Phương pháp tiến hành thiết kế một tiết ôn tập sinh động và tạo hứng thú
cho học sinh trong môn lịch sử lớp 9
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Lịch sử có một vị trí, ý nghĩa quan trọng đối với việc giáo dục thế hệ trẻ.
Từ những hiểu biết về quá khứ học sinh hiểu rõ truyền thống dẫn tộc, tự hào với
truyền thống dựng nước và giữ nước của ông cha ta, xác định nhiệm vụ hiện tại,
có thái độ đúng với quy luật của tương lai nhất là đối với học sinh lớp 9 cuối cấp
Trung học cơ sở.
Tuy nhiên hiện tại có những nhận thức sai lệch về vị trí chức năng của bộ
môn trong đời sống xã hội dẫn đến sự giải sút chất lượng bộ môn trên nhiều mặt.
Tình trạng học sinh không biết những sự kiện lịch sử cơ bản phổ thông, nhớ sai,
nhớ nhầm lẫn kiến thức lịch sử là hiện tượng khá phổ biến ở nhiều trường hiện
nay.
Đứng trước tình hình đó, là một giáo viên giảng dạy lịch sử đã nhiều năm,
tham dự nhiều chuyên đề do Phòng, Sở tổ chức, lại trực tiếp dạy môn lịch sử lớp
9 tôi muốn nêu lên một số kinh nghiệm của bản thân trong phương pháp ôn tập
Lịch sử lớp 9 để nâng cao nhận thức lịch sử cho học sinh cuối cấp đảm bảo cho
các em có đủ hành trang kiến thức để bước vào cấp học Trung học phổ thông.
2.NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
2.1. Cơ sở lý luận:
Như ta đã biết, dạy học lịch sử là quá trình giáo viên cung cấp cho học sinh
những kiến thức cơ bản về lịch sử nhằm phục vụ cho việc giáo dưỡng, giáo dục
và phát triển học sinh qua môn học. Lịch sử vốn tồn tại khách quan, là những vấn
đề đã xảy ra trong quá khứ nên trong quá trình giảng dạy ôn tập để học sinh nắm
bắt được những hình ảnh lịch sử cụ thể, đòi hỏi bên cạnh những lời nói sinh động
Phương pháp tiến hành thiết kế một tiết ôn tập sinh động và tạo hứng thú
cho học sinh trong môn lịch sử lớp 9
giáo viên phải lựa chọn các phương pháp dạy dạy khác nhau để đạt được hiệu
quả cao trong truyền thụ.
Với phương pháp dạy học mới, lấy học sinh làm trung tâm, học sinh chủ
động lĩnh hội tri thức, đòi hỏi người giáo viên cần có biện pháp phù hợp để cuốn

hợp, kết quả học sinh học tập chăm chỉ, hứng thú, nắm bắt sử liệu nhanh, quá
trình tư duy tổng hợp, so sánh, nhận xét đánh giá linh hoạt hẳn lên, kết quả thi
học sinh giỏi, đạt tốt nghiệp ngày càng cao.
Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề ôn tập cho học sinh bậc
THCS tuy nhiên những vấn đề đó còn rất chung chung chưa đi vào vấn đề cụ thể
để giúp cho giáo viên có những phương pháp cụ thể để tiến hành thiết kế một tiết
ôn tập thật sinh động và tạo hứng thú cho học sinh và để học sinh tiếp thu được
kiến thức một cách sâu sắc.Vậy nên tôi quyết định lựa chọn đề tài này hy vọng sẽ
đưa ra các phương pháp ôn tập tốt nhất cho học sinh. Tuy nhiên vì điều kiện
giảng dạy nên tôi chỉ lựa chọn nghiên cứu phương pháp ôn tập đối với khối lớp 9
để giúp các em có kiến thức vững chắc hơn để bước tiếp vào THPT.
2.2.1. Thuận lợi
- Học sinh có đầy đủ sách giáo khoa, có kỹ năng làm bài tập lịch sử.
- Học sinh ham thích tìm hiểu kiến thức lịch sử trong giờ học các em học
tập tích cực, thực sự là trung tâm của quá trình dạy học.
Phương pháp tiến hành thiết kế một tiết ôn tập sinh động và tạo hứng thú
cho học sinh trong môn lịch sử lớp 9
- Khả năng nắm bắt sử liệu tốt, biết so sánh đánh giá sự kiện lịch sử.
- Đội ngũ giáo viên dạy lịch sử khá đồng đều ở các khối lớp, tham gia đầy
đủ các chuyên đề đổi mới phương pháp do Sở, Phòng tổ chức.
- Phương tiện trực quan trong giảng dạy đã được quan tâm mua sắm khá đầy đủ.
- Phòng giáo dục, Ban giám hiệu nhà trường quan tâm đến quá trình đổi mới
phương pháp, luôn tạo điều kiện để người dạy phát huy tốt khả năng của bản thân, có
nhiều biện pháp để nâng cao chất lượng tốt nghiệp và đội ngũ học sinh giỏi các
cấp.
2.2.2. Khó khăn.
- Học sinh trường THCS đa số các em là học sinh yếu và trung bình, trung
bình khá (chất lượng đầu vào thấp).
- Cơ sở vật chất ( lớp học,phòng bộ môn) phục vụ cho giảng dạy còn thiêu
thốn

