Mục lục

I. Định nghĩa

II. Tư tưởng tự do kinh tế trong lịch sử học thuyết kinh tế
1. Chủ nghĩa trọng thương
2. Chủ nghĩa trọng nông (Pháp)
3. Học thuyết kinh tế chính trị tư sản cổ điển (Anh)
4. Kinh tế chính trị tiểu tư sản
5. Kinh tế chính trị không tưởng
6. Kinh tế chính trị Mac – Lênin
7. Kinh tế chính trị tư sản hậu cổ điển
8. Trường phái cổ điển mới
9. Học thuyết Keynes
10. Trường phái chính hiện đại
11. Trường phái tự do mới
12. Trường phái thể chế mới

III. Kết luận Sự vận động và phát triển của tư tưởng tử tự do kinh tế trong lịch sử các học thuyết kinh tế
2
Nhóm 8 D10QT2
Niên biểu Lịch sử các học thuyết kinh tế:

Thế kỉ 17,
cuối thế kỉ

Nhóm 8 D10QT2
I . Định Nghĩa
Tự do kinh tế là các lý thuyết coi nền kinh tế TBCN là hệ thống hoạt động tự do,
do các quy luật kinh tế tự phát điều tiết.
Tư tưởng cơ bản là tự do kinh doanh , tự do tham gia thị trường, tự do cạnh
tranh, chống lại sự can thiệp của nhà nước vào nền kinh tế.
Tự do kinh tế trong kinh tế học là một môi trường xã hội mà trong đó người dân
được tự do sản xuất, buôn bán và tiêu thụ hàng hóa hay dịch vụ mà không bị hà
hiếp, ép buộc, hoặc giới hạn bởi các người khác, các tổ chức khác, hay bởi chính
phủ.

Sự vận động và phát triển của tư tưởng tử tự do kinh tế trong lịch sử các học thuyết kinh tế
4
Nhóm 8 D10QT2
II. Tư tưởng tự do kinh tế trong lịch sử các học thuyết kinh tế
1. Chủ nghĩa trọng thương

Chủ nghĩa trọng thương là trường phái kinh tế chính trị tư sản đầu tiên thể
hiện chính sách đặc biệt thời kỳ đầu tích lũy tư bản, đề cao vai trò của Nhà
nước cầm quyền trong hoạt động kinh tế và quyền lợi của giới doanh
thương.
Chủ nghĩa trọng thương có các quan điểm chính sau :
 Một quan điểm chủ đạo của chủ nghĩa trọng thương, cũng là sự thừa nhận truyền
thống quân chủ từ thời kỳ tiền trung cổ, xem người cầm quyền là tối cao, là phụ
mẫu của dân tộc, người có quyền điều hành các chính sách kinh tế với mục đích tạo
nên sự hùng mạnh của quốc gia. Chủ nghĩa trọng thương là hệ tư tưởng đầu tiên
xác định các chức năng lãnh đạo cho người đứng đầu nhà nước, nhấn mạnh tầm
quan trọng của việc cổ xúy tinh thần dân tộc trong dân chúng.
 Chủ nghĩa trọng thương chủ trương chính sách bảo hộ mậu dịch (chế độ thuế
quan bảo hộ) nhằm bảo hộ cho giới doanh thương quốc nội trên thị trường nước

những trường phái kinh tế tiêu biểu, cho rằng nguồn gốc thuần túy của
sự giàu có của mỗi quốc gia là từ sản xuất nông nghiệp hay các dạng
phát triển đất đai khác. François Quesnay, đại diện tiêu biểu
của chủ nghĩa trọng nông. Trường phái trọng nông có những nội dung cơ bản sau :
Sự vận động và phát triển của tư tưởng tử tự do kinh tế trong lịch sử các học thuyết kinh tế
6
Nhóm 8 D10QT2
 Chủ nghĩa trọng nông phê phán gay gắt những tư tưởng kinh tế phiến diện của
trường phái trọng thương, cho rằng không phải "phi thương bất phú", với lý do:
hoạt động thương nghiệp chỉ là hoạt động phục vụ tiêu dùng chứ không làm
tăng thêm giá trị, nghĩa là không đem lại giàu có cho xã hội. Vì vậy trường phái
trọng nông cho rằng phi nông mới là bất phú, vì chính ngành nông nghiệp trực
tiếp sản xuất ra lương thực, thực phẩm - của cải vật chất chính yếu - nguồn gốc
của sự giàu có.
 Phần quan trọng của học thuyết này là tư tưởng rằng Nhà nước không nên
can thiệp của vào quá trình kinh tế. Nhà nước chỉ đặt ra các điều luật cần
thiết phù hợp với "quy luật tự nhiên" và sau đó các chức năng của Nhà
nước sẽ phai mờ dần.
 Chủ nghĩa trọng nông là tư tưởng kinh tế đầu tiên đề ra quy luật "sự giảm dần
sản phẩm đất đai", theo đó, sự tăng thêm lao động vào đất sẽ dẫn đến một giới
hạn mà sau đó là sự giảm dần năng suất lao động. Đó là cơ sở của quy luật năng
suất biên giảm dần, phổ biến trong các học thuyết kinh tế hiện đại.
 Trường phái trọng nông đã nêu ra những ý tưởng về việc phát triển ngành kinh
tế nông nghiệp phải có sự quan tâm của nhà nước để họ yên tâm làm ăn trên
Sự vận động và phát triển của tư tưởng tử tự do kinh tế trong lịch sử các học thuyết kinh tế
8
Nhóm 8 D10QT2 Tư tưởng tự do kinh tế được tiếp tực tăng trong tác phẩm nghiên cứu về “
Nguyên nhân và bản chất giàu có của các dân tộc” của Adam Smit. Lý thuyết về
“ con người kinh tế “ và : bàn tay vô hình” cả Adam Smit đã chứng tỏ các quy
luật kết quả tự điều tiết nền kinh tế mà không cần có sự can thiệt của Nhà nước

