BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
GIỚI THIỆU ĐỀ ÁN PHƯƠNG PHÁP "BÀN TAY NẶN BỘT"
Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG GIAI ĐOẠN 2011-2015
(Lưu hành nội bộ)

Hà Nội, năm 2012
Mục lục
GIỚI THIỆU ĐỀ ÁN PHƯƠNG PHÁP "BÀN TAY NẶN BỘT" 1
Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG GIAI ĐOẠN 2011-2015 1
I. Giới thiệu về phương pháp "Bàn tay nặn bột" 1
Bối cảnh ra đời của phương pháp "Bàn tay nặn bột" 1
Đặc trưng của phương pháp "Bàn tay nặn bột" 1
Ưu điểm của dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột" 5
Thuận lợi và khó khăn khi triển khai vận dụng phương pháp "Bàn tay nặn bột" ở Việt
Nam 6
II. Giới thiệu Đề án triển khai phương pháp "Bàn tay nặn bột" ở trường phổ thông giai đoạn
2011-2015 8
Tình hình triển khai phương pháp “Bàn tay nặn bột” ở Việt Nam đến năm 2011 8
Mục tiêu của Đề án triển khai phương pháp "Bàn tay nặn bột" ở trường phổ thông giai
đoạn 2011-2015 8
Các hoạt động của đề án 9
Đối tượng thụ hưởng 11
Dự kiến tiến độ thực hiện các hoạt động của Đề án 11
Xây dựng Đề án; phê duyệt Đề án, thành lập Ban chỉ đạo Đề án; 11
Tập huấn giảng viên nòng cốt cấp Bộ 12
Biên soạn tài liệu, dịch tư liệu, in, phát hành; 12
Tập huấn giáo viên (thí điểm); 12
Vận dụng thí điểm vào dạy học 12
Xây dựng và vận hành website về phương pháp "Bàn tay nặn bột" 12
Hội thảo trao đổi kinh nghiệm triển khai 12
Sơ kết hoạt động Đề án 12

1.1. Đặc trưng cơ bản của phương pháp "Bàn tay nặn bột"
Nguyên lý căn bản của phương pháp "Bàn tay nặn bột" là dạy học cho học sinh dựa trên
hoạt động tìm tòi, nghiên cứu, khám phá thực tiễn. Trong phương pháp này, dưới sự hướng dẫn
của giáo viên, chính học sinh khám phá thực tiễn, tiến hành thực hành thí nghiệm, thực hành
quan sát để rút ra kiến thức và hình thành kĩ năng theo yêu cầu (tiếng Anh là "Learning by
doing", có thể dịch là "học qua làm").
Sau đây là một số đặc trưng cơ bản của phương pháp "Bàn tay nặn bột":
a) học sinh quan sát một sự vật, một hiện tượng của thế giới thực tiễn, gần gũi, dễ cảm nhận
với học sinh và các em sẽ thực hành thí nghiệm, thực hành quan sát trên những cái đó;
b) học sinh là người chủ của quá trình học tập của mình; chính học sinh là người thực hiện thí
nghiệm, thực hành , không được làm sẵn cho các em; trong quá trình tìm hiểu, học sinh
lập luận, bảo vệ ý kiến của mình, đưa ra tập thể thảo luận những ý nghĩ và những kết luận
cá nhân, từ đó có những hiểu biết và hình thành kĩ năng;
c) giáo viên giúp học sinh tự xây dựng, tự kiến tạo kiến thức của chính các em; những hoạt
động do giáo viên đề xuất cho học sinh được tổ chức theo tiến trình sư phạm với mức độ
học tập nâng cao dần; trong đó, học sinh chiếm lĩnh dần các khái niệm khoa học, kĩ thuật,
củng cố ngôn ngữ viết và nói thông qua thực hành (không học thuộc lòng);
d) khuyến khích sự tham gia của lực lượng giáo dục ngoài nhà trường (gia đình, cộng đồng,
cơ sở khoa học, trường sư phạm, nhà khoa học, chuyên gia ) vào thực hiện các công việc
1
của lớp học như hỗ trợ kiến thức khoa học, thí nghiệm, phương pháp sư phạm, kinh
nghiệm dạy học, quản lý hoạt động dạy học;
e) hoạt động dạy học theo phương pháp này thường được thực hiện theo chủ đề, có thể trong
nhiều tuần liên tục, với thời lượng từ 2 giờ/tuần trở lên.