- 25/8/1945: Khởi nghĩa thắng lợi ở Sài Gòn
2.3.1.2. Ôn tập tổng hợp giai đoạn.
Phương pháp dạy tổng hợp giai đoạn nhằm giúp học sinh hệ thống hoá
từng giai đoạn lịch sử cụ thể. Khi ôn tập giáo viên nên tổng hợp theo từng giai
Phương pháp tiến hành thiết kế một tiết ôn tập sinh động và tạo hứng thú
cho học sinh trong môn lịch sử lớp 9
đoạn, trong mỗi giai đoạn cần nên những nét chính, có so sánh, đánh giá, nhận
xét.
Ví dụ:
Sử Việt Nam có thể tổng hợp một số giai đoạn sau:
- Phong trào công nhân 1919 - 1930: Chia làm 2 giai đoạn nhỏ, khi ôn tập
giáo viên cần cho học sinh so sánh đánh giá về quy mô, diễn biến, hình thức, tính
chất của hai giai đoạn từ đó rút ra sự phát triển vượt bậc của phong trào công
nhân Việt Nam.
- Phong trào giải phóng dân tộc 1930 - 1945 cần chú ý đến đường lối, lực
lượng, diễn biến của từng giai đoạn cụ thể.
2.3.1. Ôn tập theo trình tự logic bài:
Dạy theo trình tự logic bài giúp học sinh nắm bắt bài theo một trình tự hệ
thống, như "Công thức". Ôn tập theo phương pháp này có thể sử dụng ở một số
bài có cấu tạo khá giống nhau như ở các bài: 16, 18, 19, 20.
Ví dụ cụ thể: Các bài trên ôn tập theo trình tự:
Hoàn cảnh ra đời "Kế hoạch Nava", "Chiến tranh đặc biệt", "Chiến tranh
cục bộ" "Việt Nam hoá chiến tranh".
- Nôi dung:
+ Tính nguy hiểm, điểm yếu.
- "Kế hoạch Nava", "Chiến tranh đặc biệt", ''Chiến tranh cục bộ" , "Việt
Nam hoá chiến tranh" từng bước bị phá sản như thế nào?
+ Bước đầu bị phá sản.
+ Phá sản hoàn toàn.
2.3.1.4. Ôn tập bằng hệ thống lược đồ, đồ thị:

Phương pháp tiến hành thiết kế một tiết ôn tập sinh động và tạo hứng thú
cho học sinh trong môn lịch sử lớp 9
- Khi dạy bài 6 : " Đảng cộng sản Việt Nam ra đời" cần cho học sinh nắm
được sự ra đời của tỉnh Đảng bộ Sơn La: Hoàn cảnh, ngày, tháng, địa điểm, ý
nghĩa, ai là Bí thư đầu tiên.
- Dạy giai đoạn kháng chiến chống Pháp 1946 - 1954 đan xen
những đóng góp to lớn của nhân dân Sơn La trong cuộc trường kỳ kháng
chiến.
- Ôn tập phần 1954 - 1975: Lồng ghép những chiến thắng lớn của quân dân
Tây Bắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, đặc biệt chú ý đến việc: Xây dựng và
phát triển kinh tế của nhân dân Sơn La góp phần xây dựng chủ nghĩa xã hội ở
Miền Bắc,là hậu phương vững chắc chi viện cho tiền tuyến, tất cả vì Miền Nam
thân yêu.
- Ngoài ra đất Sơn La là mảnh đất có nhiều sự kiện lịch sử. nên khi ôn tập
cần chú ý đến những sự kiện lịch sử như: Nhân dân Yên Châu bắn rơi máy
bay,Nhân dân Mường Tè – Mộc Châu đánh địch bằng Rượu Ngàm….
- Đặc biệt là người Mộc Châu phảI biết sử quê mình, giáo viên có thể tổ
chức cho các em đi thăm một số di tích lịch sử , văn hóa trên địa bàn huyện nhà
như: Đồn Mộc Lỵ, Văn bia Tây Tiến, bia Căm Thù, Hang Dơi… để giúp các em
thấy được trong lịch sử giữ nước của nhân dân các dân tộc Mộc Châu đã anh
hùng chiến đấu, đã hi sinh xương máu vì độc lập của quê hương, đất nước, từ đó
hình thành ý thức tự hào về quê hương, dân tộc, thêm yêu thích học tập môn lịch
sử, có ý thức tìm hiểu lịch sử.
2.3.1.6. Ôn tập theo phương pháp kể chuyện, tường thuật.
Phương pháp này đòi hỏi giáo viên phải sưu tầm truyện kể, về những chân
dung lịch sử, tranh ảnh. Khi ôn tập kết hợp kiến thức sách giáo khoa và truyện
Phương pháp tiến hành thiết kế một tiết ôn tập sinh động và tạo hứng thú
cho học sinh trong môn lịch sử lớp 9
kể học sinh sẽ tiếp nhận một cách hứng thú, hiệu quả tiếp nhận kiến thức tăng lên
rõ rệt.

