THIẾT KẾ BÀI HỌC TẬP ĐỌC LỚP 2 THEO HƯỚNG ĐỔI MỚI
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
MỞ ĐẦU
1- Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã thấy, thay sách mới cho bậc học phổ thông là một ván đề
nóng hổi đang được cả nước quan tâm.
Tự hào là người giáo viên tiểu học, người trực tiếp đưa chương trình sách
mới tiểu học vào thực tiễn, đem những đổi mới, hiện đại đến với học sinh tiểu học
nhằm đưa chất lượng giáo dục tiểu học lên một tầm cao mới. Chúng tôi, những
người đang giảng dạy chương trình sách mới thấy rõ những ưu điểm nổi trội của
sách mới và cũng thấy được những đòi hỏi cao đối với người dạy về việc phát huy
triệt để ưu thế cuả sách mới, phát triển khả năng của học sinh ở mức độ cao nhất.
Bởi vậy, để tránh những lúng túng vf khó khăn trong dạy học, bởi sự mới lạ
của sách mới; giúp người dạy, người học tiếp cận và nhanh chong quen thuộc với
toàn bộ chương trình tiểu học mới, dạy và học sáng tạo nhằm nâng cao chất lượng
giáo dục tiểu học, tôi đã lựa chọn nghiên cứu môn tập đọc - môn học tạo đà cho
mọi môn học ở bậc tiểu học, với đề tài" Thiết kế bài học Tập đọc lớp 2 theo hướng
đổi mới phương pháp dạy học"
2- Lịch sử vấn đề:
Đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học là vấn đề đã được Đảng, Nhà nước
ta và Bộ giáo dục đào tạo đặt ta từ những năm 90. Đã không ít những đề tài nghiên
cứu khoa học lớn nhỏ của các nhà khoa học, nhà giáo,… và rất nhiều các cuốn
sách, tài liệu trình bày về đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học như: " Đổi mới
nội dung và phương pháp giáo dục ở tiểu học" - Nguyễn kế Hào, Nguyễn Hữu
Dũng - NXBGD 1998, " Dạy văn cho học sinh tiểu học" - Hoàng Hoà Bình -
NXBGD 1999,…. Đặc biệt đáng quan tâm là nội dung đổi mới phương pháp dạy
học được cụ thểt hoá trong các tài liệu tập huấn thay sách cho giáo viên tiểu học từ
năm 2001 đến nay và sách Giáo viên của tất cả các lớp, các môn học ở tiểu học.
Song đó chỉ là những vấn đề lý luận về đổi mới phương pháp trong dạy học nói
1
chungcòn việc vậndụng trong thực tế một cách cụ thể như thế nào lại phụ thuộc

sinh đang được hình thành, tiềm tàng khả năng phát triển và đang được phát triển.
Học sinh tiểu học hông nhiên, ngây thơ, trong sán, hiếu động,tò mò, thích
hoạt độn, khám phá, thường độc lập, tự làm việc theo hứng thú của mình.
Thầy cô là hình tượng mẫu mực nhất, đưcợ trẻ tôn sùng nhất, mọi điều trẻ
đều nhất nhát nghe theo ; sự phát triển nhân cách hoc sinh tiểu học phụ thuộc phần
lớn vào qúa trình dạy học và giáo dục của thầy cô trong nhà trường tiểu học.
Dạy Tập đọc cho học sinh tiểu học, đặc biệt ở các lớp đầu cấp là bước đầu
đem đến sự vận động khoa học cho bộ não và các cơ quan phát âm, ngôn ngữ,
đem đến những tinh hoa văn hóa, cảm thụ văn học,rèn luyện tình cảm đạo đức, ý
chí, ý thức, hành động đúng cho trẻ, định hướng con đường phát triển, hình thành
nhân cách trẻ ; phát triển khả năng học tập các môn học khác, là điều kiện phát
triển toàn diện học sinh tiểu học.
Nhân cách học sinh tiểu học phát triển đúng đắn hay lệch lạc và phụ thuộc
quá trình giáo dục cuả người thầy tiểu học mà trong đó phương tiện là nghe, đọc ,
nói , viết, có được nhờ học tap đọc. Dạy học tập đọc đòi hỏi người thầy phải có
phương pháp dạy học phù hợp với đặc điểm sinh lý học sinh tiểu học, phù hợp sự
phát triển tiến bộ của khoa họ, xã hội, đáp ứng nhu cầu ham hiểu biết của học sinh
tiểu học và tăng cường giá trị giáo dục đạo đức, nhân cách trẻ.
