CHUYÊN ĐỀ: MỘT SỐ DẠNG BÀI TẬP VỀ ESTE - LIPIT
Biên soạn – giảng dạy: Thầy Ngô Xuân Quỳnh – ĐT: 0979.817.885 – E_mail: -
- 1 -
1. Đốt cháy một este mà thu được
22
CO H O
nn
thì este đó là este no đơn chức.
Toán este dự vào phản ứng cháy.
-ESTE đơn chức no mạch hở: C
n
H
2n
O
2

2
32
2
n
O



0
t

nCO
2
+ nH
2

CO H O
nn

22
Este CO H O
n n n

-ESTE 2 chức, no , mạch hở:
C
n
H
2n-2
O
4

2
35
2
n
O



0
t

nCO
2
+ (n-1)H2O
22

+ Khối lượng dung dịch tăng là:
22
CO H O
m m m m

   

+ Đốt cháy chất hữu cơ, dẫn sản phẩm qua bình đựng P
2
O
5
, H
2
SO
4 đặc
, CuSO
4
khan, CaO khan (chất có khả
năng giữ lại H
2
O) thì khối lượng bình tăng là khối lượng của H
2
O.
+ Đốt cháy chất hữu cơ, dẫn sản phẩm qua bình đựng Ca(OH)
2
, Ba(OH)
2
dư được kết tủa => Ta có:
2
CO

oxi
,
n , mol
,
2 2 2
32
2
n 2n 2
n
C H O ( )O nCO nH O

  

Theo đề bài, ta có:
32
02
2
2
1 0 1
oxi
X
( n )
n
,
n
n,

22
®èt
n 2n 2
C H O nCO nH O 

(14n + 32) gam n mol
7,4 gam 0,3 mol
Mỗi bài tập không chỉ đơn giản là tính toán, đằng sau đó là những ý tưởng
Mỗi lời giải không chỉ là áp dụng phương pháp mà thực sự là một quá trình phân tích và sáng tạo
Ta có tỉ lệ:
3
03
14n + 32 n
n
7,4 ,
  

Vậy CTPT của X là: C
3
H
6
O
2

Vì X tráng gương được  X có CTCT HCOOC
2
H
5

2
 X có 3C trong phân tử  X là este đơn chức.
CTTQ của este là
'
RCOOR''
RCOOR NaOH RCOONa ROH  

0,1 mol 0,1 mol
Ta có:
82
82 67 15
01
muèi
muèi
muèi
m
,
M ®vc R R
n,
      
 R là –CH
3


'
R
phải là –CH

44 44
este
muèi
M M ®vc R R       
 R là – CH
3

Ta có:
44 88 29
''
este
M R R R     

Đặt
'
R
là C
x
H
y
–  12x +y = 29 y = 29 – 12x
Lập bảng biến thiên: x 1 2 3
y 17 5 âm
nhận 
'
R
là –C
2
H
5

NaOH
hai chất hữu cơ đó công thức tổng quát (1)
- n
ancol
< n
NaOH
hai chất hữu cơ đó công thức tổng quát (2)
VD1: Một hỗn hợp X gồm hai chất hữu cơ. Cho hỗn hợp X phản ứng vừa đủ với dung dịch KOH thì cần hết
100 ml dung dịch KOH 5M. Sau phản ứng thu được hỗn hợp hai muối của hai axit no đơn chức và được một
rượu no đơn chức Y. Cho toàn bộ Y tác dụng với Natri được 3,36 lít H
2
(đktc). Hai hợp chất hữu cơ thuộc loại
chất gì?
HD Theo đề ta có: n
KOH
= 0,1.5 = 0,5 mol và Ancol no đơn chức Y: C
n
H
2n+1
OH
C
n
H
2n+1
OH + Na

C
n
H
2n+1

Ancol
= n
NaOH
. Vậy X, Y là hai este.
b. Một muối và một ancol thì hai chất hữu cơ đó có thể là:
- Một este và một ancol có gốc hidrocacbon giống rượu trong este: RCOOR
1
và R
1
OH
- Một este và một axit có gốc hidrocacbon giống trong este: RCOOR
1
và RCOOH
- Một axit và một ancol.
c. Một muối và hai ancol có khả năng hai chất hữu cơ đó là:
1
'
''
RCOOR
RCOOR



hoặc
'
''
RCOOR
R OH



liên kết trên cacbon mang nối đôi bậc 1, không bền đồng phân hóa tạo ra anđehit.
 Este đơn chức có gốc rượu dạng -CH=CH-R
VD: R-COOCH=CH
2
+ NaOH

o
t
R-COONa + CH
2
=CH-OH

VD : Đốt cháy hoàn toàn 1mol este X thu được 3 mol CO
2
. Khi X tác dụng với NaOH tạo ra một anđehit. Tìm
CTCT của X.
HD giải: Đốt 1 mol este  3 mol CO
2
 X có 3C trong phân tử.
X tác dụng với NaOH tạo ra một anđehit. Vậy X là HCOOCH=CH
2
.
- Este + NaOH

1 muối + 1 xeton

este này khi phản ứng tạo rượu có nhóm -OH liên kết trên cacbon
mang nối đôi bậc 2 không bền đồng phân hóa tạo xeton.
Este đơn chức có gốc rượu dạng –C= CH –R
’

2
O

( do phenol có tính axit nên phản ứng tiếp với NaOH tạo ra muối và H
2
O)
- Este + NaOH

1 sản phẩm duy nhất

Este đơn chức 1 vòng

+NaOH

o
t- Este + NaOH

1 muối + 1 rượu + H
2
O
Este- axit : HOOC-R-COOR’
CH
3
-CH=O
Đp hóa
RCOOC=CH
2