LỜI CAM ĐOAN
Tác giả xin cam đoan tất cả các nội dung chi tiết của bài luận văn này được
trình bày theo kết cấu và dàn ý của tác giả với sự dày công nghiên cứu, thu thập và
phân tích các tài liệu có liên quan, đồng thời được sự góp ý hướng dẫn của Tiến sỹ
Đỗ Thị Hải Hà để hoàn tất luận văn.
Trong quá trình thực hiện tôi có tham khảo một số tài liệu, luận văn thạc sỹ
và các sách báo có liên quan đến vấn đề chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông
nghiệp, nông thôn nhưng không hề sao chép từ bất kỳ một luận văn nào.
Tác giả xin hoàn toàn chịu trách nhiệm với cam kết trên.
Học viên: Hoàng Thị Thu Hà
Lớp: Kinh tế quản lý công, K18
LỜI CẢM ƠN
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới TS. Đỗ Thị Hải Hà đã trực
tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu luận văn. Sự hướng dẫn chu
đáo, tận tình và lời khuyên quý giá của thầy đã giúp tôi hoàn thành tốt luận văn
của mình.
Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của các quý thầy cô trong khoa Khoa học
quản lý trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Tôi xin cảm ơn Viện Sau Đại Học
Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân đã tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên
cứu đề tài.
Mặc dù tôi đã có nhiều cố gắng hoàn thiện luận văn bằng tất cả sự nhiệt tình và
năng lực của mình, tuy nhiên không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận
được những đóng góp quý báu của Quý thầy cô.
Hà Nội, ngày tháng năm 2011
Họ và tên học viên
Hoàng Thị Thu Hà
MỤC LỤC
DANH MỤC HÌNH 1
III
CHƯƠNG 1 III
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TỔ CHỨC THỰC THI
CHƯƠNG 2 VI
THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TỔ CHỨC THỰC THI
CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN VI
2.1. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚCVIỆT NAM
VI
2.2. CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN GIAI ĐOẠN TỪ 2006 ĐẾN NAY
VI
2.3. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VAI TRÒ NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM ĐỐI VỚI TỔ CHỨC THỰC THI
CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
VII
CHƯƠNG 3 VIII
MỘT SỐ GIẢI PHÁP CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐỐI VIỆT NAM NHẰM HOÀN THIỆN TỔ
CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG
THÔN VIII
3.1. ĐỊNH HƯỚNG CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN TẠI VIỆT NAM
TỪ NAY ĐẾN NĂM 2020
VIII
3.2. GIẢI PHÁP CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM NHẰM HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH
SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN TẠI VIỆT NAM TỚI NĂM 2020
IX
CHƯƠNG 1 8
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC 8
ĐỐI VỚI TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG
NGHIỆP, NÔNG THÔN 8
1.1. CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
27
2.2.1. Căn cứ đề ra chính sách 27
2.2.2. Nội dung cơ bản của chính sách 28
2.2.3. Kết quả của chính sách 38
2.3. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VAI TRÒ NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM ĐỐI VỚI TỔ CHỨC THỰC THI
CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
45
2.3.1. Cơ cấu bộ máy của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tham gia thực thi chính sách tín dụng phục
vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn 45
2.3.2. Thực trạng vai trò của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với tổ chức thực thi chính sách 47
2.3.3. Đánh giá vai trò của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong việc thực hiện chính sách tín dụng
phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn 58
CHƯƠNG 3 64
MỘT SỐ GIẢI PHÁP CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM NHẰM HOÀN THIỆN TỔ
CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG
THÔN 64
3.1. ĐỊNH HƯỚNG CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN TẠI VIỆT NAM
TỪ NAY ĐẾN NĂM 2020
64
3.1.1. Quan điểm của Đảng Cộng Sản về nông nghiệp, nông thôn, nông dân 64
3.1.2. Định hướng phát triển chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn 64
3.2.1. Góp phần phát triển hoạt động tài chính vi mô tại Việt Nam 67
3.2.2. Hoàn thiện các công cụ thực hiện chính sách 69
3.2.3. Tăng cường năng lực cán bộ 75
3.2.4. Tăng cường phối hợp, kiểm điểm nhiệm vụ của các đơn vị trong thực hiện nhiệm vụ 75
3.3. ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
77
CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN TRÊN CƠ SỞ CHIA LÀM HAI NHÓM
YẾU TỐ KHÁCH QUAN VÀ CHỦ QUAN. VIỆC PHÂN TÍCH VÀ CHIA CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG LÀM HAI NHÓM
KHÁCH QUAN VÀ CHỦ QUAN LÀ CƠ SỞ ĐỂ PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN ẢNH HƯỞNG TỚI VAI TRÒ CỦA NGÂN
HÀNG NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP,
NÔNG THÔN. ĐỂ TỪ ĐÓ ĐƯA RA NHỮNG GIẢI PHÁP CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐỂ HOÀN THIỆN TỔ CHỨC
THỰC THI CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN.
