MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TIỂU HỌC
Các yếu tố
Phương
pháp
Quan niệm Cơ sở Khoa học
Bản chất,
đặc trưng
Quy trình dạy học
Ưu điểm và
nhược điểm
Yêu cầu cơ bản
Dạy học
trực quan
Là một
PPDH gv
tổ chức
hướng dẫn
cho hs
trực tiếp
hoạt động
trên các
phương
tiện, đồ
dùng dạy
học, từ đó
giúp hs
hình thành
kiến thức
và kĩ năng
cần thiết
của môn

chính là
kiến thức
cần đạt
được.
- B1: gv chuẩn
vị đồ dùng trực
quan.
- B2: giới thiệu
cho hs về cấu
tạo, cách sử
dụng cá phương
tiện đó. Nêu
nhiệm vụ nhận
thức.
- B3: hs hoạt
động trực tiếp
trên phương tiện
trực quan đó để
đạt mục đích dạy
học.
- B4: gv nhận
xét, đánh giá,
cho hs nhận
- Ưu điểm: với
những hình ảnh
trực quan do các
đồ dùng biểu
diễn mang lại và
lời giảng của gv,
hs sẽ dễ dàng

- Không quá đề cao, tuyệt đối
duy trừu tượng
và từ tư duy trừu
tượng đến thực
tiễn”.
dạng lại. máy móc, kém
phát triển tư duy
tưởng tượng.
hóa phương pháp này.
Gợi mở -
Vấn đáp
Là một
PPDH gv
không trực
tiếp đưa ra
những
kiến thức
hoàn
chỉnh mà
sử dụng
một hệ
thống câu
hỏi hướng
dẫn hs suy
nghĩ lần
lượt trả
lời, từ đó
tiến tới
các kiến
- Tâm lí học:

án hs đưa ra)
- B2: gv giới
thiệu, dẫn dắt
câu hỏi tới hs.
- B3: tổ chức cho
hs thảo luận,
trình bày, nhận
xét… về các câu
trả lời.
- B4: gv nhận
xét, đưa ra đáp
án đúng, từ đó
hướng vào kiến
- Ưu điểm: kích
thích hs tự tìm
kiến thức qua hệ
thống câu hỏi,
giúp các em tập
dượt suy nghĩ và
diễn đạt nhờ đó
kiến thức được
nhớ lâu, hiểu kĩ
và tự tin hơn.
- Nhược điểm:
+ Trình độ các
em khác nhau
mà bộ câu hỏi
chung cả lớp.
+ Các em có thể
đưa ra nhiều đáp

tới ai? giải pháp nào? tránh
đặt quá nhiều câu hỏi vụn gây
căng thẳng thừa cho hs.
Thực hành
–Luyện
tập
Là một
PPDH gv
tổ chức,
hướng dẫn
hs thực
hiện các
hoạt động
thực hành,
thông qua
đó giải
quyết
những tình
huống cụ
thể có liên
quan tới
- Tâm lí học: đặc
điểm nhận thức
của hs TH: trí
nhớ cụ thể, cảm
tính chiếm ưu
thế.
- GDH: đặc điểm
của các kiến
thức toán học có

- Ưu điểm: hs
ghi nhớ tốt hơn
các kiến thức đã
được học.
- Nhược điểm:
+ Trình độ hs
không giống
nhau nên gv mất
thời gian điều
chỉnh lượng kiến
thức cho phù
hợp hay gv cũng
khó bao quát.
+ HS có thể
không có đủ/
- Chuẩn bị chu đáo nội dung
thực hành- luyện tập: xác
định rõ mục tiêu, những kiến
thức và kĩ năng CB của bài
học cần được thực hành, phân
bổ thời gian thích hợp cho các
hoạt động thực hành với từng
nội dung cụ thể.
- Dự kiến nhiệm vụ thực hành
để mọi hs đều được thực hành
một cách tích cực.
- Giám sát, kiểm tra, điều
chỉnh bài làm của hs, tránh
làm tham gia vào phần việc
của hs, tạo tình huống có

