ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

AN THỊ NGỌC TRINH
GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ
VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG XÂY DỰNG
VĂN HÓA GIA ĐÌNH VIỆT NAM HIỆN NAY
Chuyên ngành: CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG
& CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ
Mã số : 62.22.80.05
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC
TP. HỒ CHÍ MINH – 2013
Công trình được hoàn thành tại:
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn,
Đại học Quốc gia TP.Hồ Chí Minh
Người hướng dẫn khoa học:
TS. HÀ THIÊN SƠN
TS. NGUYỄN ANH QUỐC
Phản biện 1: …………………………………………………………….
Phản biện 2:……………………………………………………………
Phản biện 3:………………………………………………………………
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Nhà nước
họp tại: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia
TP.Hồ Chí Minh
Vào lúc:……… giờ……… ngày…… tháng…… năm …….
Có thể tìm đọc luận án tại:
* Thư viện Trường Đại học KHXH&NV TP.Hồ Chí Minh
* Thư viện Trường Cao đẳng Sư p hạm TW. TP.Hồ Chí Minh
1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài

giả chọn đề tài:“Giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc trong
xây dựng văn hóa gia đình Việt Nam hiện nay” làm luận án tiến sĩ
Triết học.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài
Nhận thức được vị trí, vai trò quan trọng của việc giữ gìn và
phát huy các giá trị văn hóa dân tộc trong việc xây dựng văn hóa gia
đình nên từ lâu, vấn đề văn hóa, văn hóa dân tộc và văn hóa gia đình
đã được các nhà tư tưởng, các nhà khoa học quan tâm, nghiên cứu sâu
sắc. Nhiều công trình khảo luận, phân tích lý luận và thực tiễn về văn
hóa dân tộc, văn hóa gia đình đã được đề cập đến từ rất lâu trong lịch
sử. Có thể khái quát các kết quả công trình nghiên cứu trên theo hai
hướng sau:
Thứ nhất, các công trình nghiên cứu về văn hóa, văn hóa dân tộc
và các giá trị của văn hóa dân tộc. Bảo tồn, làm giàu và phát huy các giá
trị văn hóa trước đây là công việc của nội bộ mỗi quốc gia, nhưng từ
những năm 60 của thế kỷ XX, nó đã trở thành vấn đề mang tính quốc tế.
Ở Việt Nam, các vấn đề về văn hóa, văn hóa dân tộc và giá trị
của văn hóa dân tộc từ lâu đã được rất nhiều nhà nghiên cứu quan
tâm tiếp cận từ nhiều góc độ, phạm vi khác nhau và nhiều ấn phẩm
đã được xuất bản suốt gần một thế kỷ qua đã tích lũy nhiều tri thức,
tìm tòi về chủ đề này. Các công trình gắn liền với tên tuổi các nhà
khoa học lớn: Đào Duy Anh, Nguyễn Văn Huyên, Trần Văn Giàu,
Nguyễn Hồng Phong, Trần Quốc Vượng, Phan Huy Lê, Phan Ngọc,
… đã được xuất bản. Trong các tác phẩm ấy, tác phẩm “Giá trị tinh
thần truyền thống của dân tộc Việt Nam” của GS.Trần Văn Giàu
xuất bản năm 1980 đã đánh dấu việc nghiên cứu giá trị văn hóa dân
tộc Việt Nam.
Nhìn chung, đã có nhiều tác phẩm xoay quanh chủ đề nhận thức,
bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc, nhưng phần lớn các
công trình này mới được tiếp cận từ góc độ chuyên môn riêng, nhiều

