Tìm hiểu hứng thú học tập môn Toán của học sinh tiểu học
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Hứng thú học tập có vai trò to lớn trong việc nâng cao chất lượng học tập
cho học sinh và sự phát triển nhân cách của các em. Trong trường tiểu học, môn
Toán có vị trí đặc biệt quan trọng trong việc phát triển các năng lực và phẩm chất
trí tuệ cho học sinh. Vì vậy, hứng thú càng trở nên quan trọng trong việc học tập
môn Toán ở trường tiểu học.
Hứng thú học tập môn Toán của học sinh tiểu học nhìn chung vẫn còn bị hạn
chế, không ít em sợ Toán, coi việc học Toán là một công việc nặng nhọc, căng thẳng.
Nguyên nhân dẫn đến hiện trạng trên có thể do các em chưa nhận biết được tầm quan
trọng của việc học Toán, chưa được kích thích hành động tích cực, sáng tạo trong quá
trình giải Toán, còn có thể do nội dung Toán khô khan
Nhằm góp phần nghiên cứu về hứng thú học tập môn Toán của học sinh
để đưa ra biện pháp phù hợp nhằm giúp học sinh tiểu học nâng cao chất lượng
môn Toán, tôi đã chọn đề tài “Tìm hiểu hứng thú học tập môn Toán của học
sinh tiểu học” làm đề tài nghiên cứu của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đề tài nhằm mục đích tìm hiểu hứng thú học tập môn Toán của
học sinh, từ đó có các biện pháp phù hợp nhằm nâng cao hứng thú học tập môn Toán
cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng học môn Toán cho các em.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Nghiên cứu hứng thú học tập môn Toán của học sinh
tiểu học.
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Học sinh lớp 4/4 Trường Tiểu học An Cựu.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu tài liệu để chỉ ra các đặc điểm về hứng thú học môn Toán
của học sinh.
- Đề xuất và thử nghiệm một số biện pháp nhằm phát triển hứng thú học
Sinh viên thực hiện: Huỳnh Thị Hạnh – K36 Cao đẳng Giáo dục tiểu học
1
cho cái kia và ngược lại. Hứng thú và năng lực là một cặp không thể tách rời
khỏi nhau. Có nghĩa là tài năng sẽ bị vùi dập nếu hứng thú không thật sự sâu
sắc, đầy đủ, nói chung hứng thú không được nuôi dưỡng lâu dài nếu không có
năng lực cần thiết để thõa mãn hứng thú đó.
Hứng thú có vai trò quan trọng đối với mọi hoạt động của con người. Hứng thú được xem như là
một cơ chế bên trong, sự biểu hiện của động cơ thúc đẩy quá trình nhận thức của con người. Hứng thú
là động lực cơ bản để hình thành và phát triển năng lực ở con người.
1.1.2. Khái niệm “hứng thú học tập”
Định nghĩa hứng thú học tập
Hứng thú học tập chính là thái độ lựa chọn đặc biệt của chủ thể đối với đối tượng của hoạt
động học tập, vì sự cuốn hút về mặt tình cảm và ý nghĩa thiết thực của não trong quá trình nhận thức và
Sinh viên thực hiện: Huỳnh Thị Hạnh – K36 Cao đẳng Giáo dục tiểu học
3
Tìm hiểu hứng thú học tập môn Toán của học sinh tiểu học
trong đời sống của cá nhân.
Các loại hứng thú học tập
- Hứng thú gián tiếp trong hoạt động học tập: Học sinh chủ yếu bị hấp dẫn bởi những yếu tố bên
ngoài đối tượng học tập.
- Hứng thú trực tiếp trong hoạt động học tập: Học sinh bị hấp dẫn bởi chính đối tượng học tập.
Sự hình thành và phát triển hứng thú học tập
Giai đoạn 1: Thái độ nhận thức có xúc cảm đối với hiện tượng, được xuất hiện dưới dạng rung động
định kỳ.
Giai đoạn 2: Những rung động định kỳ được lặp đi lặp lại nhiều lần và được khái quát trở thành thái độ
nhận thức có xúc cảm tích cực với đối tượng.
Giai đoạn 3: Nếu thái độ tích cực đó được duy trì củng cố, khả năng tìm tòi độc lập ở các em thường
xuyên được khơi dậy thì hứng thú có thể trở thành xu hướng cá nhân.
