SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“THIẾT KẾ BÀI HỌC TẬP ĐỌC LỚP 2 THEO HƯỚNG ĐỔI MỚI
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC”
1
MỞ ĐẦU
1- Lý do chọn đề tài:
Như chúng ta đã thấy, thay sách mới cho bậc học phổ thông là một ván đề
nóng hổi đang được cả nước quan tâm.
Tự hào là người giáo viên tiểu học, người trực tiếp đưa chương trình sách
mới tiểu học vào thực tiễn, đem những đổi mới, hiện đại đến với học sinh
tiểu học nhằm đưa chất lượng giáo dục tiểu học lên một tầm cao mới. Chúng
tôi, những người đang giảng dạy chương trình sách mới thấy rõ những ưu
điểm nổi trội của sách mới và cũng thấy được những đòi hỏi cao đối với
người dạy về việc phát huy triệt để ưu thế cuả sách mới, phát triển khả năng
của học sinh ở mức độ cao nhất.
Bởi vậy, để tránh những lúng túng vf khó khăn trong dạy học, bởi sự mới lạ
của sách mới; giúp người dạy, người học tiếp cận và nhanh chong quen
thuộc với toàn bộ chương trình tiểu học mới, dạy và học sáng tạo nhằm
nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học, tôi đã lựa chọn nghiên cứu môn tập
đọc - môn học tạo đà cho mọi môn học ở bậc tiểu học, với đề tài" Thiết kế
bài học Tập đọc lớp 2 theo hướng đổi mới phương pháp dạy học"
2- Lịch sử vấn đề:
Đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học là vấn đề đã được Đảng, Nhà nước
ta và Bộ giáo dục đào tạo đặt ta từ những năm 90. Đã không ít những đề tài
nghiên cứu khoa học lớn nhỏ của các nhà khoa học, nhà giáo,… và rất nhiều
các cuốn sách, tài liệu trình bày về đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học
như: " Đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục ở tiểu học" - Nguyễn kế
Hào, Nguyễn Hữu Dũng - NXBGD 1998, " Dạy văn cho học sinh tiểu học" -
Hoàng Hoà Bình - NXBGD 1999,…. Đặc biệt đáng quan tâm là nội dung
2

1.1- Cơ sở tâm sinh lý, đặc điểm tâm lý học dinh tiểu học:
Học sinh tiểu hcọ - con người với cấu tạo đầy đủ các bộ phận của cơ thể
đang phát triển. Trong đó, các cơ quan đang phát âm , ngôn ngữ phát triển
mạnh , phù hợp với sự tiếp nhận và thực hiện dễ dàng hoạt động mới theo
chức năng của chúng.Chức năng phát âm - tập đọc.
Khả năng nhận thức, tư duy,tưởng tượng,tình cảm, trí nhớ và nhân cách học
sinh đang được hình thành, tiềm tàng khả năng phát triển và đang được phát
triển.
Học sinh tiểu học hông nhiên, ngây thơ, trong sán, hiếu động,tò mò, thích
hoạt độn, khám phá, thường độc lập, tự làm việc theo hứng thú của mình.
Thầy cô là hình tượng mẫu mực nhất, đưcợ trẻ tôn sùng nhất, mọi điều trẻ
đều nhất nhát nghe theo ; sự phát triển nhân cách hoc sinh tiểu học phụ
thuộc phần lớn vào qúa trình dạy học và giáo dục của thầy cô trong nhà
trường tiểu học.
Dạy Tập đọc cho học sinh tiểu học, đặc biệt ở các lớp đầu cấp là bước đầu
đem đến sự vận động khoa học cho bộ não và các cơ quan phát âm, ngôn
ngữ, đem đến những tinh hoa văn hóa, cảm thụ văn học,rèn luyện tình cảm
đạo đức, ý chí, ý thức, hành động đúng cho trẻ, định hướng con đường phát
triển, hình thành nhân cách trẻ ; phát triển khả năng học tập các môn học
khác, là điều kiện phát triển toàn diện học sinh tiểu học.
5
Nhân cách học sinh tiểu học phát triển đúng đắn hay lệch lạc và phụ thuộc
quá trình giáo dục cuả người thầy tiểu học mà trong đó phương tiện là nghe,
đọc , nói , viết, có được nhờ học tap đọc. Dạy học tập đọc đòi hỏi người thầy
phải có phương pháp dạy học phù hợp với đặc điểm sinh lý học sinh tiểu
học, phù hợp sự phát triển tiến bộ của khoa họ, xã hội, đáp ứng nhu cầu ham
hiểu biết của học sinh tiểu học và tăng cường giá trị giáo dục đạo đức, nhân
cách trẻ.
1.2- Cơ sở ngôn ngữ và văn học của việc dạy Tập đọc:
Ngôn ngữ học đã chỉ rõ những nội dung cụ thể về các vấn đề của ngôn ngữ