đình Việt Nam, Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội;… nghiên cứu gia đình
Việt Nam đang trong quá trình biến đổi mạnh mẽ từ truyền thống
4
sang hiện đại. Nhiều giá trị văn hóa quý báu của gia đình truyền
thống, nhiều giá trị văn hóa tiên tiến của gia đình hiện đại đang cùng
hiện diện trong đời sống gia đình.
Ngoài các vấn đề trên, đề tài dân tộc và văn hóa dân tộc còn
được các tác giả nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau. Tuy nhiên,
những công trình nghiên cứu trên chưa công trình nào nghiên cứu đầy
đủ, sâu sắc và có hệ thống về việc giữ gìn và phát huy các giá trị của
văn hóa dân tộc trong xây dựng văn hóa gia đình Việt Nam. Chính vì
vậy, trong luận án này, trên cơ sở kế thừa và tiếp thu các công trình
khoa học đã được công bố, tác giả đi sâu nghiên cứu thực trạng của
việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc trong xây dựng
văn hóa gia đình Việt Nam, từ đó rút ra phương hướng và giải pháp
nhằm phát huy những mặt tích cực và hạn chế những mặt tiêu cực
trong quá trình xây dựng văn hóa gia đình Việt Nam hiện nay.
3. Mục đích, nhiệm vụ của luận án
Mục đích của luận án: Nghiên cứu thực trạng việc bảo tồn các
giá trị văn hóa dân tộc trong xây dựng văn hóa gia đình Việt Nam,
nhằm đề xuất những giải pháp cơ bản và một số kiến nghị nhằm giữ
gìn và phát huy giá trị đó trong giai đoạn hiện nay.
Nhiệm vụ của luận án: để đạt được mục đích đặt ra, luận án thực
hiện các nhiệm vụ cơ bản sau:
Một là, trình bày khái luận chung về văn hóa dân tộc và văn hóa
gia đình Việt Nam hiện nay.
Hai là, phân tích, đánh giá thực trạng và những vấn đề đặt ra đối
với việc giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc trong xây dựng văn
hóa gia đình Việt Nam hiện nay.
Ba là, xác định mục tiêu, phương hướng và những giải pháp

theo hướng ổn định và phát triển
7. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận
án được kết cấu gồm 03 chương, 06 tiết.
6
Chương 1
KHÁI LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA,
VĂN HÓA DÂN TỘC VÀ GIÁ TRỊ VĂN HÓA DÂN TỘC
TRONG VĂN HÓA GIA ĐÌNH VIỆT NAM
1.1. QUAN NIỆM VỀ VĂN HÓA, VĂN HÓA DÂN TỘC
1.1.1. Quan niệm văn hóa
Văn hóa là một khái niệm đa tầng, đa nghĩa với ngoại diên rất
rộng và nội hàm phong phú. Cho đến nay đã có rất nhiều định nghĩa
khác nhau về văn hóa. Mỗi định nghĩa đều góp phần làm rõ khía cạnh
khác của văn hóa, song không phải định nghĩa nào cũng được chấp
nhận một cách rộng rãi.
Tiếp thu quan điểm nhân văn và cách mạng của chủ nghĩa Mác,
kết hợp với những tinh hoa truyền thống của dân tộc và nhân loại, Chủ
tịch Hồ Chí Minh. Người quan niệm về văn hóa như sau: “Vì lẽ sinh
tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát
minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn
học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc, ở
và các phương tiện sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó
tức là văn hóa. Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt
cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng
với những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”
1.1.2. Quan niệm về giá trị văn hóa dân tộc Việt Nam
Giá trị văn hóa (cultural value ) là yếu tố cốt lõi của văn hóa, nó
được sáng tạo và kết tinh trong quá trình lịch sử của mỗi cộng đồng,
tương ứng với môi trường tự nhiên và xã hội nhất định.