1.2. Ví dụ về dạy học sử dụng phương pháp "Bàn tay nặn bột"
Để rõ hơn đặc trưng của phương pháp "Bàn tay nặn bột", chúng ta hãy xem xét ví dụ cụ thể
về một tiết học và một chủ đề dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột".
Ví dụ về tiết dạy theo phương pháp "Bàn tay nặn bột"
Trong giờ dạy về cấu tạo của một bông hoa ở trường trung học cơ sở, thay vì thông báo
cho học sinh các thành phần và tên gọi của từng thành phần của một bông hoa theo phương pháp

Học sinh làm việc cá nhân để vẽ hay cắt dán một bông hoa
Hoạt động này là một phần nội dung của môn học Công nghệ. Học sinh vẽ hay cắt dán một
bông hoa trên cơ sở những thành phần có thể nhìn thấy được hiển thị trên màn hình máy tính.
Điều này minh họa rằng dạy học theo phương pháp "bàn tay nặn bột" thường được thực hiện
theo chủ đề tích hợp nhiều môn học.
Ví dụ về chủ đề dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột"
Nội dung về thành phần và tên gọi ở ví dụ trên là một phần nội dung của một chủ đề tích
hợp để dạy theo phương pháp "Bàn tay nặn bột" của trường trung học cơ sở. Để xây dựng chủ đề
tích hợp này, 3 giáo viên của 3 môn học vật lý, công nghệ và môn sinh học đã cùng nhau xây
dựng một dự án, giáo án chung cho cả năm học về chủ đề về Gỗ. Nội dung của chủ đề này liên
quan đồng thời đến 3 môn học:
• Nghề mộc, làm đồ gỗ (môn công nghệ)
• Rừng, quá trình sinh trưởng từ hạt đến cây (môn sinh học)
• Đồ gỗ di chuyển được (đồ chơi ôtô, máy bay bằng gỗ, môn vật lý)
Như vậy, không phải tất cả các nội dung của 3 môn học này đều dạy theo phương pháp
"Bàn tay nặn bột". Nói cách khác, 3 môn học này vẫn độc lập, chỉ có một số nội dung được tích
hợp và dạy theo phương pháp "Bàn tay nặn bột".
1.3. So sánh với một số phương pháp dạy học khác
Giống với một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực như dạy học giải quyết vấn đề,
dạy học theo dự án, dạy học theo góc , phương pháp "Bàn tay nặn bột" được xây dựng trên tinh
thần dạy học giải quyết vấn đề, dạy học kiến tạo thông qua việc tổ chức cho học sinh hoạt động
tự chủ chiếm lĩnh kiến thức, kĩ năng.
Phương pháp "Bàn tay nặn bột" Một số phương pháp dạy học khác
Học qua trải nghiệm, học sinh là trung tâm,
học sinh chủ động trong quá trình "tìm ra"
kiến thức cho chính mình dưới sự giúp đỡ của
giáo viên
Phương pháp thuyết giảng truyền thống có xu
hướng lấy hoạt động dạy của giáo viên là
trung tâm, truyền đạt thông tin một chiều,

khoa học của học sinh trung học phổ thông
mà Bộ Giáo dục và Đào tạo đang chỉ đạo
trong vài năm qua.
So sánh phương pháp "Bàn tay nặn bột" với thuyết giảng, "học đi đôi với hành", "dạy học theo dự án"
1.4. Những môn học và nội dung dạy học phù hợp cho việc triển khai phương pháp "Bàn
tay nặn bột"
Phương pháp "Bàn tay nặn bột" được xây dựng, phát triển chủ yếu để dạy khoa học tự
nhiên và công nghệ với các chủ đề gắn liền với thực tiễn đời sống của học sinh.
Ở Pháp, ban đầu phương pháp "Bàn tay nặn bột" được sáng tạo nhằm dạy học khoa học tự
nhiên (vậy lý) ở cấp tiểu học. Phương pháp này khai thác tính tò mò tự nhiên; khả năng học tập
rất lớn của học sinh ở lứa tuổi nhỏ nhằm mục đích phát triển suy luận, lập luận cho học sinh và
cho học sinh tiếp xúc với thế giới thực tế.
Ngày nay, phương pháp này đã được áp dụng cả ở mẫu giáo và mở rộng ở lớp 6, lớp 7 để
dạy học các môn khoa học tự nhiên và công nghệ.
