Đ ầ u t ư 5 1 B – K h o a Đ ầ u t ư
2012
BÀI TP THO LUN
[Kinh tế đầu tư II]
Email:
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
Kinh tế đầu tư 51B
ii Đơn vị thực hiện: Đặng Quốc Việt
Nguyễn Thanh Thủy
Nguyễn Thị Thủy Ngân
Nguyễn Trần Trí
Nguyễn Thái Dương
Lê Thị Hà Ngân
Lê Vĩnh Hà
Nguyễn Thị Thanh Quý
Phạm Thị Vân Anh
Vũ Thị Thùy Nhung
2.1.7. Thất thoát, lãng phí trong khâu quản lý xây dựng, thi công dự án 8
2.1.8. Thất thoát, lãng phí trong khâu nghiệm thu, thanh quyết toán quá trình
đầu tư 9
2.2. Thát thoát, lãng phí khác trong đầu tư 10
2.2.1. Thất thoát lãng phí trong công nghệ, nghiên cứu khoa học 10
2.2.2. Thất thoát lãng phí trong sử dụng nguồn tài nguyên 10
2.2.3. Thất thoát lãng phí trong sử dụng nguồn nhân lực 10
3. Nguyên nhân của thất thoát, lãng phí 11
3.1. Nguyên nhân khách quan 11
3.2. Nguyên nhân chủ quan 11
3.2.1. Nhân tố con người 11
3.2.2. Cơ chế chính sách 12
4. Một số giải pháp đề xuất 12
4.1. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ 12
4.2. Hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách 13
4.3. Nhóm giải pháp cho một số khâu cụ thể trong hoạt động đầu tư 13
4.3.1. Giải pháp nâng cao chất lượng quy hoạch 13
4.3.2. Giải pháp để phát huy hiệu quả kế hoạch phân bổ vốn 13
4.3.3. Giải pháp cho tình trạng đầu tư dàn trải, kéo dài 14
4.3.4. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động đấu thầu 14
Kinh tế đầu tư 51B
iv
CHƯƠNG II: NGUYÊN TẮC QUẢN LÍ ĐẦU TƯ VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI
TUÂN THỦ NGUYÊN TẮC NÀY TRONG CÔNG TÁC QUẢN LÍ ĐẦU TƯ 15
1. Các nguyên tắc quản lý đầu tư 15
1.1. Thống nhất giữa chính trị và kinh tế, kết hợp hài hòa giữa hai mặt kinh tế
và xã hội 15
1.1.1. Nội dung của nguyên tắc 15
1.1.2. Sự cần thiết phải tuân thủ 15
v
4. Nguyên tắc thứ tư: Đẩy mạnh công tác kế hoạch hóa đầu tư theo
chương trình dự án: 30
5. Nguyên tắc thứ năm: Kế hoạch đầu tư của nhà nước trong nền cơ
chế thị trường cần coi trọng cả kế hoạch định hướng và kế hoạch trực
tiếp 31
6. Nguyên tắc thứ sáu: Phải đảm bảo tính khoa học, đồng bộ, kịp thời
và linh hoạt của kế hoạch: 32
7. Nguyên tắc thứ bảy: Kế hoạch đầu tư của nhà nước phải đảm bảo
những mặt cân đối lớn của nền kinh tế, kết hợp tốt giữa nội lực và
ngoại lực, kết hợp hài hoà giữa lợi ích hiện tại với lợi ích lâu dài, lợi ích
tổng thể với lợi ích cục bộ, lấy hiệu quả KTXH làm tiêu chuẩn để xem
xét đánh giá. 34
8. Nguyên tắc thứ tám: Kế hoạch đầu tư trực tiếp của nhà nước phải
xây dựng theo nguyên tắc từ dưới lên. 37 Kinh tế đầu tư 51B
1
CHƯƠNG I: THẤT THOÁT LÃNG PHÍ TRONG ĐẦU TƯ,
NGUYÊN NHÂN VÀ CÁC GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC
1. Khái niệm thất thoát, lãng phí