V
CHƯƠNG 2 VI
THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TỔ CHỨC THỰC THI
CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN VI
2.1. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚCVIỆT NAM
VI
2.2. CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN GIAI ĐOẠN TỪ 2006 ĐẾN NAY
VI
2.3. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG VAI TRÒ NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM ĐỐI VỚI TỔ CHỨC THỰC THI
CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
VII
CHƯƠNG 3 VIII
MỘT SỐ GIẢI PHÁP CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐỐI VIỆT NAM NHẰM HOÀN THIỆN TỔ
CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG
THÔN VIII
3.1. ĐỊNH HƯỚNG CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN TẠI VIỆT NAM
TỪ NAY ĐẾN NĂM 2020
VIII
3.2. GIẢI PHÁP CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM NHẰM HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH
1.2.3. Giai đoạn kiểm soát thực thi chính sách 19
1.3. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI VAI TRÒ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TỔ CHỨC THỰC THI
CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
20
1.3.1. Các yếu tố chủ quan 20
1.3.1.1. Năng lực hoạch định và điều hành tổ chức thực thi chính sách của Ngân hàng Nhà nước 20
1.3.1.2. Cơ chế phối hợp giữa các bộ phận của Ngân hàng Nhà nước 21
1.3.1.3. Chất lượng đội ngũ cán bộ công chức 21
1.3.2. Các yếu tố khách quan 21
1.3.2.1. Yếu tố thuộc về các tổ chức tín dụng 21
1.3.2.2. Cơ chế phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước với các cơ quan, tổ chức 22
1.3.2.3. Các yếu tố khác 23
CHƯƠNG 2 25
THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC 25
VIỆT NAM ĐỐI VỚI TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH 25
TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, 25
NÔNG THÔN 25
2.1. TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM
25
2.1.1. Sơ lược lịch sử hình thành 25
2.1.2. Vị trí, chức năng, nhiệm vụ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 25
2.2. CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN GIAI ĐOẠN TỪ 2006 ĐẾN NAY
27
2.2.1. Căn cứ đề ra chính sách 27
2.2.2. Nội dung cơ bản của chính sách 28
2.2.2.1. Mục tiêu của chính sách 28
2.2.2.2. Chủ thể và đối tượng của chính sách 28
3.2.2. Hoàn thiện các công cụ thực hiện chính sách 69
3.2.2.1.Tăng cường hiệu quả công cụ tái cấp vốn 69
3.2.2.2. Chính sách lãi suất 70
3.2.2.3. Công cụ nghiệp vụ thị trường mở 71
3.2.3. Tăng cường năng lực cán bộ 75
3.2.4. Tăng cường phối hợp, kiểm điểm nhiệm vụ của các đơn vị trong thực hiện nhiệm vụ 75
3.3. ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
77
3.3.3. Phối hợp giữa các Bộ, ban ngành trong việc thực hiện chính sách 79
KẾT LUẬN 80
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 82
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Nông nghiệp, nông thôn luôn đóng một vị trí quan trọng trong chiến lược
phát triển kinh tế xã hội của nước ta. Những năm qua, mặc dù xu hướng đô thị hóa
ngày càng diễn ra mạnh mẽ nhưng về mục tiêu phát triển lâu dài thì nông nghiệp
vẫn là ngành kinh tế trọng điểm của Việt Nam. Tại Việt Nam, khu vực nông nghiệp
đóng góp xấp xỉ 1/3 tổng sản phẩm trong nước và chiểm hơn 40% giá trị xuất khẩu
hàng năm. Vì vậy, Đảng và Nhà nước luôn coi việc đẩy mạnh phát triển nông
nghiệp, nông thôn là một trong những chiến lược quan trọng trong quá trình công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước với mục tiêu đưa nước ta cơ bản trở thành nước
công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020.
