Bộ GIáO DụC Và ĐàO TạO Bộ Y Tế
TRờng đại học y hà nội
phạm thị bạch yến
ĐáNH GIá TíNH AN TOàN Và HIệU QUả ĐIềU TRị
HộI CHứNG RốI LOạN LIPID MáU CủA NấM HồNG CHI
Đà LạT (GANODERMA LUCIDUM)
Luận án tiến sĩ y học
Hà nội - 2009
Bộ GIáO DụC Và ĐàO TạO Bộ Y Tế
TRờng đại học y hà nội
PHạM THị BạCH YếN
ĐáNH GIá TíNH AN TOàN Và HIệU QUả ĐIềU TRị
HộI CHứNG RốI LOạN LIPID MáU CủA NấM HồNG CHI
Đà LạT (GANODERMA LUCIDUM)
Chuyên ngành Y học cổ truyền.
Mã số: 62.72.60.01
Luận án tiến sĩ y học
Ngời hớng dẫn khoa học:
1. PGS.TS. Nguyễn Nhợc Kim
2. GS.TS. Đào Văn Phan
Hà nội - 2009
Lời cảm ơn
Với lòng chân thành và kính trọng tôi xin bày tỏ lời cảm ơn
sâu sắc nhất tới:
PGS.TS Nguyễn Nhợc Kim, Trởng Khoa Y hc c truyn - Trờng
Đại học Y Hà Nội, ngời thầy đã luôn tận tình hớng dẫn tôi trong suốt
quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án.
GS.TS Đào Văn Phan, nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Dợc Lý - Trờng
Đại học Y Hà Nội, ngời thầy đã luôn tận tình hớng dẫn tôi trong suốt quá
trình học tập, nghiên cứu, thực hiện luận án.
Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn tới:
Khoa Nội, Khoa Lão của hai Bệnh viện đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi tiến
hành nghiên cứu lâm sàng phục vụ cho luận án.
Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới những ngời thân trong
gia đình và bạn bè, đồng nghiệp - những ngời đã thờng xuyên chia sẻ khó
khăn, giúp đỡ, động viên tôi trong suốt những năm tháng học tập, nghiên
cứu vừa qua, mà thiếu sự giúp đỡ chia sẻ này chắc chắn tôi không có đợc
kết quả của ngày hôm nay.
Phạm Thị Bạch Yến
Lời cam đoan
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các
số liệu, kết quả nghiên cứu đợc nêu trong luận án là trung thực và ch-
a từng đợc ai công bố trong bất kỳ một công trình nào.
Tác giả luận án
Ph m Th B ch Y n
: Acyl coA cholesterol acyl transferase
: Apolipoprotein
: Alanin transaminase
: Aspartat transaminase
: (Body Mass Index), Chỉ số khối cơ thể
: Bệnh mạch vành
: Chylomicron
: Cholesterol toàn phần
: Ngày thứ 0 (thời điểm trước nghiên cứu)
&$ : Rối loạn lipid máu
: Tăng huyết áp
: Triglycerid
: (Very low density Lipoprotein -
Cholesterol), Cholesterol của lipoprotein tỉ
trọng rất thấp.
'( : Vữa xơ động mạch.
) : Y học cổ truyền
)( : Y học hiện đại
)% : Yếu tố nguy cơ
MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ
TỔNG QUAN
1.1. LIPID MÁU, LIPOPROTEIN
1.2. R I LO N LIPID MÁU:Ố Ạ
1.3. QUAN NI M C A Y H C C TRUY N V H I CH NG R IỆ Ủ Ọ Ổ Ề Ề Ộ Ứ Ố
LO N LIPID MÁUẠ
1.4. T NG QUAN V N M LINH CHIỔ Ề Ấ
CHƯƠNG 2 36
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 36
2.1. CH T LI U NGHIÊN C UẤ Ệ Ứ
2.2. I T NG NGHIÊN C UĐỐ ƯỢ Ứ
2.3. PH NG PHÁP NGHIÊN C UƯƠ Ứ
2.4. X LÝ S LI U NGHIÊN C U:Ử Ố Ệ Ứ
S li u thu đ c trong nghiên c u đ c x lý theo ph ng pháp xác su tố ệ ượ ứ ượ ử ươ ấ
th ng kê y sinh h c. S d ng các thu t toán:ố ọ ử ụ ậ
- Tính t l %.ỉ ệ
KẾT LUẬN 118
KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT 119
DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1: Đặc điểm của các lipoprotein chính trong huyết tương [1],
[18]
Bảng 1.2: Rối loạn lipid máu thứ phát [10], [18]
Bảng 1.3: Phân loại rối loạn lipid và lipoprotein máu theo Fredrickson
[11], [128]
Bảng 1.4: Tăng lipid máu tiên phát [1]
Bảng 1.5: Phân loại nồng độ cholesterol máu [47], [109] 14
Bảng 1.6: Khuyến cáo ATP III-NCEP Hoa Kỳ năm 2004 (sửa đổi) về
mức LDL-C cần đạt [14], [15] 15
Bảng 1.7: Khuyến cáo điều trị RLLPM theo mức độ LDL-C [14], [15].
