Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời nói đầu
Kinh tế thị trờng và những đặc trng của nó cũng nh sự tự do kinh doanh
trong kinh tế thị trờng đã mở ra những điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh
doanh, thúc đẩy nền kinh tế phát triển, thúc đẩy quan hệ giao thơng buôn bán
giữa các quốc gia phát triển một cách mạnh mẽ.
Việt Nam là một đất nớc phát triển đi lên từ một nền kinh tế nghèo nàn lạc
hậu, cơ sở vật chất kỹ thuật yếu kém không đủ những điều kiện cần thiết cho nền
kinh tế phát triển. Trớc tình hình đó Nhà nớc ta đã chuyển hớng phát triển kinh
tế, từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung san nền kinh tế thị trờng có sự quản lý
điều tiết vĩ mô của Nhà nớc theo định hớng XHCN. Cơ chế kinh tế mở đã tạo ra
những điều kiện thuận lợi cho Việt Nam trong tiến trình hội nhập với các quốc
gia trong khu vực và trên thế giới đồng thời thúc đẩy nền kinh tế trong nớc phát
triển. Việt Nam có thể nhập máy móc trang thiết bị, nguyên vật liệu,... của nớc
ngoài kết hợp với các yếu tố năng lực sản xuất trong nớc để phát triển sản xuất và
đáp ứng nhu cầu trong nớc. Tuy nhiên do sản xuất trong nớc còn nhiều yếu kém
các sản phẩm sản xuất phần nhiều có chất lợng thấp, giá thành và chi phí cao, khả
năng cạnh tranh của sản phẩm với hàng hoá của nớc ngoài thấp do vậy để bảo vệ
sản xuất trong nớc Nhà nớc phải đặt ra hàng rào thuế quan. Mặt trái của chính
sách này là làm cho tện nạn buôn lậu và gian lận thơng mại diễn ra một cách tràn
lan ở hầu khắp các cửa khẩu, địa phơng trong cả nớc. Tình hình này ở nớc ta
đang đặt ra những vấn đề hết sức nóng bỏng và phức tạp. ở đâu trên tuyến đờng
nào cũng có hàng lậu, hàng giả, điều này gây ra những khó khăn và thiệt hại
nghiêm trọng cho cả sản xuất và tiêu dùng trong nớc. Do vậy mỗi chúng ta phải
có một sự nhìn nhận đúng đắn và đầy đủ về vấn đề này để không tiếp tay cho
gian thơng và phối hợp cùng với các cơ quan chức năng thực hiện công tác đấu
tranh chống buôn lậu và gian lận thơng mại một cách có hiệu quả.
Để hiểu sâu và đầy đủ hơn về vấn đề này em đã chọn đề tài Buôn lâu và
gian lận thơng mại ở Việt Nam hiện nay - Thực trạng và giải pháp.
Đây là một đề tài rộng, với một khoảng thời gian và khả năng có hạn chắc
không tránh khỏi những thiếu xót. Em rất mong thầy cô bổ sung để bản đề án
ợng kinh tế - xã hội tiêu cực xuất hiện trong hoạt động lu thông hàng hoá cùng
với sự ra đời của hàng rào thuế quan. Mỗi quốc gia khác nhau có hàng rào thuế
quan khác nhau do vậy mà có những mặt hàng buôn lậu khác nhau. Tuy nhiên
cũng có sự giống nhau về một số mặt hàng và thủ đoạn của bọn gian thơng và
các nớc có thể học hỏi kinh nghiệm của nhau, liên kết với nhau để chống buôn
lậu một cách có hiệu quả nhất.
2-/ Tội danh buôn lậu và những hạn chế trong sử dụng khái niệm.
2
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
a. Khái niệm tội danh buôn lậu.
Tội danh buôn lậu đợc chính thức ghi nhận trong Bộ Luật hình sự của Việt
Nam từ năm 1985. Tuy nhiên trớc đây ngời ta đã quy hết trách nhiệm pháp lý
cho những ngời có hành vi buôn lậu mà trong tiềm thức xã hội ngời ta gọi là
hiện tơng buôn lậu chứ không phải là tội danh buôn lậu.
- Trong thể chế phong kiến Việt Nam, Bộ Luật hình sự đợc coi là hoàn
chỉnh nhất là Quốc triều hình luật của Triều Lê (1428-1788) cũng không quy
định về tội danh buôn lậu, nhng Quốc triều hình luật đã quy định những trang
trại bên bở bể mà đón thuyền buồm, ngầm đỡ hộ hàng hoá lên bờ thì bị xử biếm
(cách chức) phạt gấp 3 lần tang vật để sung công,... Những ngời bán ruộng, đất
ở bờ cõi, binh khí, các thứ chất nổ có thể hoả tiêu cho ngời nớc ngoài đều phải
tội chém, bán mắm muối cho nớc ngoài thì bị xử đi châu xa. Các mặt hàng
cấm xuất khẩu bao gồm ruộng đất, thuốc nổ, vũ khí, sắt, đồng, vàng, da trâu, gỗ
lim, quế, trân châu, ngà voi,... Những hành vi này đợc gọi là hiện tợng buôn lậu.
- Trớc 1985 trong một số văn bản Pháp của Việt Nam thuật ngữ Tội buôn
lậu đã đợc đề cập đến nh Pháp lệnh về quyền hạn và nhiệm vụ của lực lợng
cảnh sát nhân dân (20/7/1962). Pháp lệnh trừng trị các tội đầu cơ buôn lậu làm
hàng giả kinh doanh trái phép (10/6/1982). Tuy nhiên trong các văn bản này thì
tội danh buôn lậu cha đợc hớng dẫn và nhận diện đầy đủ với các yếu tố cấu
thành và dấu hiệu pháp lý đặc trng mà phần lớn xã hội và các cơ quan hoạt động
t pháp vẫn chịu ảnh hởng của quan niệm truyền thống cho rằng buôn lậu bao
là qua biên giới nh điều 96 về tội mua bán trái phép chất nổ, chất cháy, chất độc,
chất phóng xạ, điều 96 a về tội mua bán vận chuyển trái phép chất ma tuý, điều
99 về tội buôn bán văn hoá phẩm đồi truỵ, điều 166 về tội buôn bán hàng cấm,...
