Bài giảng
Tự giáo dục và chỉ đạo tự giáo dục
*Mở đầu
Trong quá trình giáo dục quân nhân, tự giáo dục giữ vị trí vai trò
quan trọng. Ngày nay trớc những yêu cầu của sự nghiệp xây dựng quân
đội, phù hựp với những biến đổi sâu sắc trên các lĩnh vực của đời sống xã
hội; trớc sự chống phá quyết liệt của kẻ thù trên các mặt trận t tởng, đặc
biệt là các thủ đoạn DBHB làm biến chất từ bên trong cán bộ, đảng viên
chiến sĩ trong quân đội vấn đề tự giáo dục của quân nhân càng đợc coi
trọng và trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.
Vậy tự giáo dục của quân nhân là gì? những nhân tố s phạm của
quá trình tự giáo dụclàm thế nào để tổ chức và điều khiển tự giáo dục
quân nhân ở đơn vị có hiệu quả ? ta nghiên cứu bài hôm nay

*Mục đích yêu cầu:
- Nhằm giới thiệu cho các đồng chí học viên nắm đợc, khái niệm tự
giáo dục, và tự giáo dục của quân nhân. những nhân tố s phạm của quá
trình tự giáo dục; việc tổ chức và điều khiển tự giáo dục quân nhân ở các
đơn vị cơ sở
- Yêu cầu nắm đợc nội dung vận dụng vào quá trình tự học của bản
thân tại trờng và công tác sau này

*Nội dung
I. Khái niệm tự giáo dục và tự giáo dục của quân nhân
II. Những nhân tố s phạm của quá trình tự giáo dục quân nhân
III. Tổ chức và điều khiển tự giáo dục quân nhân ở các đơn vị cơ sở
Trọng tâm mục II trọng điểm điểm 3 mục II
*Thời gian: 3 tiết
*Tổ chức, phơng pháp
- Tổ chức:
- Phơng pháp:

tích cực, chủ động, sáng tạo, quá trình phản ánh là quá trình có mục đích
có ý thức, để làm chủ hiện thực con ngời phải tự điều chỉnh, tự uốn nắn, tự
hoàn thiện mình
Ví dụ : để trở thành đảng viên QN tự nhận thức ý nghĩa vai trò của
ngời đảng viên, từ đó tự đề ra mục đích, kế hoạch phấn đấu tu dỡng rèn
luyện cho bản thân mình một cách tự nguyện, liên tục.
+ Tự giáo dục xuất phát từ đòi hỏi của hiện thực khách quan,
những nhu cầu khách quan của xã hội, đợc cụ thể hoá thành các chuẩn
mực, giá trị xã hội sẽ quy định mục đích và phơng thức tự giáo dục của
mỗi cá nhân.
Cho nên tự giáo dục không phải là cái gì đó độc lập, thuần tuý của
t duy tách rời với những đòi hỏi của hiện thực
Và cũng không phải nh kiểu tu thân ép xác; lấy cõi thần linh niếp
bàn làm lý tởng, mà nó là quá trình gắn chặt với hoạt động xã hội của bản
thân
Vì vậy tự giáo dục vừa là bản chất của con ngời, vừa do nhu cầu
của cuộc sống của xã hội, đòi hỏi con ngời phải tự giác, tích cực, nỗ lực
trong rèn luyện tu dỡng bản thân theo những định hớng, chuẩn mực xã
hội, vì vậy tự giáo dục là một hiện tợng thuần tuý xã hội, chỉ có con ngời
với có khả năng tự giáo dục.
- Tự giáo dục là hiện tợng có tính quy luật, trong quá trình hình
thành và phát triển nhân cách
Tự giáo dục hình thành phát triển cùng với quá trình hình thành
phát triển nhân cách
+ Đứa trẻ mới sinh ra cha phải là một nhân cách và do đó cha có ý
thức về bản thân mình, cha có khả năng tự giáo dục
+ Tuổi ấu thơ, do cha có những trải nghiệm xã hội, tự giáo dục mới
chỉ diễn ra ở trình độ thấp (bắt chớc)
+ Đến tuổi trởng thành khi thể chất, trí tuệ con ngời phát triển, nhân
cách con ngời ngày càng hoàn thiện thì khả năng tự giáo dục của con ngời