chúng trong việc biểu đạt nội dung. Như vậy, biết đọc đồng nghĩa với việc
có kỹ năng làm việc với văn bản.
Nhiệm vụ thứ hai của dạy học là giáo dục lòng ham đọc sách, hình thành
phương pháp và thói quen làm việc với sách cho học sinh. Dạy Tập dọc
phải làm cho học sinh thích đọc và thấy được rằng khả năng đọc có ích lợi
cho các em trong cả cuộc đời. Đọc là một trong những con đường đặc biệt
để tạo cho mình một cuộc sống đầy đủ và phát triển.
Nhiệm vụ thứ ba của Tập đọc là làm giàu kiến thức về ngôn ngữ, đời sống
và kiến thức văn học cho học sinh. Đọc giúp học sinh hiểu biết hơn, bồi
dưỡng ở các em lòng yêu cái thiện và cái đẹp, dạy các em biết suy nghĩ một
cách logic cũng như biết tư duy có hình ảnh… Dạy học không chỉ giáo dục
tư tưởng dạo đứec mà còn giáo dục tính cách, thị hiếu thẩm mĩ cho học sinh.
7
Dạy Tập đọc có ý nghĩa to lớn vì nó thực hiện cả 3 nhiệm vụ : giáo dục, giáo
dưỡng và phát triển.
Như vậy, ta thấy phương pháp dạy Tập đọc nói chung và Tập đọc lớp 2 nói
riêng phoả dựa trên cơ sở thực hiện các nhiệm vụ của môn tập đọc trong nhà
trường tiểu học: Giáo dưỡng - giáo dục và phát triển.
2 - Cơ sở thực tiễn:
2.1 - Khảo sát tài liệu dạy - học môn tập đọc lớp2:
2.1.1- Tài liệu học tập của học sinh:
Tài liệu học tập của học sinh đối với môn học Tiếng Việt lớp 2 gồm SGK và
vở bài tập, song do vở bài tập Tiếng Việt kông biên soạn bài tập cho phân
môn Tập đọc nên ta chỉ xem xét Tập đọc trên SGK Tiếng Việt lớp 2.
Với tổng số 93 văn bản tập đọc được dạy - học trong 124 tiết/ 31 tuần thực
học ( khôngkể 4 tuần ôn tập ) phân môn Tập đọc lớp 2 được chia ra các
mảng với 15 chủ điểm cụ thể.
- Tiếng Việt lớp 2 - tập 1 với các bài tập đọc tập trung vào các mảng: Học
sinh - nhà trường - gia đình, với 8 chủ điểm : Em là học sinh, Bạn bè,
Trường học, Thầy cô, ông bà, cha mẹ, anh em , bạn trong nhà.

- Luyện đọc lại và học thuộc lòng( nếu có)
9
- Củng cố, dặn dò.
2.2 - Thực trạng dạy học môn Tập đọc lớp 2:
Hầu hết các giáo viên đều dạy học phụ thuộc vào sách giáo viên, khô gmạnh
dạn thauy đổi , điều chỉnh, nghiên cứu, tìm tòi, đổi mới sáng tạo bởi sợ sai,
sợ lệch hướng,… Vì thế, các giáo viên cho rằng:" Dạy theo sách hướng dẫn
là tốt nhất". Cứ theo cách đó thì các giờ tập đọc đều được dạy theo một
khuôn mẫu, rập khuôn máy móc, cứng nhắc. Nó có ưu điểm là thực hiện
đúng phương pháp song lại có nhiều nhược điểm là xa rời thực tế, tách rời
học sinh , giờ học khô khan, rời rạc. Bởi vậy, thực tế chất lượng học sinh
chưa cao, khả năng đọc , hiểu, cảm thụ hình thành ý thức và hành động ở
học sinh chưa đáp ứng thoả đáng nhu cầu phát triển của cá nhân và yêu cầu
của nhà trường và gia đình.
Khảo sát chất lượng học sinh lớp 2 tháng 12/2005
Lớp TSHS
Đọc đúng
Hiểu văn
bản
Cảm thụ
Hành động
thẩm mĩ
SL % SL % SL % SL %
2A 25 22 88 21 84 14 56 12 48
2B 25 23 92 21 84 13 52 11 44
3 - Các biện pháp dạy học theo định hướng đổi mới phương pháp dạy
học:
Đổi mới phương pháp dạy học khôngđược hiểu là máy móc là dạy học bó
buộc: phải có phiếu bài tập, phải hoạt độngnhóm, phải chơi trò chơi,…
không phải là tìm ra phương pháp dạy học mới. Đổi mới phương pháp dạy

