LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành việc nghiên cứu đề tài: “ Thực trạng và biện pháp nâng
cao vai trò giáo dục của gia đình và nhà trường trong việc xây dựng và hoàn
thiện nhân cách cho học sinh lớp 6
6
trường THCS Hương Toàn” của mình,
ngoài sự cố gắng, nổ lực của bản thân, tôi còn được sự giúp đỡ của quý thầy cô
trong ban chỉ đạo thực tập cùng các em học sinh lớp 6
6
trường THCS Hương
Toàn . Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến toàn thể quý thầy cô trường THCS
Hương Toàn, cô Hoàng Thị Cẩm Uyên, giáo viên trường THCS Hương Toàn
cùng các em học sinh lớp 6
6
trường THCS Hương Toàn đã giúp tôi hoàn thành tốt
đề tài này.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là đề tài nghiên cứu do bản thân thực hiện tại Trường
CĐSP TT Huế và Trường THCS Hương Toàn trong thời gian từ tháng 03 đến
tháng 04 năm 2014.
Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã tuân thủ nghiêm túc các quy định.
Các thông tin, số liệu trong đề tài là thực tế, khách quan, trung thực, không có sự
gian lận. Nếu có gì sai trái, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm.
Huế, ngày 02 tháng 4 năm 2014
Sinh viên thực hiện
Trần Hữu Tài
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong công cuộc đổi mới và sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước đòi hỏi con người mới phải là những con người "có tài", "có đức".

hợp với nhà trường. Do đó, việc hoàn thiện và nâng cao hiệu quả giáo dục nhân
cách cho học sinh trong gia đình và nhà trường luôn là một vấn đề quan trọng và
cấp thiết của mọi dân tộc, mọi quốc gia.
Trong thời đại ngày nay, thời đại của cơ chế kinh tế thị trường phần lớn các
gia đình lo cho việc làm ăn, kiếm tiền, một số gia đình chưa thực sự quan tâm đến
con mình. Do đó, việc chăm sóc giáo dục các em đều giao khoáng cho nhà trường
với tâm lý đa số của các bật phụ huynh là “trăm sự nhờ thầy cô”. Như vậy thì các
em làm sao có thể lớn lên trở thành một con người tốt khi không có sự quan tâm,
chăm sóc, phối hợp của gia đình với nhà trường trong việc hình thành và hoàn
thiện nhân cách cho các em? Nếu các bậc cha mẹ lơ là không quan tâm đến việc
nuôi dạy con cái, không biết cách giáo dục con cái, hay là đi vào con đường làm
ăn phi pháp thiếu gương mẫu trong cách sống, lối sống của một người công dân
chân chính tất yếu nó sẽ mang lại những hậu quả về mặt nhân cách của các em.
Là một giáo viên THCS tương lai, tôi muốn học sinh của mình đều có nhân
cách tốt, phù hợp với nhân cách những con người trong xã hội mới. Từ những lí
do trên mà tôi đã nghiên cứu đề tài “Thực trạng và biện pháp nâng cao vai trò
của gia đình và nhà trường trong việc xây dựng và hoàn thiện nhân cách học sinh
lớp 6
6
THCS Hương Toàn”.
2. Mục đích nghiên cứu:
Nhằm nâng cao hơn nữa vai trò và chất lượng của giáo dục gia đình và nhà
trường trong việc hình thành và phát triển nhân cách của học sinh lớp 6
6
THCS
Hương Toàn.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu:
3.1 Khách thể nghiên cứu: Vai trò của giáo dục nói chung đối với sự hình
thành và phát triển nhân cách học sinh lớp 6
6

Chương 3: Kết luận – Đề xuất.
7. Kế hoạch nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu của tôi sẽ được tiến hành theo kế hoạch như sau:
Thời gian (tháng/ năm) Nội dung nghiên cứu Kết quả
02/2014
- Chọn đề tài.
- Viết đề cương.
- Nộp đề cương.