động phản nhân văn.
Ngợc lại GCVS quan niệm về mục đích tự giáo dục là sự kết hợp
hài hoà giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã hội, khi lợi ích cá nhân mâu
thuẫn với lợi ích xã hội thì phải đặt lợi ích xã hội lên trên; với phơng thức
tự giáo dục là tự điều chỉnh thông qua các quan hệ xã hội và hoạt động
thực tiễn một cách tích cực là một quan niệm khoa học và tiến bộ.
ở nớc ta hiện nay trớc sự tác động của mặt trái cơ chế thị trờng
đang diễn ra hai khuynh hớng trên đây -> vì vậy chúng ta phải tuyên
truyền quan niệm tự giáo dục đúng đắn, thực chất tuyên truyền cho lý t-
ởng sống mình vì mọi ngời
Tóm lại tự giáo dục chính là quá trình con ngời biết tự điều khiển,
tự điều chỉnh hành vi ý chí của mình, tự giáo dục luôn gắn chặt, đáp ứng
với đòi hỏi của hiện thữcã hội, in đậm dấu ấn dân tộc, giai cấp.
b. Vai trò của tự giáo dục.
Tự giáo dục có vai trò to lớn quyết định trực tiếp đến sự hình
thành và phát triển những phẩm chất nhân cách cá nhân.
Lý luận giáo dục học chỉ ra
- giáo dục là tiền đề cơ bản chỉ đạo định hớng cho tự giáo dục.
nghĩa là giáo dục -> là tiền đề cơ bản
- > đóng vai trò chủ đạo
- > định hớng cho thế giới quan
Cho nên những ảnh hởng của xã hội và chế độ giáo dục chỉ đợc xem là
tích cực khi chúng đợc tiếp nhận một cách có ý thức, có kỹ năng ở mỗi cá
nhân
Chẳng hạn trong đơn vị tổ chức giáo dục chặt chẽ đại đa số các
quân nhân phấn đấu tốt, nhng có quân nhân vẫn vi phạm kỷ luật, sự vi
phạm kỷ luật của quân nhân chủ yếu là do ý thức học tập rèn luyện của
quân nhân yếu, cho nên giáo dục tốt, mà cha làm chuyển biến thành ý
thức tự giáo dục thì các phẩm chất nhân cách cá nhân cha thể phát triển.
- Trên cơ sở đợc giáo dục và chỉ thông qua tự giáo dục tích

- Là quá trình tự bản thân đấu tranh,tự khắc phục khó khăn, tự vơn
lên loại bỏ những thói h tật xấu không phù hợp với chuẩn mực của XH và
yêu cầu đòi hỏi của điều lệnh, điều lệ QĐ
*Đặc điểm tự giáo dục của quân nhân
- Tự giáo dục của quân nhân là sự tự giáo dục của những ngời
đã bớc sang tuổi trởng thành
Vì các QN trong QĐ ta độ tuổi chủ yếu từ 18 -22 tuổi đây là lứa
tuổi ở vào thời kỳ nhân cách đã phát triển tới trình độ cho phép ý thức đầy
đủ nhu cầu tự giáo dục có kết quả cao.
- Tự giáo dục của quân nhân đòi hỏi ý thức tự giác rất cao.
Do yêu cầu của hoạt động quân sự, nhất là trong chiến tranh để đáp
ứng yêu cầu nhiệm vụ quân nhân phải thờng xuyên rèn luyện các phẩm
chất ý chí tinh thần và thể lực bền bỉ dẻo dai
- Tự giáo dục của QN dợc duy trì bằng điều lệnh,điều lệ, chế độ
nghiêm nghặt, đó là điều kiện thuận lợi cho sự tự rèn luyện có kết quả ở
mỗi QN
- Tự giáo dục của mỗi quân nhân bị chi phối, tác động rất lớn
bởi môi trờng tập thể, tập thể mạnh là chỗ dựa tinh thần củng cố hệ động
cơ tự giáo dục QN một cách liên tục
Ví dụ d luận và sự khen chê của tập thể luôn là thớc đo cho sự đánh
giá, tự kiểm tra, tự điều chỉnh hành vi ở mỗi QN
Các mối quan hệ trong tập thể lỏng lẻo sẽ là một trong những
nguyên nhân dẫn đến giảm sút ý chí, nghị lực tự rèn luyện tu dỡng của
mỗi quân nhân.
4
Tóm lại
Những đăc điểm trên đan xen vào nhau đòi hỏi trong tự giáo dục
cũng nh chỉ đạo tự giáo dục phải thấy hết những thuận lợi và khó khăn
của quá trình tự giáo dục của quân nhân, tạo ra những điều kiện xã hội
cho sự tự giáo dục diễn ra thuận lợi.