Phương pháp "Bàn tay nặn bột" phù hợp với các môn khoa học tự nhiên, công nghệ có nội
dung dạy học gắn liền với đời sống thực tiễn mà học sinh dễ cảm nhận và đã có ít nhiều những
khái niệm ban đầu. Phương pháp này đặc biệt phù hợp với các nội dung dạy học có liên quan đến
nhau và có thể tổ chức, hệ thống thành một chủ đề với kiến thức, kĩ năng từ thấp đến cao trong
phạm vi nội dung dạy học của một kì học, một năm học (hoặc cả cấp học); các thí nghiệm phục
vụ dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột" cần đơn giản, các dụng cụ thực hành, thí nghiệm
gần gũi, an toàn với học sinh và có thể tự làm, tự tìm kiếm hay có sẵn ở phòng thí nghiệm, thực
hành của nhà trường.
Ưu điểm của dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột"
a) Học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột", kiến thức học sinh tiếp thu được luôn gắn liền
với thực tiễn.
b) Phương pháp dạy học "Bàn tay nặn bột" phát huy khả năng sáng tạo của học sinh; rèn
luyện tác phong làm việc, nhìn nhận, đánh giá vấn đề một cách khoa học; phát huy tính độc
lập, tự chủ, tự giác của học sinh trong học tập.
c) Tiến trình dạy học của phương pháp "Bàn tay nặn bột" phát triển đồng thời khả năng thực
nghiệm, quan sát, suy luận, lập luận và kiến thức khoa học ở học sinh.

quả của Hội Gặp gỡ Việt Nam và một số tổ chức quốc tế khác.
c) Tiến trình của phương pháp "Bàn tay nặn bột" rõ ràng, dễ hiểu, dễ áp dụng.
d) Phương pháp "Bàn tay nặn bột" được tổ chức nghiên cứu, thử nghiệm bài bản, khoa học.
e) Tài liệu, tư liệu về phương pháp "Bàn tay nặn bột" phong phú và miễn phí.
f) Phương pháp "Bàn tay nặn bột" tạo hứng thú cho học sinh trong quá trình học tập. Theo
báo cáo của Pháp, học sinh tiểu học đã học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột", khi lên
trung học cơ sở các em đề nghị giáo viên dạy theo phương pháp này.
g) Về cơ bản dụng cụ, nguyên liệu dạy học theo phương pháp này đơn giản, dễ tìm kiếm, dễ
làm, rẻ tiền.
1.6. Khó khăn
Về đội ngũ giáo viên
a) Giáo viên ngại thay đổi vì theo phương pháp này giáo viên tốn nhiều thời gian để xây dựng
dự án dạy học. Không ít giáo viên đã làm theo phương pháp "Bàn tay nặn bột" rồi sau đó
lại quay lại phương pháp truyền thống.
6
b) Khi giáo viên hiểu không đúng tinh thần của phương pháp "Bàn tay nặn bột" sẽ khó khăn
trong việc vận dụng phương pháp hoặc áp dụng phương pháp một cách máy móc, không
hiệu quả.
c) Một số giáo viên không có kiến thức sâu về khoa học, công nghệ (thường gặp ở giáo viên
tiểu học) hoặc chỉ chuyên sâu về một môn học (đối với giáo viên trung học) trong khi chủ
đề dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột" lại là liên môn nên đôi khi giáo viên
không thể giải thích thấu đáo, dễ hiểu những câu hỏi ngoài dự kiến do học sinh đặt ra trong
quá trình dạy học. Trong một số trường hợp sẽ dẫn đến bế tắc tiến trình sư phạm của
phương pháp. Do vậy, dạy học theo phương pháp này đòi hỏi giáo viên phải có phương
pháp, cách thức và kinh nghiệm để xử lý, tránh bế tắc khi gặp tình huống sư phạm ngoài
dự kiến. Khó khăn này sẽ giảm dần khi giáo viên ngày càng được thôi thúc và tích lũy
thêm kiến thức, kinh nghiệm thông qua quá trình vận dụng phương pháp "Bàn tay nặn
bột".
Về sĩ số học sinh, điều kiện phòng học, thiết bị, tư liệu dạy học, sắp xếp thời khóa biểu
d) Sĩ số học sinh phù hợp cho dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột" là khoảng 25 học

giáo sư Trần Thanh Vân – Việt kiều tại Pháp, chủ tịch Hội, phương pháp "Bàn tay nặn bột" đến
Việt Nam từ năm 1999 với việc tổ chức "Bàn tay nặn bột" của Pháp tiếp nhận và tập huấn cho
một giáo viên vật lí dạy song ngữ tiếng Pháp.