1.2- Cơ sở ngôn ngữ và văn học của việc dạy Tập đọc:
Ngôn ngữ học đã chỉ rõ những nội dung cụ thể về các vấn đề của ngôn ngữ
như: Chữ viết, chính âm, chính tả, nghĩa của từ - câu - đoạn - văn bản, ngữ điệu,
nhịp điệu, tình cảm ngôn ngữ. Đó chính là những vấn đề gắn bó vưới việc dạy và
học Tập đọc của thầy trò trường tiểu học.
Văn học là nghệ thuật, là tinh hoa của ngôn ngữ, là tình cảm đạo đức, lý
tưởn, tình yêu. Nó có được nhờ cảm xúc của tâm hồn, nó làm cho tam hồn con
người thêm phong phú, sâu sắc.
3
Dạy Tập đọc cho học sinh tiểu học là dạy học sinh biết đọc đúng: Tiếng, từ,
câu, chữ, hiểu nội dung rồi đọc đúng ngữ điệu, nhịp điệu, diễn cảm, cảm nhận
được ý nghĩa tình cảm, có cảm xúc, biết tư duy, tưởng tượng, hình thành ý thức tốt

như biết tư duy có hình ảnh… Dạy học không chỉ giáo dục tư tưởng dạo đứec mà
còn giáo dục tính cách, thị hiếu thẩm mĩ cho học sinh. Dạy Tập đọc có ý nghĩa to
lớn vì nó thực hiện cả 3 nhiệm vụ : giáo dục, giáo dưỡng và phát triển.
Như vậy, ta thấy phương pháp dạy Tập đọc nói chung và Tập đọc lớp 2 nói
riêng phoả dựa trên cơ sở thực hiện các nhiệm vụ của môn tập đọc trong nhà
trường tiểu học: Giáo dưỡng - giáo dục và phát triển.
2 - Cơ sở thực tiễn:
2.1 - Khảo sát tài liệu dạy - học môn tập đọc lớp2:
2.1.1- Tài liệu học tập của học sinh:
Tài liệu học tập của học sinh đối với môn học Tiếng Việt lớp 2 gồm SGK và
vở bài tập, song do vở bài tập Tiếng Việt kông biên soạn bài tập cho phân môn
Tập đọc nên ta chỉ xem xét Tập đọc trên SGK Tiếng Việt lớp 2.
Với tổng số 93 văn bản tập đọc được dạy - học trong 124 tiết/ 31 tuần thực
học ( khôngkể 4 tuần ôn tập ) phân môn Tập đọc lớp 2 được chia ra các mảng với
15 chủ điểm cụ thể.
- Tiếng Việt lớp 2 - tập 1 với các bài tập đọc tập trung vào các mảng: Học
sinh - nhà trường - gia đình, với 8 chủ điểm : Em là học sinh, Bạn bè, Trường
học, Thầy cô, ông bà, cha mẹ, anh em , bạn trong nhà.
- Tiếng việt lớp 2 - tập 2 với các bài tập đọc tập trung vào các mảng: Thiên
nhiên- Đất nước , với 7 chủ điểm: Bốn mùa, Chim chóc, Muông thú, Sông biển,
Cây cối, Bác Hồ, Nhân dân.
( Mỗi chủ điểm được học trong 2 tuần được gọi là một đơn vị học)
* Sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 2 có nhiều ưu điểm:
- Trình bày khoa học: kênh chữ rõ ràng, ngắn gọn ; kênh hình chiếm khối
lượng lớn, rõ nét, hình ảh phong phú, màu sắc đẹp, hấp dẫn.
- Nội dung các bài đọc mang tính thiết thực, gần gũi, tính hướng dẫn giao tiếp
rõ rệt, chứa đựng tình cảm cảm động hay vui nhộn, cuốn hút.
5
- Hình thức diễn đạt trong sáng, ý nghĩa tư tưởng sâu sắc. Học sinh dễ hiểu,
dễ cảm nhận và xúcđộng. ý nghĩa giáo dục dễ dàng đi sâu vào tâm hồn trẻ thơ một

Khảo sát chất lượng học sinh lớp 2 tháng 12/2005
Lớp TSHS
Đọc đúng Hiểu văn bản Cảm thụ
Hành động
thẩm mĩ
SL % SL % SL % SL %
2A 25 22 88 21 84 14 56 12 48
2B 25 23 92 21 84 13 52 11 44
3 - Các biện pháp dạy học theo định hướng đổi mới phương pháp dạy
học:
Đổi mới phương pháp dạy học khôngđược hiểu là máy móc là dạy học bó
buộc: phải có phiếu bài tập, phải hoạt độngnhóm, phải chơi trò chơi,… không phải
là tìm ra phương pháp dạy học mới. Đổi mới phương pháp dạy học là phát huy
những ưu điểm tích cực của các phương pháp dạy học truyền thống kết hợp với
các hình thức tổ chức cho học sinh học tập một cách tự lực, tích cực nhất.
