1
Năm học: 2010 - 2011
- - -
- - -


- - -
- - -
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT LANG CHÁNH
TRƯỜNG THPT LANG CHÁNH
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY TRONG VIỆC
ÔN TẬP PHẦN MÁY BIẾN ÁP VÀ TRUYỀN TẢI ĐIỆN NĂNG
CHO HỌC SINH LỚP 12 TRƯỜNG THPT LANG CHÁNH
Năm học: 2011 - 2012
Tên tác giả: Phạm Văn Tiến
Tổ bộ môn: Vật lý - CN
Trường: THPT Lang Chánh
I. MỞ ĐẦU
1. Ý nghĩa của đề tài SKKN.
Giáo dục là một thiết chế xã hội, hoạt động dựa trên yêu cầu của đơn
đặt hàng của xã hội đặt ra cho nó trong từng giai đoạn lịch sử và từng điều
kiện cụ thể. Do vậy, khi xây dựng mục tiêu giáo dục cho nền giáo dục của
một trường cụ thể, ta phải căn cứ vào mục tiêu chung của giáo dục và điều
kiện của từng địa phương, từng nhà trường.
Thực tế giáo dục ở các trường THPT miền núi so với các trường miền
xuôi trong tỉnh, nhìn chung đã khẳng định tính chính xác cho luận điểm trên.
Chẳng hạn như ở trường THPT Lang Chánh, mục tiêu của chúng ta không
phải là đào tạo ra các học sinh giỏi mang tầm quốc gia, quốc tế, mà mục tiêu

ý tưởng, cùng đam mê nghiên cứu khoa học giáo dục thêm tự tin với những ý
tưởng sáng tạo mới của mình.
2. Thực trạng đối tượng học sinh.
Do điều kiện là một huyện miền núi, điều kiện kinh tế, xã hội còn nhiều
khó khăn, ảnh hưởng đến chất lượng và hiêu quả giáo dục nói chung và kết
quả học tập môn Vật lý của học sinh nói riêng. Vì vậy, trong quá trình học tập
Vật lý học sinh thường gặp rất nhiều khó khăn. Trong đó, ta có thể nêu các
khó khăn điển hình sau đây:
+ Khó khăn trong việc phân tích một bài toán. Tìm ra các vấn đề cần
giải quyết của bài toán.
+ Khó khăn trong việc biến đổi các bài toán có công thức phức tạp.
+ Khó khăn trong việc bao quát kiến thức và nắm chắc bản chất của
vấn đề.
Để giải quyết phần nào các khó khăn đó, giáo viên giảng dạy ở đây cần
lựa chọn các phương pháp giảng dạy đặc trưng, phù hợp với thực tế đối tượng
học sinh.
3. Điều kiện cụ thể khi thực hiện đề tài.
3.1. Nhiệm vụ giáo viên được giao.
+ Dạy học bộ môn Vật lý.
+ Chủ nhiệm lớp 11A1.
3.2. Tình hình địa phương trường lớp.
Địa phương là một huyện miền núi, điều kiện kinh tế, xã hội còn nhiều
khó khăn, tỉ lệ học sinh học ở bậc THPT còn thấp, chất lượng đầu vào thấp.
Ở các bậc học dưới, học sinh thường không được trang bị đầy đủ về
khả năng tư duy, về kỹ năng biến đổi toán học.
Cơ sở vật chất của nhà Trường tương đối đầy đủ. Tuy nhiên, điều kiện
vật chất của mổi cá nhân học sinh phục vụ học tập lại tương đối hạn chế so
với yêu cầu của sự phát triển.
3
II. NỘI DUNG

3. Phương pháp sử dụng sơ đồ tư duy để ôn tập phần máy biến áp và
truyền tải điện năng.
3. 1. Sơ đồ tư duy:
4

3.2.Phân tích sơ đồ:
Mạch nguồn một pha tạo dòng điện có U, I và P đưa vào MBA thông
qua dây dẫn có điện trở R
0
và từ đó truền đến nơi tiêu thụ. Đối với bài toán
tổng quát này ta có thể dựa vào sơ đồ và phân tích như sau:
- Tại mạch nguồn:
.P U I=
- Hao phí trên dây nguồn:
2
0 0
0 0
.
.
P I R
U I R
∆ =
∆ =
- Tại đầu vào sơ cấp của MBA:
1 0
1 1 1
1 0
.
U U U
P I U

U U U
P I U
P P P
= − ∆
=
= − ∆
- Hiệu suất truyền tải điện năng:
3
1
.100%
TT
P
H
P
=
4. Bài tập vận dụng.
5
R
0
R
U
P
0
P
∆
P
∆
U
1
P

= 200 V, để truyền đi xa. Biết N
1
=
200 vòng, N
2
= 4000 vòng và H
M
= 90%. Dòng điện truyền đến tải qua dây có
R

= 20 Ω. Tính P
3
tại tải và hiệu suất truyền tải điện
* Sơ đồ truyền tải:
* Giải:
- Điện áp hai đầu cuộn thứ cấp là:
2
2 1
1
. 4 000 V= 4 kV
N
U U
N
= =
- Công suất và cường độ dòng điện ở cuộn thứ cấp là:
3
2 1
2
2
2