thể hoá. Đặc biệt, cần sử dụng triệt để ưu thế sách giáo khoa với mục tiêu
dạy hoạt động giao tiếp cho học sinh. Dùng sách giáo khoa để đọc, quan sát
tranh, phân tích tìm tòi nội dung ý nghĩa….
Bước 1 : đọc từng câu
Học sinh đọc nối tiếp từng câu, cô giáo và học sinh cả lớp theo dõi và phát
hiện nhữnh từ học sinh đọc sai( khó đọc) để luyện phát âm. Yêu cầu học
sinh độc lại cả câu chứa từ đó để học sinh xác định đúng cách đọc trong văn
cảnh.
Chẳng hạn bài "danh sách học sinh tổ 1" lớp 2, phần ngày sinh"5-3-1996".
Học sinh đọc năm 1996 "năm một chín chín sáu " là chưa chính xác, nếu học
sinh không phát hiện thì giáo viên cần nhắc nhở và đươa ra để các em luyện
đọc cho đúng " năm một nghìn chín trăm chín mươi sáu", sau đó cho học
sinh đọc lại cả dòng tên học sinh có năm sinh đó.
Chú ý khi gặp lời thoại, nếu một nhân vật nói nhiều hơn một câu thì nhắc
học sinh đọc liền cho hết lời nhân vật, tránh ngắt một lời nói ra làm 2,3 câu
để 2,3 học sinh đọc.
Ví dụ bài "có công mài sắt , có ngày nên kim" - lời bà cụ giảng giải cho cậu
bé: " Mỗi ngày mài thỏi sắt nhỏ đi một tý, sẽ có ngày nó thành kim. Giống
như cháu đi học, mỗi ngày cháu học một ít, sẽ có ngày cháu thành tài."
Bước 2: Đọc từng đoạn trước lớp
12
Từng học sinh đọc từng đoạn nối tiếp nhau đến hết bài học ( với những văn
bản không chia đoạn, giáo viên có thể tự ngắt ở những điểm phù hợp để học
sinh luân phiên đọc), cả lớp theo dõi nhân xét bạn đọc về phát âm, giọng
đọc, ngữ điệu,…Giáo viên tổ chức cho các em luyện đọc kỹ câu dài, câu
"chốt" của bài văn để ngắt nghỉ đúng ý nghĩa của câu, đồng thời là cơ sở cho
việc hiểu, cảm htu văn bản. Ngoài ra, có thể chọn một đoạn chính( có ý
nghĩa khái quát hoặc khó đọc) để luyện kỹ hơn, nhiều hơn.
Ví dụ: bài "Sự tích cây vú sữa"
Cần chú ý ngắt nghỉ đúng khi đọc câu văn: Cởu đi la cà khắp nơi/ chẳng