- Đề cương được phép
tiến hành nghiên cứu.
- Tìm thông tin lý luận. - Thông tin lí luận được
03/2014 - Xử lý thông tin lý
luận.
xử lí.
03/2014
- Nghiên cứu xử lý
thông tin thực tiễn.
- Thông tin thực tiễn
được xử lý.
04/2014
- Hoàn tất đề tài nghiên
cứu.
- Nộp đề tài nghiên cứu.
- Đề tài được nghiệm
thu.
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1. Nhân cách và con đường hình thành, phát triển nhân cách
1.1.1 Khái niệm nhân cách
Nhân cách của con người là phẩm chất và tư cách của người đó. Nhân cách là

Môi trường giáo dục:
Giáo dục là một bộ phận quan trọng của môi trường xã hội, giáo dục là yếu tố có
tác dụng to lớn đối với quá trình phát triển nhân cách học sinh. Trong nhà trường,
dạy học là hoạt động chủ đạo có mục đích có chương trình có kế hoạch có nội
dung phương tiện và phương pháp xác định, nhằm đều khiển tổ chức và hướng
dẫn quá trình hình thành và phát triển nhân cách của trẻ có hiệu quả nhất phù hợp
với yêu cầu của xã hội.
Giáo dục trong gia đình có vai trò tạo nền tảng nhân cách cho học sinh trước khi
tới trường và trong khi đi học thì gia đình kết hợp chặt chẽ với nhà trường để thực
hiện tốt hơn hoạt động giáo dục.
1.1.3 Hoạt động cá nhân
Nhân cách con người phát triển dựa trên hai đều kiện tác động: Điều kiện khách
quan (bẩm sinh di truyền, môi trường tự nhiên, môi trường xã hội ) và điều kiện
chủ quan đó là sự nỗ lực rèn luyện của cá nhân.
Vấn đề nhận thức của cá nhân hoàn toàn mang tính tự giác. Đó là sự tự học tự tìm
hiểu, tự rèn luyện. nhưng ngoài ra còn có một yếu tố tác động tích cực đến quá
trình nhận thức của trẻ đó là sự hình thành hưng phấn. Yếu tố nổ lực cơ bản bắt
đầu từ ý chí trước một sự việc hay một vấn đề nào đó thì cá nhân các em có thể có
ý chí để vược qua, nhưng ý chí của con người thì luôn có giới hạn nếu công việc
của họ không thành công chính sự thành công là yếu tố tạo ra hưng phấn và từ
hưng phấn tạo sự khích lệ tiếp sức cho ý chí.
Vấn đề tạo ra hưng phấn là vấn đề lớn trong giáo dục bởi vì ở lứa tuổi này các em
rất nhạy cảm, làm việc gì cũng nhanh chán nản, nên ở trường hay ở gia đình thì
thầy cô và bố mẹ phải hướng dẫn giúp trẻ đi sâu vào việc học tập thì trẻ mới thể
hiện rõ hứng thú đối với môn học, từng công việc cụ thể để trên cơ sở đó có hưng
phấn học tập làm việc. Nếu như không làm cho trẻ thấy hứng thú với môn học
hay việc làm đó thì dù trẻ có động lực đến mấy cũng khó phát triển vì thiếu động
lực khích lệ. Vì vậy người làm công tác giáo dục phải tạo hưng phấn cho trẻ trong
mọi công việc có như thế trẻ mới tiến bộ được.
