Tiểu luận Triết học:
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
KHOA LÍ LUẬN CHÍNH TRỊ
Tên đề tài:
QUAN ĐIỂM CỦA TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN
VỀ CON NGƯỜI VÀ VẤN ĐỀ XÂY DỰNG
NGUỒN LỰC CON NGƯỜI TRONG SỰ
NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA,HIỆN ĐẠI
HÓA Ở NƯỚC TA

Giáo viên hướng dẫn: Ths Trần Huy Quang
Tên học sinh: Trần Thị Hồng Nhung
Lớp: A2-CTTTHà Nội, Tháng 3 năm 2010
1
Tiểu luận Triết học: MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU
NỘI DUNG
PHẦN I. Lí luận của chủ nghĩa Mác về con người
I/ Bản chất của con người
1) Quan ®iÓm cña c¸c nhµ triÕt häc tríc M¸c vÒ con ngêi
2) Quan điểm của triết học Mác Lênin về bản chất con người
a) Con người là một thực thể thống nhất giữa mặt sinh học và xã
hội
b) Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa
những

NOI DUNG
QUAN IM CA TRIT HC MC LấNIN V CON NGI
I.Bản chất của con ngời.
1. Quan điểm của các nhà triết học trớc Mác về con ngời:
Vn con ngi luụn l ch trung tõm ca lch s trit hc t c
i n hin i.T thi kỡ c i, cỏc trng phỏi trit hc u chỳ trng
tỡm kim cỏch lý gii vn v bn cht con ngi, quan h ca con ngi
i vi th gii xung quanh.Tựy theo lp trng th gii quan, phng phỏp
lun, mi trng phỏi trit hc li cú nhng úng gúp, nhng phỏt hin khỏc
nhau.
Khi đề cập tới vấn đề con ngời các nhà triết học để tự hỏi: Thực chất
con ngời là gì và để tìm cách trả lời câu hỏi đó phải giải quyết hàng loạt mâu
thuẫn trong chính con ngời.
Cỏc trng phỏi trit hc theo ch ngha duy tõm v tụn giỏo hng
con ngi ti th gii thn linh, xem xột con ngi trong mi quan h chớnh
tr, o c. Nhỡn chung quan nim ca cỏc hc thuyt ny phn ỏnh sai lm
v bn cht con ngi. Ch ngha duy vt ó lý gii v bn cht con ngi
v cỏc vn liờn quan trờn giỏc khoa hc t nhiờn. Con ngi c xem
l cu to t vt cht. Triết học thế kỷ XV - XVIII tip tc phát triển quan
điểm triết học về con ngời trên cơ sở khoa học tự nhiên, cao vai trũ trớ tu,
lý tớnh ca con ngi, xem con ngi l mt thc th cú trớ tu.Tuy nhiờn
con ngi mi ch c nhn mnh v mt cỏ th m b qua mt xó hi, do
ú trit hc thi kỡ ny cha nhn thc y v bn cht con ngi.
Các nhà triết học cổ điển đức, từ Cartơ đến Heghen đã phát triển quan
điểm triêt học về con ngời theo hớng của chủ nghĩa duy tâm. Qua cỏch nhỡn
duy tõm khỏch quan, Heghen quan niệm con ngời là hiện thân của ý niệm
4
Tiu lun Trit hc:
tuyệt đối, đời sống con ngời chỉ đợc xem xét vè mặt tinh thần Song Heghen
cũng là ngời đầu tiên thông qua việc xem xét cơ chế hoạt động của đời sống