Để thúc đẩy sản xuất nông nghiệp, kinh tế nông thôn phát triển và góp phần
thiết thực nâng cao đời sống nhân dân, thời gian qua Đảng và Nhà nước đã ban
hành, hoàn thiện, sửa đổi, bổ sung nhiều chính sách kinh tế quan trọng trong đó có
các chính sách về tín dụng nông nghiệp, nông thôn.Thực tế từ khi thực hiện Quyết
định số 67/1999/QĐ-TTg của Chính phủ về một số chính sách tín dụng ngân hàng
phục vụ phát triển nông nghiệp và nông thôn và hiện nay là Nghị định số
41/2010/NĐ-CP ngày 12/4/2010 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ
phát triển nông nghiệp, nông thôn đã cho thấy vai trò rất quan trọng của tổ chức
triển nông nghiệp, nông thôn” là đề tài nghiên cứu luận văn thạc sỹ.
Mục đích của để tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận về tổ chức thực thi chính
sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn và vai trò của Ngân hàng
Nhà nước đối với tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông
nghiệp, nông thôn; phân tích và đánh giá vai trò của Ngân hàng Nhà nước đối với
tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn
trong thời gian vừa qua (2006 đến nay) và đề xuất các giải pháp nâng cao vai trò
của Ngân hàng Nhà nước đối với tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát
triển nông nghiệp, nông thôn tới năm 2020.
Nghiên cứu được thực hiện theo quy trình từ cơ sở lý luận về vai trò của
Ngân hàng Nhà nước đối với tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển
nông nghiệp, nông thôn đến phân tích thực trạng vai trò của Ngân hàng Nhà nước
đối với tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông
thôn để từ đó đưa ra giải pháp để nâng cao vai trò của Ngân hàng Nhà nước đối với
tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn.
Thông tin phục vụ cho quá trình nghiên cứu sẽ được thu thập từ nguồn dữ liệu sơ
cấp và thứ cấp. Trên cơ sở thông tin thu thập được sẽ thực hiện phân tích thông tin
theo phương pháp đồ thì, thống kê số liệu
ii
Luận văn được kết cấu thành 3 chương: chương 1 Cơ sở lý luận về vai trò
của Ngân hàng Nhà nước đối với tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát
triển nông nghiệp, nông thôn; chương 2 Thực trạng vai trò của Ngân hàng Nhà
nước Việt Nam đối với tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông
nghiệp, nông thôn và chương 3 Một số giải pháp của Ngân hàng Nhà nước Việt
Nam nhằm hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông
nghiệp, nông thôn.
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI TỔ
CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG
NGHIỆP, NÔNG THÔN
Ủy ban nhân dân câc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Ngân hàng Nhà nước.
- Đối tượng của chính sách của chính sách bao gồm:
+ Đối tượng cấp tín dụng: Các tổ chức được thực hiện cho vay phục vụ phát
triển nông nghiệp, nông thôn gồm các tổ chức tín dụng được tổ chức và hoạt động
theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng; các tổ chức tài chính quy mô nhỏ; các
ngân hàng, tổ chức tài chính được Chính phủ thành lập để thực hiện cho vay theo
chính sách của Nhà nước.
