ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
––––––––––––––––––––––

HOÀNG TRỌNG HƢNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC
CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
HUYỆN TIÊN YÊN TỈNH QUẢNG NINH

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 05 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC KHOA TÂM LÝ GIÁO DỤC
TS. Phùng Thị Hằng
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS.TS. Đặng Thành Hƣng
3.2. Đối tƣợng nghiên cứu 4
4. Giả thuyết khoa học 4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu 5
5.1. Xác định cơ sở lí luận của việc QLHĐGDĐĐ ở trƣờng trung học phổ thông. 5
5.2. Khảo sát thực trạng QLHĐGDĐĐ cho học sinh ở các trƣờng THPT trên địa bàn
huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh. 5
5.3. Đề xuất các biện pháp QLHĐGDĐĐ cho học sinh trƣờng THPT ở huyện Tiên Yên,
tỉnh Quảng Ninh. 5
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu 5
7. Phƣơng pháp nghiên cứu 5
7.1. Các phƣơng pháp nghiên cứu lí luận 5
7.2. Các phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn 5
7.3. Các phƣơng pháp khác 6
8. Cấu trúc luận văn 6
CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
ĐẠO ĐỨC HỌC SINH THPT Ở CẤP TRƢỜNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN 7
1.1. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 7
1.1.1. Ở nƣớc ngoài 7
1.1.2. Ở Việt Nam 9
1.2. NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN 11
1.2.1. Đạo đức và giáo dục đạo đức 11
1.2.1.1. Đạo đức 11

iii
1.2.1.2. Giáo dục đạo đức 13
1.2.2. Quản lí trƣờng học và quản lí hoạt động giáo dục đạo đức 14
1.2.2.1. Quản lí trƣờng học 14
1.2.2.2. Quản lí hoạt động giáo dục đạo đức 17
1.3. MỘT SỐ QUAN ĐIỂM VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC VÀ HỌC SINH THPT
19

2.1.1. Kinh tế - xã hội 37
2.1.1.1. Vị trí địa lí tự nhiên và dân cƣ 37
2.1.1.2. Đặc điểm về kinh tế, chính trị 38
2.1.1.3. Đặc điểm văn hóa, xã hội và giáo dục 39
2.1.2. Giáo dục Tiên Yên 39
2.1.2.1. Khái quát về các trƣờng THPT trên địa bàn huyện Tiên Yên 39
2.1.2.2. Tình hình quản lí trƣờng học ở huyện Tiên Yên 40
2.2. THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC 40
2.2.1. Thực trạng giáo dục đạo đức 40
2.2.1.1. Nhận thức của cán bộ quản lí, giáo viên, học sinh và CMHS về GDĐĐ 40
2.2.1.2. Nhận thức về việc thực hiện công tác giáo dục đạo đức 46
2.2.2. Thực trạng quản lí hoạt động giáo dục đạo đức 49
2.2.2.1. Xây dựng kế hoạch GDĐĐ 49
2.2.2.2. Tổ chức, chỉ đạo thực hiện kế hoạch GDĐĐ 50
2.2.2.3. Kiểm tra, giám sát và đánh giá hoạt động GDĐĐ 51
2.2.2.4. Các biện pháp quản lí hoạt động GDĐĐ 52
2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC VÀ
QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC 53
2.3.1. Những thành tựu và hạn chế 54
2.3.1.1. Về giáo dục đạo đức 54
2.3.1.2. Về quản lí hoạt động giáo dục đạo đức 54
2.3.2. Những thuận lợi và khó khăn 55
2.3.2.1. Những thuận lợi 55

v
2.3.2.2. Những khó khăn 55
2.3.3. Nguyên nhân 55
2.4. KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 57
CHƢƠNG 3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO
ĐỨC CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƢỜNG THPT HUYỆN TIÊN YÊN, TỈNH