- Thi đại diện : mỗi nhóm cử một đại diện trình bày bài học( có thể là đọc
thuộc lòng phối hợp cử chỉ , động tác )
- Thi tập thể: đọc đồng thanh,đọc tiếp sức , đọc theo cặp, đọc theo vai
* Lưu ý việc đánh giá kết quả cần đảm bảo tính động vien, khích kệ coi
trọng sự tiến bộ của học sinh. Cuối cùng có bình chọn vị trí xuất sắc nhất để
đọc mẫu cho cả lớp học tập.
Bước 5 :Đọc đồng thanh
Đây là bước củng cố, đọc chung thống nhất trong cả lớp về phát âm, tốc độ
nhịp điệu, giọng điệu đểt những em đọc chưa chuẩn sẽ tự điều chỉnh cho
đúng và hay. Giáo viên hướng dẫn cácd em đọc vừa phải, đủ nghe trnhs đọc
14
to quá gây ầm ĩ. Đọc đồng thanh chỉ nên áp dụng vơi các văn bản đọc có nội
dung miêu tả, truyện vui ,thơ, không nên đọc đồng thanh các văn bản thông
thường ( dạng hành chính) hoặc văn bản có nội dung buồn, xúc động cần
giọng đọc nội tam, sâu lắng.
3.2 - Tạo tình huống mở để học sinh tìm hiểu bài đọc:
Bước 1 : Học sinh đọc thầm tự trả lời câu hỏi:
Đây là bước để học sinh chuẩn bị trước khi cùng cả lớp tìm hiểu nội dung
bài đọc, là khâu quan trọng và cần thiết để tạo cho các em thoi quen tự giác,
tự lực học tập, giúp các em chủ động trả lời các câu hỏi tìm hiểu bài. Có thể
có nhiều hình thức tổ chức hoạt động này:
- Cá nhân đọc thầm, tự trả lời câu hỏi
- Cá nhân đọc thầm, hỏi và trả lời cặp đôi với bạn
- Cá nhân đọc thầm, trao đổi hoàn thiện nội dung trả lởi theo nhóm
Bước 2 : Đàm thoại trước lớp ( tìm hiểu bài )
- Vơi hệ thống câu hỏi trong sách giáo khoa, giáo viên có thể bổ sung thêm
các câu hỏi gợi mở, dẫn dắt hợc tách nhỏ câu hỏi cho phù hợp với đối tượng
học sinh . Một nội dung rất quan trọn là liên hệ, vận dụng thực tĩên và hình
thành ý thức, thái độ ứng xử đúgn mực trong cuộ sống hàng ngày. Đó không
chỉ là việc làm giáo dục tình cảm, cảm xúc thẩm mĩ văn học cho học sinh mà

Luyện đọc lại và học thuộc lòng( nếu có) là bước cuối cùgn trong giờ tậ đọc
, là bước củng cố kỹ năng đọc toàn bài, bước kiểm tra cuối cùng việc rèn kỹ
năng đọc của học sinh trong một giờ tập đọc. Bởi thế lúc này đọc phải thể
hiện rõ chất lượng cao. Ngoài đọc đúng, đọc trôi chảy học sinh phoả bước
đàu diễn tả đưcợ bài đọc ở mức độ ngắt nghỉ đúng, giọng điệuphù hợp, thể
hiện đượctình cảm, cảm xúc của bài . Đọclại và nghe đọc lại sẽ giúp các em
cảm thụ bài sâu sắc hơn. Tăng cường cá thể hoá học sinh, phát huy khả
năng và sự tiến bộ của các em ở mức độ cao nhất, chú ý nhièu đến những
học sinh kém hơn.
- Giáo viên đọc mẫu
- Học sinh nêu cahc đọc( giọng đọc, điểm nhấn giọng, ngắt nghỉ, nhịp điệu
đọc, biểu hiện cử chỉ thái độ, ánh mắt, nét mặt)
- Học sinh thi đọc cá nhân hoặc phân vai, đọc tự chon câu, đoạn em thích…
- Thi đọc thuộc lòng diễn cảm ( với các bài học thuộclòng)
3.4 - Xây dựng khôngkhí học tập hào hứng, tích cực cho học sinh thông
qua tổ chức trò chơi học tập:
Trong giờ học vẫn những hoạt động ấy, các bước dạy học ấy, nếu giáoviên
biết làm cho nó hấp dẫn hơn, vui hơn thì học sinh sẽ hào hứng học,say mê
tích cực hơn, giờ học sẽ đạt hiệuquả cao hơn. Muốn vậy hãy làm cho những
hoạt động ấy mang tính chất của trò chơi.
Ví dụ:
* Giới thiệubài " Gọi bạn"
17
Chơi trò chơi : một học sinh băt chước tiếng kêu của dê" bê bê "
Giáo viên nêu: Vì sao dê lại kêu như vậy nhỉ? Chúng mình cùng giải đáp câu
hỏi này bằng bài học" Gọi bạn" hôm nay nhé!
* Luyện đọc bài " Một trí khôn hơn trăm trí khôn"
Chồn, gà rừng, mỗi con một vật có một giọng điệu nói chuyện khác
nhau.Các con hãy đọc và thi xem ai thể hiện đúng giọng của mỗi con vật
nhé!