Một số đặc điểm của hứng thú học tập
Hứng thú học tập có một số đặc điểm sau: Lúc đầu hướng tới nội dung tri thức khoa học, sau
đó tới các phương pháp khám phá ra nội dung đó; có được tính bền vững, nếu được củng cố trong
những điều kiện của tình huống đã làm nó xuất hiện; nó luôn được nhận thức một cách rõ ràng, nhanh
thức lí tính trên cơ sở quan sát, phân tích, so sánh các hiện tượng và sự kiện
trong học tập và trong đời sống. Vì vậy, khi dạy học ở giai đoạn này cần giảm
dần về thời lượng sử dụng và mức độ trực quan của các yếu tố trực quan.
1.2.2. Một số đặc điểm của học sinh tiểu học trong học tập Toán
Đặc điểm nhân cách học sinh tiểu học
Đặc điểm tính cách học sinh tiểu học
Tính cách của trẻ em thường hình thành rất sớm ở thời kì trước tuổi học
nhưng không ổn định vì mới được hình thành, có thể thay đổi dưới tác động giáo
dục của gia đình. Ở lứa tuổi này, khi hoạt động dễ nhận ra tính xung động trong
hành vi của các em. Do vậy, hành vi của các em dễ có tính tự phát. Nguyên nhân
của hiện tượng này là sự điều chỉnh của ý chí đối với hành vi của lứa tuổi còn
yếu, các em chưa biết đề ra mục đích của hoạt động và theo đuổi mục đích đó
đến cùng. Tính cách của các em có nhược điểm là bướng bỉnh và bất thường.
Tính hay bắt chước cũng là một đặc điểm quan trọng của lứa tuổi này. Tuy
nhiên, trẻ em bắt chước cái tốt cũng lắm mà cái xấu cũng nhiều. Vì vậy, khi giáo
dục trẻ bằng những tấm gương cụ thể thì cũng cần chú ý đến cả khả năng tiêu
cực của tính bắt chước.
Sinh viên thực hiện: Huỳnh Thị Hạnh – K36 Cao đẳng Giáo dục tiểu học
5
Tìm hiểu hứng thú học tập môn Toán của học sinh tiểu học
Đặc điểm tình cảm của học sinh tiểu học
Tình cảm là một mặt rất quan trọng đối với học sinh tiểu học, nó gắn liền
nhận thức với hoạt động của trẻ em. Tình cảm, cảm xúc của học sinh tiểu học
thường là những sự vật, hiện tượng cụ thể, sinh động. Vì thế các em rất thích
những bài giảng mà cô sử dụng những đồ dùng dạy học đẹp có màu sắc rực rỡ.
Học sinh tiểu học rất dễ xúc cảm, xúc động và khó kìm hãm xúc cảm của
mình. Do đó, các quá trình nhận thức, hoạt động của các em đều chịu sự chi phối
mạnh mẽ của cảm xúc và đều đượm màu sắc cảm xúc.
Nhu cầu nhận thức
Ngay từ bậc tiểu học đã cần hình thành nhu cầu nhận thức cho học sinh.
vào chức năng và công dụng của sự vật, hiện tượng, trên cơ sở này chúng tiến
hành phân loại, phân hạng. Hoạt động phân tích tổng hợp còn sơ đẳng nên việc
học toán học sẽ giúp các em biết phân tích và tổng hợp.
Dựa trên đặc điểm tâm lý của học sinh tiểu học, mục đích quan trọng là
tạo ra động cơ học tập của mỗi cá nhân học sinh đó là sự hứng thú. Để đạt được
sự hứng thú cho mỗi học sinh có nhiều yếu tố, trong đó đảm bảo tính vừa sức là
yếu tố quan trọng nhất. Vận dụng dạy học phân hóa có nhiều ưu thế để giáo viên
tác động đến từng đối tượng học sinh.
1.2.3. Khái niệm hứng thú học môn Toán của học sinh tiểu học
Định nghĩa
Hứng thú học môn Toán là thái độ lựa chọn đặc biệt của học sinh đối với quá trình, kết quả lĩnh
hội và vận dụng những tri thức toán học trong quá trình học tập cũng như trong cuộc sống, do thấy
được sự hấp dẫn và ý nghĩa thiết thực của môn Toán đối với bản thân.
Những thành tố tâm lý cấu thành hứng thú học môn Toán của học sinh tiểu học, bao gồm 3 thành
phần chủ yếu: Thành tố xúc cảm; thành tố nhận thức; hành động của học sinh.