gii t nhiờn.Con ngi vn l sản phẩm của sự tiến hoá lâu dài từ giới tự
nhiên và giới sinh vật. Do vậy con ngi chu tỏc ng ca nhiu qui lut
sinh vt hc tn ti :ăn, uống, ni trỳ ng Cỏc giai on mang tớnh sinh
hc m con ngi tri qua t sinh thnh, phỏt trin v mt i qui nh bn
tớnh sinh hc trong i sng con ngi.
Tuy nhiờn, cú th xem xột con ngi mt cỏch ton din, cn phi nghiờn
cu con ngi trong mt xó hi.õy cng l yu t qui nh s khỏc bit
gia con ngi v th gii loi vt.Trong lch s ó cú mt s quan nim
phõn bit con ngi v con vt da trờn s ging nhau v khỏc nhau gia
con ngi v con vt: con ngi l mt ng vt cú tớnh xó hi, con ngi l
ng vt cú t duy Nhng quan nim ny cú tớnh phin din do ch nhn
mnh mt khớa cnh no ú trong bn cht xó hi ca con ngi m cha
nờu lờn ngun gc ca bn cht ú.
Bng vic nghiờn cu v phỏt trin nhng quan im trit hc trc ú,Mỏc
ó nhn thc vn con ngi mt cỏch ton din,c th,trong ton b tớnh
hin thc xó hi ca nú.
Mác và Anghen tỏn thnh quan điểm của những nhà triết học đi trớc
rằng: con ngời là một bộ phận của giới tự nhiên, là một động vật xã hội, nh-
ng khác với họ, Mác, Anghen; xem xét mặt tự nhiên của con ngời, nh ăn,
ngủ, đi lại, yêu thích đã đợc xã hội hoá ch khụng phi l bn tớnh t
nhiờn. Con ngời khong phải là động vật thuần tuý nh các động vật khác mà
xét trên khía cạnh xã hội thì con ngời là động vật có tính xã hội, con ngời là
sản phẩm của xã hội, mang bản tính xã hội. Mác đã chỉ ra sự khác biệt ở
6
Tiu lun Trit hc:
nhiều khớa cnh nh chỉ có con ngời làm ra t liệu sinh hoạt của mình, con ngời
biến đổi tự nhiên theo quy luật của tự nhiên, con ngời là thớc đo của vạn vật,
con ngời sản xuất ra công cụ sản xuất Luận điểm xem con ngời là sinh vật
biết chế tạo ra công cụ sản xuất đợc xem là luận điểm tiêu biểu của chủ
nghĩa Mác về con ngời.Thụng qua hot ng sn xut vt chỏt, con ngời lm

Trong khi nghiên cứu về con người, Mác đã rút ra luận đề nổi tiếng
Luận cương về Phoiơbắc:” Bản chất con người không phải là một cái trừu
tượng cố hữu của cá nhân riêng biệt.Trong tính hiện thực của nó, bản chất
con người là tổng hòa những quan hệ xã hội”. Theo luận đề, không có con
người thoát ly khỏi mọi điều kiện, hoàn cảnh lịch sử xã hội.Con người phải
luôn luôn cụ thể, xác định, sống trong một điều kiện lịch sử cụ thể nhất định,
một xã hội nhất định. Trong điều kiện đó, con người tạo ra những giá trị về
mặt vật chất và tinh thần để tồn tại và phát triển thông qua lao động. Con
người chỉ có thể bộc lội bản chất xã hội của mình thông qua các mối quan hệ
xã hội ( quan hệ kinh tế, chính trị, quan hệ cá nhân, gia đình, xã hội…)
Mác không hề phủ nhận vai trò của mặt tự nhiên trong đời sống con
người, ông muốn nhấn mạnh sự phân biệt con người và động vật ở bản chất
xã hội, điều này khắc phục những thiếu sót của các nhà triết học trước Mác
không thấy được bản chất xã hội của con người. Đồng thời cái bản chất được
xem là cái phổ biến, mang tính qui luật chứ không phải là cái duy nhất, do
đó cần phải thấy được sự biểu hiện phong phú và đa dạng của mỗi cá nhân
trong mỗi cộng đồng xã hội.
c) Con người là chủ thể và là sản phẩm của lịch sử
Xét về mặt sinh học và xã hội , con người là sản phẩm của sự tiến hóa lâu
dài của giới tự nhiên, là sản phẩm của lịch sử. Đồng thời con người cũng
chính là chủ thể của lịch sử- xã hội. Trong tác phẩm Biện chứng của giới tự
8
Tiu lun Trit hc:
nhiờn, Ph.ngghen khng nh Thỳ vt cng cú mt lch s phỏt trin dn
dn ca chỳng cho ti trng thỏi hin nay ca chỳng. Nhng lch s y
khụng phi do chỳng lm ra v trong chng mc m chỳng tham d vo vic
lm ra lch s y thỡ iu ú din ra m chỳng khụng h bit v khụng phi
do ý mun ca chỳng. Ngc li, con ngi cng cỏch xa con vt, hiu theo
ngha hp ca t ny bao nhiờu thỡ con ngi li cng t mỡnh lm ra lch s
ca mỡnh mt cỏch cú ý thc by nhiờu

