TRƯƠNG ĐẠI HỌC LẠC HONG KHOA ĐÔNG PHỬƠNG
- -soEQeg-
BÁO CÁO NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
ĐỀ TÀI:
TÌM HIẺU NGHỆ THUẬT TRONG CÁC TÁC PHẢM CỦA YOSHIMOTO BANANA
NGUYỀN THỊ HƯỜNG
TRƯƠNG ĐẠI HỌC LẠC HONG KHOA ĐÔNG PHỬƠNG
- -sotũeg
BÁO CÁO NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
ĐỀ TÀI:
TÌM HIẺU NGHỆ THUẬT TRONG CÁC TÁC PHẢM CỦA YOSHIMOTO BANANA
&ưừ ừ <Dp
n
p (D 4* (D
o V V
X (D
BIÊN HÒA, THÁNG
GVHD: TS. LÊ TÂY
CN. ĐỒNG THỊ THU HÀ SVTH: NGUYỄN THỊ HƯỜNG MSSV: D05601050 NIÊN
KHÓA: 2005-2010
BIÊN HÒA, THÁNG
LỜI CẢM ƠN
Đe hoàn thành khóa luận tốt ngiệp này không chỉ là công sức của riêng
bản thân em, mà em còn được sự giúp đỡ rất nhiều từ gia đình, thầy cô, bạn
bè.
Trước hết con xin cảm OH cha mẹ đã nuôi con khôn lớn, dạy bảo con
những điều hay lẽ phải trong cuộc sống, cho con được học hành, được lớn
lên trong vòng tay ấm áp của mẹ cha. Mặc dù gia đình ở xa, nhưng những
lúc khó khăn, cha mẹ và các anh chị luôn là những người đầu tiên động viên,
an ủi, giúp con vững tin và vượt qua tất cả.
Em xin chân thành cảm ơn thầy, cô hướng dẫn luận văn - Tiến Sĩ Lê

Yasunari và Oe Kenzaburo được giải thưởng Nobel văn học. Và những tài
năng lớn khác như Murasaki Shikibu, Akutagawa Ryunosuke, Mishima
Yukio. Trong những năm gần đây, tiếp tục nổi lên các cây viết hiện đại đã
nhanh chóng gây được ấn tượng với các độc giả các nước. Trong đó nổi
lên bộ ba: Murakami Haraki, Murakami Ryu và Yoshimoto Banana. Gần
đây cây bút nữ duy nhất trong bộ ba - Yoshimoto Banana - đồng thòi là
hiện tượng nổi bật trên văn đàn Nhật Bản trong vòng 20 năm trở lại đây,
một cây bút nữ mà danh tiếng và sức ảnh hưởng không những ở trong
nước mà còn lan rộng tói các nước trên thế giói. Đã có những tác phẩm
dịch ra tiếng Việt và được các bạn trẻ Việt Nam yêu thích.
Yoshimoto Banana được coi là một nừ tác giả chuyên viết về thế giói
nội tâm, về những con người mà ta bắt gặp đâu đây ngay trong cuộc sống
đòi thường, trong thế giói hiện đại. Vói những cảm xúc vui, buồn, bi ai
cùng với lối nói giản dị, gần gũi trong cuộc sống hiện tại, Yoshimoto
Banana đã góp phần làm nên sự khởi sắc mới của văn học Nhật Bản hiện
đại, đồng thời cũng góp phần làm thay đối bộ mặt văn học hiện đại Nhật
Bản. Vậy thì những sáng tác của cô có sự khác biệt gì vói các nhà văn
khác? Các tác phấm của cô có gì đặc sắc? Đó cũng là lý do khiến tôi chọn
đề tài: “77m hiểu nghệ thuật trong các tácpham của Yoshimoto Banana”
làm khóa luận tốt nghiệp của mình.