1.2. Vai trò của giáo dục gia đình và nhà trường trong xây dựng và giáo dục

cha mẹ. Những bước đi chập chững đầu đời, người đầu tiên chỉ dạy cho bé
cách đi đứng, nói năng đó là cha mẹ. Vì vậy, giáo dục của gia đình như thế nào sẽ
hình thành nên nhân cách của đứa trẻ như thế ấy. Tất nhiên sẽ có những đứa trẻ vì
một lý do nào đó mà thiếu sự quan tâm chăm sóc của người cha hoặc người mẹ
nhưng vẫn có thể hình thành được nhân cách tốt, đó là do quá trình tự giáo dục
của đứa trẻ tốt. Hầu như, sự giáo dục của gia đình không tốt thì nhân cách đứa trẻ
đều có phần khiếm khuyết hoặc hoàn toàn xấu. Vì vậy giáo dục gia đình rất quan
trọng đối với mỗi con người, khi con người chưa có hiểu biết về mình, về xã hội
thì đã được định hướng và chỉ dạy từ gia đình; đứa trẻ tiếp xúc với môi trường
giáo dục đầu tiên, trường học đầu tiên ấy là gia đình.
Thứ hai, gia đình là hành trang không thể thiếu với mỗi con người. Từ nhỏ
con người được sống với ông, bà, cha mẹ, anh chị em (trừ những trẻ em trong cô
nhi viện). Lớn lên, mỗi người lại có vợ, có chồng, có con, cháu. Trong gia đình,
mỗi con người được đùm bọc về vật chất, giáo dục về tâm hồn, trẻ thơ có điều
kiện được an toàn khôn lớn, người già có nơi nương tựa, người lao động được
phục hồi về sức khỏe, thoải mái về tinh thần…Như vậy gia đình gắn bó với mỗi
con người trong từng bước đường của cuộc sống. Ai không được sống trong tình
yêu thương của gia đình là một nỗi bất hạnh lớn. Trong quá trình sống, gắn bó,
trao và nhận tình yêu thương che chở của gia đình, mỗi người lại hoàn thiện mình,
hoàn thiện nhân cách cho bản thân.
Thứ ba, gia đình có mối quan hệ mật thiết với xã hội. Bác Hồ đã từng nói:
“Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia
đình tốt thì xã hội mới tốt. Hạt nhân của xã hội là “gia đình”. Gia đình là tế bào
của xã hội. Không có gia đình tái tạo ra con người để xây dựng xã hội thì xã hội
không thể tồn tại và phát triển được. Và ngược lại xã hội cũng có tác động to lớn
đến gia đình, xã hội tốt sẽ là cơ sở để xây dựng gia đình hạnh phúc tiến bộ. Vì sao
mối quan hệ mật thiết giữa gia đình và xã hội lại tác động trực tiếp đến vai trò của
gia đình trong việc giáo dục nhân cách cho con người? Có thể nói gia đình là nơi
trao truyền các giá trị văn hóa của nhân loại từ thế hệ nay sang thế hệ khác. Hơn
nữa mỗi thời đại xã hội khác nhau, có những yêu cầu chuẩn mực đạo đức, lối

trước bao giờ cũng khác thế hệ đi sau, các thế hệ đi trước bao giờ cũng muốn góp
ý kiến của mình vào việc giáo dục con cháu. Việc giáo dục đó có kết quả tốt hơn
nếu như gia đình đó có chung một phương pháp hay cùng chung quan điểm lý
luận hay nói cách khác là cách giáo dục con cháu trong gia đình không mâu thuẫn
với nhau. Thì nhân cách của trẻ phát triển một cách tốt và hoàn thiện hơn, con nều
như ngược lại cách giáo dục con cháu trong gia đình mâu thuẫn với nhau thì trẻ
khó có thể phát triên nhân cách một cách toàn diện.
* Nghề nghiệp,nếp sống của gia đình.
Nghề nghiệp, nếp sống của gia đình cũng ảnh hưởng một phần không nhỏ
đến sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ.
Trước hết kể đến đều kiện giáo dục của gia đình: Rõ ràng rằng đều kiện của
một gia đình trí thức rất khác với một gia đình bình thường, sự khác nhau đó thể
hiện ở đều kiện vật chất, thời gian giáo dục, phương pháp giáo dục, trình độ giáo
dục, hay nếp sống gia đình.
Sự tự nhận thức tự rèn luyện ở trẻ: Có thể con cái những gia đình nông dân,
làm thợ, có thể có sự nhận thức tốt hơn trẻ ở những gia đình có tri thức.