năng lực QLGD của cán bộ quản lí và giáo viên 75
3.2.5.1. Mục tiêu của biện pháp 75
3.2.5.2. Nội dung và cách tiến hành biện pháp 75
3.2.5.3. Những điều kiện thực hiện biện pháp 76
3.3. ĐÁNH GIÁ CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÍ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC QUA Ý
KIẾN CHUYÊN GIA 77
3.3.1. Mục đích, qui mô, địa bàn và thành phần tham gia đánh giá 77
3.3.1.1. Mục đích, qui mô, địa bàn 77
3.3.1.2. Thành phần tham gia 77
3.3.2. Nội dung đánh giá 77
3.3.2.1. Mức độ tán thành với nội dung các biện pháp quản lí 77
3.3.2.2. Tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp 78
3.3.3. Phƣơng pháp và kĩ thuật tiến hành 78
3.3.3.1. Thu thập ý kiến chuyên gia 78
3.3.3.2. Xử lí số liệu và phân tích dữ liệu 78
3.3.4. Kết quả đánh giá của chuyên gia 78
3.3.4.1. Về nội dung các biện pháp quản lí 78
3.3.4.2. Về tính khả thi và tính cấp thiết của các biện pháp 79
3.4. KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 82
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 83
1. Kết luận 83
2. Khuyến nghị 84
2.1. Với Bộ Giáo dục và Đào tạo 84
2.2. Với Sở Giáo dục - Đào tạo 84
2.3. Với các Trƣờng trung học phổ thông ở Quảng Ninh 84
TÀI LIỆU THAM KHẢO 86

vii
PHIẾU TRƢNG CẦU Ý KIẾN 90


GV
Giáo viên chủ nhiệm
GVCN
Giáo viên bộ môn
GVBM
Hiện đại hóa
HĐH
Hƣớng nghiệp và giáo dục thƣờng xuyên
HN&GDTX
Học sinh
HS
Ngoài giờ lên lớp
NGLL
Phổ thông dân tộc nội trú
PTDTNT
Quản lý giáo dục
QLGD
Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức
QLHĐGDĐĐ
Thanh niên cộng sản
TNCS
Trung học cơ sở
THCS
Trung học phổ thông
THCS
Trung ƣơng
TW
Trƣớc công nguyên
TCN
Xã hội chủ nghĩa

Bảng 3.1. Ý kiến (đồng ý/không đồng ý) của chuyên gia về các biện pháp đề
xuất.
Bảng 3.2. Kết quả đánh giá về tính cấp thiết và tính khả thi của của các
chuyên gia về các biện pháp đề xuất. xi
DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 2.1. So sánh mức độ ƣa thích các hoạt động giáo dục
Hình 2.2. So sánh mức độ thực hiện các biện pháp quản lí
Hình 3.1. So sánh Tính cấp thiết và Tính khả thi của các biện pháp



1
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Tăng cƣờng công tác giáo dục đạo đức cho học sinh là một trong
những nhiệm vụ quan trọng hiện nay của quản lí giáo dục và quản lí trƣờng
học. Điều này đã đƣợc thể hiện rõ trong các Nghị quyết của Đảng, Luật giáo
dục và các văn bản quản lí của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Điều 23 Luật giáo
dục Việt Nam (2005) đã xác định: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp
cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các
kĩ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con ngƣời Việt Nam XHCN, xây
dựng tƣ cách và trách nhiệm công dân…”.
Hiện nay, nền kinh tế nƣớc ta đang vận hành theo cơ chế thị trƣờng,
đang từng bƣớc hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới, chất lƣợng đời
sống vật chất và tinh thần của nhân dân không ngừng đƣợc cải thiện một cách
rõ rệt. Bối cảnh phát triển và định hƣớng đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục

Yên nằm trên quốc lộ 18A, điểm giao nhau giữa các Huyện miền đông của
tỉnh Quảng Ninh, ngoài ra Tiên Yên còn là địa điểm thông thƣơng hàng hóa
giữa các trung tâm kinh tế lớn của tỉnh nhƣ Thị xã Cẩm Phả, Thành phố Hạ
Long với cửa khẩu Quốc tế Móng Cái, cửa khẩu Hoành Mô và Thành phố
Lạng Sơn. Hiện nay, huyện Tiên Yên đang phát triển tƣơng đối mạnh mẽ,
theo qui hoạch của tỉnh Quảng Ninh thì năm 2014 sẽ tái lập Thị xã Tiên Yên.
Vì nhiều lí do khác nhau, Tiên Yên sẽ có khuynh hƣớng ngày càng dễ dàng và
nhanh chóng tiếp thu, chịu ảnh hƣởng mạnh mẽ của cơ chế thị trƣờng, đặc
biệt là lối sống thành thị với nhu cầu vật chất, tinh thần rất cao.
Những tác động tiêu cực của đời sống xã hội có chiều hƣớng ngày càng
gia tăng, có ảnh hƣởng xấu đến đạo đức của thanh thiếu niên huyện Tiên Yên.
Một bộ phận không nhỏ thanh niên học sinh huyện Tiên Yên có lối sống thực
dụng, thiếu ƣớc mơ hoài bão, thậm chí suy giảm về đạo đức. Trên địa bàn

3
huyện Tiên Yên hiện nay có 03 trƣờng THPT (Nguyễn Trãi, Tiên Yên, Hải
Đông), 11 trƣờng THCS, PTCS và 01 Trung tâm hƣớng nghiệp - giáo dục
thƣờng xuyên.
Khi công tác quản lí giáo dục đạo đức chƣa thực sự đƣợc coi trọng
đúng mức thì các ảnh hƣởng tiêu cực từ kinh tế thị trƣờng, đô thị hóa và công
nghiệp hóa càng có cơ hội gia tăng. Đó chính là những vấn đề thực tiễn buộc
nhà trƣờng phải thay đổi suy nghĩ và cách quản lí chuyên môn, khắc phục xu
hƣớng chạy theo thành tích học tập thuần túy.
Về mặt lí luận, cho dù nhà trƣờng không coi thƣờng công tác GDĐĐ
và trách nhiệm quản lí công tác này nhƣng trên thực tế nhận thức lí luận về
bản thân nhiệm vụ giáo dục này của nhiều giáo viên, của chính học sinh và
của các bậc cha mẹ vẫn chƣa thật sự đầy đủ. Không ít ngƣời hiểu rằng GDĐĐ
và quản lí công tác này chỉ là xiết chặt kỉ luật khi học sinh ở trƣờng, hoặc chỉ
đơn giản là làm cho học sinh học tốt môn Giáo dục công dân hoặc là ngoan
ngoãn không quậy phá ở trƣờng…

4. Giả thuyết khoa học
Các biện pháp QLHĐGDĐĐ cho học sinh trƣờng THPT sẽ tác động
tích cực đến công tác GDĐĐ trong nhà trƣờng nếu chúng ta dựa trên tầm nhìn
của nhà trƣờng trong phát triển, tính tự chủ năng động và chịu trách nhiệm
của các nhà quản lí, của giáo viên, của học sinh và các bậc cha mẹ học sinh,
cũng nhƣ những ảnh hƣởng tích cực từ phía cộng đồng xã hội trong hoạt động
giáo dục nói chung và hoạt động giáo dục đạo đức nói riêng.