Từ năm 2000 đến 2002, một nhóm nghiên cứu, hỗ trợ triển khai phương pháp "Bàn tay nặn
bột" tại Việt Nam đã được thành lập với sự tham gia của một số giảng viên Khoa vật lý Trường
đại học sư phạm Hà Nội và Trường Đại học khoa học tự nhiên, thuộc Đại học quốc gia Hà Nội.
Trong những năm này, phương pháp "Bàn tay nặn bột" đã được giới thiệu cho sinh viên Đại học
sư phạm Hà Nội và thử nghiệm tại một số trường phổ thông tại Hà Nội.
Những năm tiếp theo, Hội gặp gỡ Việt Nam đã phối hợp với các Sở GDĐT Thành phố Hồ
Chí Minh, Đà Nẵng, Đồng Nai, Quảng Bình, Nghệ An, Ninh Bình, Hải Phòng, Thừa Thiên-Huế
tập huấn phương pháp "Bàn tay nặn bột" cho hơn 1000 giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục, với
giảng viên tập huấn là chuyên gia về phương pháp "Bàn tay nặn bột" của Pháp.
Ngoài ra, phương pháp "Bàn tay nặn bột" còn được triển khai ở các lớp tiểu học song ngữ
tiếng Pháp theo Chương trình phát triển tiếng Pháp ở Đông Nam Á.
Tuy vậy, từ năm học 2010-2011 trở về trước, việc triển khai phương pháp “Bàn tay nặn
bột” chưa có sự chỉ đạo chính thức của Bộ GDĐT; phương pháp "Bàn tay nặn bột" mới chỉ được
thực hiện ở một số tiết dạy thử nghiệm, thao giảng và chưa được đánh giá, rút kinh nghiệm để có
thể vận dụng phương pháp một cách hiệu quả, phù hợp với thực tiễn của Việt Nam.
Hội thảo tập huấn về phương pháp "Bàn tay nặn bột" tại thành phố Huế do Bộ GDĐT phối
hợp với Hội gặp gỡ Việt Nam tổ chức vào tháng 8/2011 là một dấu mốc quan trọng của việc đưa
phương pháp này vào Việt Nam. Hội thảo được quan tâm chỉ đạo trực tiếp, sâu sát của Thứ
trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Vinh Hiển. Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển đã
nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đổi mới phương pháp dạy học, vị trí của phương pháp "Bàn
tay nặn bột" trong hệ thống giáo dục Việt Nam, mối liên hệ với những phương pháp dạy học
khác như phương pháp giải quyết vấn đề, phương pháp thực hành thí nghiệm… Qua đó, Thứ
trưởng nhấn mạnh sự cần thiết của việc đưa phương pháp "Bàn tay nặn bột" vào dạy học ở các
trường phổ thông của Việt Nam. Bên cạnh đó, Thứ trưởng còn biểu dương một số Sở GD&ĐT
đã đi tiên phong trong việc triển khai phương pháp "Bàn tay nặn bột như": Đà Nẵng, Huế, Hà
Nội, Hải Phòng, Ninh Bình
Mục tiêu của Đề án triển khai phương pháp "Bàn tay nặn bột" ở trường phổ thông

1.3. Hoạt động 1. Xây dựng Đề án, tổ chức hội thảo, hội nghị triển khai nội dung các hoạt
động của Đề án.
Xây dựng Đề án triển khai phương pháp "Bàn tay nặn bột", thống nhất kế hoạch triển khai,
thực hiện Đề án với các đơn vị liên quan.
1.4. Hoạt động 2. Đào tạo giảng viên cốt cán cấp Bộ
Mời chuyên gia nước ngoài về phương pháp "Bàn tay nặn bột" tập huấn cho giảng viên cốt
cán cấp Bộ về phương pháp “Bàn tay nặn bột”.
1.5. Hoạt động 3. Biên soạn tài liệu, dịch tư liệu tiếng nước ngoài và phát hành
Biên soạn, dịch và cung cấp tư liệu về phương pháp “Bàn tay nặn bột” và tài liệu hướng
dẫn triển khai, vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học ở trường phổ thông cho
giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục.