Là một người vốn yêu thích văn học, trong đó có văn học Nhật Bản,
tôi hy vọng rằng luận văn của mình sẽ là một trong những công trình
nghiên cứu
1
nghiêm túc về hiện tượng Banana ỏ' Việt Nam. Người viết sẽ cố gắng góp
phần bé nhỏ của mình làm chiếc cầu nối phố biến các tác phẩm của
Yoshimoto Banana với bạn đọc Việt Nam. Hy vọng công trình nghiên cứu này
sẽ đến tay các bạn đọc yêu thích Yoshimoto Banana và có thể trở thành tài
liệu tham khảo cho sinh viên ngành Nhật Bản học các khóa sau.
2. Lịch sử nghiên cửu đề tài

và trên mạng Internet. Chỉ qua một vài tiểu thuyết, truyện ngắn tiêu biểu cũng
đủ để bạn đọc Việt Nam cảm thấy ấn tượng và bị thuyết phục bởi “
Bananamia” - hiện tượng Banana của văn hóa và văn học hiện đại Nhật Bản.
Hiện nay các tác phẩm của Yoshimoto Banana dần thu hút sự quan tâm tìm
hiếu, nghiên cứu của nhiều người.
Chính vì vậy, tôi muốn nghiên cứu những nét độc đáo riêng biệt về nghệ
thuật trong các sáng tác của cô, với mong muốn hiểu rõ hon về nữ tác giả này,
đặc biệt là những đặc trưng nghệ thuật nổi bật thông qua một số tác phẩm văn
học làm nên tên tuổi của cô.
3. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
Văn học luôn mang tinh thần thòi đại, do vậy tìm hiểu về văn học Nhật
Bản cũng như là tìm hiểu về con người và xã hội Nhật Bản. Văn học Nhật
Bản hiện đại thể hiện những con người trong đòi sống đương đại. Và xã hội
Nhật Bản hiện đại cũng tác động rất nhiều đến các tác phấm văn học hiện đại.
Ó đó không chỉ chứa đựng cuộc sống sinh hoạt hàng ngày, mà còn chứa đựng
đòi sống tinh thần của mỗi con người. Những sáng tác của Yoshimoto Banana
đã nhận được những giải thưởng lớn trong lĩnh vực văn học Nhật Bản, do vậy
việc tìm hiểu nghệ thuật thông qua những tác phấm của nhà văn mang ý nghĩa
khoa học rất lớn để hiểu được văn học hiện đại Nhật Bản.
Hon nừa mỗi sáng tác của Yoshomoto Banana mang lại cho người đọc
nhận thức đối mới về những điều đã quá quen thuộc đó là gia đình, tình yêu,
tình bạn, tình cảm giữa con người với con người. Với luận văn này tôi hy
vọng sẽ có một cách tiếp cận mói về văn học hiện đại Nhật Bản.
4. Đóng góp của luận văn
Nghiên cứu về nghệ thuật trong các tác phẩm của Yoshimoto Banana,
nghiên cún về những nét độc đáo, riêng biệt trong các sáng tác của cô, để có
thể hiếu được sự phản ánh tâm lý xã hội, phản ánh cuộc sống của những con
7
người trẻ tuổi trong cuộc sống hiện đại; đồng thời giói thiệu đến bạn đọc Việt
Nam một tác giả lớn, một cây bút trẻ tuổi, một tài năng văn học đã góp phần

Đây là chương đưa ra những nhận xét của các nhà phê
bình, tạp chí, độc giả về các tác phấm của Yoshimoto
Bannana; so sánh Banana vói tác giả Murakami Haruki.
CHƯƠNG I CUỘC ĐỜI VÀ Sự
NGHIỆP SÁNG TÁC CỦA • • • YOSHIMOTO
BANANA.
1.1 Cuộc đòi
Nừ tác giả Yoshimoto Banana tên thật là Mahoko Yoshimoto
Ợf-ậí : ìẳp^n^ĩ1), sinh ngày 24/07/1964 tại Tokyo trong một gia đình trí thức
danh tiếng có truyền thống văn nghệ. Cô sinh ra trong một gia đình theo phái
tả, gia đình cô là một gia đình tự do nên cô được hưởng cuộc sống “thoáng”
hon rất nhiều thanh niên cùng lứa tuổi. Cha cô - Yoshimoto Takaai (ìằí^^ÉkẸ!