Trên thực tế tất cả các hàng hoá này, hay các vụ án về buôn bán trái phép các
hàng hoá đặc trng này đều bị truy tố theo điều luật tơng ứng chứ không truy tố
theo điều 97. Trong khi đó tất cả các thống kê hình sự và đánh giá tình hình buôn
lậu đều đợc đa vào nhóm tội buôn lậu tạo nên sự sai lệch giữa các cơ quan
chuyên môn với nhau, tạo sự trùng lắp và khi phát sinh trách nhiệm thì đổ lẫn cho
nhau, không có sự phân định một cách rõ ràng chức năng, nhiệm vụ và quyền
hạn giữa các cơ quan, bộ phận với nhau.
II-/ Gian lận thơng mại, các hình thức gian lận thơng mại.
1-/ Khái niệm về gian lận thơng mại.
Theo từ điển tiếng Việt gian lận thơng mại dối trá, lừa lọc trong hoạt
động thơng mại. Ngời có hành vi gian lận thơng mại gọi là gian thơng tức là ng-
ời có nhiều mu mô lừa lọc, kẻ buôn bán gian lận và trái phép. Gian lận đợc coi
là hành vi của con ngời cụ thể có lời nói hoặc cử chỉ, hành động không đúng với
bản chất của sự vật hiện tợng nhằm mục đích đánh lừa ngời khác. Trong dân
gian gian lận thơng mại gắn liền với thành ngữ Buôn gian, bán lận và dùng để
chỉ những thủ đoạn, mánh khoé lừa lọc khách hàng hoặc ngời khác để thu lời
bất chính.
4
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Hành vi buôn gian bán lận trong dân gian đợc hiểu bao gồm một số hành
vi, thủ đoạn đơn giản nh hàng tốt nói xấu, hàng ít nói nhiều, rẻ nói đắt, cân đo
đong đếm sai (điêu), buôn bán hàng cấm, lén lút trốn lậu thuế,...
2-/ Các hình thức gian lận thơng mại.
Tại Hội nghị các tổ chức hải quan quốc tế về chống gian lận thơng mại đợc
tổ chức từ ngày 9 đến ngày 13-10-1995 ở Brucxen (Bỉ) đã thống nhất phân chia
các hình thức gian lận thơng mại thành 16 loại:
1. Buôn bán hàng cấm qua biên giới hoặc ra khỏi sự kiểm soát của hải
hành chính hay xử lý hình sự. Đối với một số nớc nh Mỹ, Nhật, Pháp,... Bên
cạnh việc áp dụng các công ớc quốc tế xử lý 16 hành vi này theo Luật hải quan
còn quy định trong Luật hình sự các tội danh cụ thể tơng ứng với những hành vi
đó. Đối với nớc ta thái độ ứng xử này với các hành vi diễn ra theo 3 trờng hợp.
+ Hành vi có tính chất không nghiêm trọng, giá trị tài sản buôn bán sai
phạm không lớn thì xử lý hành chính theo pháp lệnh hải quan và các nghị định
của Chính phủ về quản lý XNK.
+ Một số hành vi trong số đó cha đợc quy định trong pháp luật Việt Nam
nên không xảy ra hoặc có thể xảy ra nhng không bị xử lý nh hành vi vi phạm
đạo luật về diễn giải thơng mại,...
+ Tất cả các hành vi có tính chất nghiêm trọng, hậu quả lớn đều bị xử lý d-
ới tội danh chung của điều 97 (Bộ Luật hình sự nớc công hoà XHCN Việt Nam)
là buôn lậu.
III-/ Phân biệt buôn lậu và gian lận thơng mại - Mối quan hệ
giữa chúng.
Theo pháp luật Việt Nam, gian lận thơng mại không phải là một tội danh
trong Luật hình sự nhng các biểu hiện đặc trng của nó lại trùng hợp với tội buôn
lậu, một bộ phận của gian lận thơng mại là buôn lậu và buôn lậu bao gồm cả
gian lận thơng mại. Cả hai khái niệm này vẫn thờng đi đôi và gắn liền với nhau
trong tiềm thức xã hội, chúng có phần nằm trong nhau nhng không bao hàm tất
cả đặc biệt là gian lận thơng mại ngoài buôn lậu còn bao hàm các yếu tố khác
nh buôn bán hàng giả, ăn cắp mẫu mã, khai báo sai về số lợng, chất lợng hàng
hoá,...
Sự khác nhau cơ bản giữa gian lận thơng mại và buôn lậu là buôn lậu trớc
hết là hành vi gian lận thơng mại nhng ở mức cao hơn, tính chất phức tạp và
nghiêm trọng hơn. Nó là một trờng hợp đặc biệt của gian lận thơng mại. Nó bao
hàm các hành vi dấu diếm để trốn tránh hoàn toàn hoặc một phần việc kiểm tra
của hải quan bằng mọi thủ đoạn và phơng tiện khác nhau để thu lợi. Trong khi
gian lận thơng mại là việc làm trái quy định của pháp luật, chính sách hoặc lợid
ụng sự sơ hở, không rõ ràng không chính xác khoa học và đầy đủ của Luật
hàng hoá trong nớc khó có thể cạnh tranh với hàng lậu, hàng giả với giá hạ hơn.