phương tiện theo yêu cầu,;
tích cực tham gia thực hành,
chủ động nêu khó khăn để gv
dễ nắm bắt, kịp thời giúp đỡ.
Giảng giải
– Minh
họa
Là một
PPDH gv
dùng lời
để giải
thích tài
liệu có
sẵn, kết
hợp với
phương
tiện trực
quan để
- GDH: nội dung
môn Toán có
những khái niệm
rất trừu tượng.
- Triết học: Sự
thống nhất giữa
các mặt đối lập.
- Kiến thức
cần nắm
được tiếp
nhận qua sự
thông hiểu

kiến thức, xác định rõ đối
tượng cần được giảng giải từ
đó tìm cách giảng giải ngắn
gọn, dễ hiểu.
- Có thể đưa ra 1 luận điểm
mâu thuẫn với kiến thức đã
học và yêu cầu hs nêu ý kiến,
như vậy gv nắm được các em
hiểu đúng hay chưa mà tìm
hỗ trợ cho
việc giải
thích, từ
đó giúp hs
hiểu nội
dung bài
học.
tri thức đó
để tiếp tục
được giảng
giải/ nắm
được yêu
cầu nhận
thức của bài
học.
kiến thức cần đạt
được cho hs.
- B4: Quan sát
phản hồi (nét
mặt) từ phía hs
trong lúc giảng.

cách giảng giải cho phù hợp.
- Không giảng giải quá tỉ mỉ
mà gợi yêu cầu để hs tiếp tục
hoàn thiện. Sau đó có thể yêu
cầu hs tóm lại ý nghĩa của
kiến thức hay liên hệ với kiến
thức đã học hoặc ngoài thực
tế (nếu có).
thực tế.
Phát hiện
và giải
quyết vấn
đề
Là một
PPDH gv
tổ chức
tạo ra tình
huống có
chứa đựng
cấn đề
toán học.
Trong quá
trình hoạt
động, hs
sẽ phát
hiện ra
vấn đề, có
nguyện
vọng giải
quyết vấn

không chỉ
quan tâm
đến kết quả
(kiến thức,
kĩ năng) mà
còn dạy kĩ
năng/ cách
giải quyết
vấn đề đó –
hay thao tác
- B1: Thiết kế
bài toán có vấn
đề.
- B2: Cho hs tìm
hiểu vấn đề.
- B3: Tìm các
cách giải quyết
vấn đề.
- B4: Trình bày
giải pháp.
- B5: Tìm hiểu
sâu giải pháp đó,
ứng dụng như
thế nào trong đời
sống?
- Ưu điểm:
+ Tạo môi
trường học tập
tích cực, chủ
động, sáng tạo

toàn độc lập tìm cách giải
quyết vấn đề…
đề đó
bằng sự cố
gắng nỗ
lực, nhờ
đó nâng
cao một
bước trình
độ kiến
thuwcsm
kĩ năng và
tư duy.
tư duy. phải tìm hiểu
trình độ của các
hs nên mất thời
gian, công sức,
khó tìm được
tình huống có
vấn đề.
- Hs phải biết
kiên trì, quyết
tâm, nhẫn nại
trong khi tìm
giải pháp để giải
quyết vấn đề.
Kiến tạo Là một
PPDH gv
tổ chức
môi