16
Bảng 1.8 : Các yếu tố nguy cơ bệnh mạch vành [14], [15], [47] 16
Bảng 1.9: Hiệu quả điều chỉnh rối loạn lipid máu của một số nhóm
thuốc chính [87], [109] 23
Bảng 1.10: Thành phần hoá học của nấm Linh chi [8], [40] 31
Bảng 3.1: Kết quả định tính các nhóm chất trong nấm Hồng chi Đà Lạt.
51
Bảng 3.2: Diến biến trọng lượng thỏ 52
Bảng 3.3: Diễn biến số lượng hồng cầu thỏ 53
Bảng 3.4: Diễn biến về thể tích trung bình hồng cầu thỏ 53
53
Bảng 3.5: Diễn biến hàm lượng hemoglobin của thỏ 53
Bảng 3.6: Diễn biến số lượng bạch cầu thỏ 54
Bảng 3.7: Diễn biến về công thức bạch cầu của thỏ 55
Bảng 3.33: Sự thay đổi các chỉ số nhân trắc nhóm 1 và 2 78
Bảng 3.34: Sự thay đổi các chỉ số nhân trắc ở nhóm 3 78
Bảng 3.35: Thay đổi huyết áp trên bệnh nhân THA nhóm 1 và 2 79
Bảng 3.36: Thay đổi huyết áp trên bệnh nhân THA nhóm 3 79
Bảng 3.37: Thay đổi huyết áp trên bệnh nhân HA bình thường nhóm 1
và 2 79
Bảng 3.38: Thay đổi huyết áp trên bệnh nhân HA bình thường nhóm 3.
80
Bảng 3.39: Tác dụng của nấm Hồng chi trên nồng độ cholesterol 81
Bảng 3.40: Tác dụng của nấm Hồng chi trên nồng độ triglycerid 81
Bảng 3.41: Tác dụng của nấm Hồng chi trên nồng độ HDL-C 82
Bảng 3.42: Tác dụng của nấm Hồng chi trên nồng độ LDL-C 82
Bảng 3.43: Tác dụng của nấm Hồng chi trên chỉ số CT/HDL-C 83
Bảng 3.44 : Tác dụng của nấm Hồng chi trên chỉ số LDL-C/HDL-C 84
Bảng 3.45: Diễn biến số lượng hồng cầu 84
84
Bảng 3.46: Diễn biến hàm lượng hemoglobin 85
Bảng 3.47: Diễn biến số lượng bạch cầu 85
Bảng 3.48: Diễn biến về số lượng tiểu cầu 86
Bảng 3.49: Đánh giá kết quả điều trị theo tiêu chuẩn YHHĐ 86
Bảng 3.50: Đánh giá kết quả điều trị theo tiêu chuẩn YHCT 86
Bảng 3.51: Ảnh hưởng của nấm Hồng chi đến hoạt độ AST 87
Bảng 3.52: Ảnh hưởng của nấm Hồng chi đến hoạt độ ALT 88
Bảng 3.53: Ảnh hưởng của nấm Hồng chi trên nồng độ ure huyết thanh
88
Bảng 3.54: Ảnh hưởng của nấm Hồng chi trên nồng độ creatinin huyết
thanh 89
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1: Phân bố bệnh nhân theo giới 70
Biểu đồ 3.2: Đặc điểm BMI trước lúc điều trị 72
Hình 3.9: Hình ảnh vi thể gan thỏ - Lô NHC 10g/kg/24h 64
(Tế bào gan giàu glycogen - He x 100) 64
Hình 3.10: Hình ảnh vi thể cầu thận - Lô NHC 2g/kg/24h 65
(Thận bình thường - He x 100) 65
Hình 3.11: Hình ảnh vi thể cầu thận - Lô NHC 10g/kg/24h 65
(Thận bình thường - He x 100) 65
Hình 4: Hắc chi Hình 5: Tử chi 137
Hình 7 : Ganodema lucidum (W.Curt.: Fr.) Karst. – chủng Dalat 139
ĐẶT VẤN ĐỀ
&*+, ,++ /0!123""+,4/5.6!7"89!.:.6";#<;=.;;4.;>
;0+?."@A.;BCD815.6/-";'(E'(1F6G7.;+H!+I.