Nó thậm chí làm cho sản xuất trong nớc phải điêu đứng và kìm hãm sự phát
triển sản xuất.
Hơn thế nữa buôn lậu và gian lận thơng mại tạo tâm lý tiêu dùng sa sỉ
thích hàng ngoại hay tâm lý sính hàng ngoại, vợt quá năng lực sản xuất trong
nớc, đối lập với yêu cầu thắt lng buộc bụng, cần kiệm xây dựng đất nớc hiện
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
nay. Nhìn chung tệ nạn buôn lậu và gian lận thơng mại kìm hãm sự phát triển
kinh tế đất nớc, kìm hãm sự phát triển kinh tế dựa vào nội lực trong nớc.
- Về chính trị an ninh, an toàn xã hội và văn hoá.
Buôn lậu và gian lận thơng mại xuất hiện ở khắp mọi nơi trong cả nớc, sự
xuất hiện và hoạt động của chúng đã gây rối loạn và xáo trộn về trật tự an ninh
an toàn xã hội. Chúng tổ chức buôn lậu thành đờng dây từ khâu mua vận
chuyển qua biên giới đến tiêu thụ với sự tham gia của nhiều đối tợng khác nhau
trong đó có cả ngời nớc ngoài, cán bộ hải quan,... làm cho tình hình an ninh
biên giới bất ổn, khó kiểm soát và xử lý phức tạp. Bọn buôn lậu và gian lận th-
ơng mại lôi kéo một bộ phận lớn quần chúng nhân dân khu vực biên giới cửa
khẩu tham gia vào hoạt động buôn lậu chống lại sự kiểm soát của hải quan - cơ
quan quản lý Nhà nớc, lợi dụng sự kém hiểu biết của quần chúng, dùng đồng
tiền để lôi kéo họ tiếp tay cho buôn lậu và gian lận thơng mại, khi bị bắt thì họ
chống trả quyết liệt bởi họ không hiểu, không biết những việc mà mình làm là
trái với pháp luật hoặc họ cố tình làm trái với các quy định của Nhà nớc để
kiếm sống,.. bọn gian thơng và các lực lợng diễn biến hoà bình còn lợi dụng sự
kém hiểu biết này để tuyên truyền văn hoá phẩm đồi truỵ, t tởng cực đoan chủ
nghĩa, lôi kéo họ chống lại chính quyền Nhà nớc,... làm cho trật t xã hội bị đảo
lộn tình hình chống buôn lậu và gian lận thơng mại ngày càng phức tạp hơn, an
ninh chính trị ở khu vực biên giới bị đe doạ nghiêm trọng.
+ Bọn buôn lậu và gian lận thơng mại lôi kéo một bộ phận cán bộ Nhà nớc
tham gia vào hoạt động buôn lậu và gian lận làm suy đồi t tởng và làm mất t
phẩm thuốc bảo vệ thực vật,... không chỉ gây thiệt hại về vật chất mà còn gây
thiệt hại cả về sức khoẻ, tính mạng cho cả ngời và động vật, thực vật, thiệt hại
cả về ngắn hạn lẫn lâu dài do hàng hoá chất lợng kém, quá hạn sử dụng, hàng
giả,.... không đảm bảo an toàn cho ngời tiêu dùng. Một số mặt hàng nh ma tuý,
chất kích thích,... khác không chỉ tác động đến sức khoẻ mà còn tác động đến
đạo đức lối sống của ngời tiêu dùng, làm suy đồi t tởng đạo đức và gây ra các tệ
nạn khác nh: trộm cắp, cớp giật, giết ngời,... Các mặt hàng nh thuốc nổ, thuốc
súng tác động đến tính mạng, an ninh chính trị quốc gia, gây đảo lộn trật tự an
toàn xã hội, làm cho lu thông hàng hoá bị rối loạn, trật tự thị trờng bị đảo lộn và
không đợc thiết lập gây lên các cơn sốt về hàng hoá và giá cả gây khó khăn cho
công tác quản lý thị trờng, quản lý hoạt động XNK.
ch ơng II
Thực trạng tình hình buôn lậu và gian lận
thơng mại ở việt nam - kinh nghiệm của một số nớc
I-/ Thực trạng tình hình buôn lậu và gian lận thơng mại ở
Việt Nam.
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
1-/ Thực trạng chung trong cả nớc.
Việt Nam là một đất nớc có địa hình phức tạp đồi núi chiếm phần lớn diện
tích cả nớc, có biên giới tiếp giáp với Lào, Trung Quốc, Campuchia và có các
cửa khẩu trải dài từ Bắc vào Nam - nơi kiểm soát hoạt động kinh doanh xuất
nhập khẩu (XNK) đặc điểm này của địa hình kết hợp với sự ra đời của hàng rào
thuế quan và hệ thống thuế đối với hoạt động kinh doanh làm cho tình hình
buôn lậu và gian lận thơng mại trong cả nớc có nhiều diễn biến phức tạp với
nhiều thủ đoạn tinh vi xảo quyệt, để trốn lậu thuế, tuồn hàng lậu qua cửa khẩu
chống lại sự kiểm soát của hải quan, buôn bán và kinh doanh hàng giả,...