đình có các hệ thống giá trị sau: giá trị cấu trúc và giá trị chức năng.
Cả hai loại giá trị đó hợp thành hệ giá trị (systeme de valeurs) của văn
hóa gia đình. Trong đó, giá trị cấu trúc là giá trị biểu hiện các mối
quan hệ bên trong của gia đình, qui mô gia đình và vai trò của những
thành viên gia đình trong các hình thái đó. Bên cạnh giá trị cấu trúc,
giá trị chức năng đóng vai trò quan trọng. Có thể nói, giá trị chức
năng của văn hoá gia đình là sự biểu hiện vai trò, vị trí của văn hoá
gia đình đối với các thành viên của nó và đối với xã hội. Kết hợp với
8
cách nhìn xã hội học, từ góc nhìn văn hóa học, nghiên cứu chức năng
của văn hoá gia đình chính là nghiên cứu các giá trị chức năng của
văn hoá gia đình trong đời sống gia đình và xã hội. Gia đình với tư
cách là một thiết chế xã hội có các chức năng: Chức năng sinh sản và
tái sản xuất ra con người và xã hội, Chức năng kinh tế của gia đình,
Chức năng tình cảm của gia đình, Chức năng nuôi dưỡng và giáo dục
con cái và hình thành nhân cách con người.
Ngoài ra, văn hóa gia đình Việt Nam còn có chức năng truyền tải
các giá trị văn hóa dân tộc từ thế hệ này sang thế hệ khác và chức năng
hình thành các giá trị văn hóa mới
1.2.2. Những giá trị văn hóa dân tộc chủ yếu trong văn hóa gia
đình Việt Nam
Giá trị đạo đức của gia đình.
Giá trị giáo dục của gia đình.
Giá trị ý thức cộng đồng của gia đình.
Giá trị tâm lý, tình cảm của gia đình.
1.2.3 Tính quy luật của sự vận động văn hóa gia đình Việt Nam
Văn hóa gia đình vận động trong quá trình tiếp xúc với các nền
văn hóa khác.
Văn hóa gia đình vận động cùng với sự biến đổi của xã hội.
Kết luận chương 1

tiến hành một cách tuần tự, từng bước phù hợp với mỗi thời kỳ,
mỗi giai đoạn.
- Đổi mới kinh tế gắn liền với đổi mới hệ thống chính trị.
- Đổi mới để phát triển trong ổn định.
- Đổi mới đất nước gắn liền mở cửa với thế giới bên ngoài.
Bốn là, tác động của sự phát triển kinh tế thị trường.
Năm là, tác động của sự phát triển văn hóa, xã hội đến văn hóa gia
đình trong thời kỳ đổi mới.
10
2.1.2. Những nhân tố chủ quan tác động đến việc giữ gìn và phát
huy các giá trị văn hóa dân tộc trong xây dựng văn hóa gia đình
Việt Nam hiện nay
Một là, tác động của chính sách Nhà nước đến biến đổi văn hóa
gia đình.
Hai là, tác động của Luật Hôn nhân và Gia đình (2000) và các
bộ luật có liên quan đến gia đình ở Việt Nam.
Ba là, tác động của các tổ chức chính trị- xã hội đến văn hóa
gia đình.
Bốn là, tác động của hệ ý thức Nho giáo đến văn hóa gia đình
Việt Nam.
2.2 THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI
VIỆC GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA DÂN
TỘC TRONG XÂY DỰNG VĂN HÓA GIA ĐÌNH VIỆT NAM
2.2.1 Thực trạng việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc
trong xây dựng văn hóa gia đình Việt Nam hiện nay
Việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc trong xây
dựng văn hóa gia đình ở Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực,
đạt được nhiều thành tựu đáng kể nhưng cũng đang đứng trước nhiều
nguy cơ và thách thức to lớn.
- Nhìn chung, nếp sống văn hóa trong gia đình Việt Nam truyền