£Ị) hay Yoshimoto Ryumei, là thi sĩ, triết gia, nhà lí luận, phê bình văn học có
thế lực, nổi tiếng và có ảnh hưởng lớn tói xã hội Nhật Bản những năm sáu
mươi. Chị gái cô - Haruno Yoiko (/VW W-p) là họa sĩ vẽ tranh, họa sĩ phim
hoạt hình nổi tiếng cũng được rất nhiều người biết đến. Từ bé, Banana đã
được tiếp xúc vói nhiều sách báo khác nhau bởi ảnh hưởng của bố mình. Có
lẽ chính vì vậy mà cô sớm được tiếp thu nền giáo dục vững chắc qua việc đọc
sách, xác định được những nhận thức độc lập. Gia đình chính là nguồn mạch
đầu tiên khơi dậy trong cô nguồn cảm hứng sáng tác.
Khi còn nhỏ, về thị lực Banana bị yếu mắt trái, qua trị liệu cô phải nhìn
chủ yếu bằng mắt phải. Cũng có thời kỳ Banana bị roi vào tình trạng mắt hầu
như không nhìn rõ. Những trải nghiệm trong thời gian này cũng ảnh hưởng
đến tác phấm của cô sau này.
Ý hướng trở thành nhà văn đã đến với Yoshimoto Banana từ rất sớm,
ngay từ khi còn bé, khoảng 5 tuổi cô đã viết văn. Cũng có thời kỳ cô muốn trở
thành người vẽ tranh do chịu ảnh hưởng bởi người chị là nhà họa sĩ Haruno,
thế nhưng cô nghĩ rằng chắc là không thế thắng nổi chị mình - người vẽ tranh
rất giỏi. Cô đã tìm lĩnh vực riêng cho mình, và cô bắt đầu viết văn. Cô cảm
thấy việc trở thành nhà văn giống như là định mệnh của mình, như là một đặc

Yoshimoto Banana lại khác, cô có sự quan tâm, say mê âm nhạc đến mức
vừa nghe nhạc, vừa viết tiểu thuyết. Điều đó càng chứng tỏ cá tính độc đáo
1
của cô.
Mặc dù đã nổi tiếng như thế, cô vẫn tỏ ra là một con người có tính
chất bí ẩn vượt ra ngoài tự nhiên. Một người phụ nừ trầm tĩnh, kín đáo, ăn
mặc giản dị, ít trang điểm, luôn lúng túng khi nói về mình, ít ai ngờ rằng cô
lại là cây viết nối tiếng trong số các nhà văn đương đại Nhật Bản đáng chú
ý nhất. Một cây bút nữ tinh tế, táo bạo luôn mơ ước đoạt giải Nobel văn
học. Yoshimoto Banana thậm
chí còn được so sánh ngầm với Kawabata Yasunari, bậc tiền bối đã từng đoạt
giải Nobel văn học.
Khác với sự nghiệp văn chương thành công rực rỡ của mình, hiện tại
Yoshimoto Banana đang sống một cuộc sống khá bình dị ở Tokyo vói chồng
và một con trai nhỏ (sinh năm 2003). Cô rai ít tiết lộ về đời sống riêng tư của
mình, thường khi xuất hiện trước công chúng, cô hay tập trung nói về “những
đứa con tinh thần” của mình.