1.6. Hoạt động 4. Hội thảo, tập huấn về triển khai phương pháp “Bàn tay nặn bột” cho
cán bộ quản lí giáo dục, giáo viên các địa phương tham gia thí điểm
Tổ chức hội thảo tập huấn về triển khai phương pháp "Bàn tay nặn bột" cho cán bộ quản lí
giáo dục của các địa phương tham gia thí điểm.
Báo cáo viên cốt cán cấp Bộ trực tiếp tập huấn giáo viên (khoảng 600 giáo viên tiểu học và
1200 giáo viên trung học cơ sở) về vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học ở
trường phổ thông cho giáo viên của các trường tham gia thí điểm; tăng cường hiểu biết về
phương pháp dạy học tích cực, nâng cao năng lực tự nghiên cứu về phương pháp “Bàn tay nặn
bột” trong dạy học cho giáo viên.
9
1.7. Hoạt động 5. Vận dụng thí điểm phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học trên lớp
với học sinh tại các trường tham gia thí điểm
Hỗ trợ điều kiện cần thiết cho giáo viên các trường tiểu học, trung học cơ sở tham gia thí
điểm để thực hiện vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào dạy học.
1.8. Hoạt động 6. Hội thảo trao đổi kinh nghiệm về việc thực thi vận dụng phương pháp
“Bàn tay nặn bột” vào dạy học
Tổ chức hội thảo để cán bộ quản lí giáo dục, giáo viên tham thí điểm trao đổi kinh
nghiệm quản lý, trao đổi chuyên môn, chia sẻ tư liệu, kinh nghiệm triển khai vận dụng phương
pháp; phát hiện và nhân rộng điển hình trong việc vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”

10
Phát triển đội ngũ cộng tác viên của trang web để cung cấp thông tin về hoạt động triển
khai Đề án, duy trì hoạt động của trang web.
1.14. Hoạt động 12. Hợp tác quốc tế
Phối hợp với Hội gặp gỡ Việt Nam, tổ chức quốc tế và một số nước trên thế giới để nâng
cao hiệu quả triển khai Đề án.
Mời chuyên gia nước ngoài tham gia hội nghị, hội thảo, diễn đàn trao đổi thông tin về
phương pháp “Bàn tay nặn bột”.
Tổ chức đoàn cán bộ quản lí giáo dục, giáo viên tham quan học tập kinh nghiệm quản lí,
dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột" ở nước ngoài.
1.15. Hoạt động 13. Đào tạo bồi dưỡng và phát triển đội ngũ
Đưa phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào giáo trình bồi dưỡng thường xuyên giáo viên
Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông và Giáo dục thường xuyên.
Giới thiệu “Bàn tay nặn bột” cho các giảng viên thuộc các trường sư phạm.
Xây dựng đội ngũ chuyên gia, nhà nghiên cứu về phương pháp "Bàn tay nặn bột".
Phối hợp với các trường đại học trong nước và quốc tế để nghiên cứu, đào tạo về phương
pháp “Bàn tay nặn bột”.
1.16. Hoạt động 14. Tổng kết
Đánh giá tổng kết quả triển khai Đề án, xây dựng kế hoạch triển khai đại trà phương pháp
"Bàn tay nặn bột" sau khi kết thúc Đề án.
Đối tượng thụ hưởng
1.17. Giai đoạn thí điểm
Đối với cấp tiểu học: triển khai tập huấn cho giáo viên của 150 trường tiểu học (4 giáo
viên/trường), dự kiến thuộc các tỉnh/thành phố: Hà Giang, Hà Nội, Hải Phòng, Ninh Bình, Nghệ
An, Đà Nẵng, Thừa Thiên - Huế, Bình Định, Đắk Lắk, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Đồng
Nai, Bến Tre, Cà Mau.
Đối với cấp trung học cơ sở: triển khai tập huấn cho giáo viên của khoảng 400 trường
trung học cơ sở (3 giáo viên/trường), dự kiến thuộc các tỉnh/thành phố: Hà Giang, Hòa Bình, Cà
Mau, Hà Nội, Hải Phòng, Thừa Thiên - Huế và Bình Định.
