SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT VĨNH LỘC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG YÊU NƯỚC
CHO HỌC SINH QUA TIẾT 1- BÀI 14:
CÔNG DÂN VỚI SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG VÀ
BẢO VỆ TỔ QUỐC (GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10)
Người thực hiện: Nguyễn Thị Hương
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc môn: GDCD
THANH HÓA, NĂM 2013
MỤC LỤC
Nội dung Trang
1
A. Đặt vấn đề 3
1. Tại sao phải giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh? 3
2. Vai trò của môn GDCD trong việc giáo dục truyền thống yêu
nước
4
B. Giải quyết vấn đề 5
I. Cơ sở lí luận của vấn đề 5
II. Thực trạng của vấn đề nghiên cứu 5
III. Các giải pháp và tổ chức thực hiện 6
IV. Kiểm nghiệm 16
C. Kết luận 18
II. Bài học kinh nghiệm 18
chủng tộc vẫn đang diễn ra gây nên những tổn thất lớn. Điều đó làm cho chúng
ta cần phải tăng cường giáo dục ý thức dân tộc, bản sắc dân tộc đặc biệt là
truyền thống yêu nước. Bởi vì, Chủ nghĩa đế quốc và bọn phản động đang tìm
mọi cách làm xói mòn tinh thần đoàn kết dân tộc, làm lung lay ý chí của một bộ
phận thanh niên, xa rời truyền thống yêu nước. Vì vậy, giáo dục truyền thống
yêu nước sẽ giúp học sinh thấy và nhận thức được trách nhiệm của thế hệ trẻ là
giữ gìn và phát huy thành quả của cha ông gây dựng, phấn đấu góp sức mình để
xây dựng đất nước giàu đẹp, có thể sánh vai được với các cường quốc năm châu
và có thể bảo vệ vững chắc nền độc lập khi có nguy cơ bị xâm hại.
Với tầm quan trọng của việc giáo dục truyền thống dân tộc đặc biệt là
truyền thống yêu nước cho học sinh trong giai đoạn hiện nay, tôi mạnh dạn nêu
lên vài kinh nghiệm của bản thân trong việc giáo dục truyền thống yêu nước cho
học sinh qua một tiết học cụ thể đó là - Tiết 1- Bài 14 : Công dân với sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (Giáo dục công dân lớp 10). Để đạt hiệu quả cao
đối với tiết học và để lôi cuốn học sinh vào bài giảng, tôi sử dụng phần mềm
Microsoft power point để trình chiếu một số hình ảnh và phát âm thanh một số
bài hát liên quan đến bài học.Với mong muốn sẽ góp một phần nhỏ vào việc
3
giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ trong giai đoạn hiện nay và trong
việc đổi mới phương pháp dạy học của nền giáo dục nước nhà.
2.Vai trò của môn Giáo dục công dân trong việc giáo dục truyền thống yêu
nước cho học sinh.
Sinh thời Chủ tịch Hồ chí Minh đặc biệt quan tâm đến việc “Bồi dưỡng
thế hệ cách mạng cho đời sau”. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng
(6/ 1991) đã xác định mục tiêu giáo dục và đào tạo nhằm “ nâng cao dân trí, đào
tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, hình thành đội ngũ lao động có tri thức và có
tay nghề, có năng lực thực hành, tự chủ, năng động và sáng tạo, có đạo đức cách
mạng, tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội”. Đây là phương hướng quan
trọng chỉ đạo việc đào tạo thế hệ trẻ, kế tục và phát triển sự nghiệp cách mạng,
đi theo con đường mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn, đấu tranh giành những
4
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ.
Chủ Tịch Hồ Chí Minh nói rằng :“Tinh thần yêu nước cũng như các thứ
của quý. Có khi được trưng bày trong tủ kính, trong bình pha lê, rõ ràng, dễ
thấy. Nhưng cũng có thể cất dấu kín đáo trong giương, trong hòm. Bổn phận của
chúng ta là làm cho những của quý, kín đáo ấy đều được đưa ra trưng bày.
Nghĩa là phải ra sức tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo, làm cho tinh thần yêu nước
của tất cả mọi người đều được thực hành vào công việc yêu nước”
Như vậy, một trong những nhiệm vụ của ngành giáo dục nói chung và bộ
môn Giáo dục công dân nói riêng, ngoài việc truyền thụ kiến thức khoa học cho
học sinh thì còn phải giáo dục truyền thống dân tộc, truyền thống yêu nước
nhưng trên thực tế nhiệm vụ này chưa được quan tâm chú trọng.