Chúng ta đều beíet trong điều kiện cụ thể của mỗ đại phương, mỗi nhà
trường, mỗi lớp học đều mang những đặc thù riêng đòi hỏi người dạy học jphaỏi
vận dụng cái đổimới vào điềukiện cụ thể cho hiệu quả. Đó mới thực sự là dạy học
đổi mới. Đổi mới phương pháp dạy học không chỉ dừng ở vận dụng nó đòi người
giáo viên phảo năng động sáng tạo để có những thay đổi, để có những giờ học mới
lạ hấp dẫn, hiệu quả.
Để thiết kế bài tập đọc lớp 2 theo hướng đổi mới phương pháp dạy học chúng
ta phải tìm được các biện pháp dạy học theo định hướng đổi mới, phải tìm được
các hình thức dạy học đổi mới cụ thể để đưa vào kế hoạch bài học khi thiết kế.
3.1. Tăng cường đổi mới trong việc rèn luyện và phát triển kỹ năng cho
học sinh.
3.1.1. Đọc mẫu bằng tâm hồn văn học và âm nhạc
Đọc mẫu đòi hỏi giáo viên phải đọc đúng, rõ ràng, ngữ điệu phù hợp. Đó là
việc thể hiện giọng đọc, ngắt giọng diễn cảm, thể hiện tốc độ, cường độ, cao độ
của âm thanh.

luân phiên đọc), cả lớp theo dõi nhân xét bạn đọc về phát âm, giọng đọc, ngữ điệu,
8
…Giáo viên tổ chức cho các em luyện đọc kỹ câu dài, câu "chốt" của bài văn để
ngắt nghỉ đúng ý nghĩa của câu, đồng thời là cơ sở cho việc hiểu, cảm htu văn bản.
Ngoài ra, có thể chọn một đoạn chính( có ý nghĩa khái quát hoặc khó đọc) để
luyện kỹ hơn, nhiều hơn.
Ví dụ: bài "Sự tích cây vú sữa"
Cần chú ý ngắt nghỉ đúng khi đọc câu văn: Cởu đi la cà khắp nơi/ chẳng nghĩ
đến mẹ ở nhà / mỏi mắt mong chờ"; "Lá một mắt xanh bóng/ mặt kia đỏ hoe/ như
mắt mẹ khóc / chờ con." đay cũng là các câu văn " chốt"của bài, nói lên tình cảm
yêu tương của ngưởi mẹ.
Trong khi đọc ddoaj, học sinh kết hợp tìm hiểu nghĩa từ với cá cách như sau:
- Dùng tranh ảnh vật thật
Nêu ví dụ, tình huống, câu chuyện nói lên ý nghĩa của từ.
-Đặt câu có từ đó đẻ giải thích.
- Tìm từ cùng nghĩa để thay thế, từ trái nghĩa để phủ định.
- Dùng cử chỉ, động tác, cách biểu hiện để mưu tả.
-Định nghĩa từ.
Bước 3: Đọc từng đoạn theo nhóm ( Đọc luân phiên các bạn trong nhóm,
do học sinh tự điều khiển)
Mục đích: Học sinh được luyện đọc tự giác, tích cực,tự nhiên, chủ động, có
thể học tập lẫn nhau.
* Lưu ý với các nóm học sinh:
- Điều khiển đểt tất cả các bạn trong nhóm được đọc lần lượt
- Cường độ đọc vừa đủ nghe trong nhóm không ảnh hưởng đến nhóm khác
- Chú ý nghe bạn đọc, phát hiện lỗi để sửa.
- Bạn đọc yếu được luyện đọc nhiều hơn, được các bạn giúp đỡ nhiều hơn
Trong hoạtđộng đọc nhóm, giáo viên phải thường xuyên quan tâm , giúp đỡ,
hỗ trợ để các nhóm hoạt động có hiệu quả. Vài lần đầu giáo viên chọn cử nhóm
trưởng sau cho học sinh tự cử và luân phiên nhau làm nhóm trưởng để tát csr các

Bước 2 : Đàm thoại trước lớp ( tìm hiểu bài )
10
- Vơi hệ thống câu hỏi trong sách giáo khoa, giáo viên có thể bổ sung thêm
các câu hỏi gợi mở, dẫn dắt hợc tách nhỏ câu hỏi cho phù hợp với đối tượng học
sinh . Một nội dung rất quan trọn là liên hệ, vận dụng thực tĩên và hình thành ý
thức, thái độ ứng xử đúgn mực trong cuộ sống hàng ngày. Đó không chỉ là việc
làm giáo dục tình cảm, cảm xúc thẩm mĩ văn học cho học sinh mà còn là giáo dục
đạo đức, giáo dục vệ sinh môi trường, giáo dục nhân văn … cho các em .