* Kế hoạch hoá gia đình.
Những gia đình có ít con (1-2 con) tất nhiên là có điều kiện để giáo dục con
hơn gia đình có nhiều con về : đều kiện vật chất, thời gian giáo dục, sự quan tâm
chăm sóc, tình cản yêu thương dành cho trẻ…
1.2.2 Vai trò giáo dục nhà trường trong xây dựng và giáo dục nhân cách
cho học sinh.
Điều chủ yếu ảnh hưởng tới sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ đó
là phương pháp giáo dục của thầy cô ở trường và phương pháp giáo dục con ở gia
đình. Nếu như phương pháp giáo dục của gia đình và nhà trường có sự phối hợp
với nhau thì sự hình thành và phát triển nhân cách của học sinh tốt hơn. Còn nếu
như phương pháp giáo dục của nhà trường và phương pháp giáo dục con trong gia
đình mâu thẫn với nhau thì rẽ gây tác hại đến sự hình thành và phát triển nhân
cách ở học sinh. Có những em chỉ nghe lời thầy cô còn những đều được bố me
dạy thì các em cho là sai và không nghe theo. Đều đó sẽ làm cho sự nhận thức ở

có 13 đảng viên. Bộ mặt trường có nhiều đổi thay so với những năm học trước với
hệ thống tường rào cổng, cửa kiên cố, cây xanh rợp bóng sân trường, các lối đi
được bê tông hóa, sân bóng đá, khu tập thể dục thể thao đúng qui cách, 3 dẫy nhà
với 14 phòng học, 3 phòng học bộ môn : Tin học, Lý Công nghệ, Sinh Hóa,
phòng thiết bị dùng chung, phòng Thư viện, phòng truyền thống, phòng y tế,
phòng sinh hoạt Hội đồng sư phạm, có đủ phòng làm việc của Hiệu trưởng, Phó
hiệu trưởng, Công đoàn, Đội TNTP, nhân viên hành chính, hệ thống máy vi tính
được nối mạng Internet, Website thông tin trên mạng : thcshuongtoan-tthu.edu.vn.
Tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh trường THCS Hương Toàn đã
thực hiện đổi mới trong nhiệm vụ công tác được phân công của mình như giảng
dạy, phụ đạo, bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu, các tiết thực hành bộ
môn mà mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học
sinh trong năm 2009 -2010 và những năm tiếp theo. Bên cạnh đó, trường đã bước
đầu thực hiện và sử dụng phần mềm công nghệ thông tin trong các hoạt động của
nhà trường như giảng dạy, văn thư lưu trữ, thư viện và thiết bị đồ dùng dạy học để
nâng cao chất lượng giảng dạy và các mặt hoạt động của nhà trường.
Tiếp tục thực hiện phong trào thi đua xây dựng trường học thân thiện, học sinh
tích cực với 5 nội dung mà trọng tâm là dạy học có hiệu quả, phù hợp với đặc
điểm địa phương của học sinh Hương Toàn giúp các em tự tin trong học tập và
rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh ; xây dựng môi trường học tập lành mạnh,
thân thiện, đoàn kết, giúp đỡ nhau trong mọi lĩnh vực, mọi hoạt động.
1.2.2. Thuận lợi và khó khăn
Thuận lợi và khó khăn của nhà trường:
* Thuận lợi:
- Có sự chỉ đạo trực tiếp của Phòng Giáo dục thành phố Huế, của Đảng ủy,
UBND phường.
- Phường đã đầu tư kinh phí để tăng cường cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị
phục vụ giảng dạy và học tập.
- Trường có một cơ sở nên thuận tiện cho việc tổ chức và quản lí các hoạt động
giáo dục chung.

+ Có nhiều học sinh cá biệt lười học, thụ động, nhút nhát, trầm cảm. Nguyên nhân
do còn thiếu sự quan tâm của gia đình, đặc biệt là các gia đình lo làm, buôn bán…
và do nề nếp sinh hoạt của mỗi gia đình khác nhau.