1.18. Giai đoạn triển khai đại trà trên toàn quốc từ 2014 - 2015

động phối hợp với các đơn vị: Vụ Kế hoạch Tài chính; Cục Cơ sở vật chất và Thiết bị trường
học, đồ chơi trẻ em; Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý cơ sở giáo dục; Dự án Giáo dục Trung học
cơ sở vùng khó khăn nhất; Chương trình phát triển giáo dục trung học; Chương trình Đảm bảo
chất lượng giáo dục trường học; Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam; Trường Đại học Sư phạm
Hà Nội; Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên (thuộc Đại học Thái Nguyên); Trường Đại học
Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh; Trường Đại học Sư phạm Vinh (thuộc Đại học Vinh); Khoa
Sư phạm của Trường Đại học Cần Thơ, Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội và các sở GDĐT để
triển khai các hoạt động của Đề án theo đúng tiến độ và báo cáo Lãnh đạo Bộ.
Dự án Giáo dục Trung học cơ sở vùng khó khăn nhất, Chương trình phát triển giáo dục
trung học và Chương trình Đảm bảo chất lượng giáo dục trường học chịu trách nhiệm chi trả
kinh phí tổ chức các hoạt động của Đề án theo đúng chế độ tài chính hiện hành qui định.
Các Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh/thành phố tham gia Đề án chủ động về ngân sách, cử
người tham gia tập huấn, hội thảo, hội nghị và triển khai vận dụng phương pháp “Bàn tay nặn
bột” vào dạy học ở các trường phổ thông, đồng thời thông tin, báo cáo kịp thời tình hình triển
khai Đề án tại địa phương với Ban chỉ đạo Đề án theo hướng dẫn.
Các trường sư phạm tham gia Đề án chủ động về ngân sách, tổ chức nghiên cứu, đào tạo,
bồi dưỡng phương pháp "Bàn tay nặn bột" cho giảng viên, giáo sinh.
12
III. Trách nhiệm của các địa phương tham gia Đề án
Trách nhiệm của Sở GDĐT
1.1. Giai đoạn thí điểm
a) Thành lập Ban điều hành triển khai phương pháp BTNB cấp Sở, thành phần :
• Trưởng ban : đại diện Lãnh đạo Sở GDĐT.
• Các thành viên : Trưởng phòng Giáo dục trung học, Trưởng phòng Giáo dục tiểu học,
Lãnh đạo Phòng GDĐT có trường tham gia Đề án.
• Thư ký : chuyên viên Phòng Giáo dục trung học và chuyên viên Phòng Giáo dục tiểu học
của Sở GDĐT.
b) Đề xuất trường tham gia thí điểm
Sở GDĐT chỉ đạo các Phòng GDĐT trực thuộc đề xuất trường tiểu học và trường trung
học cơ sở tham gia thí điểm. Trên cơ sở đề xuất của Phòng GDĐT, Sở GDĐT lựa chọn và giới

1.2. Giai đoạn triển khai đại trà
a) Cử giáo viên đi tham dự lớp tập huấn giáo viên cốt cán về vận dụng phương pháp "Bàn tay
nặn bột" trong dạy học do Bộ tổ chức cho tất cả các Sở GDĐT.
b) Tổ chức bồi dưỡng nhân rộng giáo viên giai đoạn triển khai đại trà.
c) Đưa phương pháp "Bàn tay nặn bột" vào giáo trình bồi dưỡng thường xuyên giáo viên tiểu
học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và Giáo dục thường xuyên.
Triển khai các hoạt động khác theo chỉ đạo.
Trách nhiệm của phòng GDĐT
a) Cử lãnh đạo Phòng GDĐT tham gia vào Ban điều hành theo yêu cầu của Sở GDĐT.
b) Đề xuất trường tiểu học, trung học cơ sở tham gia thí điểm cho Sở GDĐT.
Cần lựa chọn các trường có lãnh đạo tích cực, nhiệt tình trong công tác đổi mới phương
pháp dạy học.
Những trường có phòng thí nghiệm, phòng học bộ môn và sĩ số học sinh/lớp không quá
đông sẽ thuận lợi hơn trong việc dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột" với học sinh.
c) Đề cử giáo viên tham gia hội thảo, tập huấn do Bộ GDĐT tổ chức
Đề cử với Sở GDĐT giáo viên tham gia các lớp tập huấn, hội thảo do Bộ GDĐT, Sở
GDĐT tổ chức.