đứng trước nhiều thách thức.
- Tinh thần đoàn kết của con người Việt Nam, của dân tộc Việt
Nam trước tiên được thể hiện trong gia đình, trong cộng đồng làng xã,
và hơn hết là trong toàn thể cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Trong
gia đình Việt Nam hiện nay, sức mạnh của tinh thần đoàn kết vẫn
được lưu giữ và phát huy thể hiện qua văn hóa ứng xử giữa các thành
viên trong gia đình. Đó là sự tiếp nối truyền thống đạo đức quý báu
của dân tộc. Sự đoàn kết, gắn bó giữa các thành viên trong gia đình
thể hiện qua sự tôn trọng lẫn nhau giữa vợ và chồng, giữa cha mẹ và
con cái. Mọi thành viên trong gia đình cùng nhau thống nhất ý kiến,
tôn trọng ý kiến của nhau, cùng nhau xây dựng gia đình ấm no hạnh
phúc. Đấy chính là giá trị cao đẹp trong văn hóa gia đình. Giá trị
12
đó được hình thành từ một bầu khí có sự thấu hiểu và tôn trọng lẫn
nhau, trong đó mọi thành viên đều cảm nhận đượctình yêu thương,
thấy mình có giá trị, được tôn trọng. Sự gắn kết này tác động rất lớn
đối với hành vi và nhân cách của mỗi người. Cách ứng xử trong gia
đình không phải là trừu tượng, là lời nói suông mà là một thực tế hữu
hiệu qua lời nói, cử chỉ, việc làm và hành động cụ thể. Đồng thời gia
đình hiện nay cũng đang tiếp thu và thể hiện những tư tưởng tiến bộ
của nhân loại: Tôn trọng và thực hiện quyền bình đẳng giới. Đây là
một nét mới trong biến đổi của văn hóa gia đình Việt Nam và đã thu
hút sự quan tâm, đồng tình thực hiện của cả xã hội.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, Việt Nam đang phải đối
mặt với rất nhiều thách thức về phương diện đời sống, kinh tế, xã
hội… Tất cả những việc đó cộng dồn lại thành những áp lực lớn cho
toàn thể cộng đồng, xã hội. Trong những áp lực như vậy thì gia đình,
một tế bào của xã hội dường như lúc nào cũng có những vấn đề cần
thiết phải giải quyết. Những căng thẳng, ngột ngạt trong không khí
chung của toàn xã hội khiến các mâu thuẫn trong gia đình bùng phát

không nhỏ thanh thiếu niên không chăm lo học tập, lao động mà thích
sống buông thả với ma tuý, với thuốc lắc Tình trạng này đang ở
mức báo động khi tệ nạn xã hội đang ngày một gia tăng. Thêm nữa,
do ảnh hưởng của lối sống thực dụng, hưởng thụ từ bên ngoài tràn
vào, một bộ phận lớp trẻ quay lưng lại với giá trị truyền thống của dân
tộc, thích ăn chơi hưởng thụ xa hoa, lười lao động, hay đòi hỏi mà
quên đi nghĩa vụ, trách nhiệm của bản thân mình với gia đình, với xã
hội, Trong xã hội hiện nay xuất hiện rất nhiều những con người
biếng nhác, không thích làm việc, kiếm sống chủ yếu bằng những thủ
đoạn lừa gạt những người nhẹ dạ cả tin để chiếm đoạt tài sản của họ,
đem lại lợi ích và cuộc sống tiện nghi cho bản thân. Điều đó cho thấy,
tệ nạn xã hội có khuynh hướng gia tăng đồng thời giá trị văn hóa dân
tộc về tinh thần lao động cần cù sáng tạo đã dần dần bị mai một.
- Những giá trị cao đẹp đã từng tồn tại trong lịch sử dân tộc như
yêu nước, nhân nghĩa, đoàn kết, gia đình êm ấm hòa thuận, tình nghĩa
anh em, bạn bè, các giá trị nhân văn và nhiều giá trị đạo đức khác vẫn
14
tiếp tục được đại đa số tôn trọng, giữ gìn. Mặc dù đất nước có nhiều đổi
thay, song đạo hiếu - hạt nhân là tình thương, lòng kính trọng và sự
phụng dưỡng cha mẹ - vẫn được coi là một nội dung quan trọng trong
giáo dục đạo đức gia đình.
Trong các yếu tố hợp thành gia phong (gia sản, gia cảnh, gia
giáo, gia lễ, gia phả ) thì gia đạo là yếu tố quan trọng nhất và cũng
tương đối bền vững nhất vì nó có hàm chứa ý nghĩa tâm linh. Trong
giáo dục văn hóa, đạo đức gia đình hiện nay đặc biệt coi trọng giáo dục
gia phong; đó là truyền thống tốt đẹp của gia đình được các thế hệ đi
trước phấn đấu xây đắp nên và truyền lại cho các thế hệ sau noi theo,
kế thừa và phát triển, trong đó truyền thống đạo đức là yếu tố cốt lõi
của gia phong, là nền tảng tinh thần của sự tồn tại bền vững của gia
đình. Những nét đẹp ứng xử trong văn hóa gia đình đã hình thành nên