ở nớc ta trong mấy năm gần đây tệ nạn buôn lậu và gian lận thơng mại
phát triển tràn lan nh một bệnh dịch kéo dài âm ỉ làm đâu đầu các nhà chức
trách trong việc tìm ra các giải pháp đặc trị chặn đứng căn bệnh này. Trên thực
Sót (Hà Tĩnh), Lý Hoà (Quảng Bình),... thủ đoạn chủ yếu của chúng vẫn là tập
kết hàng ở 2 bên cánh gà các cửa khẩu, các đờng mòn cắt ngang biên giới, dùng
cửu vạn đa hàng vào để lậu thuế và làm các thủ tục hoá đơn chứng từ giả, hoặc
quay vòng hoá đơn nhiều lần,... Mặt hàng buôn lậu chủ yếu là hàng điện tử, nồi
cơm điện, gạch men, tủ lạnh, nớc giải khát, tân dợc do Thái Lan sản xuất, thuốc
lá ngoại, xe gắn máy, xứ vệ sinh, hàng xa xỉ phẩm của Thái Lan, Nhật Bản,...
c. Trên tuyến biên giới Tây Nam.
Khu vực này tập trung ở khu vực huyện Đức Huệ (Long An), Phớc Chỉ
(Tây Ninh), An Giang, Đồng Tháp khu vực này bọn buôn lậu và gian lận thơng
mại dùng rất nhiều thủ đoạn tinh vi nh quay vòng tem nhập khẩu, sử dụng tem
giả, quay vòng vỏ thùng hàng đã dán tem, chẻ nhỏ hàng từ xa để vận chuyển,
thuê mớn nhà xởng, xe công cụ của một số cơ quan, doanh nghiệp để làm kho
trung chuyển, sử dụng hồ sơ chứng từ giả quay vòng nhiều lần, đặc biệt gần đây
bọn buôn lậu còn dùng hình thức cới xin vùng biên giới để vận chuyển hàng
lậu. Đây là tuyến buôn lậu tập trung sôi động phức tạp từ lâu trong đó mặt hàng
nhập lậu chủ yếu là thuốc lá ngoại, xe gắn máy nghĩa địa, quần áo si đa, đồ
điện tử hàng xa xỉ phẩm, đồ chơi trẻ em,... của Thái Lan, Nhật, Tây Âu. Hàng
xuất lậu chủ yếu là vàng, ngoại tệ, xăng dầu, nông sản thực phẩm làm cho hiện
tợng chảy máu vàng, ngoại tệ ra nớc ngoài ngày một lớn mạnh. Những hàng
hoá này đợc đa vào nội địa tiêu thụ phần nhiều là vào TP. HCM, đây là thị trờng
tiêu thụ rộng không chỉ hàng hoá ở biên giới Tây Nam mà còn có các mặt hàng
nhập lậu từ biên giới phía Bắc đợc đa vào nh vải, quần áo, hàng điện tử, xe đẹp,
gạch men,... có nguồn gốc từ Trung Quốc. Mặt hàng chủ yếu chiếm tỉ trọng lớn
trong hàng nhập lậu là thuốc lá, lúc cao điểm có khi lên đến mức 1 triệu bao/1
ngày. Theo cục điều tra chống buôn lậu bình quân mỗi ngày có khoảng 700-800
kiện thuốc lá đợc chở về từ Campuchia, ớc tính một tháng có khoảng 12 đến 15
triệu bao nhập lậu qua khu vực này trong khi đó theo ban chỉ đạo 1 tháng lực l-
ợng chống buôn lậu chỉ thu đợc khoảng 2 triệu bao. Mặt hàng nữa là xe máy
nhập lậu từ cuối năm 1997 đến đầu năm 1998 trung bình mỗi ngày có từ 30 đến
40 xe máy nhập lậu bằng nhiều cách, mớn ngời lái, dắt, có khi gắn biển số giả
ờng bộ nên chủ yếu là những mặt hàng có thể mang vác hoặc xé lẻ đợc để mang
vác vợt rừng đa vào nội địa. Qua một số vụ án xảy ra ngời ta thấy rằng hàng lậu
đợc đa vào nội địa với khối lợng và giá trị lớn. Bọn buôn lậu sau khi tập kết đợc
hàng hoá chủ yếu vận chuyển bằng đờng sắt để đa sâu vào nội địa, tập trung
phần lớn trên các chuyến tàu hàng nguyên toa kẹp chì, vận chuyển cả ngày lẫn
đêm. Hàng lậu đợc tập kết một cách công khai coi thờng d luận và pháp luật
(đặc biệt là những năm 1997 trở về trớc). Chủ hàng thông đồng với nhân viên
nhà ga và trên tầu để thực hiện hành động gian lận trốn thuế, trốn cớc và vận
chuyển hàng cấm. Trên tuyến đờng sắt Lào Cai - Yên Bái - Việt Trì - Lạng Sơn
12
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
- Yên Viên cho thấy hàng nhập lậu đợc chia nhỏ qua các đờng mòn biên giới
tập kết tại khu vực nhà ga sát giờ tàu chạy ồ ạt đợc đa lên hay dỡ xuống trong
các chuyến tàu khách. Khu vực nhà ga hàng lậu đợc phân tán trong các nhà dân
nhà ở của cán bộ viên chức nhà ga và khá tự do rất khó cho công tác quản lý.
Hàng lậu chủ yếu đợc tập kết và vận chuyển vào ban đêm do rất nhiều cửu vạn
thực hiện diễn ra trong thời gian ngắn tàu đỗ tại ga làm cho các lực lợng kiểm
tra, kiểm soát không đủ lực lợng và thời gian thực hiện bắt giữ và xử lý. Tại một
số cửa khẩu địa phơng không có tàu hoả hoặc đợc vận chuyển bằng các phơng
tiện khác nh ô tô, xe lam,... bọn đầu nậu thờng chia nhỏ phân tán hàng hoá
thành nhiều chuyến, thay đổi xe, giờ, đổi tuyến vận chuyển, thay đổi hoá đơn
dùng hoá đơn buôn chuyến để hợp pháp hoá các lô hàng cha đóng thuế nhập
khẩu theo phơng thức kiến tha lâu cũng đầy tổ này đã gây không ít khó khăn
cho các lực lợng chống buôn lậu.
e. Trên tuyến đ ờng Biển - Đảo.
