng; đều làm chung
một số bài tập. Chẳng hạn với một bài tập nào đó:
- Các HS khá, giỏi làm mất 3 phút.
- Các HS trung bình làm mất 5 phút.

qua bài tập “Hãy đo chiều cao cột cờ (của trường em) mà không được trèo lên cột”
(dùng bóng nắng…).
- HS lập bảng thống kê giá cả các loại đậu: Đậu xanh, đậu đen, đậu đỏ, đậu
phộng… Ở chợ trong một ngày nào đó.
- HS đo và tính chu vi sân, vườn trường.
II. Thực trạng vấn đề nghiên cứu

III. Mô tả nội dung
1. Tổ chức vui chơi có nội dung toán học:
Vì đặc điểm hồn nhiên, hiếu động… của trẻ nên một trong những yêu cầu
đáng chú ý của việc đổi mới phương pháp dạy toán là phải làm sao cho HS cảm
9
thấy vui thích khi học toán. Muốn thế ta cần tìm cách đưa nhiều hình thức học tập
vui vào trong các giờ toán. Có các hình thức sau :
a) Trò chơi toán học : Là trò chơi trong đó có chứa một yếu tố toán học nào
đó.
Trò chơi có thể phân loại theo số người tham gia trò chơi: trò chơi tập thể,
trò chơi cá nhân. Trò chơi có thể là trò chơi vận động, có thể là trò chơi trí tuệ,
cũng có thể kết hợp vận động với trí tuệ.
Xét về mục đích phục vụ dạy học nói chung, trò chơi toán học có thể là:
- Trò chơi nhằm dẫn dắt, hình thành tri thức mới.
- Trò chơi nhằm củng cố kiến thức, rèn kỉ năng.
- Trò chơi nhằm ôn tập, rèn tư duy trong giờ ngoại khoá.
Nếu phân loại theo các mạch kiến thức của toán tiểu học, ta có thể nói tới
chẳng hạn:
- Trò chơi về tính toán.
- Trò chơi về vẽ hình, điếm hình, cắt và ghép hình.
- Trò chơi về giải toán.
Căn cứ nội dung kiến thức, trình độ HS và diều kiện vốn có, GV lựa chọn trò
chơi để đưa vào dạy học như một hoạt động dạy học toán. GV phải đặt biệt chú ý

2. Phương pháp dạy bài mới:
a) Giúp HS tự phát hiện và tự giải quyết vấn đề của bài học :
- GV hướng dẫn HS tự phát hiện vấn đề của bài học rồi giúp HS sử dụng
kinh nghiệm của bản thân để tìm mối quan hệ của vấn đề đó với các kiến thức đã
biết, từ đó tự tìm cách giải quyết vấn đề.
- Giúp HS trình bày cách giải quyết vấn đề.
b) Giúp HS tập khái quát hoá cách giải quyết vấn đề để tự chiếm lĩnh kiến
thức mới.
11
Từ lớp 3 có thể yêu cầu HS nêu “Qui tắc khái quát” để vừa chiếm lĩnh kiến
thức mới vừa tập dợt khái quát hoá theo mức độ phù hợp với HS lớp 3.
c) Hướng dẫn HS thiết lập mối quan hệ giữa kiến thức mới và kiến thức có
liên quan đã học.
- Mỗi kiến thức mới đều có một quá trình làm quen để chuẩn bị :
Ví dụ lớp 1,2: HS nhận biết hình vuông, hình chữ nhật bằng mắt, đến lớp 3
HS nhận biết hình vuông, hình chữ nhật bằng khái niệm…
- Khả năng ứng dụng của kiến thức mới được thể hiện bằng thực hành, vận
dụng kiến thức đó để giải quyết vấn đề cụ thể, riêng lẻ. Thông qua các bài tập thực
hành trong tiết học bài mới, HS có điều kiện vận dụng kiến thức mới vào các
trường hợp cụ thể, riêng lẻ. Đây là cơ hội để cũng cố kiến thức mới, rèn luyện kĩ
năng thực hành giải quyết vấn đề liên quan đến kiến thức mới.
- Hai quá trình trên đã thiết lập mối quan hệ giữa kiến thức mới và các kiến
thức có liên quan đã học, tạo ra sự hổ trợ, củng cố lẫn nhau trong quá trình phát
triển nhận thức của HS, giúp HS học liên hệ với thực hành, không chỉ “học để biết”
mà còn “học để làm”, học để giải quyết các vấn đề trong cuộc sống.
d) Giúp HS phát triển trình độ tư duy và khả năng diễn đạt bằng lời, bằng
hình ảnh, bằng kí hiệu…
Tuy nhiên, GV phải căn cứ vào trình độ chung của lớp mà phát triển đúng
mức các năng lực học tập của HS. Hết sức hạn chế những áp đặt hoặc đòi hỏi vượt
quá mức cố gắng của HS.