Theo pháp lnh thc hành tit kim chng lãng phí ngày 26/2/1998
dng ngun lng và các ngun lc khác
nh mc, tiêu chun, ch c có thm quyn
nh hoc s d nh mc, tiêu chu t
thnh. Tht thoát là s mt mát
ngun lc, m vt chc cho xã
h
lý chng, 145 d án có tht thoát, lãng phí và 1.034 d án phi ngng
thc hin. V các d dng các ngun vn khác, trong 4.436 d
n 316 d án có vi phm quy n quu
án có vi phm v bo v ng, 68 d án có vi phm v s
dt, 67 d án có vi phm v qun lý tài nguyên và thu hi 338 giy
chng nh
Tình trng tht thoát,lãng phí trong hoy ra ph bin
c ta hin nay, tt c n t lp k hoch, thc hi
vn hành kt qu n trên, tng khâu c th ca hot
y nhiu nguyên nhân dn tht thoát lãng phí trong
th sau:
2.1.1. Thất thoát, lãng phí do yếu kém trong quá trình quy hoạch
Quy hoch là hình thc sp xp, b trí hot ra trt t mi cho các
yu t ca lng sn xut vi mc tiêu to ra s hp lý ti các vùng nht
nh. Quy hoch là khâu quan trng, làm ti
phc tin hành t sc khi hon ra. Do vy, công
tác quy hong v
nh m xây dng cho các d án. Quy
hoch không chính xác dn ti tht bng quy hoch chính
án thoát ly quy hong tht
Chng quy hoch còn hn ch nhiu ngành:
- Trong công nghiệp xây dng, quy hoch còn hn ch
thng nht gi ch phát trin các
khu, cm công nghip thin h
c thành lp vi tng dit t nhiên
n 76.000 ha. Quy mô trung bình ca m vào
khong 268 ha. Trong s c thành li ch có 180
ng. Và, a khi 58/63 tnh thành ph
m trng v KCN. Nhiu din tích
vi thc t, chng chéo và thiu tm kin
ng xã hi, do vy có s mâu thun gia quy hoch mang
ng và ch tiêu. Chng quy hoch hn chy
rõ tm nhìn dài hn. Nhiu quy hoch không mang tính thc tin, nên
công trình xây dng xong hiu qu thp, tht thoát lãng phí ln. Tình
trng lp quy ho giy t xin v hou
n b k ng. Tình trng không tuân th nghiêm theo
quy hoch din ra nhiu ni b m quyn
là nguyên nhân rõ ràng dn ti tht thoát, lãng phí trong hong
Ví d, Cng Hòn La (Qung Bình) cách c
cng Chân Mây (Tha Thiên - Hu) cách cng) 30
km, cng Dung Qut cách cng K án xây dng
h thng Tân K - Tân Quý, theo kt lun ca Thanh
c, do không gn vic xây dng d án vi quy hoch giao
thông nên khi d án xây dng xong phi phá b toàn b h thng gm
Kinh tế đầu tư 51B
4
216 hm thu h ga và 711 cng phi 400, s tin lãng phí chim 3%
tng ma công trình.
2.1.2. Thất thoát lãng phí trong khâu xác định chủ trương đầu tư
Ch
quy hoy, mt quy hoch thiu chính xác dn ch u
m. Còn chính xác trong quy honh sai ch u
ng d u qu, hoc hiu qu
kém mà thm chí còn d n hu qu ng, cn tr n phát trin
kinh t, xã hi ca mt vùng, mt khu vc.
tht thoát, lãng phí ch t lt cách
y, t các cp qun lý,
xong chc khc phc.
Ví d: D n ngun cung cp nguyên liu sn xut
ng vi quy mô ca nhà máy dn thiu nguyên vt li
trình xây dng Nhà máng Linh Cn xut bt
ging có tng vn
xây dng là 10.050 t i 25 nhà máy thua l
trên 6 nghìn t ng.