+ Một số học sinh có sự chênh lệch lực học giữa các môn như Toán, Tiếng Việt,
như yếu về các kĩ năng làm toán, kĩ năng viết.
+ Một số học sinh có sức khỏe kém, hay nghỉ học.
2.1.3 Thực trạng việc giáo dục nhân cách học sinh của gia đình và nhà trường
và đánh giá thực trạng
Giáo dục thế hệ trẻ là sự nghiệp của toàn dân, trong đó gia đình và nhà
trường đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân
cánh cho học sinh đặc biệt là học sinh THCS cụ thể hơn là đối với học sinh lớp 6
6
THCS Hương Toàn. Ảnh hưởng của giáo dục gia đình là tốt hay xấu tích cực hay
tiêu cực đối với việc giáo dục các em là tuỳ thuộc vào nội dung và phương pháp
giáo dục của mỗi gia đình và đặc biệt trong xã hội hiện nay gia đình đã thực sự
quan tâm đến việc giáo dục con em mình hay chưa?
Mỗi chúng ta đều được sinh ra và lớn lên dưới sự nuôi nấng dạy dỗ của gia
đình và nhà trường, từ khi lọt lòng cho đến khi trưởng thành không khi nào vắng
sự quan tâm của bố mẹ và gia đình. Đặc biệt là ở lứa tuổi học sinh cấp II và cụ thể
hơn lúc đang học sinh lớp 6 vì ở giai đoạn này các em đang ở lứa tuổi thiếu nhi
sang lứa tuổi thiếu niên nên các em rất nhạy cảm với mọi điều diễn ra xung quanh
mình. Cho nên gia đình và nhà trường cần quan tâm, chăm sóc giáo dục nhiều
hơn về ý thức thái độ lễ phép trong cư xử với mọi người xung quanh, đó là một
đều quan trọng, một yếu tố không thể thiếu trên con đường hình thành và phát
triển nhân cách toàn diện của các em. Bởi vì quá trình hình thành và phát triển
nhân cách không phải là một quá trình đơn giản mà nó vận động đúng theo quy
luật của sự phát triển nói chung, do đó sự quan tâm giúp đỡ của gia đình đều đầu
tiên nói đến là sự động viên khuyến khích các em khi các em có việc làm đúng
đắn.
Về thực trạng học sinh của lớp 6

6
gia đình em có bố mẹ bận làm kinh tế
cho con ăn học nên thiếu đều kiện quan tâm chăm sóc động viên con trong học
tập. Đi làm cả ngày không có thời gian quan tâm đến con nên em Quý đã trở
thành một học sinh cá biệt của lớp, không vâng lời cô giáo và hay trêu chọc, gây
chuyện với các bạn trong lớp.
Trên đây chỉ là một số minh chứng cụ thể về việc giáo dục nhân cách cho
học sinh ở gia đình. Bên cạnh đó vai trò của nhà trường cũng không kém phần
quan trọng.
Đối với tập thể lớp 6
6
thì giáo viên chủ nhiệm – cô Hoàng Thị Cẩm Uyên
luôn có trách nhiệm, ý thức trong việc giáo dục nhân cách cho học sinh của mình.
Cô luôn là người gương mẫu trước học sinh của mình trong những hành vi, cách
cư xử, lời nói,…Hơn thế, cô kịp thời uốn nắn, sữa chữa những hành vi sai lệch
của các em. Mỗi khi có học sinh nào làm sai thì cô quan tâm, nhắc nhở và động
viên các em.
Đặc biệt hơn trong việc giáo dục nhân cách cho học sinh thì nhà trường
luôn coi đây là một vấn đề cần quan tâm. Cụ thể nhà trường luôn tổ chức các buổi
họp phụ huynh định kỳ để trao đổi với gia đình về tình hình học tập của các em để
từ đó kết hợp với gia đình giúp các em phát triển tốt hơn.