Là một nhà văn trẻ, khá năng động và linh hoạt, Banana đã chủ trì một
Website riêng của mình để thường xuyên trao đối thông tin về tác phẩm, cũng
như trả lòi các câu hỏi của độc giả. Đồng thòi cô còn chủ trì một tờ báo điện
tử on - line cho độc giả nói tiếng Anh. Cô còn chấp nhận cho đăng tải các tác
phẩm của mình trên cả các tạp chí thòi trang và làm đẹp nhằm phố biến rộng
rãi tác phẩm đến vói bạn đọc. Do vậy mà độc giả có thể truy cập vào các trang
Web để đọc và tìm kiếm các thông tin về tác phẩm của cô. Như thế không chỉ
độc giả trong nước mà các độc giả nước ngoài cũng có thể thường xuyên truy
cập. Cũng có những nhận định cho rằng cô muốn đại chúng hóa tác phẩm như
nhạc Pop, truyện tranh, thời trang. Cô viết mỗi ngày ít nhất khoảng một tiếng
rưỡi trên mảy vi tính. Như vậy sáng tác văn chương nghệ thuật chính là mạch
sống, là công việc chính của cô.
Ngày nay danh tiếng của cô càng được lan rộng, được độc giả trẻ tuổi

chết của ngưòi bạn trai tên Hitoshi và chỉ biết tìm cách quên đi nỗi buồn trong
việc chạy bộ. Trong một buổi sáng tại chiếc cầu kỷ niệm, cô bất ngờ gặp cô
gái kỳ lạ tên Urara. Ưrara nói với cô một điều hết sức đặc biệt mà cô sẽ nhìn
thấy. Và rồi điều đặc biệt ấy đã đến vói cô, giúp cô trở nên vững vàng và can
đảm đối mặt với đường đời. Bên cạnh sự đau buồn của Satsuki còn là sự đau
buồn của Hiiragi, em trai Hitoshi khi cậu ta mất đi cùng lúc cả anh trai và cô
bạn gái trong một tai nạn thảm khốc. Khác với Satsuki tìm sự thanh thản qua
1
việc chạy bộ, Hiiragi lại tìm thấy sự thanh thản khi mặc đồng phục của cô bạn
gái. Hai con người đau khổ cùng nhau vượt qua những ngày tháng trước mắt.
Có thể nói sự “hóa thân” của Yoshimoto Banana đã bắt đầu từ
“Kitchen”. Ngay sau khi “Kitchen” ra đòi, tác phẩm đã trở thành một hiện
tượng lớn với hon 2,5 triệu bản sách được tiêu thụ, và đã tái bản trên sáu
mươi lần tại Nhật Bản. Báo chí gọi hiện tượng này là “Bananamia” (Hội
chứng Banana). Đây không đon giản là danh xưng dành cho loại văn chương
thành công mang tính chất thương mại mà còn mang một chiều sâu ý tưởng
đầy ý nghĩa. Điều gì đã giúp cô thành công và chinh phục được nhiều độc giả
đến vậy? Trước hết là ở bút danh hết sức độc đáo và mói lạ - “Banana”. Trên
thị trường sách nước ngoài thì đó quả là một cái tên đặc biệt và dễ nhớ. Hon
nữa tác phẩm ra đòi trong thời đại công nghệ thông tin, cho nên các phương
tiện phục vụ cho việc xuất bản, dịch thuật cũng thuận tiện hon. Các ấn bản
bằng tiếng Anh, tiếng Ý ra đời đem đến cho độc giả Phương Tây một cách
tiếp cận mói về nừ văn sĩ Nhật Bản. Banana không chỉ là gương mặt nổi bật
của Nhật Bản mà còn là đại diện cho cả Châu Á. Cũng chính nhờ vậy mà
sáng tác của Yoshimoto đã mở ra cánh cửa tâm hồn Nhật Bản đến với thế giói
bên ngoài qua một lăng kính mới. “Kitchen” đã giúp Yoshimoto Banana đạt
các giải thưởng văn học lớn như giải Kaien lần thứ VI cho các tác giả trẻ
trong lĩnh vực tiếu thuyết, giải Umitsubame năm 1987 cho tác phẩm đầu tay,
giải Izumi Kyoka lần thứ 16 vào năm 1988, giải thưởng tôn vinh nghệ sĩ mới
xuất sắc lần thứ 39 do Bộ giáo dục Nhật trao tặng. Tại giải thưởng Kaien lần

ngược, tính tình thất thường. Tugumi thường có ý nghĩ kỳ lạ, luôn hành
động theo ý mình một cách bất ngờ, tinh quái. Ân sâu bên trong con người
Tugumi lại là một khát vọng sống mãnh liệt vượt lên trên cả bệnh tật. Cuối
cùng Maria trỏ' lại Tokyo, Tugumi thoát khỏi con bệnh nguy kịch. Câu
chuyện khép lại khi các nhân vật bước sang ngưỡng cửa khác của cuộc
đời, nhưng ấn tượng về một Tugumi vẫn còn đọng lại. Với lòi văn tươi
mới, câu chuyện đã lôi cuốn người đọc vào thế giói của tuổi hoa niên về
một mùa hè đầy ấn tượng và đẹp đẽ.