Hoạt động buôn lậu và gian lận thơng mại ở tuyến này tuy không sôi động
nh đất liền nhng lại đợc tổ chức rất quy mô, lợng hàng hoá lớn và có giá trị cao.
Bọn gian thơng sử dụng phơng tiện vận chuyển từ tàu đánh cá nhỏ đến tàu lớn
nh tàu pha sông biển, tàu viễn dơng. Chúng hoạt động có tổ chức và phối hợp
chặt chẽ với nhau, địa bàn rộng, tổ chức đờng dây xuyên quốc gia, quốc tế, sử
lậu gồm đồ điện tử, xe đạp...trị giá trên 20 tỷ đồng. Ban chỉ huy của tàu bị xử lý,
ban chỉ huy mới của tàu lại bị bắt vì tiếp tục buôn lậu.
- Ngày 16/ 02/ 99 Đội kiểm soát cơ động Hải quan Đồng Tháp phối hợp
với Hải quan các cửa khẩu Thờng Phớc, Thông Bình, sở thơng mại bắt giữ 3
thuyền vận chuyển phế liệu các loại và gạo Thái Lan nhập lậu trị giá trên 2 tỷ
đồng.
- Ngày 17/ 07/ 99 các lực lợng kiểm tra kiểm soát cửa khẩu Bình Xơng
(An Giang) bắt giữ tàu Phúc Đức 4 nhập lậu quần áo cũ, vải, hàng điện tử đã
qua sử dụng trị giá 850 triệu đồng.
f. Trên tuyến đ ờng hàng không:
Trên tuyến đờng này bọn buôn lậu và gian lận thơng mại hoạt động trên
các sân bay lớn nh Tân Sơn Nhất, Nội Bài. Đặc thù của ngành hàng không là
phải khống chế về mặt số lợng nên hàng hoá vận chuyển qua tuyến này chủ yếu
là hàng hoá gọn nhẹ nh vàng, ngoại tệ, đồng hồ, máy tính dồ cổ, đá quý, chất
kích thích, ma tuý...trong đó phần nhiều là ngoại tệ và cổ vật. Bọn gian lận th-
ờng lợi dụng hộ chiếu đỏ, hộ chiếu ngoại giao (miễn kiểm tra) để mang hàng
lậu qua sân bay điển hình nh: vụ ngày 25/ 3/ 99 Hải quan cửa khẩu sân bay Tân
Sơn Nhất đã lập biên bản vi phạm đối với ông Hsuy quốc tịch Đài Loan nhng
khai báo 24.500 USD.
Ngày 1/ 4/ 98 phát hiện cơ trởng và cơ phó ngời Việt Nam xuất lậu ngoại
tệ trị giá hơn 700 triệu đồng trên chuyến bay VN741 từ thành phố HCM đi
Singapore.
Ngày 29/ 3/ 98 Hải quan phát hiện bà Huỳnh Ngọc Quỳnh cất giấu nhiều
loại ngoại tệ trị giá khoảng 300.000 USD trong chuyến bay đi Hồng Kông.
14
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Trong tháng 6/ 99 Hải quan sân bay Tân Sơn Nhất bắt giữ một loạt các vụ
xuất nhập cảnh không khai báo ngoại tệ, đồ cổ. Trong mặt sai phạm gồm 29
viên đá quý, 90.000USD, 15 hiện vật có niên đại thế kỷ 19. Phát hiện Huang
Ming Shun (Đài Loan) mang trái phép 100.000 USD, Loh Bai Seen, Loh Kai
hàng giả đối với ngời tiêu dùng đặc biệt là mặt hàng dợc phẩm, thuốc trừ sâu
giả gây nguy hiểm đến sức khoẻ, tính mạng của ngời tài sản. Nhiều sản phẩm
15
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
giả trong nông nghiệp làm cho nông dân phải khóc dở mếu dở vì ngô trồng
không ra bắp, cây không ra trái và sâu bọ thì cứ sinh sôi nảy nở...dẫn đến mùa
màng thất bát, nông dân vốn đã nghèo nay lại càng nghèo hơn. Hàng giả còn
gây ra chết ngời trong xây dựng, thiết bị y tế, phát sinh bệnh tật...có thể ảnh h-
ởng lâu dài mà ta không biết đến điểm dừng của nó.
Hàng giả xuất hiện trên thị trờng một cách tràn lan và đan xen với hàng
thật, có những mặt hàng lại khó nhận biết về tính năng sử dụng bị giảm sút
thậm chí đó là cơ quan chức năng. Có thời kỳ một số cơ sở liên doanh sản xuất
bột ngọt có tiếng nh Ajinomoto, Vedan sản xuất bị đình đốn, tồn đọng hàng
trăm tấn mà không tiêu thụ vì hàng giả chiếm lĩnh thị trờng với giá kích thích
lợi ích của ngời hám lợi.
Bọn sản xuất và buôn bán hàng giả có nhiều thủ đoạn tinh vi để lừa bịp
khách hàng và các cơ quan chức năng, chúng nhập công nghệ của nớc ngoài để
làm giả làm nhái. Hàng giả thờng đợc sản xuất ở khu vực xa trung tâm, xa thị
trờng hoặc ẩn nấp ở những nơi kín đáo ít có sự nghi ngờ tránh con mắt nhòm
ngó của lực lợng quản lý thị trờng.