truyền thống cho con em mình. Nền tảng đạo đức, chuẩn mực gia
đình có nguy cơ bị phá vỡ. Do vậy, hàng loạt những vấn đề xã hội đã
nảy sinh, len lỏi vào từng gia đình và trở thành những bức xúc của
gia đình.
Sự biến đổi nhanh chóng của xã hội đã trở thành một “cú sốc
văn hóa” đối với gia đình khi nhiều bậc cha mẹ tỏ ra bối rối trong việc
giáo dục con cái. Họ nhận thấy uy quyền của cha mẹ đối với con cái
ngày càng giảm sút, khoảng cách giữa cha mẹ và con cái ngày càng
giãn ra, mâu thuẫn giữa cha mẹ và con cái ngày càng tăng và giáo dục
gia đình trở thành một vấn đề vô cùng phức tạp. Không ít trường hợp,
mâu thuẫn gia đình bắt nguồn từ những quan điểm khác nhau giữa các
thành viên, các thế hệ trong gia đình về lối sống, học tập, vui chơi, lựa
chọn nghề nghiệp, tình bạn, tình yêu… Hơn nữa, lối sống gia đình
đang có sự đảo lộn do sự thay đổi theo hướng đa dạng hóa phương
thức mưu sinh của các thành viên trong gia đình, do lối sống đô thị
hóa, do sự trỗi dậy mạnh mẽ của ý thức cá nhân. Gia đình không còn
là một tổ chức bền vững mang tính khép kín. Để có được các nguồn
thu nhập mới nuôi sống gia đình, nhiều cha, mẹ phải rời xa tổ ấm tìm
việc làm ở các đô thị, các khu công nghiệp, họ không những không có
điều kiện gần gũi chăm sóc, giáo dục con nhỏ mà bản thân cũng gặp rất
nhiều nguy cơ và rủi ro khi sống xa gia đình. Trong điều kiện đó, sự
phai nhạt tình cảm gia đình, sự cố kết giữa các thành viên gia đình trở
16
nên thất thường, lỏng lẻo; các thiết chế xã hội từng bước thay thế vai trò
của gia đình trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ em, “thời gian gia
đình” bị cắt xén tới mức tối thiểu.
Theo kết quả điều tra Xã hội học, ngày nay, ở Việt Nam, trong
nhiều gia đình, chi phí cho giáo dục chiếm tới 30% thậm chí tới 50%
tổng thu nhập của gia đình. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa rằng
họ đã đạt tới mức hài lòng về kết quả giáo dục. Chẳng hạn, nhiều bậc