2.1.3. Thất thoát, lãng phí do hạn chế trong kế hoạch phân bổ
K hoch phân b th hin vic b i các ngun vn và gii
pháp nhm thc hin m nh. khâu này tht thoát, lãng phí
ng xy ra do s dng vn sai mi, chm
ti, n ng ln. Hn ch k trên xut hin nhiu trong hong phân
b v xin c l
hoch phân b có nhiu hn ch và sai lch.
Ví d, Vinashin, line
2.1.4. Thất thoát, lãng phí trong khâu thẩm định, phê duyệt thiết kế kỹ
thuật, tổng dự toán
Tình trng chm phê duyt, phê duyt li nhiu lt thóat
và lãng phí không nh trong hou d án phê duyt nhiu
ln nhm hp pháp hóa các th tc thanh quyu chnh.
Ví d, công trình Nhà tp luyu th thao tnh (na
c phê duyng m
872 tring. Theo k ho d
vn thit k là mn và chuyn giao công ngh xây dng
Hà N n thn thit k xây dng Thanh
Hóa. Khng th i gian k hon khi thi công, ch u
i phát hin ra nhit k h thng giàn mái không gian
c nhng b ca hãng APORA t
trúng thu trong cùng mt gói thu xy ra nhi
Thc t cho thn có ti 75% gói thu, vi 45% tng v
t c trin khai theo kiu ch nh thu. Vic ch nh thu
t màu m ny sinh tiêu cn
Hu Hunh, Ch tch Trung tâm Trng tài quc t Vit Nam (VIAC) cnh báo
ti hi tho ly ý kii vi d tho Luu thu si, do Phòng
i và Công nghip Vit Nam phi hp vi B K ho
và VIAC, t chc ngày 31/7.
Theo ông Hunh, vì ch nh thu tràn lan mà dn hi
u th
lm dng ch nh thu do thi hn thúc ép. làm cho vic trin khai d án
kém hiu qu u này không ch làm lãng phí, thm chí tht thoát ngân
ng tiêu cn hong ca nhng DN là nhà
thc thc s.
2.1.6. Thất thoát, lãng phí trong công tác chuẩn bị xây dựng
Kinh tế đầu tư 51B
7
- Thất thoát lãng phí do khâu thiêt kế.
Tht thoát, lãng phí do cht ng h t k
phm, quy chun v k thut cc. H t k không phù hp
vi tình hình thc t v a cha hình, khí hu kim v
tài nguyên, ngun nhân lm v nguyên liu, v, thit b u
vào; quy mô và kh sn phn nhng sai sót
gây hu qu v tht thoát, lãng phí trong quá trình thi công xây dng d án.
- Thất thoát, lãng phí, tiêu cực có thể xảy ra trong khâu lập và quản lý
tổng dự toán, dự toán dự án.
Lp và qun lý tng d toán, d toán công trình, d án thc cht là
d bc l nh gây ra tht thoát lãng
phí, tiêu cc trong hon cn d:
+ Xem xét tính pháp lý và hp lý cn bù gii phóng
mt ba các h dân
phi di chuyn d gii phóng mt bng.
+ nh giá vic vn dng các chính sách, ch cc
i vi công tác gii phóng mt bnh giá nhà, giá
t, h s s dt, h s nh loi và ht áp dng trong
n bù.
+ Kim tra tính chính xác ca s h dân, s tài sn c
n bù và trong quá trình thc hin bù.
+ King thn và tài
sn trong quá trình qun lý, trin bù gii phóng mt
bng xây d dân.
Trong thc t, lãng phí n chun b nhìn thy d
dàng công tác quy hoch. Có hàng lot minh chc
b trí nhiu bn cng n
s liên kt trong vic khai thác có hiu qu h tng k thut hi
phù hp vi kh n kinh t.