Trên mặt trận đấu tranh chống hàng giả các lực lợng quản lý thị trờng tổ
chức tốt công tác địa bàn, công tác điều tra cơ bản, xây dựng mạng lới bí mật và
đợc sự đồng tình ủng hộ của quần chúng nhân dân. Công An Hà Nội đã phát
hiện thu giữ số hàng giả gồm 356,5 kg thuốc tân dợc giả, 50 kg thuốc bắc, 1120
kg mật ong, 556 lít nớc mắm, 327,8 kg mỳ chính Ajinomoto, 3845 chai rợu nội,
1072 chai rợu ngoại, 2570 chai nớc khoáng, một số hàng hoá và giấy tờ làm giả
khác. ở các địa phơng khác tình hình không kém phần gay gắt nh Bắc Giang xử
lý 11 vụ phạt hành chính 16 triệu đồng tịch thu 376 hộp mứt, 96 chai rợu vang
Thăng Long...Đây chỉ là những con số rất nhỏ mà quản lý thị trờng cũng nh
cảnh sát kinh tế phát hiện ra. Trên thực tế hàng giả vẫn bày bán tràn lan trên thị
Hải quan Cần Thơ 2 ôtô du lịch trị giá 1040.000.000 đồng.
Một số cán bộ Hải quan Thừa Thiên Huế 950.000.000 đồng và 44.000 USD.
Ngoài ra bọn buôn lậu và gian lận thơng mại còn lội kéo một bộ phận lớn
dân c khu vực đờng biên cửa khẩu tham gia vào hoạt động buôn lậu, ràng buộc
họ phải phụ thuộc vào chúng bằng hình thức bán trả chậm hoặc giao khoán
nếu mất thì phải đền bù sau đó chúng tổ chức thu gom lại và bọn buôn lậu thuê
xe, xe máy, xe lam hoặc ôtô chở hàng phân tán đến các địa điểm khác nhau theo
yêu cầu của chúng và nh vậy vô hình chung đã lôi kéo thêm bộ phận vận chuyển
để vận chuyển hàng lậu vào sâu trong nội địa và tiêu thụ.
k. Nhận định chung.
Hoạt động buôn lậu và gian lận thơng mại trong cả nớc diễn hết sức phức
tạp và sôi động nóng bỏng đặc biệt ở khu vực các cửa khẩu với nhiều thủ đoạn
tinh vi xảo quyệt để qua mặt Hải quan. Bọn gian thơng lợi dụng các lợi thế về
địa hình và những khó khăn của Hải quan vùng biên để tuồn hàng lậu, trốn
thuế.
Mặc dù ngời ta không thể biết đợc số lợng hàng lậu tuồn vào đợc là bao
nhiêu, nhng tình hình buôn lậu và gian lận thơng mại thực tế cho thấy con số
17
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
mà Hải quan cũng nh cảnh sát kinh tế bắt đợc là thấp hơn nhiều so với thực tế:
- Trong 9 tháng đầu năm 98 Hải quan bắt giữ 8068 vụ vi phạm trị giá hàng hoá
khoảng 155 tỷ đồng. Công an phát hiện bắt giữ 4377 vụ trị giá 90 tỷ đồng. Quản
lý thị trờng kiểm tra xử lý 69.255 vụ thu nộp ngân sách 76,8 tỷ đồng. Các chiến
sĩ biên phòng bắt giữ 1115 vụ buôn lậu lớn.
- Trong năm 1999 lực lợng chống buôn lậu cả nớc bắt 89.000 vụ thu trên
430 tỷ đồng trong đó lực lợng cảnh sát kinh tế cả nớc đã kiểm tra phát hiện
14.281 vụ buôn lậu, buôn bán hàng cấm, kinh doanh trái phép, trốn thuế, hàng
hoá thu giữ trị giá 423.406 triệu đồng. Tổng cục hải quan phát hiện và bắt giữ
9500 vụ buôn lậu và gian lận thơng mại vận chuyển trái phép hàng cấm và vi
phạm hành chính về hải quan trị giá khoảng 270 triệu đồng.
ngành.
ở cửa biển Cốc Nam, Chi Ma, Hữu Nghị, Tân Thanh giờ hoạt động cao
điểm của bọn buôn lậu và gian lận thơng mại là từ 10 giờ sáng đến 15 giờ chiều.
Trớc đây vào giờ cao điểm thì trên đờng thờng xuyên xuất hiện xe đạp, xe máy
phân khối lớn chở hàng hoá, nhập lậu từ khu vực biên giới, từ các đờng mòn lối
tắt, giáp cửa khẩu vào thị xã Lạng Sơn nhng hiện nay hiện tợng đó giảm đi và
thay vào đó là xuất hiện xe con cóc chở khách nh xe Deawoo, Asia, Sutubi nhng
thực chất là chở hàng lậu, cất giấu tinh xảo và chủ yếu lu thông vào ban ngày.
Thủ đoạn của gian thơng ở khu vực này chủ yếu dùng đồng tiền lợi nhuận
để kích thích một bộ phận nhân dân lao động đối đầu với các lực lợng chống
buôn lậu,tham gia vận chuyển hàng lậu vào đêm tối, vào lỗi nhỏ phức tạp gây
nhiều khó khăn cho việc kiểm soát ngăn chặn. Ngoài ra chúng còn sử dụng
nhiều thủ đoạn khác nh lôi kéo một số cán bộ hải quan tha hoá biến chất bao
bọc, che trở cho tuyến hàng lậu đợc trót lọt...
Mặt hàng buôn lậu và gian lận thơng mại chủ yếu là những mặt hàng thuộc
diện Nhà nớc quản lý dán tem hoặc những hàng hoá có thuế suất cao nh đồ điện
cao cấp, điện dân dụng, phơng tiện vận tải, hàng tiêu dùng, điện tử, vật liệu xây
dựng, hàng tạp hoá...