Tiếp đó năm 1993, Yoshimoto Banana nhận giải Scanno về văn học
tại Ý cho tác phẩm “N.p‘W.P” là tên một bản nhạc xưa, rồi thành tên tập
truyện của cố nhà văn Takase Sarao - tập truyện đã kết nối các nhân vật
1
chính trong những mối liên hệ kỳ lạ. Họ là ba chị em cùng cha khác mẹ
nhà Takase: Saki, Otohiko, Sui và Kazami - bạn gái của Shoji, một dịch
giả đã tự tử khi đang dịch tập truyện của Takase Sarao. Từ câu chuyện số
98, từ những cuộc gặp gỡ vô tình, những giấc mơ và cả linh cảm, Kazami
trở thành bạn thân của chị em nhà Takase và dần phát hiện ra bí mật về
Sui, cô em út cùng cha khác mẹ của Saki và Otohiko, đồng thòi là người
tình của cha mình - nhà văn Takase, rồi sau đó là người tình của anh mình
- Otohiko. Từ đó các nhân vật trong ‘W.P” luôn sống trong nỗi ám ảnh của
sự giằng xé, ân hận. Nhưng nhờ Kazami lòi nguyền của câu chuyện 98
được hóa giải, ánh sáng của sự sống được mở ra. Ket thúc chuyện mở ra
con đường
khác cho các nhân vật: Sui không tìm đến cái chết mà có một tình yêu mói,
Otohiko cũng tìm được tình yêu đích thực. Tác phẩm nói đến tình yêu cùng
huyết thống, nhưng không gây cảm giác ghê sợ mà chứa đựng niềm cảm
thông sâu sắc.
Năml994 cuốn tiểu thuyết dài đầu tiên của cô “Nước thảnh” - (Amrita)
đạt giải thưởng Murasaki - Shikibu lần thứ V, giải thưởng này được đặt theo
tên tác giả của “Câu chuyện sự thật” - “Story of GenjF. Amrỉta” là cuốn tiểu

đó sẽ có người khác xuất hiện giúp họ vượt qua bóng tối ấy, hoặc chính bản
thân nhân vật tự mình vươn lên bằng nghị lực của bản thân để bước ra ngoài
ánh sáng. Cuối các câu chuyện các nhân vật đều được chữa lành bằng “liều
thuốc tinh than”. Banana còn thừa nhận mình ngưỡng mộ và thường tìm cảm
hứng từ các tác phẩm không thuộc thể loại kinh dị của nhà văn Mỹ Stephen
King. Yoshimoto Banana ngưỡng mộ sự nhất quán gìn giữ nhân tính trong các
tác phẩm của Stephen King. Trên những tờ báo lớn và các mục điểm sách của
các nhà xuất bản Mỹ, Châu Âu cũng có những lòi khen ngợi dành cho
Yoshimoto Banana. Các tác phấm của Banana không những được độc giả
trong nước mến mộ mà còn được sự công nhận, đánh giá cao từ phía độc giả
nước ngoài. Có thể nói tên tuổi nữ văn sĩ xứ sở hoa anh đào này đã được hâm
mộ ở mức độ toàn cầu.
