Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

LÝ THỊ CHẤT

GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ
CỦA GIÁO VIÊN VỀ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA
HỌC SINH Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
THANH THỦY, TỈNH PHÚ THỌ LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN, NĂM 2014

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

i
LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết
quả nghiên cứu là trung thực và chƣa đƣợc công bố trong bất kỳ công trình
nào khác.
Tác giả Lý Thị Chất Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

ii
LỜI CẢM ƠN

Với tấm lòng chân thành, tác giả xin đƣợc bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc
đến Ban Giám hiệu, các thầy cô giáo và cán bộ phòng Sau Đại học; Khoa
Tâm lý giáo dục, trƣờng Đại học Sƣ phạm Thái Nguyên; Các thầy cô giáo đã
tham gia quản lý, giảng dạy và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả trong
suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện bản luận văn này.

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ vi
MỞ ĐẦU 1
1. Lí do chọn đề tài 1
2. Mục tiêu nghiên cứu 4
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 4
4. Nhiệm vụ nghiên cứu 4
5. Phạm vi nghiên cứu 4
6. Phƣơng pháp nghiên cứu 4
7. Đóng góp mới của đề tài 5
8. Kết cấu của luận văn 5
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA GIÁO VIÊN Ở
TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 6
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 6
1.1.1. Kết quả nghiên cứu về quản lí chuyên môn ở trƣờng học nói
chung và trƣờng trung học phổ thông nói riêng 6
1.1.2. Kết quả nghiên cứu về quản lí hoạt động đánh giá kết quả học tập
của giáo viên ở cấp trƣờng 10
1.1.3. Kết quả nghiên cứu về giám sát nói chung và giám sát hoạt động
đánh giá kết quả học tập của giáo viên nói riêng ở cấp trƣờng 11
1.2. Các khái niệm cơ bản 12
1.2.1. Quản lí trƣờng học 12
1.2.2. Đánh giá kết quả học tập của học sinh 16
1.2.3. Giám sát trong quản lí trƣờng học 19
1.2.4. Phong cách quản lí 19

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

iv
1.3. Những yêu cầu cơ bản của đánh giá kết quả học tập ở cấp trƣờng 23

v
2.2.3. Phƣơng pháp và kĩ thuật khảo sát 51
2.3. Kết quả khảo sát 51
2.3.1. Về nhận thức của CBQL, giáo viên và học sinh về việc đánh giá
kết quả học tập của học sinh 51
2.3.2. Về hoạt động đánh giá kết quả học tập 52
2.3.3. Về quản lí hoạt động đánh giá kết quả học tập của giáo viên 53
2.3.4. Về biện pháp giám sát hoạt động đánh giá kết quả học tập 54
2.4. Nhận xét chung về thực trạng 55
2.4.1. Những điểm mạnh và thành công 55
2.4.2. Những điểm yếu và hạn chế 56
2.4.3. Những nhân tố tác động 58
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 59
Chƣơng 3. CÁC BIỆN PHÁP GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ
KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG THPT
THANH THỦY TỈNH PHÚ THỌ 60
3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp 60
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính phù hợp với các qui định đã đƣợc ban
hành về đánh giá 60
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển 62
3.1.3. Nguyên tắc phù hợp với tình hình thực tiễn 63
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo hiệu quả đánh giá và hiệu quả quản lí 63
3.2. Các biện pháp hành chính 63
3.2.1. Mục tiêu và ý nghĩa của biện pháp 63
3.2.2. Nội dung và cách tiến hành 64
3.2.3. Điều kiện thực hiện 65
3.3. Các biện pháp chuyên môn và kĩ thuật 66
3.3.1. Mục tiêu và ý nghĩa của biện pháp 66
3.3.2. Nội dung và cách tiến hành 66


CNH-HĐH
CBQL
GD&ĐT
GD-TrH
HĐDH
HSG
KTXH
KHCN
NCKH
NXB
NQTW
PPDH
PTCS
THPT
THCS
THCN
TW
UBND
XHCN
WTO
Ban chấp hành
Ban chấp hành Trung ƣơng
Ban giám hiệu
Chất lƣợng giáo dục
Chủ nghĩa xã hội
Công nghiệp hoá - hiện đại hoá
Cán bộ quản lý
Giáo dục và đào tạo
Giáo dục - trung học
Hoạt động dạy học

tập học sinh 50 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

vi
DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1. Vai trò của sự đánh giá trong quá trình giáo dục - R.Wolf - 1984 21
Sơ đồ 1.2. Quan hệ xuất phát của quá trình đánh giá chất lƣợng dạy và học 22
Sơ đồ 1.3. Mô hình quản lý quá trình dạy học đơn giản 23 Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