Thuyết của Smith chống lại tư tưởng của chủ nghĩa trọng thương (yêu cầu có sự
can thiệp của nhà nước vào kinh tế), là mầm mống cho đòi hỏi được tự do kinh
doanh, có sự thích hợp với chủ nghĩa tư bản trong một thời kì dài

A.Smith cho rằng chính sách kinh tế phù hợp với trật tự tự nhiên là tự do cạnh
tranh.

Adam Smit ( 1723 - 1790 )

Sự vận động và phát triển của tư tưởng tử tự do kinh tế trong lịch sử các học thuyết kinh tế
9
Nhóm 8 D10QT2
David Ricardo tiếp tục lí luận của Adam Smith => phát hiện ra những quy luật
kinh tế và tự do kinh tế
 Lý thuyết về giá trị

sau: giá trị biểu hiện giống như một hiện tượng và các dạng thức của nó thế
nào? Cơ sở, nguồn gốc hay nguyên nhân nào của giá trị? Giá trị có đại lượng
hay không và cách xác định đại lượng đó như thế nào? Cái gì có thể dùng để đo
giá trị? Giá trị thực hiện chức năng nào trong lý thuyết kinh tế? Ngoài ra, việc
đơn giản hóa phân tích và hệ thống hóa đã làm cho khoa học kinh tế hướng đến
phát minh các quy luật mang tính cơ học, tương tự như trong vật lý học, nghĩa
là không tính đến các yếu tố tâm lý, đạo đức, luật pháp và các yếu tố xã hội
khác.
4. Tăng trưởng kinh tế và phồn thịnh xã hội được cho là không phải dựa vào
nguyên tắc xuất siêu, mà là sự năng động và cân bằng trạng thái nền kinh tế
quốc gia. Trong vấn đề này các nhà “cổ điển” không vận dụng các phương
pháp phân tích toán học hay mô hình toán học để có thể chọn ra phương án tối
ưu trong số các phương án về tình trạng kinh tế. Trường phái cổ điển cho rằng
cân bằng trong kinh tế là có thể đạt được một cách tự động theo quy luật thị
trường của Jean-Baptiste Say
Sự vận động và phát triển của tư tưởng tử tự do kinh tế trong lịch sử các học thuyết kinh tế
11
Nhóm 8 D10QT2
5. Từ lâu tiền tệ được cho là của con người tạo ra một cách chủ ý. Đến giai đoạn
của trường phái cổ điển tiền tệ được cho là một dạng hàng hóa tách biệt từ
trong thế giới hàng hóa, và chúng không thể bị thay thế bởi những thỏa thuận
giữa mọi người. Tuy nhiên, chức năng của tiền chỉ được đánh giá là phương
tiện trao đổi mang tính kỹ thuật.
Kết luận : Có thể thấy tư tưởng tự do kinh tế được đề xuất bởi các nhà kinh
tế chính trị tư sản cổ điển.