Hiện nay, cô có tới 12 tiểu thuyết, 7 tập tiểu luận vói 6 triệu bản in được
dịch ra hon 20 tiếng, xuất bản ở Anh, Pháp, Mỹ, Hà Lan, Tây Ban Nha, Đan
Mạch, Ý, Hy Lạp, Nga, Brazil, Trung Quốc, Đài Loan, Hongkong, Việt
1
Nam Đặc biệt là ở Ý, 15 đầu sách của Banana đã được phát hành, trung
bình mỗi năm một cuốn, mỗi cuốn tiêu thụ khoảng 300000 - 4000000 bản.
Với số lượng sách lớn được xuất bản tại Ý, cô đã đạt giải thưởng văn học
Italy, gồm cả giải Fendissime danh tiếng. Trong danh sách “Nhũng người
Nhật bản đương đại” được sắp xếp theo mức độ nối tiếng và phổ biến ở Ỷ,
Yoshimoto Banana xếp thứ hai, ngay sau cầu thủ Nakata Hidetoshi.
1.3.Các tác phẩm đã xuất bản
1
1
6 Shirakawa yofune
MJ) Nxb.Fukutake
Shoten
(tSÄiIrliii), 1989
Asleep, Michael

Cty Nhä Nam, Hä
Noi, 2008
9
Amurita ( 7 U & )
Nxb.Fukutake Shoten
(tra Älrli), 1994
Amrita, Russell
F. Wasden,
Grove Press,
1997
Amrita,
Trän
Quang Huy,
Nxb.Hoi Nhä
Vän-Cty Nhä
Nam, Hä Noi,
10
Marika no nagai yoru/
ban mu nikki {^1/^7
CDzfc I' &
Nxb.Gentosha (& # ),
1994
Giäc mong däi
cüa Maria/Nhat
ki Bali
11
SLY f # 0 1 2,
Nxb.Gentosha (IQ ^ # ),
1996
Chuyen di khäp

Ä *0), 1989
Sanctuary
Phù du/noi tôn
nghiêm
4
Kanashii yokan (M M ),
Nxb.Kadokawa
Shoten(^JI|*/È), 1988
Dự cảm
buồn
5
Tugumi ( c & ),
Nxb.Chuo kouronsha
( eỊ
3
1989
Goodbuy
Tsugumi,
Michael
Emmerich,
Grove Press,
2002
Vĩnh biệt Tugumỉ,
Vũ Hoa dịch,
Nxb.Đà Nằng -
Cty Nhã Nam, Hà
Nội, 2007
1
18
Niji ( ẨT),

ngõ cụt
22
Ookoku sono 2 itami,
ushinawaretamonokage
, soshitemahou (EEIW
-itCD
2 Ồ coco Ềt > 't Is ~v
JM ÌẾ ),
Nxb.shinchosha
2004
Kingdom of
sore, Shadow
and magic
Nôi đau buồn của
Vưomg quốc;
Hình bóng của
những cái đã bị
đảnh mất và ma
thuật
23 Umi no futa( ÌỈỆ CO Sea of lid Nắp biển
12
Hachikou no saigo no
koibito
MĩẢ),
Nxb.chuokoronsha
Cfe&ttifc), 1994
Hachiko of last
lover
Người yêu cuối
của Hachiko

shitteira
Tlr'S),
Nxb.Bungeishunjuu
(^cii
Mọi điều về cơ
thề
17
Hinagiku no jinsei
(O'&M CDyKỂ£\
Nxb.Rockin’ on
( V y df. ^ Sf . ir>),
2000
Chrysanthemu
m of human life
Cuộc đòi người là
cánh cúc vàng
2
/¿)Nxb.Rockin’ on (n y
2004
24
High and dry ( fi Nxb.