không thể đổ thừa tại hoàn cảnh nhà nghèo, bận rộn không có thời
gian quản lý con… để biện minh trước tòa như nhiều bậc phụ huynh
có con em phạm tội. Nghiên cứu của Bộ Công an cũng chỉ ra nguyên
nhân phạm tội của trẻ vị thành niên xuất phát từ gia đình: 8% trẻ
phạm tội có bố mẹ ly hôn, 28% phàn nàn bố mẹ không đáp ứng nhu
cầu cơ bản của các em, 49% phàn nàn về cách đối xử của bố mẹ.
Cũng theo số liệu của Bộ Công an, hiện cả nước có khoảng 20.000
trẻ em trong độ tuổi tới trường lang thang bụi đời, tụ tập băng nhóm
ngoài xã hội. Đó chính là mầm mống của tội phạm đã và đang nảy
sinh trong lứa tuổi vị thành niên. Thêm vào đó là sự gia tăng số
người nhiễm HIV càng cao.
Trong thực tế đầy biến động của xã hội hiện nay, bên cạnh
những tấm gương hiếu thảo, những tấm lòng nhân nghĩa, ân tình với
cha mẹ, thì vẫn còn đó nhiều người con đã có thái độ bất nhân, bất
nghĩa, thiếu tôn trọng hoặc có hành vi hỗn láo, vô đạo đức với cha
mẹ. Một số người coi việc nuôi dưỡng, chăm sóc cha mẹ như một
gánh nặng. Một số người khác lại nghĩ rằng, chỉ cần đóng góp tiền
bạc để nuôi dưỡng cha mẹ là đã làm tròn bổn phận của người con.
Có những gia đình kinh tế khó khăn, điều kiện vật chất eo hẹp nên
không có điều kiện hoặc thường lảng tránh việc chăm sóc cha mẹ.
Trong nhiều trường hợp, việc phụng dưỡng, chăm sóc người cao tuổi
cũng đang gây ra không ít khó khăn cho gia đình: con cái bị tàn tật,
đau yếu, con cái không thích ở chung với cha mẹ hoặc một số khó
khăn khác…nhưng cũng có những người rất giàu có thì lại báo hiếu
chỉ bằng cách thuê những người xa lạ về chăm sóc cha mẹ, để cha
mẹ sống trong buồn tủi, cô đơn… Xu hướng hạt nhân hoá gia đình
18
(chỉ gồm một, hai thế hệ) và nâng cao tuổi thọ cũng khiến nhiều
người già có một khoảng thời gian khá dài chịu cảnh sống đơn độc.
Đa số các cụ ông, cụ bà đều không thể sống trong một không gian

người già để giảm bớt sự phụ thuộc của người già vào con cái.
Thứ hai, sự biến đổi của giá trị cấu trúc gia đình. Việc sắp xếp và
tổ chức cuộc sống gia đình của những người di cư lao động phải bảo
đảm sự ổn định, an toàn của cuộc sống gia đình, việc học hành của trẻ
em và sự bền vững của quan hệ vợ chồng là vấn đề vô cùng quan trọng
đối với sự biến đổi cấu trúc của gia đình; Chính sách của Nhà nước đối
với hiện tượng chung sống không kết hôn sẽ như thế nào khi hiện tượng
này đang có xu hướng gia tăng cùng với việc kế thừa tự do cá nhân và
quá trình dân chủ hóa các quan hệ xã hội.
Thứ ba, sự biến đổi các mối quan hệ vợ chồng. Cần thay đổi
văn hóa, phong tục tập quán bất lợi cho người phụ nữ trong vấn đề
sở hữu tài sản và việc đưa luật pháp vào đời sống, đặc biệt là khu
vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số là vô cùng cần thiết
để đảm bảo sự bình đẳng vợ chồng về sở hữu tài sản, phát huy vai
trò của người phụ nữ trong xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng,
tiến bộ, hạnh phúc.
Thứ tư, sự biến đổi mối quan hệ giữa các thế hệ trong gia đình.
Chức năng giáo dục của gia đình cần được củng cố, mối quan hệ mới
giữa cha mẹ và con cái cần được xây dựng trên cơ sở tiếp thu những
giá trị nhân văn mới và kế thừa những giá trị tốt đẹp của gia đình Việt
Nam truyền thống, tạo cho trẻ em những gì tốt đẹp nhất nhưng cũng
phải giáo dục cho trẻ em nhận thức được trách nhiệm và bổn phận đối
với bản thân, gia đình và xã hội.
Kết luận chương 2
Sau hơn 20 năm tiến hành công cuộc đổi mới, Việt Nam đã có
những thay đổi toàn diện và sâu sắc trong tất cả mọi lĩnh vực của đời
sống xã hội, trong đó có các mối quan hệ gia đình. Quá trình đổi mới
đem đến cho gia đình Việt Nam những cơ hội phát triển mới. Gia
20
đình Việt Nam có nhiều cơ hội để phát huy vai trò của mình trong xã