4. Kinh tế chính trị tiểu tư sản
KTCT tiểu tư sản gồm các lý thuyết kinh tế đứng trên lập trường, lợi ích
của giai cấp tiểu tư sản bênh vực, bảo vệ cho nền sản xuất nhỏ, chống
lại sự phát triển của nền sản xuất lớn TBCN, là một trào lưu tư tưởng

Nhóm 8 D10QT2

Robert Owen (1771 – 1858) Chủ trương xây dựng xã hội mới bằng con đường không tưởng như việc tuyên
truyền, chờ mong vào lòng từ thiện của những nhà tư bản và sự giúp đỡ của nhà
nước tư sản coi tư tưởng về chủ nghĩa xã hội là tôn giáo mới
Kết luận : Các nhà kinh tế chính trị học không tưởng Thừa nhận sự phát
triển của xã hội theo những quy luật tất yếu khách quan , tuy nhiên không
phân tích đúng động lực của xã hội, vì vậy, tư tưởng tự do kinh tế không
được đề cập tới trong học thuyết này

6. Kinh tế chính trị Mac – Lênin
Học thuyết Mác đưa ra quan điểm lịch sử về sự phát triển kinh tế vào
việc phân tích các phạm trù và quy luật kinh tế đồng thời nghiên cứu,
phát triển các lý luận kinh tế khác.

Sự vận động và phát triển của tư tưởng tử tự do kinh tế trong lịch sử các học thuyết kinh tế
14
Nhóm 8 D10QT2 Trong học thuyết này, Mac coi phạm trù kinh tế là 1 phạm trù mang tính
lịch sử, nhà nước chỉ can thiệp khi cần thiết => Có thể coi là nền kinh tế
được tự do phát triển, nhưng cũng có 1 số ảnh hưởng nhất định từ nhà
nước

Sự vận động và phát triển của tư tưởng tử tự do kinh tế trong lịch sử các học thuyết kinh tế
15


Marie-Ésprit LéonWalras ( 1834-1910)

Alfred Marshall (trường phái Cambrige – Anh) thì đưa ra lý thuyết về cung cầu và giá
cả trên thị trường tự do cạnh tranh : tự điều tiết, giá cả là sự va chạm giữa nhiều yếu tố
tạo nên chúng.

Sự vận động và phát triển của tư tưởng tử tự do kinh tế trong lịch sử các học thuyết kinh tế
17
Nhóm 8 D10QT2  nhà kinh tế thuộc trường phái cổ điển mới tin tưởng vào sức mạnh của nền kinh
tế thị trường và sự hoạt động của các quy luật kinh tế.
 Theo họ, sự điều tiết của “bàn tay vô hình” sẽ đảm bảo cho quá trình tái sản
xuất phát triển bình thường .
Trường phái cổ điển mới ủng hộ quan điểm tự do cạnh tranh và đưa nó lên 1
bước phát triển cao hơn

9. Học thuyết Keynes
Ở các nước tư bản khủng hoảng kinh tế, thất nghiệp thường xuyên,
nghiêm trọng chứng tỏ các lí thuyết ủng hộ tự do kinh doanh không còn
sức thuyết phục
CNTB phát triển cao hơn nữa, lực lượng sản xuất phát triển cao đòi hỏi
sự can thiệp của Nhà nước vào kinh tế

Sự vận động và phát triển của tư tưởng tử tự do kinh tế trong lịch sử các học thuyết kinh tế
18
Nhóm 8 D10QT2


 + Cơ chế thị trường(bàn tay vô hình): xác định giá cả, sản lượng trong nhiều
lĩnh vực
 + Sự điều tiết của Chính phủ(bàn tay hữu hình): bằng các chương trình thuế, chi
tiêu và luật lệ
Kết luận : Đề cao tư tưởng tự do kinh tế, đồng thời khẳng định có cả vai
trò của nhà nước

11. Trường phái tự do mới
Đây là một trào lưu tư tưởng kinh tế tư sản .Chủ nghĩa tự do kinh tế
gồm các lý thuyết đề cao tự do kinh doanh, tự do tham gia thị trường, coi
nền kinh tế TBCN là hệ thống tự động do các quy luật kinh tế khách
quan tự phát điều tiết.
 Tư tưởng cơ bản: Cơ chế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước ở mức độ nhất
định
Khẩu hiệu của tư tưởng nhiều hơn. Nhà nước can thiệp ít hơn
Sự vận động và phát triển của tư tưởng tử tự do kinh tế trong lịch sử các học thuyết kinh tế
20
Nhóm 8 D10QT2
 Đánh giá tầm quan trọng và hiệu quả can thiệp của Nhà nước vào kinh tế ở mức
độ khác nhau, đã đưa ra một số giải pháp, chính sách điều tiết vĩ mô của Nhà
nước .
Kết luận : Có thể nói Tự do mới chính là 1 bước phát triển cao của
tư tưởng tự do kinh tế .(thể hiện qua việc nó phát triển rộng rãi tại
nhiều nước TBCN như Đức, Mĩ ….)

12. Trường phái thể chế mới
Tư tưởng cơ bản: Đề cao vai trò của các thể chế xã hội của khoa học kĩ
thuật trong sự phát triển kinh tế. Động lực của sự phát triển xã hội là các
thể chế xã hội.
Kết luận: tự do kinh tế không hề có mặt trong hệ thống tư tưởng.

• Wikipedia
• Wattap