Các biểu hiện của hứng thú học môn Toán
- Biểu hiện về mặt xúc cảm: Học sinh có xúc cảm tích cực (yêu thích, say mê, ) đối với môn
Toán.
- Biểu hiện về mặt nhận thức: Học sinh nhận thức đầy đủ, rõ ràng những nguyên nhân của sự
yêu thích trên.
- Biểu hiện về mặt hành động: Học sinh biểu hiện bằng các hành động học tập tích cực, chủ
động, sáng tạo không chỉ trong giờ lên lớp mà còn ở cả ngoài lớp hàng ngày.
Sinh viên thực hiện: Huỳnh Thị Hạnh – K36 Cao đẳng Giáo dục tiểu học
7
Tìm hiểu hứng thú học tập môn Toán của học sinh tiểu học
- Biểu hiện về mặt kết quả học tập.
Các mức độ phát triển.
Mức độ 1: Chưa có hứng thú học tập
Mức độ 2: Hứng thú gián tiếp đối với môn Toán
Mức độ 3: Hứng thú trực tiếp đối với môn Toán
hứng thú học bộ môn này ở các em.
Những biện pháp tác động:
- Giáo viên tổ chức cho học sinh tham gia tích cực vào các hoạt động học tập đa dạng: Dạy học
giải quyết vấn đề; Tổ chức trò chơi học toán; . . .
- Hình thành động cơ học tập bằng cách đánh giá tích cực, khích lệ học sinh cố gắng, ham mê
học tập, chiếm lĩnh đối tượng.
- Tăng cường hình thức học tập theo nhóm.
- Sử dụng phương tiện dạy học một cách phù hợp.
- Sử dụng đồ dùng trực quan sinh động, đẹp.
- Tổ chức dạy học dưới nhiều hình thức khác nhau.
- Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học.
Sinh viên thực hiện: Huỳnh Thị Hạnh – K36 Cao đẳng Giáo dục tiểu học
9
Tìm hiểu hứng thú học tập môn Toán của học sinh tiểu học
Chương 2. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN HỨNG THÚ HỌC TẬP
CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC AN CỰU
2.1. Vài nét về trường Tiểu học An Cựu
2.1.1. Khái quát về trường
- Tổng số cán bộ, nhân viên của nhà trường là 37 người.
- Tổng số học sinh toàn trường là 800 học sinh / 401 nữ gồm 20 lớp.
- Về cơ sở vật chất trong nhà trường:
+ Số phòng học gồm 16 phòng, trong đó 9 phòng dành cho lớp học 2 buổi,
5 phòng cho cho lớp học từ 5 - 7 buổi, 1 phòng học vi tính, 1 phòng nghệ thuật.
+ Phòng hiệu bộ gồm: 1 phòng Hiệu trưởng, 1 phòng phó Hiệu trưởng +
kế toán, 1 phòng Hội đồng sư phạm, 1 phòng Đội, 1 phòng Thư viện.
+ Có 1 bếp ăn bán trú đạt chuẩn và 1 nhà ăn cho học sinh bán trú.
+ Thiết bị dạy học: Trang bị 1 phòng máy vi tính với 20 máy để học sinh
học Tin học, một số lớp đã được trang bị ti vi, đèn chiếu
+ Đồ dùng dạy học: Được đưa về các tủ đồ dùng để tại lớp để giáo viên
tiện sử dụng.
Đa số học sinh ở trong địa bàn phường, nhà ở gần trường học nên thuận
lợi cho việc đến trường.
Học sinh có đầy đủ sách giáo khoa, vở và đồ dùng học tập.
+ Khó khăn:
Lớp tập trung nhiều học sinh có hoàn cảnh gia đình khó khăn (8 gia đình
là hộ nghèo, hộ cận nghèo và mồ côi).
Một số học sinh học yếu, lười học, thường xuyên quên sách vở, dụng cụ
học tập
Chất lượng dạy và học của lớp 4/4:
- Chất lượng dạy: Giáo viên đã thường xuyên vận dụng đổi mới phương pháp
dạy ở các môn học nói chung và môn Toán nói riêng nhằm nâng cao hứng thú
học tập cho học sinh.
- Chất lượng học: Đa số học sinh say mê với các môn học, đặc biệt là môn
Sinh viên thực hiện: Huỳnh Thị Hạnh – K36 Cao đẳng Giáo dục tiểu học
11
Tìm hiểu hứng thú học tập môn Toán của học sinh tiểu học
Toán, tuy nhiên vẫn còn một số em chưa hứng thú với môn Toán.