Cng Hòn La (Qung Bình) cách cng Chân Mây
(Tha Thiên - Hu) cách cng) 30 km, cng Dung Qut cách
cng K án xây dng h thng Tân
K - Tân Quý, theo kt lun cc, do không gn vic xây
dng d án vi quy hoch giao thông nên khi d án xây dng xong phi phá
b toàn b h thng gm 216 hm thu h ga và 711 cng phi 400, s tin
lãng phí chim 3% tng ma công trình.
n ngun cung cp nguyên liu sn
xung vi quy mô ca nhà máy dn thiu nguyên vt li
công trình xây dng Linh Cn xut
bt ging có tng
ng.
2.1.8. Thất thoát, lãng phí trong khâu nghiệm thu, thanh quyết toán quá
trình đầu tư
Hi ng tht thoát xy ra trong nhi ng hp tình trng
nghii khng thc tc t
và chng loi. Giá tr công trình vì th b i lên rt nhiu so vi thc t, gây
ra lãng phí vn nghiêm trng.
Công tác thanh quyt toán vc cui cùng trong qun lý
vu d án có du hiu sai phm khi phát hin mt s khon sai
nh mnh. Chng công tác quyt
toán thng tht thoát, lãng phí ph bin trong hong
Mt ví d g K hoi giao cho UBND
huy làm ch án, s dng ngun ngân sách thành
ph xây dng công trình gia c chng st l h ng x tràn Thy
Kinh tế đầu tư 51B
10
xã Th vi m ng.
Công ty C phn xây d trúng thu.
Tuy nhiên, li dng chc vnh v xây d
bn, khi nhn h m tra, không báo cáo sai phm
trong quá trình thi công vi Ban qun lý d án huy
chn hành vi vi phm ca nhà thu.
Cáo trng cáo buc hành vi ca công ty này s dng vt li
si thit k k thut và rút bt nguyên vt liu trong
quá trình thi công, gây thit hi 839 tric.
2.2. Thát thoát, lãng phí khác trong đầu tư
2.2.1. Thất thoát lãng phí trong công nghệ, nghiên cứu khoa học
3. Nguyên nhân của thất thoát, lãng phí
3.1. Nguyên nhân khách quan
Sn phm ca ho ng có quy mô ln, có kt cu
phc tp dn chu k sn xu xây dng
d b ng, gây lãng phí hoc nu thiu vn s làm công tác thi công b gián
n kéo dài thi gian xây dng, công trình b b t
thoát, lãng phí.
Sn ph- xây dng có tính cht c ng gn
lin v sn phm, ph thuc trc tiu kia cht,
thu nên nu công tác khu kin t nhiên
không chính xác s dn lãng phí nghim trng vì kt cu k thut không
phù hp và chng công trình kém.
Sn phm xây dng có thi gian s dng lâu dài, tui th cao nên sai
lm trong xây dng s gây tn tht ln c v giá tr (chi phí xây dng d án)
và chng d h tng k thut còn lng xá giao
c còn hn ch nên dm bo ti thi công,
cn tr công tác thc hi gii phòng mt bng còn nhiu bt
cp dn chm bàn giao mt bng làm ti thi công d án chm chp
gây tht thoát, lãng phí.
3.2. Nguyên nhân chủ quan
3.2.1. Nhân tố con người
a) Phm chc cán b qun lý
Tht thoát, lãng phí phn ln xut phát t trc li ca
i cán b qun lý. Hing, móc ngoc vi nhau gia các
cán b d án, coi vic nhn d
tiu hu qu c.
b) chuyên môn
Ngoài hành vi c tình vi ph mc li, nhiu cán b qun
lý v chuyên môn tht thoát lãng phí không nh
trong quá tr nh sai lm có th n ti ,
4. Một số giải pháp đề xuất
ng không th tránh khi, nên các
gi tp trung vào khp phc nguyên nhân ch quan.