văn hóa dân tộc là một quá trình phức tạp, lâu dài do vậy nó đòi hỏi
sự tự giác, rèn luyện của mỗi cá nhân.
Thứ tư, việc kế thừa và phát huy những giá trị văn hóa dân tộc
phải đi đôi với việc nâng cao đời sống vật chất và tinh thần, cải thiện
điều kiện sinh hoạt vật chất của nhân dân.
3.1.2 Xây dựng giá trị văn hóa gia đình mới trên cơ sở kế thừa giá
trị của văn hóa gia đình truyền thống và tiếp thu giá trị tiến bộ
của gia đình hiện đại.
Gia đình truyền thống được hun đúc từ lâu đời trong lịch sử dân
tộc. Bước vào thời kỳ mới gia đình ấy bộc lộ cả những mặt tích cực
và tiêu cực. Do vậy, Nhà nước, tìm ra những hạn chế và tiến tới khắc
phục những hủ tục của gia đình cũ. Tuy nhiên, việc xử lý và tiếp thu
những vấn đề của thời đại không phải là cách tân đơn giản mà phải
phù hợp với truyền thống của dân tộc, của gia đình và sự phát triển
chung của xã hội.
Thực hiện hôn nhân tiến bộ cũng là một trong những phương
hướng quan trọng nhằm tiếp thu những giá trị tiến bộ của gia đình hiện
đại. Hôn nhân một vợ một chồng là phù hợp với sự phát triển kinh tế –
xã hội chủ nghĩa, là một trong những cơ sở quan trọng đảm bảo sự bền
vững của hôn nhân.
3.2. NHỮNG GIẢI PHÁP CƠ BẢN VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
NHẰM GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA DÂN
TỘC TRONG XÂY DỰNG VĂN HÓA GIA ĐÌNH VIỆT NAM
HIỆN NAY
3.2.1. Những giải pháp cơ bản nhằm phát huy giá trị văn hóa dân
tộc trong xây dựng văn hóa gia đình Việt Nam hiện nay
Đẩy mạnh giáo dục giá trị văn hóa truyền thống và cách mạng
với các nội dung và hình thức phù hợp.
Nâng cao vị trí và vai trò của văn hóa gia đình trong xã hội hiện
đại. những biến động phức tạp của xã hội.

23
Thứ ba, xây dựng Đề án cấp quốc gia về phát triển dân số, lao
động, đào tạo và chính sách xã hội phục vụ phát triển bền vững đến
năm 2050.
Kết luận chương 3
Công cuộc đổi mới của đất nước hơn 20 năm qua đã đạt được
nhiều thành tựu to lớn làm thay đổi toàn bộ đời sống xã hội và tác động
mạnh mẽ đến từng gia đình. Sự tác động đó mang cả yếu tố tích cực
đồng thời cũng có những yếu tố tiêu cực. Để phát huy những mặt tích
cực, tiến bộ và hạn chế những mặt tiêu cực lạc hậu của văn hóa gia đình
trước tác động của kinh tế thị trường, của quá trình toàn cầu hóa hội nhập
quốc tế cũng như quá trình công nghiệp hóa, chúng ta phải tuân theo
những phương hướng cơ bản, những quan điểm chỉ đạo của Đảng và
Nhà nước như: Quan điểm về xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà
bản sắc dân tộc, quan điểm về hôn nhân tiến bộ, quan điểm về gia đình
văn hóa và vai trò của gia đình trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại
hóa; thực hiện những giải pháp đề ra một cách tích cực, cụ thể và thiết
thực nhất… Từ những giải pháp mang tính định hướng đến những giải
pháp cụ thể; từ vai trò của pháp luật trong quản lý gia đình, các chính
sách hỗ trợ gia đình đến xây dựng gia đình văn hóa ở địa phương… Tất
cả những giải pháp được nêu phải được thực hiện một cách đồng bộ, hiệu
quả cao, tránh tình trạng thành tích, chạy theo số lượng…