Xuất phát từ đặc điểm tình hình thực tế ở địa phơng từ nhiều năm nay
Lạng Sơn đã có nhiều chủ trơng, giải pháp, tổ chức chỉ đạo, điều hành kiểm tra,
giám sát ngăn chặn tình hình buôn lậu một cách hiệu quả. Tính đến tháng 11/
1998 toàn tỉnh đã phát hiện xử lý hơn 3500 vụ buôn lậu và gian lận thơng mại
có giảm so với năm 1997 nhng thực tế không phải không có tệ nạn mà ngợc lại
nó có thể phát triển một cách tinh vi hon. Trong 3 tháng đầu năm 1999 ll chống
buôn lậu thuộc hải quan Lạng Sơn bắt 125 vụ buôn lậu và vận chuyển trái phép
hàng hoá, ngoại hối qua biên giới, trị giá khoảng 1,8 tỷ đồng. So với thực tế sôi
động ở khu vực cửa khẩu thì đây là con số rất thấp.
b. Cao Bằng - Lào Cai.
Cao Bằng, Lào Cai là hai tỉnh miền núi có đờng biên giới đất liên tiếp giáp
với Trung Quốc và có nhiều giao lu buôn bán với Trung Quốc. Cao Bằng có 5
ở các chợ biên giới đều không có giấy thông hành xuất nhập cảnh do vậy họ th-
ờng đi lại qua các đờng mòn biên giới ít qua cửa khẩu làm cho các lực lợng, các
cơ quan chức năng khó kiểm soát đặc biệt trong công tác kiểm định hàng hoá,
việc phân biệt giữa c dân Việt Nam và c dân Trung Quốc cũng gặp rất nhiều
khó khăn làm cho kiểm soát hàng lậu rất khó, nhiều khi ở các chợ này lại là nơi
tập kết hàng lậu, hợp thức hoá hàng lậu, chủ yếu là hàng tơi sống và một số mặt
hàng có giá trị thấp nhỏ lẻ nh vải, quần áo, vật dụng tiêu dùng...phục vụ nhu cầu
tiêu dùng hàng ngày của dân c.
c. Biên giới Miền Trung.
20
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Buôn lậu và gian lận thơng mại ở khu vực miền Trung đang đặt ra những
vấn đề hết sức nóng bỏng mà điều ngịch lý diễn ra tại khu vực này là những mặt
hàng mà ta cấm nhập khẩu hoặc những mặt hàng có thuế suất cao thì bên kia
biên giới lại tập kết với quy mô lớn đang chờ thời cơ để tuồn vào Việt Nam. Hai
điểm nóng ở khu vực này là Lao Bảo, tuyến sông Sepon (Quảng Trị) và cửa
khẩu (Hà Tĩnh).
* Khu vực Cầu Treo (Hà Tĩnh).
Cầu Treo là một cửa khẩu quốc tế cách thị xã Hà Tĩnh gần100km trong dó
gần một nửa là đờng rừng, đờng đèo quanh co dài hơn 20km khác với khu vực
khác Cầu Treo gần nh là một con đờng độc đạo nhng vì thế mà không có buôn
lậu diễn ra mà ngợc lại nó cũng là một điểm nóng lớn không kém gì Lao Bảo
(Quảng Trị). Trong một vài năm gần đây bọn buôn lậu đã kịp tập trung khai
thác địa hình đồi núi, lợi dụng sự thông thạo đờng mòn lối tắt của dân cự địa
phơng để đa hàng lậu vào thông qua đội ngũ cửu vạn đây là hình thức mới rộ
lên cả những ngời ở miền xuôi lên, học sinh và giao viên tham gia khuân vác
hàng lậu. Trong đó phần lớn là các c dân của hai xã Kim Sơn và Sơn Tây thuộc
huyện Hơng Sơn tỉnh Hà Tĩnh. Địa bàn này các cửu vạn nắm rất vững vì chỉ có
một số ít đờng ngang lôi tắt, và nếu có lỡ bị bắt bởi các lực lợng chống buôn lậu
thì chính quyền địa phơng lại giúp đỡ xác nhận vì hoàn cảnh khó khăn, đói kém
lý hay nói khác đi là tính chất hoạt động quản lý XNK chủ yếu mang tính chất
đơn lẻ không bao quát đợc làm cho tình hình buôn lậu và gian lận thơng mại có
xu hớng tăng lên trong mấy năm trở lại đây.
* Khu vực cửa khẩu Lao Bảo và tuyến sông Sê pôn (Quảng Trị).
Chạy song song với đờng 9 Nam Lào đoạn từ cửa khẩu Lao Bảo về thị trấn
Khe Sanh dài gần 20 km là đờng biên giới chung giữa hai nớc. Có nhiều đoạn
sông cách quốc lộ 9 chỉ vài trăm mét do vậy mà bọn buôn lậu chọn 3 xã Tân
Thành, Tân Phớc và Tân Long tiếp giáp sông Sê pôn làm cứ điểm cất giữ hàng
lậu, đây là 3 điểm nóng ở khu vực này. Dòng sông Sê pôn trớc đây đợc nhắc
đến nh một huyết mạch quan trọng của bộ đội Trờng Sơn thì nay nó trở thành
con đờng buôn lậu dới nớc chở nặng hàng hoá tấp nập ngợc dòng từ đất Lào đổ
xuôi về Việt Nam. Sự phối hợp kiểm soát giữa hai bên Lào và Việt Nam cha
chặt chẽ làm cho hàng lậu cứ thế ồ ạt vợt biên bằng con đờng sông Sê pôn
thâm nhập vào Việt Nam đặc biệt là từ khi Nhà nớc ta có chính sách hàng đổi
hàng với nớc bạn Lào, lợi dụng chính sách cởi mở đó buôn lậu ở đây rầm rộ hẳn
lên.