+ Đối tượng được cấp tín dụng: Tổ chức, cá nhân được vay vốn để phục vụ
sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn gồm hộ
gia đình, hộ kinh doanh trên địa bàn nông thôn; cá nhân; chủ trang trại; các hợp tác
xã, tổ hợp tác trên địa bàn nông thôn; các tổ chức và cá nhân cung ứng dịch vụ phục
vụ trồng trọt, chăn nuôi, dịch vụ tiêu thụ và xuất khẩu sản phẩm nông, lâm, diêm
nghiệp và thủy sản và doanh nghiệp chế biến các sản phẩm từ nông nghiệp hoặc
kinh doanh trong các lĩnh vực công nghiệp, thương mại, cung ứng dịch vụ phi nông
nghiệp, có cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn nông thôn.
iv
1.2. Vai trò của Ngân hàng Nhà nước đối với tổ chức thực thi chính sách
tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn
Vai trò của Ngân hàng Nhà nước đối với tổ chức thực thi chính sách tín dụng
phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn được nghiên cứu trên cơ sở nghiên
cứu về các giai đoạn của quá trình tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục
vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn. Cụ thể vai trò của Ngân hàng Nhà nước
được phân tích trên ba giai đoạn là Vai trò của Ngân hàng Nhà nước trong
giai đoạn chuẩn bị triển khai chính sách, Vai trò của Ngân hàng Nhà nước
trong giai đoạn chỉ đạo thực thi chính sách, Vai trò của Ngân hàng Nhà nước
trong giai đoạn kiểm soát thực thi chính sách
1.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới vai trò của Ngân hàng Nhà nước đối với tổ
chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông
thôn
Các yếu tố yếu tố ảnh hưởng tới vai trò của Ngân hàng Nhà nước đối với tổ
- Khu vực nông nghiệp, nông thôn là khu vực sinh lời thấp, rủi ro cao đầu tư
vốn vào khu vực này rất hạn chế.
Do đó, đòi hỏi phải có chính sách đặc thù đối vơí khu vực nông nghiệp, nông
thôn để thu hút nguồn vốn tín dụng đầu tư vào khu vực này. Ngân hàng Nhà nước
đã tham mưu trình Chính phủ ban hành Chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông
nghiệp, nông thôn.
Kết quả thực hiện chính sách cho thấy:
- Nhiều ngân hàng đã xây dựng Đề án riêng về đầu tư cho lĩnh vực nông
nghiệp, nông thôn (điển hình là Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
Việt Nam, Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam, Ngân hàng TMCP Liên Việt)
vi
nhằm có chính sách hỗ trợ đặc thù cho khu vực này. Trên cơ sở kết hợp tối đa các
nguồn vốn (trong đó có cả nguồn vay tái cấp vốn tại NHNN), một số ngân hàng
đã có chính sách lãi suất ưu đãi (thấp hơn khoảng 1%-2%/năm so với cho vay
các lĩnh vực khác) đối với một số đối tượng khách hàng ở nông thôn. Một tín
hiệu đáng mừng là bên cạnh các ngân hàng thương mại nhà nước có truyền thống
đầu tư cho vay nông nghiệp, nông thôn thì một số ngân hàng thương mại cổ
phần, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đã quan tâm và bắt đầu đầu tư vào lĩnh
vực này (như NHTMCP Kiên Long, Á Châu, Việt Á, HSBC). Các tổ chức tín
dụng cũng tích cực hỗ trợ lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn thông qua việc mở
rộng cung ứng dịch vụ tài chính ngân hàng, hỗ trợ việc thu mua xuất khẩu nông
sản, ổn định giá thu mua nông sản cho nông dân. Tiêu biểu có Ngân hàng TMCP
Kỹ thương Việt Nam tham gia Trung tâm giao dịch cà phê Buôn Mê Thuột tại
tỉnh Đăk Lăk với vai trò là ngân hàng ủy thác thanh toán, thực hiện nghiệp vụ
thanh toán bù trừ cho các hoạt động giao dịch tại trung tâm đồng thời cung ứng
các dịch vụ về tài chính, tín dụng, ngân hàng.