5
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Xác định cơ sở lí luận của việc QLHĐGDĐĐ ở trƣờng trung học phổ
thông.
5.2. Khảo sát thực trạng QLHĐGDĐĐ cho học sinh ở các trƣờng THPT trên
địa bàn huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh.
5.3. Đề xuất các biện pháp QLHĐGDĐĐ cho học sinh trƣờng THPT ở huyện
Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh.
5.4. Tổ chức khảo nghiệm để đánh giá các biện pháp quản lí.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
- Nghiên cứu lí luận bao quát những khái niệm, quan điểm phù hợp với
phạm vi hoạt động của công tác QLHĐGDĐĐ học sinh ở cấp trƣờng.
- Đánh giá thực trạng QLHĐGDĐĐ học sinh đƣợc tiến hành trong
phạm vi các trƣờng THPT thuộc huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh.
- Các biện pháp quản lí đƣợc giới hạn ở cấp cơ sở, tức là trong các
trƣờng THPT trên địa bàn huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Các phƣơng pháp nghiên cứu lí luận
- Phƣơng pháp phân tích, tổng hợp lí luận các văn bản, Nghị quyết của
Đảng và Nhà nƣớc, của các cấp quản lí giáo dục, các tài liệu khoa học có liên
quan đến vấn đề nghiên cứu.
- Phƣơng pháp so sánh, khái quát hóa và tổng quan lịch sử - logic.


7
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC
HỌC SINH THPT Ở CẤP TRƢỜNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN

1.1. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
1.1.1. Ở nƣớc ngoài
Hiện nay, quản lí giáo dục đạo đức của Nhật Bản hƣớng vào trọng tâm
là nền tảng các giá trị gia đình và văn hoá truyền thống, đƣợc thực hiện ƣu
tiên so với tất cả các môn học khác trong chƣơng trình giáo dục phổ thông.
Triết lí giáo dục đạo đức của Nhật Bản đƣợc ghi trong chƣơng trình khung
quốc gia nhằm đào luyện con ngƣời gồm 06 mục tiêu: 1/ Tinh thần tôn trọng
nhân phẩm và lòng yêu quí cuộc sống. 2/ Nhiệt tâm kế thừa, phát triển văn
hóa truyền thống và sáng tạo văn hóa giàu tính cá nhân. 3/ Nhiệt tâm phát
triển một đất nƣớc và xã hội dân chủ. 4/ Ý thức đóng góp cho sự phát triển
một thế giới hòa bình. 5/ Khả năng tự quyết định một cách độc lập. 6/ Ý thức
đạo đức (Kỉ luật, tự kiềm chế, tinh thần tập thể ).
Đặc trƣng giáo dục đạo đức ở Nhật Bản tập trung vào 03 trọng điểm: 1/
Lòng tôn trọng cuộc sống. 2/ Quan hệ cá nhân và cộng đồng. 3/ Ý thức về trật
tự dọc (Kỷ luật xã hội). Ý thức về trật tự dọc là tôn ti xã hội nghiêm ngặt và là
yếu tố quan trọng tạo nên sự phát triển bền vững về kinh tế - xã hội của quốc
gia Nhật Bản. Đó là điểm tựa cho công tác quản lí hoạt động này.
Singapore (trong đó có giáo dục đạo đức) lại tập trung vào việc tự đánh
giá với hai nội dung chính là các động lực và kết quả. Động lực giúp các
trƣờng nhận biết cách thức để đạt đƣợc kết quả và kết quả cho thấy nhà
trƣờng đang đạt đƣợc những gì. Từ đó, các nhà trƣờng cần xem xét, thiết kế,
cách thức hoạt động và sản phẩm đầu ra của giáo dục từ phƣơng diện quá
trình và kết quả cuối cùng. Các động lực sẽ chỉ cho lãnh đạo nhà trƣờng biết