II. Vn dng ch ngha Mỏc-Lờnin trong vn xõy dng ngun lc
con ngi trong s nghip cụng nghip húa, hin i húa nc ta
Theo Mỏc, thc o chung cho s phỏt trin xó hi l s phỏt trin
ton din ca con ngi.ễng cho rng xu hng chung ca tin trỡnh phỏt
trin lch s c qui nh bi s phỏt trin ca lc lng sn xut xó hi
bao gm con ngi v những công cụ lao động do con ngời tạo ra, sự phát
triển của lực lợng sản xuất xã hội, tự nó đã nói lên trình độ phát triển của xã
hội qua việc con ngời đã chiếm lĩnh xã hội và sử dụng ngày càng nhiều lực l-
ợng tự nhiên với t cách là cơ sở vật chất cho hoạt động sống của chính con
10
Tiu lun Trit hc:
ngời và quyết định quan hệ giữa ngời với ngời trong sản xuất. Sản xuất ngày
càng phát triển tính chất xã hội hoá ngày cng tăng. Việc tiến hành sản xuất
tập thể bằng lực lợng của toàn xã hội và sự phát triển mới của nền sản xuất
do nó mang lại sẽ cần đến những con ngời hoàn toàn mới. Những con ngời
có năng lực phát triển toàn diện và đến lợt nó, nền sản xuất sẽ tạo nên những
con ngời mới, sẽ làm nên những thành viên trong xã hội có khả năng sử dụng
một cách toàn diện năng lực phát triển của mình theo Mác "phát triển sản
xuất vì sự phồn vinh của xã hội, vì cuộc sống tốt đẹp hơn cho mỗi thành viên
trong cộng đồng xã hội và phát triển con ngời toàn diện là một quá trình
thống nhất để làm tăng thêm nền sản xuất xã hội" để sản xuất ra những con
ngời phát triển toàn diện hơn nữa, Mác coi sự kết hợp chặt chẽ giữa phát
triển sản xuất và phát triển con ngời là một trong những biện pháp mạnh mẽ
để cải biến xã hội.Từ quan niệm đó Mác khẳng định sự phát triển của lực l-
ợng sản xuất xã hội có ý nghĩa là sự phát triển phong phú bản chất con ngời.
Bởi vậy theo Mác ý nghĩa lịch sử, mục đích cao cả của sự phát triển xã hội là
phát triển con ngời toàn diện, nâng cao năng lực và phẩm giá con ngời, giải
phóng con ngời. Và bớc quan trọng nhất trên con đờng đó là giải phóng con
ngời về mặt xã hội.
Điều đó cho thấy trong quan niệm của Mác thực chất của tiến trình