Đặc biệt trong xu thế hiện nay, học sinh chỉ chú trọng học các môn tự
nhiên còn các môn xã hội đặc biệt là môn Giáo dục công dân gần như không chú
ý, chỉ xem đây là môn phụ thì cũng gây tâm lí không nhiệt tình giảng dạy của
giáo viên dạy Giáo dục công dân, tư tưởng “ học sinh không học” đã làm cho
phần đa các giáo viên chỉ cung cấp nội dung bài học theo sách giáo khoa, hoặc
đưa ra câu hỏi để các em suy nghĩ rồi tự soạn bài ra vở xem như hết bài học.
Việc “học lệch” nặng về các “môn chính”, xem thường các “môn phụ”( mà
trong thực tiễn giáo dục không có “môn chính”, “môn phụ” vì các môn đều góp
phần như nhau vào giáo dục thế hệ trẻ) đã gây những hậu quả nghiêm trọng
trong việc giáo dục truyền thống dân tộc, lòng tự hào dân tộc, đạo đức, phẩm
chất cách mạng nổi bật là lòng yêu nước.
Mặt khác nhiều giáo viên cũng cho rằng, nhiệm vụ của giáo viên chỉ cần
trình bày đúng những nội dung, khái niệm, phạm trù trong sách giáo khoa và để
học sinh tự suy nghĩ. Hoặc là giảng dạy Giáo dục công dân một cách giáo điều,
một cách máy móc, công thức, không có hiệu quả những sai lầm như vậy
thuộc về nguyên tắc phương pháp luận và tất nhiên không có tác dụng giáo dục.
Tại thời điểm này nội dung giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh
vẫn được tiếp tục giới thiệu trong chương trình giáo dục ở các trường phổ thông.
cũng làm nhiệm vụ này, dẫn đến việc thờ ơ trong giảng dạy của giáo viên và
trong học tập của học sinh là điều không thể tránh khỏi.Vì có suy nghĩ không
tìm hiểu ở môn học này thì tìm hiểu ở môn học khác.
2/ Kết quả của thực trạng trên:
Từ thực trạng trên đã đưa đến kết quả không cao trong chất lượng giảng
dạy, học tập bộ môn và trong việc giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh.
Trong mỗi bài học đều có 3 mục tiêu: về kiến thức, kĩ năng và mục tiêu về
tư tưởng, tình cảm ( hay mục tiêu giáo dục). Mỗi bài học, người giáo viên phải
đảm bảo được 3 mục tiêu ấy, nhưng đa phần nhiều giáo viên chỉ chú trọng đến
mục tiêu về kiến thức tức là chỉ chú ý cung cấp cho học sinh kiến thức cơ bản
của bài, còn các mục tiêu khác thì xem nhẹ, có khi bỏ qua.
Với tôi, dù thế nào đi nữa mỗi tiết lên lớp tôi cũng đều đặt ra mục tiêu là
phải thực hiện tốt nhiệm vụ của người giáo viên giảng dạy môn giáo dục công
dân. Dạy cho các em có kỹ năng sống, yêu cuộc sống, yêu dân tộc, giống
nòi, Chỉ trong vòng một thời gian ngắn- 45 phút, tôi sẽ truyền đạt cho học sinh
những kiến thức cơ bản, trọng tâm của bài và giáo dục truyền thống yêu nước
cho các em.
Chính những lí do trên tôi chọn đề tài: giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh qua tiết 1- bài 14: Công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc làm sáng kiến kinh nghiệm của mình.
III. Các giải pháp và tổ chức thực hiện
1.Các giải pháp thực hiện.
Quả thực không thể phủ nhận được vai trò và tầm quan trọng của việc
giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh của môn Giáo dục công dân. Là
giáo viên dạy môn Giáo dục công dân, tôi rất muốn thực hiện tốt công việc này
cho nên tôi đã thiết kế bài giảng của mình bằng việc sử dụng phần mềm
Microsoft power point vào giảng dạy đối với tiết học này.