Hàng lậu chủ yếu có nguồn gốc từ Thái Lan đa qua Lào và nhập vào Việt
Nam với các sản phẩm thuốc lá, nồi cơm điện, tivi, tủ lạnh...đợc chuyển theo
một đờng dây riêng có tổ chức chặt chẽ từ dới sông lên đến bờ. Còn các hàng
không lậu gồm quần áo, bánh kẹo theo đờng chính ngạch, thực chất là mặt hàng
có đánh thuế và hạn chế nhập. Có một số mặt hàng đa vào Việt Nam đợc xem là
hàng lậu do đó mà họ xây dựng cả một tổng kho để cung ứng mặt hàng này mà
chủ yếu để đa vào Việt Nam tiêu thụ. Hàng ngày thuyền của Lào thờng là
chuyên chở hàng lớn xuôi dòng Sê pôn rồi từ đó các thuyền nan của đội quân
22
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
cửu vạn Việt Nam cắt ngang qua sông đón hàng đa vào nhà dân vận chuyển ra
đờng 9, thuê xe khách xe máy, xe thồ đa vào nội địa. Mỗi ngày có hàng trăm
ngời chuyển hàng nhỏ lẻ len lỏi qua hai bên cánh gà của cửa khẩu vợt qua 20 -
30 km đờng rừng và trạm kiểm soát để đa hàng ra đờng 9 và tiếp tục đa vào nội
23
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Nam Bộ là khu vực có biên giới tiếp giáp với Campuchia trên địa bàn này
gồm 6 tỉnh từ Bình Phớc đến Kiên Giang, có 18 cửa khẩu đợc coi là điểm nóng
gần chợ Gò Tà Mâu (An Giang), Xà Xía (Kiên Giang) Mộc Bài (Tây
Ninh)...trong đó chợ Gò Tà Mâu là điểm nóng nhất mà bọn buôn lậu thờng đa
hàng lậu vào An Giang, chợ này nằm sát nách đờng biên giới Việt Nam với
Campuchia, thuộc xã Châu Đốc chừng 3 km. Chợ Gò Tà Mâu có khoảng 100
căn nhà đầy ắp hàng hoá do các loại xe tải lớn từ Phnôm Pênh chở đến, 100 căn
nhà này trớc kia là nhà lụp xụp nay đã đợc xây dựng kiên cố. Vào mùa nớc lớn
chợ gò Tà Mâu là một ốc đảo, một pháo đài dự trữ hàng hoá tuồn vào An
Giang nằm trên phần đất Campuchia khu vực xã Vĩnh Ngơn, hải quan và bộ đội
biên phòng đợc trang bị hiện đại cả về phơng tiện vận tải và thông tin liên lạc để
đáp ứng cho yêu cầu chống buôn lậu thế nhng hàng lậu vẫn cứ vợt qua biên giới
vào thị xã Châu Đốc, Châu Phú, Phú Tần rồi toả đi các tỉnh đồng bằng sông
Cửu Long và TP HCM để tiêu thụ.
Mặt hàng buôn lậu chủ yếu là thuốc lá điếu ngoại, đồ điện tử, các loại đồ
đã qua sử dụng, đờng cát Thái Lan, quần áo cũ, phụ tùng xe các loại, mỹ
phẩm..những hàng hoá này đợc đeo vác vào mùa khô và vận chuyển bằng
thuyền ghe vào tháng nớc nổi từ chợ Gò Tà Mâu đến các điểm tập kết ở chợ
Châu Đốc hoặc các chợ nhỏ dọc tuyến quốc lộ 91 nh chợ Vĩnh Mỹ, Cái Dầu,
Cổ Dơng...
Thủ đoạn của bọn gian thơng thời gian gần đây không còn tập trung thành
từng đoàn nh trớc đây nữa nhng thay vào đó là dùng lực lợng lao động nghèo
đai vác hàng hoá và nhiều thủ đoạn khác. Lực lợng lao động này đợc sử dụng
theo hai dạng:
- Chủ hàng bỏ vốn ra cho ngời lao động mua hàng tại chợ Tà Mâu chuyển
về chợ Châu Đốc hoặc tại các địa điểm khác, nếu trót lọt ngời đai vác mớn đợc
hởng 15.000 - 20.000 đồng / đai hàng. Nếu bị bắt thì phải trả vốn lẫn lãi cho
chủ hàng bằng cách chủ hàng tiếp tục đầu t vốn cho ngời đi buôn lậu để có tiền
ngày một gia tăng trong những năm gần đây đặc biệt là từ khi có sự trợ giúp của
đội quân cửu vạn. Giải pháp để chống nhập lậu thuốc lá hiện nay cha đồng bộ
và mới chỉ dừng lại ở một vài chiến dịch ra quân rầm rộ rồi buông lỏng, công
tác tuyên truyền giáo dục cha đợc thực hiện triệt để, xử lý cha nghiêm là một
trong những nguyên nhân làm cho nạn buôn lậu thuốc lá ngày một gia tăng.
* Ô tô, xe máy và phụ tùng lắp ráp.
Ô tô, xe máy là một trong những mặt hàng có giá trị tơng đối lớn và Nhà
nớc thờng áp dụng thuế suất tơng đối cao đối với loại xe nguyên chiếc và không
thuộc mục đích chuyên dụng nào đó theo quy định của Nhà nớc, do vậy mà
hiện tợng gian lận xảy ra khá phố biển.
Mặt hàng ô tô chủ yếu nhập qua con đờng chính ngạch nhng các đầu nậu
thông đồng với nhau để biến xe ô tô tới thuế suất cao trở thành xe chuyên dụng
có thuế suất thấp hơn và thậm chí bằng không và hởng chênh lệch thuế lớn,
hoặc lợi dụng cơ chế tạm nhập tái suất để tiêu thụ nội địa,.... Năm 1999 lực lợng
25
Copyright: Tài liệu đại học ©