dng mt chớnh sỏch phỏt trin lõu di, cú tm nhỡn xa trụng rng, nõng cao
cht lng con ngi c v mt vt cht v tinh thn.Trong quỏ trỡnh xõy
dng xó hi ch ngha,cn quan tõm phỏt trin ngun lc con ngi c ba
mt: th lc , trớ lc, tõm lc.Vn dng t tng ú, ti hi ngh ln th t
ca ban chp hnh trung ng ng khúa VII ra ngh quyt v thụng qua
ngh quyt v vic phỏt trin con ngi Vit Nam ton din vi t cỏch l
ng lc ca s nghip xõy dng xó hi mi, ng thi l mc tiờu ca ch
ngha xó hi, ú l con ngi phỏt trin cao v trớ tu, cng trỏng v th
cht v phong phỳ v tinh thn.Trong i hi i biu ton quc ln th
VIII ca ng cng khng nh vai trũ ca con ngi Nõng cao dõn trớ, bi
dng v phỏt huy ngun lc to ln ca con ngi Vit Nam l nhõn t
quyt nh thng li ca cụng cuc i mi t nc. Qua ú, ng ta con
giỏo dc v o to l quc sỏch hng u.Mun cú mt th h nhng con
ngi phỏt trin hi hũa v o c, trớ tu, th lc cn bi dng con ngi,
12
Tiu lun Trit hc:
to iu kin thun li cho con ngi c phỏt trin, khi gi con ngi
tinh thn yờu nc, t ho dõn tc.Con ngi phi tr thnh nhõn t quyt
nh lch s v vit nờn trang s ca chớnh mỡnh.
Ch ngha Mỏc-Lờnin l t tng ỳng n nh hng con ngi
Vit Nam hng i ỳng n. Thc t ú c chng minh qua thng li
ca cỏch mng gii phúng dõn tc( 1945) v thng nht t nc (1975),
lm thay i trang s ca Vit Nam, thay i i sng tinh thn ca nhõn
dõn Vit Nam.H t tng Macxit ó xúa b dn dn s thng tr ca cỏc t
tng lc hu, mờ tớn d oan trong con ngi c v m ng cho con
ngi n vi th gii vn minh, th gii quan, nhõn sinh quan ỳng n.
Mặt khác, chủ nghĩa Mác - Lênin còn thể hiện rõ tính u việt trong con ngời
đối với các luồng t tởng t sản ngoại nhập của Phơng Tây, và các trào lu t tởng
t sản hiện tại đang làm lệch hớng đi của những con ngời chân chính trong
điều kiện đời sống vật chất khó khăn.Các yếu tố t duy duy vật biện chứng

sc vn húa ca dõn tc. cú th theo kp vi trỡnh th gii v vn minh
nhõn loi ũi hi hn na vic vn dng ch ngha Mỏc vo vic phỏt trin
ngun lc con ngi nhm ỏp ng nhng ũi hi ca xó hi mi.
14
Tiểu luận Triết học:
KÕt luËn
Từ ngàn đời xưa đến nay, nhiều hệ tư tưởng đã nghiên cứu và đưa ra
những quan niệm khác nhau về con người, bản chất con người.Triết học
Mác-lênin là sự kế thừa và phát triển của những hệ tư tưởng đó và đưa ra
một quan niệm hoàn chỉnh, đầy đủ về bản chất con người, từ đó xác định vai
trò quyết định của con người trong sự phát triển của xã hội loài người.
Con người là sự tổng hòa giữa hai phương diện sinh học và phương
diện xã hội.Hai phương diện tồn tại trong tính thống nhất, bổ sung lẫn nhau
tác dộng lẫn nhau để từ đó tạo nên khả năng hoạt động sáng tạo của con
người.Con người thông qua hoạt động thực tiễn đã tác động vào giới tự
nhiên, cải biến giới tự nhiên theo nhu cầu và mục đích của mình, qua đó
sáng tạo ra lịch sử của chính con người.
Con ngêi lµ sản phẩm của lÞch sö, đồng thời là chủ thể s¸ng t¹o vµ lÞch
sö. Do đó phát triển nguồn lực con người đồng nghĩa việc tạo điều kiện để
phát triển xã hội, nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của chính
con người.
Việt Nam đang trên con đường phát triển sự nghiệp công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước, do đó vấn đề về nguồn lực con người càng đòi hỏi
những nỗ lực và quyết tâm của Đảng, nhà nước và nhân dân ta.Áp dụng một
cách đúng đắn lý luận chủ nghĩa Mác Lênin nói chung và quan điểm của
Mác Lênin về con người là con đường dẫn đến sự phát triển của đất nước
trong bối cảnh hiện nay.
15
Tiểu luận Triết học:
Tài liệu tham khảo