Ví dụ:
Sau khi trả lời các câu hỏi tìm hiểu bài: " Mẩu giấy vụn" giáo viên đưa thêm
tình huống cụ thể như: Nhận xét về công tác vệ sinh của lớp tavà nêu trách nhiệm
của mình trong công tác này.
Như vậy học sinh mới có ý thức quan sát nhận xét và làm tốt hơn công tác vệ
sinh trường lớp.
Với bài " Tự thuật" có thể thêm các yêu cầu: về nhà em hãy viét tự thuật về
mình ( học sinh được làm quen với viết văn bản, chính là giao tiếp bằng văn bản)
* Chú ý: Trong qúa trình hướng dẫn học sinh tìm hiểu bài, giao viên cần khai
thức tốt những từ " nút", câu " chìa khóa" chứa đựng nội dung ý nghĩa của bài.
Những từ, câu đó thường không được sách hướng dẫn đề cạp mà phải do giáo viên
tự tìm ra qua quá trình thâm nhập, cảm nhận bài đọc. Giáo viên càn tạo ra các tình
huống hoặc dùng câu hỏi mở để học sinh liên tưởng, tưởng tượng để hiểu được ý
nghĩa của nó trong văn cảnh và " cảm" được cái nhân văn sâu sắc, lớn lao.
Ví dụ: Trong bài " Mẹ " có câu:
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời
- Học sinh giải nghĩa từ " giấc tròn" : giấc ngủ ngon làh đầy đặn
- Giáo viên gợi thêm: Nhờ đâu con nghủ ngon lành trong thời tiết nóng nực?
( Nhờ mẹ thực , mẹ quạt , mẹ ru ) . Em hãy tả về hình ảnh người mẹ trong
khung cảnh ấy? Như vậy học sinh có cảm xúc, xúc động và cảm nhận được tình
yêu thương sự hi sinh của mẹ dàng cho mình.

* Tìm hiểu bài:" Quả tim khỉ"
Câu hỏi 5: Hãy tìm những từ nói lên tính nết của hai con vật. Giáo viên tổ
chức cho học sinh chơi trò chơi thi tìm từ : hai nhóm thi, một nhóm tìm từ chỉ tính
12
nết của khỉ, một nhóm tìm từ chỉ tính nết của cá sấu. Sau đó hai nhóm viết kết quả
lên bảng để thi xem nhóm nào tìm được nhiều hơn và đúng hơn.
* Củng cố bài" Tìm ngọc"
Làm động tác mô tả một hành động, việc làm của một con vật ( chó, mèo,
quạ) mà em thích và giải thích. Từ đó rút ra nhận xét về nhân vật.
Như vậy, ta thấy ở bất cứ phần nào, giáo viên cũng có thể tổ chức trò chơi học
tập cho học sinh để các em hào hứng hơn, cố gắng hơn. Giáo viên có thể lựa chọn
một trong các hình thức tổ chức như:
- Sắm vai nhân vật
- Thi tìm nhanh, phân loại, xác định đúng, tìm tiếng từ, nối từ ngữ, thi thuộc
nhanh.
- Xem tranh: quan sát, phân tích, nhận xét, phát hiện kiến thức mới…
- Thao tác trên đồ vật,làm động tác thể hiện, biểu diễn…
- Rút thăm phiếu học tập với các nội dung khái quát bài, củng cố, xử lý tình
huống,liên hệ thực tế, bài tập trắc nghiệm nhanh…
Trò chơi học tập phải nhịp nhàng, ăn khớp với nội dung hoạt động học tập
của học sinh và tránh lạm dụng tràn lan.