1
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
1.1. Về mặt lí luận
Giám sát các mảng công việc trong nhà trƣờng là bộ phận hữu cơ của hệ
thống quản lí giáo dục tại cấp cơ sở, có ý nghĩa hết sức đặc biệt. Đó là một
trong những nội dung cơ bản của quản lí trƣờng học, cần đƣợc quan tâm nghiên
cứu. Nhiều công trình nghiên cứu đã giành cho vấn đề này. Song hầu nhƣ phần
lớn tập trung vào hoạt động giảng dạy, cơ sở vật chất, tài chính, hành chính,
sinh hoạt chuyên môn… mà chƣa quan tâm đúng mức đến việc giám sát hoạt
động đánh giá của giáo viên.
Những nghiên cứu về quản lí trƣờng học tuy phong phú song cũng còn ít
những công trình về chức năng chuyên biệt là giám sát, đặc biệt đối với hoạt
động đánh giá của giáo viên. Có lẽ chƣa có nghiên cứu nào đặt ra và giải quyết
vấn đề này. Hoạt động đánh giá diễn ra hàng ngày, trên lớp, theo tiến độ dạy

chung và đánh giá kết quả học tập nói riêng và quản lí (chỉ đạo, giám sát) hoạt
động này ở cấp trƣờng [19, 20, 28, 31, 33, 35, 41, 44, 53], đặc biệt đã có nghiên
cứu chuyên biệt về vấn đề này ở trƣờng trung học cơ sở và trƣờng nghề [19, 20,
31] song vấn đề giám sát hoạt động đánh giá của giáo viên trong quá trình quản
lí trƣờng học vẫn cần đƣợc nghiên cứu cụ thể hơn nữa trong điều kiện trƣờng
trung học phổ thông.
1.2. Về mặt thực tiễn
Chƣơng trình hành động của ngành Giáo dục thực hiện Chiến lƣợc phát
triển giáo dục Việt Nam 2011-2020, Kết luận số 51-KL/TW ngày 29/10/2012
của Hội nghị lần thứ 6 Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng khóa XI và Chỉ thị số
02/CT-TTg ngày 22/01/2013 của Thủ tƣớng Chính phủ về đổi mới căn bản,
toàn diện giáo dục và đào tạo đã nhấn mạnh: “Đổi mới nội dung, phương pháp
dạy học, thi, kiểm tra và đánh giá chất lượng giáo dục” [17].
Ngoài yếu tố lí thuyết và năng lực chuyên môn của giáo viên, muốn đổi

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

3
mới đánh giá kết quả học tập thì việc quản lí hoạt động này phải có những thay
đổi thích hợp ngay tại cơ sở. Song tình hình thực tế cho thấy, chúng ta không
chỉ thấy có những biểu hiện bất cập, mà còn có thể hiểu nhiều trƣờng chƣa
quan tâm đúng mức đến giám sát hoạt động đánh giá của giáo viên. Do đó hầu
nhƣ chƣa có qui định cụ thể về thủ tục, biện pháp, kĩ thuật giám sát. Đánh giá
vẫn đƣợc xem là việc của giáo viên. Họ làm thế nào cũng đƣợc, miễn là có bài
đo, đáp án, sổ điểm, thực hiện đúng lịch và đủ cơ cấu điểm. Ngoài ra, nếu
không có khiếu kiện gì thì nhiệm vụ đánh giá đƣợc xem là tốt.
Đánh giá kết quả học tập tại cấp trƣờng vốn đƣợc coi trọng, đôi khi còn
đƣợc nhấn mạnh là cực kì quan trọng trong quá trình dạy học. Tuy nhiên, tất cả
sẽ vô nghĩa nếu việc quản lí hoạt động đánh giá này không tốt (do thiếu năng
lực) hoặc bị buông lỏng (do thiếu trách nhiệm). Vì vậy hầu nhƣ ở mọi nơi và