- B4: Thảo luận,
đề xuất giả thiết.
- Ưu điểm:
+ Phát huy tính
tích cực, chủ
động của hsy có
thể qua các bài
tập hoặc các
nhiệm vụ cụ thể
về nhà cho hs
chuẩn bị trước
- Tìm hiểu, thăm dò về những
hiểu biết ban đầu của hs liên
quan đến nội dung bài học để
trả lời câu hỏi hs có nắm
được hay không các kiến
thức, kĩ năng đó và nắm được
đến mức độ nào? Trên sơ sở
đó tiến hành ôn tập, bổ sung
những kiến thức cần thiết,
giờ học
đó, hs là
chủ thể
tích cực,
vận dụng
những
kiến thức
đã có để
giải quyết
một tình

trúc mới cho phù
hợp với hoàn
cảnh mới). Đồng
hóa làm tăng
có. - B5: Kiểm
nghiệm, phân
tích kết quả.
- B6: Kết luận,
rút ra kiến thức,
kĩ năng mới
hay qua các
câuho bản thân
nên khả năng
phân tích, tổng
hợ
+ Hs liên hệ
được với những
kiến thức/ kinh
nghiệm đã có, tự
xây dựng kiến
thức mới cp h,
ghi nhớỏi trắc
nghiệm, các thảo
luận trực tiếp
giữa gv - hs
được nâng cao
- Nhược điểm:
+ Quá trình kiến
tạo tri thức mang
tính chất cá thể,

“vùng phát triển
gần nhất” (Vư-
gốt-xki): dạy học
và phát triển
phải gắn bó hữu
cơ với nhau. Dạy
học phải đi trước
quá trình phát
triển, tạo ra vùng
phát triển gần
nhất, là điều kiện
bộc lộ sự phát
triển. Chỉ có như
vậy hoạt động
dạy học mới đạt
hiệu quả cao và
kiến tạo tri thức
của mỗi hs cũng
khác nhau nên
gv tốn thời gian,
công sức để tìm
phương án tổ
chức quá trình
dạy học sao cho
mỗi hs đều có
thể phát huy tốt
nhất khả năng
của mình.
+ Hs phải tự
trang bị kĩ năng

trong lớp
trở lên.
- GDH:
+ Phát huy vai
trò chủ đạo của
gv và tính tích
cực học tập của
hs.
+ Hs hình thành
được kiến thức,
rèn luyện được
kĩ năng và tích
lũy được vốn
kinh nghiệm chủ
yếu là do quá
trình học tập
tương tác giữa
- Hs được tổ
chức hoạt
động với
các bạn
trong nhóm
để thực hiện
nhiệm vụ
nhận thức,
từ đó tiếp
thu kiến
thức cần đạt
được của
bài.

hợp lí, đúng đắn
trong cách giải
- Xác định nội dung cần thảo
luận trọng tâm của bài học.
(có đáp án cần đạt và dự đoán
các đáp án khác của các
nhóm).
- Đưa ra yêu cầu thảo luận
cho hs phải thật cụ thể, dễ
hiểu.
- Dự đoán trước và cách giải
quyết các tình huống có thể
xảy ra trong cuộc thảo luận.
- Trang bị kĩ năng, những thủ
thuật điều khiển thảo luận.
+ Đối với tình huống có hs
không tham gia thảo luận thì
thầy và trò, giữa
trò và trò thông
qua môi trường
dạy học và giáo
dục. Kết quả học
tập cao hay thấp
là do mỗi hs tích
cực tương tác và
trao đổi nhiều
hay ít trong môi
trường học tập.
có kiến thức
mà còn phát

về nội dung học
tập, từ đó so
sánh, đối chiếu
với các thông tin
từ bạn bè mà tự
điều chỉnh nhận
thức.
+ Các em ghi
nhớ tốt những
điều mình thảo
luận.
- Nhược điểm:
+ Hs trong nhóm
phải có kĩ năng
gv cần tìm ra nguyên nhân
(không quan tâm/ sợ sai, sợ bị
chế giễu
+ Đối với các cá nhân nói và
làm quá nhiều phần việc của
nhóm, gv cần can thiệp vào
việc phân công các việc của
nhóm cho các cá nhân khác
nhau.
làm việc tập thể
(phân công, bảo
ban,…) thì hiệu
quả hoạt động
chỉ có ở một số
thành viên.
+ Cần nhiều thời