- Kết quả khảo sát chất lượng môn Toán lớp 4/4 cuối học kì I năm học 2013-
2014 như sau:
Tổng số
học sinh
Điểm giỏi
(9 - 10 )
Điểm khá
(7 -8 )
Điểm trung bình
( 5 - 6 )
Điểm yếu
(dưới 5)
40 TS % TS % TS % TS %
học nói chung và dạy học toán nói riêng. Trong qúa trìnha dạy học, học sinh nhận thức nội dunh bài
học dưới sự tổ chức dẫn dắt của giáo viên, với sự hỗ trợ của đồ dùng dạy học. Đồ dùng dạy học đảm
bảo cho học sinh lĩnh hội tốt nhất các biểu tượng, các khái niệm, quy tắc, hình thành kĩ năng, kĩ xảo.
Đồ dùng dạy học giúp cho học sinh quan sát một cách trực quan, giúp học sinh nhận thức sâu hơn nội
dung bài học. Đồ dùng dạy học làm tăng hứng thú, nhận thức của học sinh.
Ví du: Bài “Hình bình hành” ( Toán 4 trang 102)
- Để kích thích hứng thú học sinh tự tìm hiểu và rút ra được các đặc điểm của hình bình hành,
giáo viên đưa ra cho học sinh xem một số hình như hình vuông, hình chữ nhật, hình tam giác ( học sinh
đã biết các hình này) và hình bình hành ( học sinh chưa biết).
- Sau đó GV hỏi: “Các em đã biết tên gọi những hình nào rồi?”, để từ đó giới thiệu, đưa học
sinh tới một vấn đề “Hình còn lại có những đặc điểm gì? Và tên gọi là gì?”.
- Tiếp theo giáo viên cho học sinh tìm ở bộ đồ dùng học toán của các em hình màu xanh giống
như hình giáo viên gắn trên bảng.
- Cho học sinh dùng ê - ke để đo chiều dài các cạnh của hình. Sau khi đo, học sinh tự phát hiện
được hình này có hai cặp cạnh đối diện bằng nhau.
- GV hướng dẫn học sinh nhận biết tiếp hình đó còn có hai cặp cạnh đối diện song song với
nhau.
- Từ hai ý trên, giáo viên giới thiệu với học sinh: Tứ giác có hai cặp cạnh đối diện song song
và bằng nhau có tên gọi là hình bình hành
Như vậy đồ dùng dạy học là yếu tố quan trọng góp phần phát huy tính tích cực hứng thú trong
học tập của học sinh.
2.2.4. Đối với những học sinh hỏng kiến thức
- Đối với những em hỏng kiến thức về cộng, trừ, nhân, chia; thường những
em này khi đặt tính và thực hiện phép tính hay sai, dễ chán học, không thích làm
bài tập. Vì vậy giáo viên nên dành nhiều thời gian để hướng dẫn.
Ví du: Trong phép tính cộng có nhớ: 832457 + 125836 = ?
- GV viết lên bảng phép tính 832457 + 125836. Yêu cầu học sinh đặt tính
và thực hiện phép tính.
- Sau đó yêu cầu học sinh nêu cách đặt tính và thực hiện phép tính của
Sinh viên thực hiện: Huỳnh Thị Hạnh – K36 Cao đẳng Giáo dục tiểu học
khá giúp đỡ, cuối cùng mời học sinh giỏi hoàn thành bài đọc.
Sinh viên thực hiện: Huỳnh Thị Hạnh – K36 Cao đẳng Giáo dục tiểu học
14
Tìm hiểu hứng thú học tập môn Toán của học sinh tiểu học
+ GV luôn động viên để các em không mặc cảm với bạn bè, lấy lại tinh
thần, an tâm học tập.
Để học sinh có hứng thú học môn Toán, trên lớp giáo viên cần quan tâm
nhiều hơn những em học yếu, ham chơi, lơ đãng trong việc học và sắp xếp chỗ
ngồi hợp lí. Giáo viên nên thường xuyên chấm, chữa bài ở lớp, ở nhà. Từ đó nắm
được sức học thực chất của các em, có biện pháp bồi dưỡng cho những em học
sinh giỏi và phụ đạo cho những em học yếu toán.