4.1. Xác định cơ sở lí luận của việc giám sát hoạt động đánh giá kết quả
học tập của học sinh ở trƣờng THPT.
4.2. Khảo sát thực trạng đánh giá và các biện pháp giám sát hoạt động
đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trƣờng THPT Thanh Thủy, tỉnh Phú
Thọ.
4.3. Đề xuất các biện pháp giám sát hoạt động đánh giá kết quả học tập
của học sinh ở trƣờng THPT Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ
5. Phạm vi nghiên cứu
5.1. Các biện pháp giám sát hoạt động đánh giá kết quả học tập của học
sinh đƣợc thực hiện ở cấp trƣờng.
5.2. Nghiên cứu việc giám sát hoạt động đánh giá kết quả học tập của
học sinh trƣờng THPT Thanh Thủy, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ đối với
các bài kiểm tra viết từ 1 tiết trở lên, kiểm tra học kì, khảo sát chất lƣợng.
5.3. Giới hạn qui mô nghiên cứu
- Khảo sát và sử dụng số liệu từ năm học 2010-2011 trở lại đây.
- Đối tƣợng khảo sát: BGH, tổ trƣởng chuyên môn, giáo viên nhà trƣờng
và toàn bộ học sinh của trƣờng.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
6.1. Các phương pháp nghiên cứu lí luận

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

5
- Phƣơng pháp phân tích lí luận để tìm hiểu lịch sử nghiên cứu.
- Phƣơng pháp phân tích kết quả thực tế qua các năm học để tìm hiểu
những vấn đề thực tiễn của quản lí.
- Phƣơng pháp khái quát hóa lí luận để xác định hệ thống khái niệm,
quan điểm và xây dựng khung lí thuyết của nghiên cứu.
- Phƣơng pháp tổng quan so sánh để tìm hiểu kinh nghiệm qua tài liệu
khoa học và các kết quả nghiên cứu khác.

Thủy tỉnh Phú Thọ
Chƣơng 3. Các biện pháp giám sát hoạt động đánh giá kết quả học tập
của học sinh ở trƣờng THPT Thanh Thủy tỉnh Phú Thọ
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC GIÁM SÁT HOẠT ĐỘNG
ĐÁNH GIÁ CỦA GIÁO VIÊN VỀ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA
HỌC SINH ỞTRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
1.1.1. Kết quả nghiên cứu về quản lí chuyên môn ở trường học nói chung và
trường trung học phổ thông nói riêng
Từ lịch sử phát triển giáo dục và thực tiễn chúng ta thấy: Trong dạy học
việc kiểm tra đánh giá tri thức của học sinh là khâu không thể thiếu đƣợc trong
quá trình dạy học, nó vừa là động lực, vừa là nhân tố nâng cao chất lƣợng dạy
học trong các nhà trƣờng. Đây là vấn đề lớn, đã có từ ngay khi nhà trƣờng xuất
hiện trong xã hội loài ngƣời. Khi xã hội loài ngƣời phát triển việc truyền thụ
những kinh nghiệm sản xuất, những thành tựu khoa học, những tri thức cuộc
sống cho thế hệ sau là điều cần thiết để tiến hành đƣợc điều đó con đƣờng ngắn
nhất và hiệu quả nhất là dạy học, dạy học đƣợc coi là hoạt động đặc trƣng của
xã hội loài ngƣời. Để đánh giá đƣợc hiệu quả của quá trình truyền thụ và tiếp
thu tri thức đạt đến đâu thì phải thông qua kiểm tra đánh giá. Chính vì vậy mà
ngay từ khi xuất hiện mô hình nhà trƣờng thì các hình thức kiểm tra đánh giá
mức độ nhận thức của học sinh cũng ra đời. Tuy nhiên ở mỗi giai đoạn lịch sử,
mỗi quốc gia có khác nhau nhƣng cũng đều đƣa ra qui định chuẩn phù hợp cho

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

7
việc đánh giá theo yêu cầu của xã hội hiện tại. Chẳng hạn, ở các nƣớc Châu Âu
đã từ lâu việc kiểm tra đánh giá tri thức của học sinh đƣợc qui định dƣới dạng