hệ xã hội- quân sự
Đó là mối quan hệ tốt đẹp lành mạnh trong tập thể quân nhân,
những yêu cầu về phẩm chất ngời quân nhân cách mạng, bản lĩnh ý chí,
lòng trung thành, ý thức kỷ luật, tinh thần làm chủđợc xây dựng trên cơ
sở yêu cầu N/V quân sự, điều lệnh điều lệ, trách nhiệm QN
Vì vậy xây dựng và củng cố những quan hệ xã hội quân sự sẽ tạo ra
những điều kiện thuận lợi cho việc phát huy tính tích cực tự giáo dục của
mỗi quân nhân.
2. Tự giáo dục của quân nhân có mối liên hệ chặt chẽ với quá
trình giáo dục. Giáo dục là tiền đề căn bản của tự giáo dục
Để hình thành nên các phẩm chất nhân cách của ngời quân nhân
thì có hai quá trình đan xen tác động đến nhau đó là giáo dục và tự giáo
dục
5
- GD là quá trình ngời quân nhân đợc tiếp nhận từ tác động từ bên
ngoài, đến nhận thức tình cảm ý chí đến ý thức hành vi; và quả trình quân
nhân tự giáo dục
- Vai trò của giáo dục
là tiền đề cơ bản
Đóng vai trò chủ đạo
Định hớng cho thế giới quan
Vì: giáo dục có trớc tự giáo dục, con ngời sinh ra và lớn lên cho tới
lúc trởng thành luôn đợc tiếp nhận
Giáo dục của gia đình
Giáo dục của nhà trờng
Giáo dục của xã hội
Tuổi ấu thơ đợc sự giáo dục của cha mẹ Công cha nh núi
Trong trờng học: trớc khi học đọc 5 điều bác dạy
Vào quân đội đợc học truyền thống dân tộc, Quân đội, Chủ nghĩa
Mác-Lênin,lịch sử Đảng văn hoá đạo đức

6
Nêu vấn đề:
Nếu không có giáo dục làm tiền đề, định hớng thì liệu có
tự giáo dục đợc không?
Trả lời:
để có ý thức tự giáo dục đúng đắn
+ Quân nhân phải nhận thức đầy đủ đợc những yêu cầu của nhiệm
vụ quân sự và những đặc điểm của hoạt động quân sự.
Vì chỉ có thông qua đó, mỗi quân nhân mới có cái để đối chiếu và
so sánh xem bản thân mình có cái gì mạnh, có gì yếu, có gì đúng có gì sai
trong nhận thức và hành vi.
+ Biết lựa chọn và định những giá trị và chuẩn mực xã hội-quân sự;
biết biến những yêu cầu quân sự thành những tiêu chuẩn nhân cách để rèn
luyện cho bằng đợc
Các

+
Các kỹ năng tự giáo dục có tác dụng hỗ trợ lẫn nhau và là cơ sở để
quân nhân tự điều khiển tổ chức hành vi của mình một cách khoa học và
hợp lý
Tóm lại các nhân tố của quá trình tự giáo dục có mối quan hệ tác
động đan xen không tách rời nhau, trong đó điều kiện kinh tế- xã hội quân
sự và quá trình giáo dục là yếu tố khách quan cơ sở tiền đề bảo đảm cho
quá trình tự giáo dục đạt hiệu quả cao; nhân cách tự giáo dục là chủ thể
của quá trình tự giáo dục, xét đến cùng tự giáo dục là kết quả trực tiếp của
sự tác động giữa ý thức tự giáo dục và trình độ kỹ năng tự giáo dục của
quan nhân.
7
Các
phẩm

của
quân
nhân
về mặt tự tổ chức
hành vi
- biết lập kế hoạch tự
giáo dục, rèn luyện
từng ngày, tháng, quý
- Biết tự điều khiển ý
thức hành vi theo kế
hoạch
- Biết tự kiểm tra theo
kế hoạch và lập kế
hoạch tự tu dỡng rèn
luyện tiếp theo
Về kỹ năng tự
giáo dục
- Tự đánh giá
- Tự phân tích và
thuyết phục
- Tự lựa chọn và
định hớng
- Tự phê bình,
- tự rèn mình
Điều kiện KT-XH
quân sự Quá trình giáo dục
SƠ ĐÔ
III. Tổ chức và điều khiển tự giáo dục quân nhân ở đơn vị cơ sở