Bungeishunjuu (3C||
2004
High and dry Moi tinh dau
25
Nankuranai (•( 3 & I'),
Nxb.shinchosha (0f
2004
26
Ookoku sono 3

phần xây dựng nội dung tác phẩm. Nét độc đáo về mặt nghệ thuật trong tác
phẩm thể hiện ở hình thức và nội dung thông qua việc lựa chọn một phong
cách riêng của nhà văn vói các tuyến nhân vật, ngôn ngữ, kết cấu, tư tưởng,
chủ đề. Mỗi nhà văn thể hiện ý tưởng của mình bằng lối miêu tả, chất giọng
riêng. Có những nhà văn sử dụng nhiều thủ pháp nghệ thuật để miêu tả thế
giói truyện, cũng có nhà văn dùng lối viết ngắn gọn, giản dị nhưng vẫn có sức
hấp dẫn lớn. Yoshimoto Banana là trường họp như vậy, nừ tác giả chuyên viết
về thế giói nội tâm, về những tâm tư, tình cảm của con người rất đon giản
song lại có những đối mói nhất định về mặt nghệ thuật, làm cho nền văn học
Nhật Bản có những yếu tố hấp dẫn. Banana có những quan niệm mói mẻ về
cá nhân con người, về thế giói cuộc sống, những điều đó được thế hiện ỏ'
cách miêu tả của nhà văn trong thế giói truyện của mình.
2.1.Các chủ đề
2.1.1. Bi kịch - cái chết
Hầu như trong các tác phẩm văn học Nhật, ngay cả trong Manga, loại
truyện tranh giải trí phổ biến ở Nhật, cũng luôn có cái chết ám ảnh. Phải
chăng do ảnh hưởng từ tinh thần “chết vinh hon sống nhục” từ các võ sĩ
Samurai thòi xưa mà cái chết đối vói người Nhật mang những giá trị nhất
định. Đối vói họ, nói đến cái chết không phải nói đến sự sợ hãi mà là nói đến
một thách thức mỹ lệ. Chạm đến cái chết là chạm đến cái tận cùng, cái không
ai vượt qua được. Người xưa quan niệm, tạo hóa sinh ra con người và đưa
2
con ngưòi vào vòng tròn của vũ trụ “sinh - lão - bệnh - tử”.
Con người thấu hiểu sinh - tủ’ là lẽ thường của mọi sự sống, là quy
luật của sự phát triển. Con người trong văn học cũng vậy, cũng phải gánh
chịu cái chết, sự mất mát và cách thức để vượt qua. Độc giả dễ nhận ra
rằng các truyện của các nhà văn Nhật Bản có quá nhiều sự tự sát. Trong
nền tảng cuộc sống thường ngày, người Nhật luôn ý thức rõ cái chết. Lý
tưởng cái chết của Nhật Bản rất rõ ràng và đơn giản. Làm giàu cho nghệ
thuật Nhật Bản không phải là cái chết nghiệt ngã và man rợ, mà ẩn chứa

nhiều hon là chết vì bệnh tật. Chết một cách đột
ngột như vậy sẽ làm tăng thêm nỗi đau cho những
người thân, họ không được chuẩn bị sẵn tâm hồn để
gánh chịu nỗi đau đó. Yoshimoto Banana cho rằng
không cần thiết phải miêu tả bối cảnh của cái chết
và quá trình của cái chết vào trong đề tài. Trong
“Kitchen”, diễn tả cái chết của người bà chỉ bằng hai
câu văn ngắn gọn: “Mẩy ngày trước, bà tôi mất. Tôi bàng hoàng” [2;
2006: 14]. Một cái chết đon giản, nhẹ nhàng đến mức
không ngờ. Từ chồ đó lấy nỗi đau của những người còn
ở lại làm trung tâm, câu chuyện được tiến hành. “'Tôi
nghĩ rằng nơi tôi yêu thích nhất trên thế gian này là bếp. Chỉ cần nó là bếp,
chỉ cần nó là nơi nau ăn, thì dù ở đâu, như thế nào, tôi cũng cảm thay không
còn buồn bã[2; 2006: 13]. Những câu văn mở đầu đon giản nhưng
có sức hấp dẫn kỳ lạ. Nhân vật chính trong truyện là
Mikage Sakurai, một cô gái trẻ có cá tính. Nỗi đau
mà cô phải gánh chịu, đó là sự ra đi liên tiếp của
những người thân trong gia đình: bố mẹ, ông, rồi cả
người bà đã chăm sóc cô từ tấm bé. Từ sau cái chết
của người bà cũng là người thân duy nhất còn lại
trên cõi đòi này, Mikage luôn cảm thấy cô đon, lẻ
loi, nhiều khi trống vắng. Cô chỉ cảm thấy dễ chịu
và phần nào an tâm khi sống trong
1Tạm dịch: Đưa những cái đó vào là tại vì cái chết dù thế nào đi nữa cũng là
điều mà con người khó tránh khỏi, và tại vì cô có hứng với việc xem nhũng
người còn ở lại sẽ vượt qua nỗi đau như thế nào?