";J.6.6;+K/:.61 :1I.L.;/ 6"..62M+.;2N.;O+/0!"8+/>D!P
;!7I.FQR>QR>QSRE
.6B4+.T/6U.1G7>K.;I6+V+"WX+A!.62M+YB.6
.6!7K..;G.+//-";Z <0.628.6,+1I..T/[[NA.;15.6
/-";B4.;>159!\,4.6!7K..;G.6G7YB.6B44.;I;4.61U!K.4.
;I6+V+>YB.6 +//-";T.6,K.[+A!.62M+.61W"W"0"7I!*
].;;2^.61I._,AYB.6#V/.;2NT.6";,#,YB.6>+A!>T.6
;!7I0YB.6X>+A!>;`;!*",0YB.6>a+A!.62M+>EEEQSREb
c>;4.6.T/"Wd;].6+A!.62M+";IBHA.;,e+//-";>.61W
'(6G7YB.6,+K.9!.V+[>fgEb$;0>/h+.T/"Wd;].6E
".;O+/0!"8+/B4E"YB.6,+K.9!.1I.'(Eb+A%/>
;$;-/i;!K>$;-/Y28.6aSfYB.6 '(6G7.K.";@
7I!,4++I./-";/0!.FS>gB415.6/-";B4.;>SfgQR>
Q[RE5+";J.6*+, ,++ /0!1.6,4BP.1H;M+#<123""0".;4)
23";:"K.;I6+V+B4.6.2V"9!.G/.6;+K."J!E;1I..7"W
.;+H!.;W/;!*""W0" j.61+H!";_.;*+, ,++ /0!1M+6W;U.;
";I"0";k!9!] *+, ,++ /0!6G7.;2N l.D!P+.>"+ m++">
"0"";P6n."+ /kQfR>QSR>EEE%67"]#<;0+?."@"0";!*"J"";I
!"#,4/5+I.5,V..61+H!oT.6";,#,B4T.6
1. Xác định độc tính cấp (LD50) và độc tính bán trường diễn của
nấm Hồng chi Đà Lạt (Ganoderma lucidum) chủng DL1 .
2. Đánh giá tác dụng của nấm Hồng chi Đà Lạt trên mô hình gây
tăng cholesterol máu thực nghiệm.
3. Đánh giá tác dụng của nấm Hồng chi Đà Lạt trong điều trị hội
chứng rối loạn lipid máu ở người thông qua một số chỉ số lâm sàng và cận
lâm sàng.
-2-
CHƯƠNG I
TỔNG QUAN
1.1. LIPID MÁU, LIPOPROTEIN
1.1.1. Lipid máu:++ ,4/5;4.;;U.9!.:.6"@/4.6I4. 0"
,++ 1H!d;s.6..6.2V".K.1?!U.;4.123".6;!7I28.6>";`.6
;]+dI;3BV++.-;4.;;J";36:+,4,++.$QSRE
1.1.2. Thành phần và cấu trúc của lipoprotein:
++.,4.;C.6;G.Y;=.;"U!6O/;U..;G.B4;U.B€QR>QSR>QRN
Hình 1.1: Cấu trúc của lipoprotein (theo G. Turpin, 1991) [18],[134].
$;U..;G.!.6G/>";J+6,7"+ B4";,#,#;0d;s.6
;G."<"QSR>QRE
$;U. ,V B€ 123" "P! - ^+ "0" ;G. Y ,++ ;G. "<" 6O/
;#;,++ >";,#,< B4"0"+.E$;U.B€.471]/]L.;.
"@$.6;!7I28.6"W0" j.6Bk.";!7?."0",++ d;s.6.QSRE
1.1.3. Phân loại lipoprotein:
q.6;28.6;0#+K!,7G/,++.;!7I28.6123";G.";+
;•:.6E(5,n.6"@"0",-+$d;+#+K!,7G/•,A.6;o";BV+C
,23.6,++ QR>QSR>QRE++."W 6";L.;].6EN
-3-
‚ƒ;,#,
#;W
IDL- C >f>a
].;{/";!7?.