9
lang thang cơ nhỡ và thiệt thòi về mặt xã hội, chính sách quốc gia bảo đảm
công bằng cơ hội tiếp cận giáo dục.
1.1.2. Ở Việt Nam
Trong khoảng 10 năm gần đây, các vấn đề quản lí trƣờng học và quản
lí những nhiệm vụ cụ thể của trƣờng học đã đƣợc quan tâm xem xét trong
nhiều đề tài, luận án, luận văn các đề án phát triển giáo dục. Những lĩnh vực
quản lí đƣợc quan tâm nhiều nhất là quản lí dạy học, quản lí đào tạo, quản lí
cơ sở vật chất nhà trƣờng, quản lí đội ngũ giáo viên và những khía cạnh cụ thể
khác của quản lí trƣờng học nhƣ bồi dƣỡng nghiệp vụ đội ngũ giáo viên, quản
lí học sinh - sinh viên, xây dựng nề nếp học tập, quản lí các hoạt động giáo
dục ngoài giờ lên lớp v.v…
Phần nào các vấn đề quản lí GDĐĐ trong nhà trƣờng cũng đƣợc đề
cập, tuy chƣa nhiều và chƣa thƣờng xuyên, ví dụ:
- “Những biện pháp QLHĐGDĐĐ cho học sinh phổ thông trung học
của người hiệu trưởng” của thạc sĩ Dƣơng Thị Trúc Bạch, năm 2002.
- “Một số biện pháp QLHĐGDĐĐ ở trường THPT An Lão, Hải
Phòng”. Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Tiến Dũng.
- “Biện pháp QLHĐGDĐĐ cho học sinh của hiệu trưởng trường THPT
Thanh Oai B, Hà Tây”. Luận văn thạc sĩ của Kiều Văn Pháo.
“Biện pháp QLHĐGDĐĐ học sinh của hiệu trưởng trường THPT Ba
Vì , Hà Tây”. Luận văn thạc sĩ của Hoàng Châu Tuấn.
- “Quản lí hoạt động giáo dục đạo đức trong mối quan hệ phối hợp
giữa nhà trường, gia đình và xã hội ở trường THPT Tân Yên 2 - Tỉnh Bắc
Giang”. Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Văn Tân, Đại học sƣ phạm, Đại học
Thái nguyên, 2010.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

10

đức trong nhà trƣờng và tại cộng đồng, tại các đoàn thể của thanh thiếu niên.
Tuy nhiên ở tỉnh Quảng Ninh nói chung và huyện Tiên Yên nói riêng vấn đề
quản lí giáo dục đạo đức ở trƣờng THPT chƣa đƣợc nghiên cứu cụ thể.
1.2. NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN
1.2.1. Đạo đức và giáo dục đạo đức
1.2.1.1. Đạo đức
Khái niệm đạo đức đƣợc bàn đến từ lâu và rất nhiều trong sách báo
khoa học giáo dục và đạo đức học. Nếu không bàn đến những tƣ tƣởng cổ đại,
thì trong khoảng vài trăm năm gần đây đạo đức luôn là vấn đề sôi động ở các
thời đại. Từng có nhiều quan điểm về khái niệm này, ví dụ:
- “Đạo đức là những tiêu chuẩn, nguyên tắc đƣợc dƣ luận xã hội thừa
nhận, quy định hành vi quan hệ của con ngƣời đối với nhau và đối với xã
hội”, “Đạo đức là những phẩm chất tốt đẹp của con ngƣời, do tu dƣỡng theo
những tiêu chuẩn đạo đức mà có”[44, tr.279].
- Dƣới góc độ đạo đức học: “Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc
biệt, bao gồm một hệ thống các quan điểm, quan niệm, những qui tắc, nguyên
tắc, chuẩn mực xã hội” [27, tr.12].
- Dƣới góc độ Triết học: “Đạo đức là một trong những hình thái ý thức
xã hội bao gồm những nguyên lí, qui tắc, chuẩn mực điều tiết hành vi của con
ngƣời trong quan hệ với ngƣời khác và với cộng đồng căn cứ vào những qui
tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội” [2, tr.12].
- Dƣới góc độ Giáo dục học: “Đạo đức là hệ thống các quan niệm, quan
điểm về cái thiện, cái ác trong các mối quan hệ của con ngƣời với con ngƣời”
[2, tr.170].