- Tăng cường cho HS trao đổi ý kiến trong các nhóm nhỏ, cả lớp về các cách
giải. Nên khuyến khích HS bình luận về các cách giải của bạn, rút kinh nghiệm để
hoàn chỉnh cách giải của mình.
- Sự hỗ trợ của HS trong các nhóm giải giúp HS tự tin vào khả năng của bản
thân, tự rút kinh nghiệm về cách giải của mình và tự sửa chữa, điều chỉnh những
thiếu sót của bản thân.
13
d) Khuyến khích HS tự kiểm tra kết quả thực hành, luyện tập:
- Tập cho HS có thói quen tự kểm tra xem có làm nhằm, làm sai….
- Trong một số trường hợp có thể hướng dẫn HS tự đánh giá bài làm của
mình hoặc của bạn bằng điểm rồi báo cáo cho GV.
- Khuyến khích HS tự nêu những hạn chế trong bài làm của mình hoặc của
bạn.
e) Tập cho HS có thói quen tìm nhiều phương án để giải quyết vấn đề, không
thoả mãn với các kết quả đã đạt được:
Khuyến khích HS tìm hiểu nhiều phương án và lựa chọn phương án tốt nhất
để giải toán, để giải quyết một vấn đề trong học tập. Điều quan trọng không phải là
HS làm được nhiều bài tập và GV cung cấp thêm nhiều bài tập (kể cả các bài tập
khó) cho HS mà chính là GV cùng HS khai thác được các tìm năng trong các cách
giải của HS, bằng hình thức khác nhau và cũng cố nhiều lần về kiến thức trọng tâm
của bài.
Hiện nay, trong nhiều tiết học ở TH, HS chưa quen đặt câu hỏi cho GV,
thường chỉ là trả lời câu hỏi cho GV, các GV hãy tìm mọi cách khuyến khích giúp
HS mạnh dạn đặt câu hỏi ở trong lớp (khi cần thiết) .
Để dạy tốt môn toán ở tiểu học, GV không những nắm vững các phương
pháp dạy toán, hiểu rõ phương pháp đặt thù khi dạy bài mới hay bài luyện tập, thực
hành mà GV cần nắm vững một số phương pháp đặt thù khi dạymột số nội dung cụ
thể trong môn toán 3 như: Dạy nội dung số học, dạy học nội dung đại lượng và đo
đại lượng, dạy học các yếu tố hình học và dạy học nội dung giải toán ở lớp 3. Cụ
thể như sau:

Thông qua các hoạt động sinh hoạt hằng ngày của trẻ (thức dậy, tập thể dục,
đi học, về nhà, xem ti vi….) để HS có cảm nhận về thơì gian, về ý niệm nhanh,
chậm, sớm, muộn…
Dạy HS theo hướng tăng cường các hoạt động thực hành, đo lường và ước
lượng. Chẳng hạn:
15
- HS sử dụng thước đo để đo độ dài, ước lượng các số đo độ dài.
- HS thực hành xem đồng hồ, ứng với thời gian trước 12 giờ và sau 12 giờ,
xem đọc lịch ngày, tháng, năm…
- HS được thực hành cân các vật có khối lượng đến Gam.
- HS được rèn các kĩ năng chuyển đổi các đơn vị đo thông thường.
- HS được làm quen với việc mua bán, đổi tiền.
Do vậy GV cần nên tổ chức tốt các giờ thực hành về đo lường tại lớp hoặc
ngoài giờ.
Mỗi HS có riêng một bộ thực hành là tốt nhất, tránh làm hình thức áp đặt.
6. Dạy các yếu tố hình học ở lớp 3:
Dưới đây là một số gợi ý về phương pháp dạy một số ND trong yếu tố hình
học ở toán lớp 3.
- Khi dạy khái niệm, biểu tượng hoặc nhận dạng các hình học mới có thể tiến
hành các hoạt động :
+ Liên hệ các khái niệm, kiến thức học chuyển sang khái niệm, kiến thức
mới, chẳng hạn: Từ nhận dạng hình chử nhật, hình vuông dạng tổng thể (lớp 1,2)
đến lớp 3, hình chữ nhật, hình vuông được nhận dạng với các đặc điểm về yếu tố
cạnh, góc của hình chử nhật đó; từ cách tính chu vi hình tam giác đã học ở lớp 2,
HS biết tính chu vi hình chữ nhật, hình vuông theo qui tắc ở lớp 3….Hoặc khi học
về hình tròn cần liên hệ tới khái niệm trung điểm, đoạn thẳng (tâm của đường tròn
là trung điểm của đường kính), khi dạy về khái niệm diện tích và đo diện tích có
thể liên hệ tới việc đếm số ô vuông trong các hình đã được làm quen trước đó.
+ Dùng đồ dùng trực quan hoặc liên hệ các đồ vật trong thực tế có dạng hình
học pù hợp để HS có biểu tượng hình học và nhận biết được hình đó, chẳng hạn :

17
IV. Kết quả nghiên cứu
Đầu năm, đa số HS nắm vững kiến thức đã học ở lớp 2, đã tạo điều kiện
thuận lợi cho GV lớp 3 tiếp tục thực hiện dạy toán theo phương pháp mới.
Qua kiểm tra chất lượng đầu năm theo thống kê của tổ có kết quả như sau:
Giỏi : %.
Khá : %.
TB : %.
Yếu : %.
Qua một một thời gian dạy thay sách, vận dụng phương pháp dạy học mới,
đã góp phần mang lại kết quả khả quan:
+ HS nắm bắt khá vững các kiến thức đã học.
+ HS mạnh dạn, tự tin, tìm ra kiến thức, biết nhận xét, đánh giá kết quả học
tập của bạn, của mình.
+ Mỗi thành viên đều có kế hoạch phụ đạo hàng tuần để giúp đỡ HS yếu
kém, từng bước giúp các em theo kịp các bạn.
+ Mỗi lớp đều thành lập được đội HS giỏi toán, có kế hoạch, nội dung bồi
dưỡng cụ thể, trường đã tổ chức thi HS giỏi, tuy kết quả môn toán chưa cao nhưng
qua đó cũng giúp cho GV rút ra được phương pháp bồi dưỡng HS trong thời gian
tới.
+ Kết quả môn toán tổ khối 3 sau một năm giảng dạy môn toán theo phương
pháp mới như sau:
Giỏi : %.
Khá : %.
TB : %.
Yếu : %.
PHẦN 3 – KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
I. Kết luận
18
Trên đây là phần lý thuyết dạy học toán 3 theo phương pháp mới. Để giúp

- Hiện nay, nhà trường đã có một số sách tham khảo tuy nhiên có vẻ như
chưa đầy đủ. Vì vậy nhà trường cần quan tâm hơn nữa về việc trang bị thêm sách
tham khảo môn Toán để học sinh được tìm tòi, học tập khi giải toán để các em có
thể tránh được những sai lầm trong khi làm bài tập và nâng cao hứng thú, kết quả
học tập môn toán nói riêng, nâng cao kết quả học tập của học sinh nói chung.
3. Với PHHS
- Quan tâm việc tự học, tự làm bài tập ở nhà của con cái. Thường xuyên
kiểm tra sách, vở và việc soạn bài trước khi đến trường của các con
Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm “Dạy tốt môn toán 3 theo phương pháp
mới”. Rất mong được sự đóng góp nhiệt tình của quý thầy cô để bản thân em và tổ
khối 3 từng bước khắc phục khuyết điểm, nâng cao chất lượng giảng dạy môn toán
3 trong các năm học tới.
…………., ngày … tháng … năm 20…
Người viết

20