tự giác, tích cực của ngƣời học, việc nghiên cứu trong giai đoạn này chủ yếu
nhằm hoàn thiện quá trình dạy học trong đó có kiểm tra đánh giá tri thức học
sinh phổ thông. Một số công trình đã làm sáng tỏ chức năng kiểm tra đánh giá
nhƣ: Chức năng giáo dục, phát huy tính độc lập tự giác cho học sinh. Một số
công trình tìm ra các hình thức đánh giá thích hợp cho các đối tƣợng học sinh
và từng môn học, chẳng hạn nhƣ công trình của E.I. Perovxki và X.E. Aung. Từ
những năm 1970 trở lại đây có rất nhiều công trình nghiên cứu giải quyết từng
vấn đề cụ thể trong đó có xác định một cách khoa học nội dung đánh giá kết
quả học tập học sinh, nhƣ: Những vấn đề lý luận dạy học của việc đánh giá tri
thức (V. M. Palomxki) con đƣờng hoàn thiện việc kiểm tra tri thức kỹ năng (X.
V. Uxova) trong giai đoạn này nhiều tác giả nghiên cứu các nguyên tắc của việc
kiểm tra đánh giá nhằm đảm bảo tính khách quan nhƣ: Các hƣớng nâng cao
tính khách quan trong việc đánh giá tri thức học sinh (A.M. Levitov), thời kỳ
này các phƣơng tiện điểm số, Test đƣợc sử dụng rộng rãi, tự kiểm tra tự đánh
giá cũng đƣợc nghiên cứu nhƣ công trình của B.R.goyal-Ấn độ. Chúng ta cũng
dễ dàng nhận thấy trong giai đoạn này một số công trình nghiên cứu chuyên
biệt về kiểm tra, đánh giá tri thức, kỹ năng, kỹ xảo của học sinh đã tăng nhanh
so với trƣớc kia. Về mặt nội dung và chất lƣợng nghiên cứu, chúng ta thấy rằng
các tác giả đã hƣớng việc nghiên cứu của mình vào việc giải quyết ngày càng
có hiệu quả các vấn đề trong hệ thống kiểm tra, đánh giá kết quả học tập học
sinh. Ở Việt Nam kiểm tra, đánh giá kết quả học tập học sinh (hình thức thi,
kiểm tra văn hoá) đã có từ thời nhà Lý thế kỷ XI-XIII thông qua các cuộc thi
nhƣ: Thi Hƣơng để chọn tú tài, thi Đình để chọn Trạng nguyên…Mục đích qua
cuộc thi để tìm ra ngƣời tài giỏi làm quan giúp nƣớc. Khoa thi Nho học đầu tiên

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

9
của nƣớc ta vào thời nhà Lý Nhân Tông (1075). Các kỳ thi thƣờng đƣợc tổ
chức tại các tỉnh, các vùng và toàn quốc; đồng thời còn có các cuộc kiểm tra

và hệ thống biện pháp bảo đảm tính khách quan trong quá trình kiểm tra
đánh giá học sinh sƣ phạm (1986) đã nêu lý luận và việc thực hiện các chức
năng kiểm tra đánh giá theo đơn vị kiến thức là một phƣơng pháp đánh giá
khách quan nhất. Đây cũng là vấn đề đặt ra cho các nhà quản lý giáo dục
trong khâu tổ chức quản lý công tác kiểm tra đánh giá tri thức học sinh trong
các nhà trƣờng THPT hiện nay.
1.1.2. Kết quả nghiên cứu về quản lí hoạt động đánh giá kết quả học tập của
học sinh ở cấp trường
Bậc học THPT giáo viên thƣờng kiểm tra đánh giá bằng nhận xét và cho
điểm, lời nhận xét khẳng định đúng sai, khả năng nắm tri thức, sự tiến bộ, đôi
khi còn là những hƣớng dẫn học tập, qua đánh giá giúp học sinh định hƣớng lỗ
lực phấn đấu, tránh những sai sót trong học tập và cuộc sống.
Điểm số cũng là thƣớc đo kết quả của đánh giá, điểm số cũng là kết quả
của quá trình kiểm tra. Điểm đƣợc ghi là phản ánh trình độ học tập, khả năng
nắm tri thức. Việc cho điểm quyết định vị trí nhận thức của học sinh trong lớp;
quyết định vị trí của một đơn vị nhỏ trong một tập thể lớn việc cho điểm còn
quyết định thái độ của cha mẹ đối với việc học tập của con cái. Tâm lý của một
số phụ huynh thích con đƣợc điểm cao. Chính vì thế một số giáo viên sai lầm
trong việc kiểm tra đánh giá, việc nắm tri thức của học sinh chạy theo thị hiếu
sai lầm của một số cha mẹ của học sinh có nhận thức kém, cho điểm không
đúng với năng lực nhận thức của học sinh. Một số giáo viên trong các nhà
trƣờng cũng vì chạy theo thành tích của cá nhân hay tập thể dẫn đến việc kiểm
tra đánh giá học sinh không chính xác, thƣờng là điểm cao. Tình trạng này diễn