4 - Giới thiệu một số hình thức đổi mới trong dạy Tập đọc lớp 2:
Đổi mới phương pháp dạy học,hình thức dạy học phải đảm bảo các nguyên
tắc sau:
- Đúng nội dung tư tưởng, mục tiêu bài học
- Hướng vào hoạt động giao tiếp tích cực của học sinh
- Đảm bảo tính khoa học và vừa sức, tính phổ biến và cá thể hoá
- Sử dụng triệt để ưu thế của SGK
4.1- Phần kiểm tra bài cũ:
- Đọc một đoạn văn ( tự chọn hoặc theo chỉ định của giáo viên) và liên hệ bản

- Kiểm tra và èn đọc nhiều cho đối tượng học sinh trung bình, yếu( đánh gía
nhìn vào sự tiến bộ của từng cá nhân)
- Quan tâm đầu tư hướng dẫn nâng cao cho học sinh có khả năng phát triển
- Luyện đọc thuộc lòng từng đoạn rồi chép lại cho thuộc cả bài
4.4 - Phần củng cố:
14
Học sinh thực hiện
- Nêu khái quát nội dung ý nghĩa
- Nói một câu về chủ đề, nội dung bài học theo suy nghĩ của em
- Nêu điều em học tập được sau bài học
- Nhận xét, đánh giá về nhân vật trong bài
- Liên hệ bản thân, vận dụng thực tế
- Làm bài tập trắc nghiệm
- Làm một việc, một hành động tốt theo nội dung giáo dục của bài học
- Dự đoán tình huống câu chuyện, diễn biến tình cảm nhân vật sẽ phát triển.
5- Thiết kế bài Tập đọc theo hướng đổi mới phương pháp dạy học và thể
nghiệm dạy học:
5.1- Thiết kế bài học Tập đọc lớp 2 theo định hướng đổi mới phương
pháp dạyhọc:
Tập đọc: GỌI BẠN
A- Mục tiêu:
- Kỹ năng : Đọc trơn toàn bài, đọc đúng các từ khó ( thuở nào, sâu thẳm, hạn
hán, khắp nẻo, gọi hoài ), biết ngắt nhịp hợp lý ở các câu thơ, nghỉ hớiau mỗi khổ
thơ, biết đọc toàn bài với giọng tình cảm, nhấn giọng ở các từ ngữ gợi cảm và lời
gọi tha thiết của Dê Trắng( hạn hán, lang thang, khắp nẻo, Bê! bê!)
- Kiến thức: hiểu các từ " sâu thẳm, hạn hán, lang thang, khắp nẻo" thấy đưcợ
tình bạn cảm động, thân thương của Bê Vàng và Dê Trắng
- Thái độ: Có tình cảm yêu quý bạn bè, biết giúp đỡ bạn
B- Đồ dùng dạy học:
- Cảnh hạn hán

* Các biện pháp cụ thể được sáng tạo dựa vào cáchoạtđọgn dạyhọc, bao gồm:
- Tăng cường đổi mới trong việc rèn luyện và phát triển kỹ năng đọc cho học sinh
- Tạo tình huống mở để học sinh tìm hiểu bài đọc
- Phát triển khả năng đọc diễn cảm của học sinh trong khâu luyện đọc lại
- Xây dựng không khí học tập hào hứng, tích cực cho học sinh thông qua tổ chức
trò chơi học tập
* Các hình thức mới được nêu theo các phần, bước lên lớp trong mỗi giờ học:
16
- Kiểm tra bài cũ
- Giới thiệu bài mới
- Bài mới
- Củng cố
* Với cách thiết kế bài học mới như đã nêu trong đề tạ, giờ dạy Tập đọc lớp 2
có hai ý nghĩa:
- Gây hứng thú, kích thích trí tò mò, tạo không khí hào hứng dôi nổi, say mê học
tập; học sinh hoạt động tự giác, tích cực sáng tạo, hiệu quả,nâng cao chát lượng
học tập
- Rèn luyện kỹ năng sử dụng Tiếng Việt cho học sinh, bồi dưỡng tnfh cảm, thái độ
hành động ứng xử đúng đắn trogn cuộc sống, phts triển tối đa khả năng học tập
của các em, phát hiện , khơi nguồn học sinh giỏi môn Văn - Tiếng Việt
Thiết kế Kế hoạch bài học mới theo hướng đổi mới phương pháp dạy học là
mang đến những điều mới, phù hợp với thực tế khả năng học tập năng động của
học sinh thời đại mới. Tôi mong muốn được sự ủng hộ, giúp đỡ của các bạn đồng
nghiệp.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1- Lê A, Thành Tị Yên Mĩ, Lê Phương Nga, Nguyễn Trí: Phương pháp dạy
học Tiếng Việt - NXBGD 1994
2 - Hoàng Hoà Bình - Dạy Văn cho học sinh tiểu học - NXB GD 1997
3 - Nguyễn Huy Bình - Dạy văn dạy cái hay, cái đẹp - NXB GD 1983
4 - Nguyễn Kế Hào, Nguyễn Hữu Dũng - Đổi mới nội dung và phương pháp