4.1. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ
- theo quy chun và h thng da
trên c chuyên môn, nghip v, tin hc, hiu qu
công tác. Loi b nhng cán b c, hoc b trí vào
công vi phù h
- Thu hút ngun nhân lc có chng cao, có ch theo mc
hiu qu công vic, to ng làm vic thun li và lành mnh
Kinh tế đầu tư 51B
13
- V tht thoát, lãng phí có nguyên nhân t hành vi thiu trách
nhim c qup th
nhân ph có rt nhiu hn ch. Do vy cn có hình thc x
pht thích i nhng tiêu cc nu phát hi c trong quá
trình tham gia vào ho
4.2. Hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách
- nh hi si, b sung mi t
h thnh qung và ch tiêu rõ ràng, minh
b ng b.
- Bên cnh thì bin pháp ki
m bc tuân th .
- c, hiu qu công tác, trang b thit b k thut cho cán
b thanh tra.
- Lc ng thanh tra phc l m bo tính khách quan, công
bng.
- V n d án:
- Phi có chính sách, bin pháp c th bo v có hiu qu nhng cá nhân
ng ra t giác nhng hành vi c nh qun lý,
pháp lut, t giác nhng cán b tham ô, nhi lng thi
kiên quyt x t mi cá nhân c tình vu khng, t
cáo sai s th phc v mu ca h.
4.3.4. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động đấu thầu
Theo các chuyên gia, cn ban hành nhnh c th v t l u
thu qua mng. Ví di có khong 30% d án thc
hiu thu qua mng, tin ti 40%, ho p
theo. Bên cc ban hành ch tài rõ ràng, c th i vi gói thu quy
u thu qua mng hp bên mi thu không tuân th s
không công nhn kt qu trúng thu là cn thit.
Ngoài ra, h th u thn t c xây dng s c m
r ng cho nhi y, vic hoàn thin
mt h thu thn t v các chu thu
n t (E-bidding) mua s n t (E-shopping), h n t (E-
n t (E-payment) là vô cùng quan trng. Kinh tế đầu tư 51B
15
CHƯƠNG II: NGUYÊN TẮC QUẢN LÍ ĐẦU TƯ VÀ SỰ CẦN
THIẾT PHẢI TUÂN THỦ NGUYÊN TẮC NÀY TRONG CÔNG
TÁC QUẢN LÍ ĐẦU TƯ
1. Các nguyên tắc quản lý đầu tư
1.1. Thống nhất giữa chính trị và kinh tế, kết hợp hài hòa giữa hai
Thc tin Vit Nam: k t nhi mi
công nghiêphóa hi i mi c
kinh t và chính tr sao cho phù hp vi s phát trin cc trong
ng nn kinh t theo kinh t th ng xã hi ch i
Kinh tế đầu tư 51B
16
mi kinh t c mc, ti mi h thng chính tr, n
nh chính tr. V i mi kinh t i mi chính tr cho phù hp vi
nhau và phù hp vng phát trin kinh t là v trng tâm ca
i mi, và hin nay nn kinh t và tình hình chính tr
cm bo thng nht và là mt trong nhng thun li ca
c ta so vi nhing quc trên th gii.
C th:
Nn kinh t k hoch hóa tp trung: Bao cp theo ch cp phát vn
ca ngân sách, không có ch tài ràng buc trách nhim vt chi vi các
cp vn và s dng vn dn tình trng ngân sách
và s dng vn kém hiu qu.
Nn kinh t th ng XHCN: Vn do ch huy
ng và t quc có th ng vào trong quá trình này
bng cách s dng mt h th phân b vn
c xây dng quy hoch và k hoch phát trin kinh t xã hi
và s dng h th khuynh
c các mnh.
c thc hii m n
lý gn vi m ca c bên trong và bên ngoài.
Bên ngoài
- t khuyc ngoài và dn
u lc th lu
o thng nht t mng thi phát huy cao tính ch ng sáng
to c. Nguyên tác tp trung dân ch
i khi gii quyt bt k mt v gì phát sinh trong qu
mt mt phi da vào ý kin, nguyn vng, lng và tinh thn ch ng
sáng to cng qu, các b phn), mi
phi có mt trung tâm qun lý tp trung thng nht vi m phù h
không xy ra tình trng t do vô chính ph và tình trng vô ch trong qun
m bm, quan lieu, ca quyn.