8.1.1949; 18.6.1953; 1.1.1959; 1.12.1975; 11.11.1975.
* Nêu thông tin về các sự kiện lịch sử Việt Nam diễn ra tại các thời
điểm.
3.2.1930; 19.8.1945; 19.12.1946; 7.5.1954.
* Dạng câu hỏi thông tin sự kiện giúp học sinh cũng cố lại kiến thức về sự
kiện lịch sử, giúp học sinh nhớ các điểm mốc lịch sử quan trọng của thế giới và
trong nước.
2.3.2.3. Câu hỏi tổng hợp, đánh giá sự kiện lịch sử.
Đây là câu hỏi nâng cao kiến thức tổng hợp của học sinh.
Ví dụ: ý nghĩa của sự kiện 3/2/1930 đối với cách mạng Việt Nam.
* Điện Biên Phủ có phải là "Pháo đài bất khả xâm phạm" không?
Vì sao?
* Nội dung cơ bản của "Kế hoạch Na va", "kế hoạch Nava" bị phá sản như
thế nào?
2.3.2.4. Câu hỏi so sánh sự kiện lịch sử:
Ví dụ: * So sánh về chủ trương, đường lối của ba tổ chức cách mạng được
thành lập ở Việt Nam từ 1925 - 1928
* Cho các sự kiện lịch sử Việt Nam: 3/2/1930. 19/81945. 19/12/1946,
7/5/1954.
Phương pháp tiến hành thiết kế một tiết ôn tập sinh động và tạo hứng thú
cho học sinh trong môn lịch sử lớp 9
Sự kiện nào đánh dấu bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử cách mạng Việt
Nam? Vì sao?
2.3.2.5. Câu hỏi tìm hiểu chân dung lịch sử

(chủ yếu dành cho học
sinh giỏi)
- Ví dụ: * Trong sách Đại Việt sử ký toàn thư - Ngô Sĩ Liên viết "Vua đem các
tướng đuổi đánh quân của Khâm Tộ thua to chết quá nửa, thây chết đầy đồng, bắt được
tướng là Quách Quân Biên và Triệu Phụng Huân đem về Hoa Lư"

học hiện đại.
2.4.2. Kết quả sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Trải qua 3 năm học đúc rút nghiên cứu, 01 năm triển khai ứng dụng, thể
nghiệm đề tài, học sinh những lớp tôi dạy rất hứng thú khi học môn Lịch sử, từ
đó xác định được động cơ, mục tiêu, phương pháp học tập. Kết quả được nâng
dần

3.KẾT LUẬN
3.1.Tính khả thi của sáng kiến kinh nghiệm
- Qua thái độ, kết quả học tập của học sinh tôi có thể kết luận rằng: nếu
giáo viên biết khai thác tốt tài liệu tham khảo để từ đó có phương án lên lớp phù
hợp, biết cách kết hợp tốt các phương pháp ôn tập thì học sinh sẽ không quay
lưng lại với môn Lịch sử, các em sẽ có hứng thú học tập, động cơ học tập và từ
đó chất lượng học tập của các em sẽ được nâng lên.
3.2. Những bài học kinh nghiệm
Phương pháp tiến hành thiết kế một tiết ôn tập sinh động và tạo hứng thú
cho học sinh trong môn lịch sử lớp 9
Qua quá trình thực hiện phương pháp ôn tập, căn cứ vào khả năng học tập
và kết quả đạt được trong việc thực hiện phương pháp tôi đã rút ra được những
kinh nghiệm sau:
- Phương pháp ôn tập được tiến hành một cách phong phú đa dạng trong
phần học, kiến thức phù hợp với trình độ học sinh, chú ý nâng cao để phát hiện
bồi dưỡng học sinh giỏi.
- Ôn tập không đánh đố học sinh mà chủ yếu khơi dậy sự suy nghĩ của học
sinh một cách thông minh sáng tạo kết hợp học với hành.
- Bài tập thực hành cần kết hợp nhiều dạng khác nhau, từ câu hỏi trắc
nghiệm đến bài tập nhận thức, thực hành bộ môn, vận dụng kiến thức đã học vào
cuộc sống.
- Ôn tập trên cơ sở hệ thống kiến thức theo một trình tự lôgic, tăng cường
thực hành tại chỗ.