Giáo viên được đề cử tham gia thí điểm dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột" phải
là giáo viên chủ động, tích cực, nhiệt tình trong đổi mới phương pháp dạy học, có năng lực, kinh
nghiệm trong tổ chức học sinh hoạt động nhóm và là giáo viên dạy các môn vật lý, hóa học, sinh
học đối với các trường THCS.
d) Chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá, giám sát việc thực thi thí điểm vận dụng phương pháp "Bàn
tay nặn bột" vào dạy học tại các trường trực thuộc tham gia thí điểm
Chỉ đạo, hướng dẫn các trường tham gia thí điểm xây dựng kế hoạch triển khai vận dụng
phương pháp "Bàn tay nặn bột" vào dạy học trên lớp với học sinh. Phê duyệt kế hoạch dạy học
có ứng dụng phương pháp "Bàn tay nặn bột" của trường tham gia thí điểm trực thuộc.
Xây dựng kế hoạch triển khai vận dụng phương pháp "Bàn tay nặn bột" của Phòng GDĐT
(bao gồm cả kế hoạch của các trường trực thuộc tham gia thí điểm) và báo cáo, xin ý kiến chỉ
đạo, phê duyệt của Sở.
Chỉ đạo các trường thực thi kế hoạch đã được Sở GDĐT phê duyệt.

Khi cần thiết, nhà trường liên hệ (hoặc hỗ trợ giáo viên trong việc liên hệ) với các đơn vị,
tổ chức, cá nhân để được hỗ trợ về chuyên môn, thiết bị thí nghiệm, thực hành, cơ sở thực địa,
hoạt động ngoại khóa… cho hoạt động dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột".
d) Dự giờ, thảo luận, tự học về dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột"
Nhà trường tổ chức và tạo điều kiện để giáo viên (cả giáo viên tham gia thí điểm và giáo
viên không tham gia thí điểm) trong trường dự giờ, thảo luận, góp ý, rút kinh nghiệm về vận
dụng phương pháp "Bàn tay nặn bột"; tạo điều kiện để giáo viên dự giờ, trao đổi, chia sẻ với giáo
viên ở trường khác (trường tham gia thí điểm), chuyên gia giáo dục bên ngoài nhà trường về
phương pháp "Bàn tay nặn bột.
Khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên tự học, tìm hiểu về phương pháp "Bàn
tay nặn bột" để nâng cao trình độ.
e) Nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng
Lãnh đạo nhà trường tích cực tham gia nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng về công
tác quản lí, triển khai vận dụng phương pháp "Bàn tay nặn bột" vào dạy học trong nhà trường.
Nhà trường tổ chức, tạo điều kiện để giáo viên tham gia thí điểm nghiên cứu khoa học sư
phạm ứng dụng về vận dụng phương pháp "Bàn tay nặn bột" trong dạy học trên lớp với học sinh.
f) Ghi hình tiết dạy
15
Khi được yêu cầu, nhà trường phối hợp tổ chức thiết kế, ghi hình một số giờ dạy có sử
dụng phương pháp "Bàn tay nặn bột" làm tư liệu tham khảo, chia sẻ với các đơn vị tham gia thí
điểm.
1.4. Giáo viên
a) Tham dự lớp tập huấn, hội thảo về phương pháp "Bàn tay nặn bột"
Giáo viên tham gia thí điểm phải tham dự đầy đủ các lớp tập huấn do Bộ GDĐT tổ chức về
vận dụng phương pháp "Bàn tay nặn bột" trong dạy học; tích cực tham gia các hội thảo, diễn
đàn, dự giờ và trao đổi chuyên môn, nghiệp vụ về phương pháp "Bàn tay nặn bột" do Bộ, Sở và
Phòng GDĐT tổ chức.
b) Lập kế hoạch dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột", chuẩn bị các điều kiện dạy học
và thực thi trên lớp với học sinh
Chủ động phối hợp với đồng nghiệp (đặc biệt là khi dạy theo chủ đề tích hợp) lập kế hoạch

nghiệm về vận dụng phương pháp "Bàn tay nặn bột" trên trang web của Đề án phương pháp
"Bàn tay nặn bột".
16
Dự giờ của đồng nghiệp để trao đổi, góp ý, rút kinh nghiệm.
Triển khai các hoạt động khác theo chỉ đạo.
1.5. Học sinh
Tích cực tham gia các hoạt động học tập theo yêu cầu của giáo viên
Thông tin, giải thích đến cha mẹ, cộng đồng về phương pháp "Bàn tay nặn bột" theo hướng
dẫn của giáo viên.