2Tạm dịch: Nói đến cái chết không phải là vấn đề của người đã chết mà là vấn
đề của người đang sống.
bếp. Bep là tình yêu, là sự gắn bó thiêng liêng và sâu sắc đối vói cô. Giọng văn
21

bao giờ phải cảm thay rằng thật ra ta chỉ có một mình.” [2; 2006: 100],
Nhưng giờ đây họ phải chấp nhận cảnh đòi nghiệt ngã ấy. Mikage đã thốt ra
“Dưòĩig như xung quanh chủng mình lúc nào cũng đầy ắp cái chết phải
không.
22
Bổ mẹ mình, ông mình, bà mình người mẹ đã sinh ra Yuichi, và cô Eriko,
thật quả sức tưởng tượng. Vũ trụ rộng lớn thế, nhưng làm gì có ai như hai kẻ
chủng ta phải không? Nếu coi việc chủng mình làm bạn với nhau là ngâu
nhiên, thì thật ỉà khủng khiếp Ôi, mọi người sẽ chết mat, chết hết mất thôỉr
[2; 2006: 87]
Yuichi đáp lại: “ừ, chủng mình phải đề nghị nhũng người muon chết song
bên cạnh, biết đâu lại chả thành một việc ra tiền. Chỉ có điều là một công việc
tiêu cực thôi phải không? ” [2;2006: 87]
Không khí u buồn, ảm đạm như bao trùm lên những trang sách. “Van thế,
màn đêm buông xuống căn phòng, và bóng đen của đảm cây coi bên bậu cứa
sô đang thả ảnh nhìn của chủng xuống khu phố trong demy [2; 2006: 92].
Người đọc như lặng yên, như nghẹt thở hòa vào tâm trạng cùng vói hai con
người trẻ. Eriko chết đi, chỉ để lại những hoài niệm, những nỗi buồn u uất cứ
day dứt mãi không thôi. Trong nỗi đau tưởng chừng không thế xóa nhòa đó,
hai con người cùng cảm thông với nhau, cùng an ủi nhau trong sự đồng cảm và
lun luyến, và có lẽ tình yêu bắt đầu nảy sinh từ đây.
“Chủng ta chỉ lặng lẽ ở bên nhau mà không hề nói gì tới cái chết của cô
Eriko dù có mặt cả hai người, và mặc cho sự mơ hồ về thời gian và không
gian đang tăng lên. Không gì khác, không cả những chuyện trước mắt, tôi cảm
thay một không gian yên lành và ẩm củng. ” [2; 2006: 105]
Ke tò đây hình ảnh hai con người trẻ cô đon sẽ tìm được sự nương tựa,
dìu dắt nhau trên bước đường đòi. Cách viết của Banana đon giản nhưng người
đọc có thể nhận ra thông điệp mà Banana nhắn gửi: Một thông điệp về sự cô
đon đã trở thành như một định mệnh của con người, về nỗi nhớ nhà, nỗi nhớ
“bếp” ăn sâu vào trong tâm trí họ và cả về cách linh hồn con người dìu dắt