Để nâng cao chất lợng tự giáo dục không chỉ phát huy yếu tố tự

Nhân cách tự giáo dục
ý thức
tự giáo dục
Kỹ năng tự
giáo dục
Nội
dung
- Vị trí vai trò của tự giáo dục
- Mục đích nội dung tự giáo dục
- Những kỹ năng tự giáo dục
Cơ sở để quân nhân
Tự tu d ỡng
rèn luyện
2. Xây dựng động cơ tự giáo dục đúng hớng
- Nội dung xây dựng động cơ:
trong xây dựng động cơ cần phải hớng vào việc tuyên truyền về
những định hớng giá trị mới, những tiêu chuẩn về nhân cách quân nhân
( phẩm chất nhân cách anh bộ đội Cụ Hồ) theo yêu cầu xây dựng bản
chất, truyền thống QĐ trong thời kỳ mới.
- yêu cầu: hớng vào những giá trị truyền thống và những giá trị
mới.
Những giá trị mới cần vơn tới là:
+ Tính chủ động, năng động trong học tập công tác, rèn luyện.
+ Tinh thần tự chịu trách nhiệm cao trớc đất nớc, quân đội, trớc cấp
trên, cấp dới và đồng đội, trớc tập thể và bản thân
+ Có khả năng phân biệt đúng sai, kiên quyết đấu tranh với những
biểu hiện không lành mạnh về đạo đức, lối sống trớc những tác động của
cơ chế thị trờng và âm mu thủ đoạn thâm độc của kẻ thù
- biện pháp
tổ chức nhiều hình thức hoạt động tuyên truyền phong phú nh, hội

Vì tập thể quân sự ở các đơn vị cơ sở là môi trờng gần gũi của sự
thể nghiệm ý thức và hành vi tự giáo dục của quân nhân, tập thể mạnh, có
9
sự đòi hỏi cao, sẽ là môi trờng tốt nhất cho quân nhân phấn đấu rèn luyện
theo đòi hỏi nghiêm nghặt của kỷ luật quân sự.
- Yêu cầu trong xây dựng tập thể :
+ Xây dựng các mối quan hệ tốt đẹp trong tập thể quân nhân; quan
hệ cấp trên-cấp dới; quan hệ đồng chí đồng đội
+ Chú trọng xây dựng truyền thống, đoàn kết và dân chủ trong tập
thể quân nhân
QĐ ta là tập thể quân sự có truyền thống lịch sử vẻ vang, tạn trung
với nớc tận hiếu với dân, anh hùng trong chiến đấu, đoàn kết tốt kỷ luật
nghiêm, gắn bó máu thịt với nhân dânđây là những tiêu chí cho sự tự
giáo dục
Thực hiện dân chủ là tôn trọng nhân cách, đánh giá đúng khả năng
của quân nhân sẽ phát huy vai trò và ý thức trách nhiệm của họ, tạo điều
kiện cho quân nhân rèn luyện phấn đấu.
+ Coi trọng việc xây dựng, và uốn nắn d luận tập thể; xây dựng
bầu không khí tích cực, tạo ra môi trờng gần cho nhân cách, cơ sở xã hội
cho tự giáo dục có kết quả.
Vì tập thể vừa là chỗ dựa tinh thần, vừa là thớc đo cho ý thức và
hành vi tự giáo dục của quân nhân.
Tóm lại
Trong tự giáo dục của quân nhân, yếu tố tự điều khiển, tự tổ chức
gĩ vị trí quyết định trực tiếp nhất. Tuy nhiên việc tăng cờng tính tổ chức và
điều khiển tự giáo dục phải thông qua vai trò của cán bộ lãnh đạo, cán bộ
giáo dục và quản lý bộ đội là rất cần thiết
Hồ Chí Minh căn dặn mỗi con ngời có cái thiện cái ác ở trong
lòng. Ta phải biết làm cho phần tốt trong mỗi con ngời nẩy nở nh hoa
mùa xuân và phần xấu bị mất dần đi, đó là thái độ của ngời cách