- Đọc một đoạn văn ( tự chọn hoặc theo chỉ định của giáo viên) và liên hệ
bản thân.
- Quan sát tranh trong bài ,nêu ý nghĩa
- Đọc đoạn em thích, nêu ý nghĩa
- Đọc phân vai - em chon bạnđể đọc cùng để hỏi và trả lời câu hỏi
- Đọc (trình bày) bài tập em làm ở nhà
4.2 - Phần giới thiệu bài mới:
- Kể chuyện có liên quan để giới thiệu bài
- Dùng động tác, cử chỉ điệu bộ, tiến kêu, thao tác( hát, vẽ )
- Thông qua một sự việc thức tế trong lớp, học sinh…
19
- Học sinh thực hiện trò chơi học tập để giới thiệu bài
- Đóng vai, mượn lời nhân vật trong bài để giới thiệu.
4.3 - Phần bài mới:
4.3.1 - Luyện đọc:
- Chọn từ luyện đọc theo khả năng phát âm của lớp
- Chọn từ học sinh phát âm chưa chuẩn để luyện đọc
- Chọn câu, đoạn khó đọc hoặc " câu chốt" để luyện kỹ, lưu ý cách ngắt nghỉ
khi không có dấu câu ( ngắt nghỉ tâm lý, ngắt theo sự biểu hiện ý nghĩa)
- Phân công nhóm, đôi đọc và phân vai hợp lý ( luân phiên nhóm trưởng
điều khiển)
4.3.2- Tìm hiểu bài:
- Bổ sung câu hỏi để học sinh trả lời theo trình tự diễn biến nội dung truyện -
bài đọc
- Bổ sung câu hỏi về liên hệ, vận dụng thực tế
- Tìm từ "chốt" để giải nghĩa theo vưn cảnh nhằm khái quát ý nghĩa tư tưởng
bài đọc.
- Quan sát tranh, phân tích để khái quát ý nghĩa, nội dung bài học
4.3.3 - Luyện đọc lại và học thuộc lòng( nếu có)
- Chọn học sinh có giọng đọc phù hợp để đọc trình bày cho cả lớp nghe

- Thái độ: Có tình cảm yêu quý bạn bè, biết giúp đỡ bạn
B- Đồ dùng dạy học:
- Cảnh hạn hán
- Một học sinh chuẩn bị bắt chước tiếng kêu của dê
- Bảng phụ chép nội dung khổ thơ 3
C- Các hoạt động dạy và học ( 35 phút)
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ( 4phút)
Kiểm tra kỹ năng đọc, kiến thức hiểu biết về xếp thứ tự và ứng dụng lập
danh sách của học sinh bài học "Danh sách học sinh tổ 1 lớp 2A).
- Đọc các cột mục trong danh sách (1 học sinh).
- Đọc số thứ tự kèm theo tên các bạn trong tổ 1, lớp 2A (1 học sinh) - trả lời
câu hỏi: Tên học sinh trong danh sách được xếp theo thứ tự nào?
- Đọc bài tập ở nhà của em (xếp tên các bạn trong tổ em theo thứ tự bảng
chữ cái).
Hoạt động 2: Giới thiệu bài mới (1 phút).
- Một học sinh mưựn lời Dê trắng, tôi đi tìm bạn bê Vàng của tôi. Bạn đâu
rồi, "Bê! Bê!".
- Giáo viên: Vì sao Dê Trắng đi tìm Bê Vàng, Dê Trắng tìm bạn như thế
nào? Chúng ta sẽ biết qua bài học này nhé, bài "Gọi bạn".
Hoạt động 3: Luyện đọc (12 phút).
22
- Đọc cá nhân nối tiếp dòng thơ cho hết lượt học sinh, cả lớp theo dõi phát
triện đọc sai, giáo viên cho học sinh luyện lại các từ phát âm sai.
- Đọc nối tiếp từng dòng thơ lần 2.
- Đọc nối tiếp khổ thơ, tìm hiểu nghĩa các từ, sâu thẳm, hạn hán, lang thang,
khắp nẻo, giới thiệu tranh cảnh hạn hán.
???
23
KẾT LUẬN
Đổi mới phương pháp dạy học là một quá trình lâu dài, bền bỉ, đòi hỏi người

của học sinh thời đại mới. Tôi mong muốn được sự ủng hộ, giúp đỡ của các
bạn đồng nghiệp.
25