Tổ chức kiểm tra, đánh giá
1.6. Kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học của giáo viên
Việc đánh giá hoạt động của giáo viên cần thực chất và đảm bảo khuyến khích giáo viên
mạnh dạn áp dụng phương pháp dạy học mới. Cần loại bỏ những tiêu chí mang tính hình thức
như dạy hết kiến thức trong một bài học, đảm bảo thời lượng của tiết học, sử dụng phần mềm
trình chiếu, giáo viên sử dụng thành thạo phương tiện dạy học, thực hiện thành công thí nghiệm,
sự ghi nhớ và vận dụng kiến thức lý thuyết của học sinh. Cần tập trung chú ý đến hiệu quả của
hoạt động nhận thức của học sinh. Cần tập trung phát hiện, khuyến khích các nhân tố mới dù là
thành công chưa được như mong đợi.
Trong phương pháp "Bàn tay nặn bột", hoạt động dạy học thường gắn liền với thực tiễn sẽ
có nhiều yếu tố khách quan, những tình huống sư phạm ngoài dự kiến ảnh hưởng đến hoạt động
dạy học khiến giáo viên sẽ khó khăn hơn trong việc đảm bảo thời gian và các khâu của một tiết
học. Điều đó có thể dẫn tới tiết dạy không được đánh giá cao theo tiêu chí đánh giá truyền thống.
Dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn bột" có thể cần kéo dài nhiều tiết học, nhiều tuần,
không chỉ trên lớp học, trong trường học. Vì vậy, việc đánh giá hoạt động dạy học theo phương
pháp "Bàn tay nặn bột" cần được thực hiện theo cả tiến trình dạy học và kết hợp giữa dạy học
trên lớp và ngoài lớp học.
Đối với dạy học tích hợp, cần đánh giá cả sự phối hợp, hợp tác giữa các giáo viên tham gia
chủ đề.
Ngoài ra, trong giai đoạn thí điểm cần xem xét đánh giá giáo viên cả về mặt tích cực tham
gia diễn đàn trao đổi, nghiên cứu, tự học về phương pháp "Bàn tay nặn bột" và sự chủ động của

Phối hợp với các trường đại học trong nước và quốc tế nghiên cứu, đào tạo về phương
pháp "Bàn tay nặn bột".
IV. Giới thiệu tài liệu tham khảo
Có thể tham khảo các tài liệu được giới thiệu dưới đây để có thêm thông tin chi tiết, cụ thể
hơn về phương pháp "Bàn tay nặn bột".
Tài liệu tiếng Việt
1. Georger Charpak (chủ biên) (Người dịch: Đinh Ngọc Lân), Bàn tay nặn bột - khoa học ở
trường tiểu học, NXBGD 1999.
2. Nguyễn Vinh Hiển (Chỉ đạo nội dung), Phương pháp "Bàn tay nặn bột" trong dạy học
các môn khoa học ở trường tiểu học và trung học cơ sở, Tài liệu tập huấn giáo viên, Dự án giáo
dục THCS vùng khó khăn nhất, Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2012.
3. Nguyễn Vinh Hiển, Hoạt động quan sát và thí nghiệm trong dạy và học thực vật học ở
trung học cơ sở, NXBGD, 2006.
4. Ngô Văn Hưng (Chủ biên), Phương pháp "Bàn tay nặn bột" trong dạy học sinh học ở
trường trung học cơ sở, Tài liệu tập huấn giáo viên, Dự án giáo dục THCS vùng khó khăn nhất,
Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2012.
5. Vũ Anh Tuấn (Chủ biên), Tài liệu hướng dẫn dạy học theo phương pháp "Bàn tay nặn
bột" môn Hóa học, Tài liệu tập huấn giáo viên, Dự án giáo dục THCS vùng khó khăn nhất, Bộ
Giáo dục và Đào tạo, 2012.
6. Nguyễn Văn Nghiệp (Chủ biên), Phương pháp "Bàn tay nặn bột" trong dạy học vật lí ở
trường trung học cơ sở, Tài liệu tập huấn giáo viên, Dự án giáo dục THCS vùng khó khăn nhất,
Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2012.
7. Phạm Ngọc Định (Chủ biên), Vận dụng phương pháp "Bàn tay nặn bột" vào môn Tự
nhiên và Xã hội, môn Khoa học ở trường tiểu học, Tài liệu tập huấn giáo viên, Chương trình đảm
bảo chất lượng giáo dục trường học, Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2012.
18
Tài liệu tiếng Pháp
8. Georges Charpak, La main à la pâte : histoire des sciences à l'école primaire,
Flammarion, 1998.
9. Georges Charpak, Leon Lederman, Enfants, chercheurs et citoyens, Odile Jacob, 1998.