Ngày 19/10/2010, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam
cũng đã ký kết Thỏa thuận liên ngành với Hội Nông dân Việt Nam để cùng phối
hợp thực hiện chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn theo
Nghị định số 41/2010/NĐ-CP ngày 12/4/2010 của Chính phủ.
nông thôn; hỗ trợ vốn cho các tổ chức tín dụng cho vay đối với nông nghiệp, nông
thôn bằng việc sử dụng các công cụ của chính sách tiền tệ Bên cạnh đó vẫn còn
một số hạn chế trong vai trò của Ngân hàng Nhà nước đối với tổ chức thực thi chính
sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn như các công cụ chính
sách tiền tệ còn mang tính hành chính, việc sử dụng các công cụ còn đơn điệu Sau
khi phân tích những hạn chế và tìm ra nguyên nhân dẫn đến những hạn chế này, em
đã đề xuất một số giải pháp nâng cao vai trò của Ngân hàng Nhà nước đối với tổ
chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn.
CHƯƠNG 3
MỘT SỐ GIẢI PHÁP CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC ĐỐI VIỆT NAM
NHẰM HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG
PHỤC VỤ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN
3.1. Định hướng chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp,
nông thôn tại Việt Nam từ nay đến năm 2020
Nghị Quyết Đại hội Đảng X tiếp tục chỉ đạo cần: Tạo chuyển biến mạnh mẽ
viii
trong sản xuất nông nghiệp, kinh tế nông thôn và nâng cao đời sống nhân dân: Hiện
nay và trong nhiều năm tới, vấn đề nông nghiệp, nông dân và nông thôn có tầm
chiến lược đặc biệt quan trọng. Phải luôn luôn coi trọng đẩy mạnh công nghiệp hoá,
hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn hướng tới xây dựng một nền nông nghiệp hàng
hoá lớn, đa dạng, phát triển nhanh và bền vững, có năng suất, chất lượng và khả
năng cạnh tranh cao; tạo điều kiện từng bước hình thành nền nông nghiệp sạch;
phấn đấu giá trị tăng thêm trong nông, lâm nghiệp và thuỷ sản tăng 3-3,2%/năm.
Tốc độ phát triển công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn không thấp hơn mức bình
quân của cả nước. Gắn phát triển kinh tế với xây dựng nông thôn mới, giải quyết tốt
hơn mối quan hệ giữa nông thôn và thành thị, giữa các vùng miền, góp phần giữ
vững ổn định chính trị- xã hội.
3.2. Giải pháp của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhằm hoàn thiện tổ
chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn tại
Việt Nam tới năm 2020
định số 67/1999/QĐ-TTg của Chính phủ về một số chính sách tín dụng ngân hàng
phục vụ phát triển nông nghiệp và nông thôn và hiện nay là Nghị định số
41/2010/NĐ-CP ngày 12/4/2010 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ
phát triển nông nghiệp, nông thôn đã cho thấy vai trò rất quan trọng của tổ chức
thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn đối với các
mục tiêu phát triển kinh tế xã hội nông nghiệp, nông thôn của Đảng ta trong thời
gian qua. Cụ thể như góp phần đảm bảo an ninh lương thực, nhiều sản phẩm nông
nghiệp đã trở thành những hàng hoá xuất khẩu chủ đạo, có khả năng cạnh tranh cao
trên thị trường quốc tế; nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đại bộ phận
nông dân, bộ mặt nông thôn từng bước được đổi mới theo hướng văn minh, hiện
đại; góp phần xoá đói, giảm nghèo ở một bộ phận nông dân gặp khó khăn và bảo
đảm an sinh xã hội ở nông thôn.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam với tư cách là cơ quan ngang bộ trực thuộc
Chính phủ, thực hiện quản lý về lĩnh vực ngân hàng tiền tệ. Thực hiện nhiệm vụ