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

11
ra nhiều các nhà trƣờng trong những năm gần đây.
1.1.3. Kết quả nghiên cứu về giám sát nói chung và giám sát hoạt động đánh
giá kết quả học tập của học sinh nói riêng ở cấp trường

ngày càng cao về chất lƣợng giáo dục đào tạo. Vì thế cần phải có sự nhận thức
đúng về vị trí và tầm quan trọng của ngƣời Hiệu trƣởng trong công tác quản lý
kiểm tra đánh giá kết quả học tập học sinh ở nhà trƣờng, nhìn rõ thực trạng tìm
giải pháp khắc phục những nhƣợc điểm với những giải pháp quản lý hữu hiệu
thiết thực, đảm bảo tính pháp lý, đảm bảo mục tiêu nâng cao chất lƣợng giáo
dục mà toàn xã hội đang quan tâm.
1.2. Các khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lí trường học
Khoa học quản lý giáo dục hình thành và phát triển khá sớm, trở thành
yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lƣợng giáo dục. Về mặt lịch sử, khoa
học giáo dục ra đời và phát triển sau khoa học quản lý kinh tế. Vì vậy nó sử
dụng những thành tựu của quản lý kinh tế. Ở trên thế giới tồn tại hai xu hƣớng
phát triển về khoa học quản lý giáo dục; ở các nƣớc tƣ bản ngƣời ta thực hiện
quá trình quản lý giáo dục trên cơ sở quản lý kinh tế. Ở nƣớc ta và các nƣớc
XHCN thì quá trình giáo dục bắt nguồn từ lý luận quản lý xã hội, theo xu
hƣớng này xã hội chia làm ba lĩnh vực riêng biệt đó là: “Chính trị - xã hội”,
“Văn hoá - tƣ tƣởng” và “Kinh tế ”; Quản lý xã hội là quản lý 3 lĩnh vực đó,
bao gồm: Quản lý chính trị - xã hội, quản lý văn hoá - tƣ tƣởng, quản lý kinh tế.
Quản lý giáo dục nằm trong quản lý văn hoá tƣ tƣởng.
Sự thực, khái niệm “Quản lý giáo dục” có nhiều cấp độ, ít nhất có hai
cấp độ chủ yếu: cấp vĩ mô (quản lý vĩ mô - quản lý một nền /hệ thống giáo
dục), cấp vi mô (quản lý vi mô - quản lý một nhà trƣờng).

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

13
Đối với cấp vĩ mô:
Quản lý giáo dục đƣợc hiểu là những tác động tự giác (có ý thức, có mục
đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tất cả các
mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trƣờng)

quản lý các hoạt động GD&ĐT diễn ra trong các cơ sở giáo dục.
Quản lý giáo dục (Quản lý nhà trƣờng) trong chế độ XHCN của nƣớc ta
là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch hợp theo quy luật của chủ
thể quản lý (hệ thống giáo dục) làm cho hệ vận hành theo đƣờng lối nguyên lý
giáo dục của Đảng, thực hiện đƣợc các đặc tính của nhà trƣờng xã hội chủ
nghĩa, mà tiêu điểm hội tụ của nó là quá trình dạy học và giáo dục thế hệ trẻ đạt
đƣợc yêu cầu của xã hội.
Quản lý giáo dục là những tác động có chủ định của chủ thể quản lý đến
đối tƣợng quản lý nhằm đạt đến những mục tiêu đã xác định. Quản lý giáo dục
là những yếu tố rất quan trọng tác động đến chất lƣợng đào tạo, là nhân tố quan
trọng để phát triển sự nghiệp giáo dục.
Quản lý giáo dục là một bộ phận của quản lý nhà nƣớc. Chủ thể quản lý
toàn ngành Giáo dục là Bộ giáo dục và đào tạo; Đứng đầu là Bộ trƣởng Bộ
giáo dục và đào tạo - Đƣợc sự uỷ quyền của chính phủ (bộ máy Nhà nƣớc
Trung ƣơng).
Trên lãnh thổ có:
Quản lý Giáo dục cấp tỉnh (thành phố trực thuộc TW) là Sở Giáo dục và
Đào tạo; Đứng đầu là Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo đƣợc uỷ quyền của
UBND tỉnh (thành phố trực thuộc TW).
Quản lý Giáo dục cấp quận, huyện, thị, thành phố trực thuộc tỉnh là
phòng Giáo dục và Đào tạo; Đứng đầu là trƣởng phòng Giáo dục và Đào tạo