;W"@
+H.";P"@
>‚>
LDL-C
>f÷>f
[ %
].;{/";!7?.
;W"@9!
!.66+.
k.";!7?.
HDL-C
>f÷>[
[ %
.>!5>#].;{/
";!7?.;W"@
B4
k.";!7?.
.623"
>[>‚>
1.1.4. Các con đường chuyển hóa lipoprotein:
;!7?.;W"@,++ .6/0!6O/[".12M.6N.6-+#+.;B4.5+
#+.;QSR>QSR>QaRE
Hình 1.2: Các con đường chuyển hoá lipoprotein.
6+*.6.;2>;U.,V.+6,7"+ "@.W123";!•;G.^+.p7/$
6+]+;W.6"0""+ u";z";J"E;4.;;U.H/v"t.,-+"@
"W ";J";,#,< >;#;,++ >B4/5;U.‚#…123"
-5-
";!7?.6+";>^.K..;€;8.-;4.;EK." ;
1W>";,#,< 123"";!7?.6+";#…123"#;0B4123"12
.623"^,-+q.6"0";1z+BV++6,7"+ "@QSR>QaR>QRE
^,-+6.>/5;U..;€6n.B4"1v";+A!"@
"B4‚"@I46.>#!1W123";P;!B4I4B4+K!;j
.6,7##/E.6d;+1W>/5;U.,V.o,P71++6,7"+ 0"
j.6"@,+#6.#…";!7?.;4.;EBV+;4.;;U.
";@7I!,4";,#,#B4>6+CB+t";L.;.6#<Bk.";!7?.
";,#,1I."0"/s.6-+B+E-+1G7>#….;k. +A."
1v";+A!^/4.6I4B46n.B4I4E+I;1W>123"12B4
.6I4q.6;+A.23.6;<"4O+o;0+;0.6,t.6,7##/>
6+]+;W.6";,#,< E;,#,< .6I4"WB+t1+H!;4
#*,23.6""@;"8";Im "dG/>6G7J"";I.p7/
!"#B4.6T."].9!0=.;z.6;3";,#,^"0"/s.6-+
B+>1O.6;M+.W"†.6dL";;L";.p7/6G7#;0";L.;].;G..WE
i;+""@^/4.6I4o;+I!;jBH#*,23.6;v"o+I.1z+BH
";P,23.6>.O.615.6/0!T.6"B4o+I.1z+.;2oD7;0
;v"6,7"#7,;0Ei;+1W1-+;<"4"W;?n6+C+I.1z+.47;s.6
9!"0""1v";+A!E<,P71+^;4.;15.6/-";"@1-+;<"4
1W.6/5B+t9!.:.6.6"8";IA.;#+.;"@D8BC15.6/-";Ei;+
1-+;<"41F";J1U7"0"";,#,#>";`.6#…^;4.;.;C.6‡I4
:‡m/",,/5;4.;;U."@/].6D8BCQSR>QaR>QRE
123"z.6;3.1U!^6.B4/5;U..;€^!5 2V+
6.;C.6;G.Y+H.";P>"W;+B+t9!.:.6N,4.6!O.
"!.6"P+.";>B4;/6+Bk.";!7?.";,#,
‡^BH‡6.";,#,B#QSR>QaR>QRE
↑B4;v"↑
%6;+A.23!
↑B4;v"↑
w.6;!*"0.;;+
↑ ↑>↓
;!*" J" ";I K6+
"]/
↑ ↑>↓
#+.+. ˆ "+#
.+"+.+""+
↑ ↑>↑";7,/+".>
↓
%;C.67I!*].;;2^.61I./J",++ 6O/Nu;=Z"0";#*.6].;
;2^.6.;2N";I15T.T.9!0.;+H!/„15.6Bk>T.9!0.;+H!;J"T."W
";J.;+H!";,#,.;2;@ 615.6Bk>/„15.6Bk>J.6>8>#C
4.;U.EEE>,2M+Bk.15.6;?,<">;`;!*">!*.69!0.;+H!23!Z.;C.6*+
, .5++I.;2N10+;012M.6>#!76+0ZA.;6.B4;k.E%;C.6.6!7K.