6
Để tiết học có hiệu quả và đảm bảo thời gian tôi đưa ra các giải pháp đầu
tiên như sau:
lòng yêu nước.
3. Thái độ:
Yêu quý, tự hào về quê hương, đất nước, dân tộc.
II. PHƯƠNG PHÁP:
Đàm thoại, nêu vấn đề, vận dụng tri thức liên môn,
III. TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
1. Tài liệu:
SGK, SGV lớp 10
2. Phương tiện:
- Phần mềm Microsoft power point
- Tranh ảnh, các bài thơ, bài hát, ca dao, tục ngữ
7
- Loa
IV. TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1. Ổn định trật tự lớp.
2. Kiểm tra bài cũ: 5 phút
Thế nào là hợp tác, vì sao cần phải hợp tác, học sinh phải thực hiện hợp
tác như thế nào?
3. Bài mới:
Giới thiệu bài: 3 phút.
*Giáo viên cho học sinh nghe băng 2 bài hát “ Quê hương” và “ Việt
Nam quê hương tôi”.
Sau khi học sinh nghe xong GV đặt câu hỏi:
- Các em có nhận xét gì về nội dung của 2 bài hát?
- Tình cảm của tác giả thể hiện như thế nào qua 2 bài hát?
- Em có suy nghĩ và cảm xúc gì sau khi nghe xong 2 bài hát đó?
* GV đặt vấn đề giới thiệu bài và dạy bài mới: 30 đến 32 phút
Mỗi người đều có Tổ quốc của mình. Việt Nam là Tổ quốc của chúng ta.
Là những công dân của nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, chúng ta cần
có trách nhiệm như thế nào đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của
8
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời ”
(Lý Thường Kiệt)
“ Ôi! Tổ quốc ta yêu như máu thịt
Như mẹ cha ta, như vợ, như chồng!
Ôi Tổ quốc! nếu cần ta chết
Cho mỗi ngôi nhà, ngọn núi con
sông ”
( Chế Lan Viên)
- GV nhận xét và kết luận.
- GV đặt tiếp câu hỏi :
* Em hãy nêu những hình ảnh
được nhắc đến trong bài“ Quê
hương” và “ Việt Nam quê hương
tôi” mà em cảm thấy gần gũi, thân
thương?
* Những hình ảnh đó gợi cho
em những suy nghĩ gì?
- GV liệt kê lên bảng: “ Tuổi thơ,
lòng mẹ, khôn lớn thành người,
chùm khế ngọt, con đò nhỏ , trai
tráng, thiếu nữ, con diều, đường đi
học, nón lá, rừng dừa, dòng sông,
biển cả ”
- GV giải thích: Lòng yêu nước bắt
nguồn từ những tình cảm bình dị
nhất và gần gũi nhất đối với con
người như yêu gia đình, yêu người
thân, yêu những thành quả lao động
và lao động xây dựng đất nước.
Chính truyền thống yêu nước là
sức mạnh nội sinh giúp đất nước ta,
Gia đình yêu thương
Kính yêu ông bà
- Những tình cảm giản dị ban đầu đó dần
dần phát triển lên thành tình cảm gắn bó với
làng xóm, quê hương và được nâng lên
thành lòng yêu nước, yêu nhân loại.
b. Truyền thống yêu nước của dân tộc
Việt Nam
10
dân tộc ta vượt qua bao khó khăn,
thử thách, chiến thắng thiên tai khắc
nghiệt và giặc ngoại xâm, tồn tại và
phát triển với đầy đủ bản sắc của
mình.
- GV tổ chức cho học sinh cả lớp
thảo luận về những biểu hiện lòng
yêu nước của dân tộc Việt Nam.
- GV nêu câu hỏi:
+ Lòng yêu nước của dân tộc Việt
Nam được biểu hiện như thế nào?
+ Lấy ví dụ để chứng minh những
biểu hiện về lòng yêu nước của dân
tộc ta?
+ Bản thân em rút ra được bài học
gì?
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói về truyền
thống yêu nước của nhân dân ta như sau:
hướng về Tổ quốc.
- GV: Trình chiếu một số hình ảnh
và giải thích.
- GV: Yêu cầu học sinh nêu một số
cảm nghĩ của mình mỗi khi xa nhà?