, để truyền đi xa. Biết N
1
= 200 vòng, N
2
= 2000 vòng
và H
M
= 90%. Xác định cường độ dòng điện và hiệu điện thế ở cuộn thứ cấp.
* Sơ đồ truyền tải:
6
R
P∆
U
1
P
1
U
2
P
2
U
3
Tải
P
3
MBA
H
M
H
TT

P
U
- Điện áp vào cuôn sơ cấp là:
1 0
U - R . = 200 VU I=
- Điện áp hai đầu cuộn thứ cấp là:
2
2 1
1
. 2000 V = 2 kV
N
U U
N
= =
- Cường độ dòng điện ở cuộn thứ cấp là:
1 1
2
2
. .
I = = 1,8 A
M
H I U
U
Ví dụ 3: Máy phát xoay chiều một pha tao dòng điện xoay chiều có công suất
P = 4500 W và U = 225 V được đưa vào cuộn sơ cấp của máy biến áp nhờ
dây dẫn có
0
1,25 R = Ω
. Biết N
1

7
R
0
R
U
P
0
P
∆
P
∆
U
1
P
1
U
2
P
2
U
3
Tải
P
3
MBA
H
M
H
TT
I = I

P
H
P
= =
5. Kết quả áp dụng thực tiễn của đề tài.
5.1. Nhóm khảo sát năm 2010 - 2011.
TT HỌ VÀ TÊN LỚP
MỖI BÀI KIỂM TRA GỒM 5 CÂU TRẮC NGHIỆM
G. Chú
PP TRUYỀN THỐNG PP MỚI
SỐ CÂU
ĐÚNG
THỜI GIAN LÀM
SỐ CÂU
ĐÚNG
THỜI GIAN LÀM
1 Lê Thanh Thủy
12A1
4/5 32 phút 5/5 15 phút
2 Võ Thanh Hà
12A1
3/5 40 phút 4/5 17 phút
3 Đào Thị Thùy
12A1
4/5 25 phút 5/5 13 phút
4 Nguyễn Thị Hậu
12A1
3/5 30 phút 5/5 16 phút
5 Vũ Thu Trang
12A1

2 Lê Tuấn Anh
12A1
5/5 27 phút 5/5 11 phút
3 Lương Minh Tâm
12A1
4/5 30 phút 5/5 13 phút
4 Đào Nguyên Tài
12A1
4/5 30 phút 5/5 15 phút
5 Lê Thị Lượng
12A1
5/5 28 phút 5/5 14 phút
6 Dương Thị Hương
12A1
4/5 33 phút 5/5 16 phút
7 Lê Xuân Sang
12A1
4/5 34 phút 5/5 16 phút
8 Hà Văn Kiên
12A2
3/5 40 phút 4/5 23 phút
9 Phạm Thị Bích
12A2
3/5 45 phút 4/5 25 phút
10 Phạm Thị Phương
12A2
4/5 33 phút 5/5 18 phút
III. KẾT LUẬN.
8
1. Đánh giá chung về đề tài.

có hiệu quả có thể là đơn giản, nhưng cũng có thể còn khó hơn nhiều so với
việc nghiên cứu ra các kiến giải đó. Lợi thế của đề tài này là dễ áp dụng vào
thực tế. Do vậy, tôi xin có một số đề xuất đối với các đồng nghiệp và các cấp
quản lý giáo dục như sau:
9
- Các đồng nghiệp khi đọc các vấn đề tôi nghiên cứu, hãy tìm trong
sang kiến những điểm đúng đắn và phù hợp với lớp mình dạy, để áp dụng vào
bài dạy được tốt hơn. Cũng có thể đào sâu hơn đối với các bài tập khó trong
chương trình để phù hợp với học sinh có nền kiến thức và tư duy tốt hơn học
sinh ở trường THPT Lang Chánh.
- Về phía các cấp quản lý giáo dục, tôi đề xuất một sự đánh giá đúng
mức về đề tài, để tôi có thể tiếp tục nghiên cứu và áp dụng đề tài vào thực tế
giảng dạy.
Xin chận trọng cảm ơn!
Lang Chánh, ngày 04 tháng 5 năm 2012.
Người thực hiện
Phạm Văn Tiến
IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO.
1. Sách Giáo khoa Vật lý 12 (Nâng cao )- Nguyễn Thế Khôi - NXB Giáo
dục, năm 2008 - 2009.
2. Sách Bài tâp Vật lý 12 (Nâng cao) - Nguyễn Thế Khôi - NXB Giáo dục,
năm 2008 - 2009.
3. Sách Giải toán Vật lý 12 - Bùi Quang Hân - NXB Giáo dục, năm 2003.
10
MỤC LỤC
I. MỞ ĐẦU
1. Ý nghĩa của đề tài SKKN. 2
2. Thực trạng đối tượng học sinh. 3
3. Điều kiện cụ thể khi thực hiện đề tài. 3
II. NỘI DUNG