được giao trong thời gian qua Ngân hàng Nhà nước có vai trò quan trọng đối với tổ
chức thực thi chính sách tín dụng hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn như ban
hành các cơ chế chính sách hướng dẫn các tổ chức tín dụng thực hiện cho vay đối
1
với nông nghiệp, nông thôn; tái cấp vốn cho các tổ chức tín dụng để đầu tư vào
nông nghiệp, nông thôn; sử dụng công cụ dự trữ bắt buộc để tạo nguồn vốn hỗ trợ
cho các tổ chức tín dụng cho vay vốn hỗ trợ đối với nông nghiệp, nông thôn; vận
động nguồn vốn từ các tổ chức tín dụng quốc tế để cho vay đối với nông nghiệp
nông thôn
Với những nhiệm vụ được giao đó, Ngân hàng Nhà nước đã có những đóng
góp tích cực đối với tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông
nghiệp nông thôn, góp phần vào việc đưa chính sách tín dụng phục vụ phát triển
nông nghiệp, nông thôn trở thành một nhân tố trọng yếu góp phần thúc đẩy sự phát
triển kinh tế xã hội nông nghiệp nông thôn trong thời gian qua. Ngân hàng Nhà
nước đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn cho vay tín dụng nông nghiệp, nông
thôn để giải quyết kịp thời các khó khăn vướng mắc trong quá trình tổ chức thực thi
nước Việt Nam đối với tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển
nông nghiệp, nông thôn”.
1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
1.2.1. Nghiên cứu ngoài nước
Trong quá trình nghiên cứu, tác giả nhận thấy mô hình Lý thuyết về quá trình
tổ chức thực thi chính sách công của A.Wildavsky và J.Pressman và tài liệu về tín
dụng nhỏ cho người nghèo (Micro credit) của Mumhamad Yunus có nội dung liên
quan đến đề tài nghiên cứu và có giá trị vận dụng ở nước ta hiện nay.
- Lý thuyết về quá trình tổ chức thực thi chính sách công đưa ra các bàn luận
về các khái niệm chính sách công qua đó rút ra kết luận về mối quan hệ giữa chính
sách và quá trình tổ chức chính sách.
- Tài liệu về tín dụng nhỏ cho người nghèo của Mumhamad Yunus cung cấp
phương thức cải tiến mô hình tín dụng nhỏ, phương thức cho vay đoàn kết, cho vay
người nghèo không dựa vào tài sản thế chấp mà dựa vào tín chấp. Mô hình của
Mumhamad Yunus được áp dụng rất thành công tại ngân hàng Grameen Bank của
Bangladesh, và Mumhamad Yunus đã được giải Nobel Hòa Bình năm 2006 nhờ
việc áp dụng thành công mô hình này.
1.2.2. Nghiên cứu trong nước
Lý thuyết về tổ chức thực thi chính sách kinh tế - xã hội của Khoa khoa học
quản lý Trường Đại học Kinh tế quốc dân đề cập về khái niệm, vai trò, các nhân tố ảnh
hưởng và các giai đoạn của quá trình tổ chức thực thi chính sách.
Giáo trình Quản trị Ngân hàng thương mại của Khoa Tài chính Ngân hàng của Trường
Đại Học Kinh tế quốc dân đề cập đên hệ thống chỉ tiêu dùng để đánh giá chất lượng tín
dụng tại các ngân hàng hiện nay. Hệ thống chỉ tiêu này sẽ được vận dụng thành một
trong những chỉ tiêu để đánh giá quá trình tổ chức thực thi chính sách.
Nghiên cứu của một số tác giả trong nước về lĩnh vực tín dụng nông nghiệp nông
thôn như:
3
- T.S Nguyễn Thị Kim Thanh (2008). Chính sách tín dụng hỗ trợ phát triển
nông nghiệp – nông thôn. Tài liệu hội thảo Tín dụng nông thôn – Thực trạng và giải
- Đề xuất các giải pháp nâng cao vai trò của Ngân hàng Nhà nước đối với tổ
chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn tới
năm 2020.
4
1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Ngân hàng Nhà nước trong tổ chức thực thi chính
sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn.