.;G.9!.:.6d;0",4/T.6,++ /0!,4#Y j.6;!*"du 4+.;2N,3+
+?!>";‰.>6,!""+"+ >"0"6*""+ +.+">EEEQR>Qf[RE
1.2.2. Rối loạn lipid máu tiên phát:
%T/afŠ +"d#."T."JB4dc;!k1+A. +B4#+K!,7G/"0"
;4.;;U.,++.DI;5+";J.6*+, ,++ /0!;4.;7.61W
-7-
e123"";+;4.;[d+?!B4E•.T/aX"0";;G.,-+.471F
^;4.;;G.,-+9!*"IQR>Q[R>Q[SRE
Bảng 1.3: Phân loại rối loạn lipid và lipoprotein máu theo Fredrickson [11], [128].
Typ
Rối loạn
LP
Rối loạn lipid
(j" Ž6v ŒŒŒ
IV
↑
↑;v" >
↑↑
(j"
;2M.6
6v
ŒŒŒ
V
↑
↑
↑>↑↑↑
(j" +I/6v ŒŒ
•Týp I:T.6";7,/+"./0!E
•Týp II:T.6,++./0!>e.47123";G.,4/[e.;€,4N
B4E
Týp IIa: Tăng cholesterol máu nguyên phát";_T.6";,#,B4>
6O/"W[;?N;?16.B4;?18.6.E;?16.N d;!7Ik"@;j;?
Z"W[;=.;;0+1O.6;3YB4 o;3YE%6!7K..;G."@A.;,4
15+I.6./F;W;j;?"@.q/K..;+~/#n";?#*aQaR>
QRE;?18.6.NT.6";,#,/0!18.6.6O/T.6";,#,/0!
;?6+1=.; +!7H.5+.;+~/#n";?;2M.6>T.6";,#,/0!;?6+
1=.; +!7H.,v.QaR>QRE
Tăng cholesterol máu týp IIb (Tăng lipid máu hỗn hợp gia đình): T.6
,++ /0!;h.;3";,#,B4T.6P">+6,7"+ B4
"†.6T.6QaRE;?.47;2M.6d•/;*+, ";!7?.;W6,!"+ >T.6
"+ !+"/0!>T.6;!7I0E(G7,4 +#].du"@[;?*+, ,++ /0!
eB4e>.62M+A.;"W";;v"/‰oA.;T.6";,#,18.
-8-
LDL-C
(mg/dl)
VLDL-C
(mg/dl)
HDL-C
(mg/dl)
Typ rối
loạn LP
Tần số
Nguy cơ
ĐMV
Viêm
tụy
T.6
6+
” •[ ”S • ;71z+ ;v"
‘ ŒŒŒ Œ
-9-
1=.;
&*+,
$
S S –
•
ŒŒ
;2M.6,4
•
‘ ŒŒŒ
T.6
/0!;h.
T.6
6+
1=.;
;2M.6,4
”[f
[ SS —
;2M.6,4
•
;v"
‘
T.6
$/0!
;71z+
;2M.6,4”
[f
;71z+ ;71z+ ;71z+ ”a
7
$
”‘
T.6
.;+H!
7I!*
;2M.6,4
”[f
;71z+
”
;2M.6,4
”S
B4QRE
c) Giảm lipid huyết thứ phát:
+]/,++ /0!;J;0;2M.66v.6/5#*A.;#!QRN
&*+, +K!;WB4;P;!,++ ;J"T.6v.6"0"A.;BHj7>
B+K/!5>,u/+A.6>+K!";]7;G./„Eb"0"A.;.476+]/,++ ;!7I
;2M.6d•/;6+]/.+B4","+E
A.;/P+.;12M.6+K!;WE
2M.6.T.6!7I.6+0N6+]/";,#,;!7I T.6;0+;WE
!76.N6+]/z.6;3";,#,1v"+A,4";,#,# *+
, z.6;3.p7/E
%;+~/w.6>!.6;2>.;+H!BI;28.6;v"#!;l!;!k,V.>/P
/0!.;+H!;v"/0!o;t,F.6 !7H. o";E
1.2.4. Rối loạn lipid máu (RLLPM) và các bệnh tim mạch:
%6;+K."J!1+H! o";~BH";,#,/0!.6A.;'(+I.
;4.; ^ Š/+.6;/ "; ;P7 "W /*+ 28.6 9!. ;!k. 6+C .O.6 15
";,#,/0!B4•,AYB.6 '(QR>QfR>QRE'(,4#<
-11-
Copyright: Tài liệu đại học ©