- GV: Đồng bào, giống nòi là những
gì thiêng liêng gắn bó với con người
Việt Nam với nhau. Mỗi người dân
Việt Nam yêu nước đều cảm thông
sâu sắc với nỗi đau của đồng bào,
dân tộc, luôn mong muốn đồng bào
của dân tộc được sống ấm no, hạnh
phúc.
- GV: Người Việt Nam luôn tự hào
về truyền thống văn hóa lâu đời
đậm đà bản sắc dân tộc và có sức
sống mạnh mẽ của dân tộc mình, tự
hào về những con người của quê
hương, đất nước, những anh hùng
hào kiệt, những danh nhân văn hóa,
tự hào về non sông, gấm vóc và
những sản vật phong phú của quê
hương.
- GV: Trình chiếu những anh hùng
hào kiệt và non sông gấm vóc Việt
Nam. Và giới thiệu cho các em.
+ Tình cảm gắn bó với quê, hương đất nước.
+ Tình thương yêu đối với đồng bào, giống
nòi, dân tộc.
VD: Bầu ơi thương lấy bí cùng
dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc,
đóng góp xây dựng quê hương và
có những hành động thiết thực góp
phần xây dựng và phát triển nền văn
hóa dân tộc.
Chiến thắng Điện Biên Phủ
Xe tăng của ta tiến vào dinh độc lập
(30/4/1975)
+ Cần cù sáng tạo trong lao động để xây
dựng, phát triển nền văn hóa của dân tộc và
xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp.
14
- GV: Trình chiếu một số hình ảnh
và giải thích.
- GV: Bản thân em rút ra được bài
học gì sau khi học xong tiết 1?
- GV: Cho học sinh củng cố tiết 1
bằng những nội dung đã học.
Thu hoạch cà phê
Công nghiệp hóa- Hiện đại hóa
- Học sinh trả lời ý kiến cá nhân.
* Bài học kinh nghiệm:
- Nâng cao hiểu biết, phát huy truyền thống
yêu nước của dân tộc
- Học tập thật giỏi để thể hiện lòng yêu nước
- Lao động, sáng tạo phù hợp với bản thân
- Biết tôn trọng truyền thống, tôn trọng giá
trị đạo đức cao quý của dân tộc.
4. Kết thúc bài học:
a. Củng cố kiến thức:
Còn lớp 10A4, chỉ có 60% làm bài tập về nhà nhưng trong số đó đa phần là
làm sơ sài, làm để đối phó khi giáo viên kiểm tra.
2.Khi kiểm tra 1 tiết:
Trong đề kiểm tra 1 tiết có câu hỏi: Em hãy phân tích những biểu hiện của
truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam ? Trong giai đoạn hiện nay, chúng
ta cần làm gì để phát huy truyền thống yêu nước của dân tộc?
Tôi tách riêng câu hỏi này ra chấm để kiểm chứng kết quả thì thấy kết quả
của hai lớp như sau:
Ở lớp 10A4, đa số các em chỉ trình bày những biểu hiện mà không phân
tích được.
16
Cụ thể:
Số
HS
Kết quả
Giỏi Khá Trung bình Yếu Kém
SL Tỉ lệ % SL Tỉ lệ% SL Tỉ lệ% SL Tỉ lệ% SL Tỉ lệ%
46 1 2.2 13 28,3 18 39,1 10 21,7 4 8,7
Còn ở lớp 10A3 kết quả như sau:
Số
HS
Kết quả
Giỏi Khá Trung bình Yếu Kém
SL Tỉ lệ % SL Tỉ lệ% SL Tỉ lệ% SL Tỉ lệ% SL Tỉ lệ%
48 10 20,8 20 41,7 13 27,1 5 10,4 0 0
Đối chiếu kết quả của hai lớp, tuy số học sinh yếu của lớp 10A3 vẫn còn xong
đã giảm rõ rệt, số học sinh kém không còn.
17
C. KẾT LUẬN.
I. Bài học kinh nghiệm:
để tôi giảng dạy được tốt hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ
Thanh Hóa, ngày 10 tháng 5 năm 2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác.
Nguyễn Thị Hương
18
D. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Sách giáo khoa GDCD lớp 10
2. Sách giáo viên GDCD lớp 10
3. Tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực hiện chương trình sách giáo khoa lớp 10
trung học phổ thông.
3. Tài liệu lịch sử và văn học liên quan đến bài dạy.
19
20