- Phạm vi nghiên cứu: Tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển
nông nghiệp, nông thôn tại Việt Nam giai đoạn từ năm 1999 đến nay.
1.5. Câu hỏi nghiên cứu
- Những nội dung cơ bản của tổ chức thực thi chính sách tín dụng nông
nghiệp, nông thôn là gì? Vai trò của các ngân hàng trung ương trên thế giới đối
với việc tổ chức thực thi chính sách tín dụng đối với nông nghiệp, nông thôn
như thế nào?
- Hiện nay, thực trạng vai trò của Ngân hàng Nhà nước đối với tổ chức thực thi
chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn là như thế nào?
- Giải pháp nào để nâng cao vai trò của Ngân hàng Nhà nước đối với tổ chức
thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn.
1.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu
- Ý nghĩa khoa học: Hệ thống hóa cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn của
một số ngân hàng nhà nước trên thế giới đối với tổ chức thực thi chính sách tín
dụng nông nghiệp, nông thôn.
- Ý nghĩa thực tiễn: Đề ra các giải pháp nâng cao vai trò của Ngân hàng Nhà
nước đối với tổ chức thực thi chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp,
nông thôn giúp cho các cơ quan hữu quan có cách nhìn toàn diện hơn về tổ chức
thực thi chính sách tín dụng nông nghiệp nông thôn, những hạn chế những tồn tại
của tổ chức thực thi chính sách để phát huy những kết quả tích cực của chính sách.
1.7. Phương pháp nghiên cứu
a. Quy trình nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện theo quy trình từ cơ sở lý luận vấn đề nghiên cứu
cấp
Thu thập
dữ liệu sơ
cấp
Vai trò Ngân hàng Nhà
nước đối với tổ chức thực
thi chính sách tín dụng
phục vụ phát triển nông
nghiệp, nông thôn
Phân tích thực trạng tổ chức thực
thi chính sách tín dụng phục vụ
phát triển nông nghiệp, nông thôn
Phân tích thực trạng vai trò của
Ngân hàng Nhà nước đối với tổ
chức thực thi chính sách
Giải pháp nâng cao vai trò
của Ngân hàng Nhà nước
đối với tổ chức thực thi
chính sách tín dụng phục vụ
phát triển, nông thôn
Đánh giá vai trò
Ngân hàng Nhà nước
đối với tổ chức thực
thi chính sách tín
dụng phục vụ phát
triển nông nghiệp,
nông thôn
6
- Phương pháp phân tích số liệu thứ cấp: Sử dụng đồ thị, bảng biểu để mô tả
số liệu. Sử dụng phân tích xu hướng thông qua so sánh số liệu giữa các năm, phân
nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp, nông thôn, xây dựng cơ sở hạ
tầng, xóa đói giảm nghèo và từng bước nâng cao đời sống của nhân dân.
1.1.2. Nội dung của chính sách
Nội dung của chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn
bao gồm:
1.1.2.1. Mục tiêu của chính sách
- Đáp ứng đầy đủ, kịp thời, có hiệu quả nguồn vốn cho nhu cầu phát triển
toàn diện lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, góp phần xóa đói giảm nghèo, nâng cao
mức sống của người nông dân.
- Khuyến khích đầu tư của các hộ gia đình và doanh nghiệp tư nhân
nông thôn.
- Tăng cường khả năng tiếp cận của người nghèo khu vực nông thôn đến các
dịch vụ tài chính.
1.1.2.2. Nguyên tắc chính sách
Chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn là một hợp
phần chính sách của Nhà nước đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn do vậy
chính sách tuân thủ quy trình chính sách, nguyên tắc chung và một số nguyên tắc
riêng để thực hiện được mục tiêu đề ra.
a. Bảo đảm tính hiệu quả
Chính sách phải đạt hiệu quả với mức chi phí hợp lý nhất trong phạm vi có
thể. Trong bối cảnh nhu cầu trợ giúp lớn, đối tượng đông và nguồn ngân sách có
8
Copyright: Tài liệu đại học ©