Qua đó, ta thấy những em có nhân cách chưa tốt là con em những gia đình
có hoàn cảnh gia đình khó khăn, bố mẹ lo việc làm ăn nên không quan tâm đến
con mình, chỉ giao phó cho nhà trường. Họ không biết rằng nhà trường chỉ quản lí
được các em trong một thời gian hạn hẹp khoảng 4 tiếng mỗi ngày còn lại thời
gian đó các em ở gia đình. Vì thế nếu trong thời gian đó gia đình không quan tâm
giáo dục quản lý con tốt thì sẽ tạo tạo đều kiện cho con em họ có thời gian nhàn
rỗi để tiếp xúc với những nhóm bạn xấu, chơi game, không quan tâm đến chuyện
học hành, vì các em nghĩ rằng sẽ không ai kiểm tra, xem xét mình. Và như thế là
kết quả giáo dục các em ở nhà trường trở thành vô tác dụng, trái ngược lại sự

những điều hay lẽ phải và cả những thói hư tật xấu trong gia đình cũng như ngoài
xã hội. Cha mẹ phải cập nhật thông tin, nắm bắt được nhu cầu tâm lý của con
mình, có phương pháp giáo dục phù hợp với từng đứa trẻ.
Thứ hai, bản thân cha mẹ phải là tấm gương tốt. Cách hành xử của cha mẹ
với nhau, cách ứng xử của cha mẹ với những người xung quanh có ảnh hưởng rất
lớn đến sự hình thành nhân cách đứa trẻ. Khi còn nhỏ, nếu đứa trẻ học được cách
hành xử “vô văn hóa”, “vô đạo đức” của cha mẹ thì lớn lên tất yếu nó cũng hành
xử giống cha mẹ. Ngược lại, nếu cha mẹ là những tấm gương sáng, mẫu mực thì
con cái sẽ là những người có nhân cách tốt (trừ một số đứa trẻ quá trình giáo dục
và tự giáo dục không tốt).
Thứ ba, gia đình phải được xây dựng trên cơ sở bình đẳng, tiến bộ, cha mẹ
phải bình đẳng tôn trọng lẫn nhau. Bình đẳng ở đây thể hiện là mọi thành viên
trong gia đình đều có quyền nói lên tiếng nói của mình. Mọi tâm tư nguyện vọng
của các cá nhân trong gia đình đều được lắng nghe, chia sẻ, những tâm tư nguyện
vọng nào chính đáng phải được đáp ứng cho phù hợp. Muốn có được điều này thì
các thành viên trong gia đình phải thật sự tôn trọng nhau, đặc biệt không có sự bất
bình đẳng giới. Trẻ em trai và trẻ em gái phải có quyền và nghĩa vụ như nhau,
được thụ hưởng mọi giá trị như nhau, cùng nhau được học hành. Những người
cha, người mẹ trong gia đình cũng phải được tôn trọng như nhau, lắng nghe và
chia sẻ với nhau mọi việc trong cuộc sống.
Bên cạnh đó các bậc phụ huynh không nên quá nuôn chiều các em thái quá
mà dẫn đến lờ đi những thiếu sót của các em trong cách cư xử thái độ hành vi của
các em. Hơn thế, cần dành ra nhiều thời gian hơn cho việc dạy con nên người, cần
có sự bảo ban, nhắc nhở các em phân biệt rõ đều gì tốt nên làm đều gì không tốt
tạm cần giúp đỡ các em sữa chữa những sai sót của mình tránh không tái phạm,
không nên chỉ chạy theo các giá trị hiện thực như học vấn hay tiền bạc mà còn
phải chỉ cho con thấy những giá trị của tâm hồn.
Tóm lại, gia đình có vai trò to lớn trong việc giáo dục nhân cách cho con
người, xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc là cơ sở để xây dựng xã hội
tốt đẹp. Như Bác Hồ đã từng nói : “Hạt nhân của xã hội là gia đình. Chính vì