V t ra là phnh rõ ni dung, m và hình thc ca
tp trung và phân cp qun lý.
Biểu hiện của nguyên tắc
- Biểu hiện của tập trung
Biu hin tp trung th hin vic xây dng và thc hin k hoch
c thc thi mt h thng các chính sách và lut pháp có liên quan
t c u nhng các mc tiêu phát trin kinh t xã hi
cc trong tng thi k.
Thc hin ch mt th nh rõ trách nhim ca tng
cp qun lý ho
Trong nn kinh t th c ta, s can thip ca nhà
c nhu chnh tính t phát ca th m bng
c tp trung thng nht qun lý mt s c kinh t then
cht nhm thc hin thng li mc tiêu kinh t - xã hi h
ra. Mn lng là nhng lc quan
trm bo cho s thành công ca các hong kinh t xã hi.
- Biểu hiện của dân chủ
Nguyên tc dân ch biu hin vic phân cp qun lý và phân công
trách nhinh rõ v trí quyn hn ca các cp, ca ch
th u hin vic chp nhn cnh
c hin hch toán kinh t i vi các công cuu
thành phc qun lý toàn b ng t
vinh ch trp d án, quyp thit
k, d toán, la chn nhà thu, thi công xây dn khi nghim thu,
dng;
- i vi d án ca doanh nghip s dng vn tín dc
bo lãnh, vn tín dn cc và v
phát trin ca doanh nghic qun lý v ch
p có d án t chu trách nhim
t chc thc hin và qun lý d nh ca Ngh nh
này và các nh khác ca pháp lut có liên quan;
- i vi các d án s dng vn khác bao gm c v u
quynh hình thc và ni dung qun lý d i vi các d
án s dng hn hp nhiu ngun vn khác nhau thì các bên góp vn
tho thun v c qun lý hoc qui vi
ngun vn có t l phn nht trong tng m Kinh tế đầu tư 51B
19
(b) Phân cấp trong đầu tư (dân chủ)
nh v thm quyn quynh
ng công trình.
i vi các d án s dng vc:
a) Th ng Chính ph quy án quan trng quc
gia theo Ngh quyt ca Quc hi và các d án quan trng khác;
b) B ng, Th p B quy án
nhóm A, B, C. B ng, Th p B c u quyn hoc
phân cp quyi vi các d p
i trc tip;
Kinh tế đầu tư 51B
20
Nhim v c th c qunh chic quy
hoch, k hoch, các chính sách phát trin kinh t toàn ngành. Ban hành
nhnh qunh mc, các chun mc, các quy
phm k thung thc hin chn lý
c v kinh t i vi hoc ngành mình.
Chn lý c
u trách nhim qun lý v mt hành chính
và xã hc hin chc v kinh t i vi
tt c các hon ra c nhà
c phân cp.
Nhim v cng chic quy
hoch k hoch và chính sách phát trin kinh t a bàn, qun lý co s
h ti sng an ninh trt t xã hi
Trong ho thc hin nguyên tc kt hp qun lý
theo ngành và lãnh th phi gii quyt hàng lot v ng các k
hoch quy hong, p lý theo ngành và
vùng lãnh th, gia các hoa các B
Vic kt hp qut kim
hp lý chi phí vn chuyn, góp phn nâng cao hiu qu i.
1.3.2. Sự cần thiết phải tuân thủ
S cn thit phi thc hin qun lý kinh t theo lãnh th
kinh t phân b trên cùng ma bàn lãnh th (có th
cùng mt ngành hoc không cùng ngành) và có nhiu mi quan h. Có th k
n các mi quan h ch yu sau:
- Mi quan h v vic cung cp và tiêu th sn phm ca nhau.
- S hp tác và liên kt vi nhau trong vic khai thác và s dng các