2.2.6. Đối với những học sinh chưa chú ý học
Đối với những em ham chơi, lơ đãng trong giờ học. Giáo viên nên áp dụng nhiều phương pháp
dạy trong một tiết học và liên tục đưa ra những tình huống mới để lôi cuốn các em, giúp các em có
thêm hứng thú học tập và ngày càng yêu thích môn Toán.
2.2.7. Đổi mới phương pháp dạy học
Để học sinh Tiểu học học tốt được môn Toán thì mỗi giáo viên không chỉ
truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu có sẵn trong sách giáo khoa, trong sách
hướng dẫn và thiết kế bài giảng một cách rập khuôn, máy móc làm cho học sinh
học tập một cách thụ động. Nếu chỉ dạy học như vậy thì việc học tập của học
sinh sẽ diễn ra rất đơn điệu và tẻ nhạt, kết quả học tập sẽ không cao. Nó là một
trong những nguyên nhân gây ra cản trở việc đào tạo các em thành những con
người năng động, tự tin, sáng tạo sẵn sàng thích ứng với những đổi mới diễn ra
hàng ngày.
Yêu cầu của giáo dục hiện nay đòi hỏi phải đổi mới phương pháp dạy học
theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh. Vì vậy người
giáo viên cần phải gây được hứng thú học tập cho các em học sinh bằng cách lôi
cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập. Trò chơi học tập là một hoạt
động mà các em hứng thú nhất. Các trò chơi có nội dung Toán học lý thú và bổ
ích phù hợp với việc nhận thức của các em. Thông qua các trò chơi các em sẽ
Điểm trung bình
( 5 - 6 )
Điểm yếu
(dưới 5)
40
TS % TS % TS % TS %
8 20 24 60 7 17,5 1 2,5
2.3.2. Bài học kinh nghiệm
- Để nâng cao chất lượng dạy và học, trước hết người giáo viên phải yêu
nghề, mến trẻ, luôn yêu thương, gần gũi, quan tâm học sinh.
Sinh viên thực hiện: Huỳnh Thị Hạnh – K36 Cao đẳng Giáo dục tiểu học
16
Tìm hiểu hứng thú học tập môn Toán của học sinh tiểu học
- Giáo viên cần đầu tư sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, theo dõi các
phương tiện truyền thông đại chúng, thực hành đồ dùng dạy học và tự sưu tầm
làm đồ dùng dạy học cho bài giảng của mình.
- Tổ chức nhiều hình thức học tập để tiết học trở nên sôi nổi và tạo hứng
thú học tập cho các em.
- Thường xuyên kiểm tra, củng cố hệ thống kiến thức cho học sinh.
- Phát huy tính tích cực, tự học, tự tìm tòi phát hiện cái mới, cái hay để tự
chiếm lĩnh tri thức.
- Xác định rõ yêu cầu và phương pháp giảng dạy cho mỗi loại bài và cho
từng đối tượng học sinh.
Sinh viên thực hiện: Huỳnh Thị Hạnh – K36 Cao đẳng Giáo dục tiểu học
17
Tìm hiểu hứng thú học tập môn Toán của học sinh tiểu học
KẾT LUẬN
1. Kết luận
Được sự hướng dẫn tận tình của các thầy cô giáo trường Tiểu học An
Cựu, tôi thực hiện đề tài: “Tìm hiểu hứng thú học tập môn Toán của học sinh
năng lực sư phạm của mình để dạy học.
- Nhiệt tình trong giảng dạy, đảm bảo đầy đủ đồ dùng học tập, thiết bị dạy học.
Đối với nhà trường:
Tăng cường tài liệu nghiên cứu, sách tham khảo cho giáo viên. Bổ sung đồ
dùng dạy học cho các lớp sử dụng.
Đối với phụ huynh:
Quan tâm đến việc học tập của con em, thường xuyên nói chuyện, hỏi han
và động viên các em học tập.
Sinh viên thực hiện: Huỳnh Thị Hạnh – K36 Cao đẳng Giáo dục tiểu học
19
Tìm hiểu hứng thú học tập môn Toán của học sinh tiểu học
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. G.I.Sukina,1973. Vấn đề hứng thú nhận thức trong khoa học giáo dục, tài liệu
dịch- Tổ tư liệu trường CĐSP Hà Nội.
2. Sách giáo khoa Toán lớp 4.
3. Sách giáo viên Toán lớp 4.
Sinh viên thực hiện: Huỳnh Thị Hạnh – K36 Cao đẳng Giáo dục tiểu học
20