HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC I
*
NGUYỄN QUỐC VƯƠNG
QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA CHÍNH QUYỀN
HUYỆN SÌN HỒ, TỈNH LAI CHÂU
LUẬN VĂN THẠC SĨ

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số:60340410
•
Sìn Hồ, tháng 9 năm 2014
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC I
*
NGUYỄN QUỐC VƯƠNG
QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA CHÍNH QUYỀN
HUYỆN SÌN HỒ, TỈNH LAI CHÂU
LUẬN VĂN THẠC SĨ

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số:60340410
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS,TS TRẦN HÙNG
ii
Sìn Hồ, tháng 9 năm 2014
LỜI CAM ĐOAN
Em xin cam đoan bản luận văn tốt nghiệp này, được thực hiện dưới sự
hướng dẫn tận tình của PGS,TS Trần Hùng, là công trình nghiên cứu độc lập
của cá nhân em. Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực, chính xác, các tài
liệu trích dẫn có nguồn gốc rõ ràng. Kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung
thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.

8
1.1.1.1. Khái niệm quản lý 8
1.1.1.2. Khái niệm quản lý nhà nước 8
1.1.1.3. Khái niệm quản lý nhà nước về kinh tế 10
1.1.2. Khái nhiệm chính quyền huyện ở nước ta 11
1.1.2.1. Lịch sử ra đời của chính quyền huyện ở nước ta trước năm 1945 11
1.1.2.2. Lịch sử ra đời của chính quyền huyện ở nước ta theo hiến pháp 12
1.1.2.3. Khái niệm chính quyền huyện ở nước ta theo Hiến pháp và Luật
hiện hành 13
1.2. VỊ TRÍ, VAI TRÒ VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN
TRONG QUẢN LÝ KINH TẾ 14
1.2.1. Vị trí cấp huyện trong hệ thống hành chính nhà nước 14
1.2.2. Vai trò của chính quyền huyện trong quản lý kinh tế 16
v
1.2.2.1. Vi trò quản lý kinh tế của Hội đồng nhân dân huyện……….… …… 17
1.2.2.1. Vi trò quản lý kinh tế của Ủy ban nhân dân huyện………… …… 18
1.2.3. Đặc điểm của chính quyền huyện trong quản lý kinh tế 18
1.2.3.1. Đặc điểm cơ bản đối với quản lý kinh kế của chính quyền huyện….…19
1.2.3.2. Nội dung quản lý kinh tế của chính quyền huyện……………… …. 20
1.3. NGUYÊN TẮC, MỤC TIÊU, CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ QUẢN LÝ
KINH TẾ CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN…………….…………….…… 21
1.3.1. Nguyên tắc quản lý kinh tế của chính quyền huyện…………….… 21
1.3.1.1. Nguyên tắc thống nhất lãnh đạo chính trị và kinh tế…….……….…. 21
1.3.1.2. Nguyên tắc tập trung dân chủ…………………………….…………. 22
1.3.1.3. Nguyên tắc kết hợp hài hòa xã lợi ích xã hội…………….………… 22
1.3.2. Mục tiêu quản lý kinh tế của chính quyền huyện… ……….…… 23
1.3.3. Chức năng quản lý kinh tế của chính quyền huyện……… ……24
1.3.4. Nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền huyện trọng quản lý kinh tế.…26
1.3.4.1. Nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng nhân dân huyện 26
1.3.4.1. Nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân huyện 27

2.2.2.3. Xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu 55
2.2.2.4. Thương mại-dịch vụ 56
2.2.2.5. Về giải quyết việc làm và xóa đói giảm nghèo 57
2.3. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN
SÌN HỒ ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ HUYỆN SÌN HỒ 60
2.3.1. Củng cố xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, tập trung giải quyết các
vấn đề bức xúc 60
2.3.2. Quản lý quy hoạch, quản lý đô thị 61
2.3.3. Thực hiện giao chỉ tiêu kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội hàng năm 61
vii
2.3.4. Tạo lập môi trường, điều kiện phục vụ phát triển kinh tế 63
2.3.4.1. Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật phục vụ phát triển kinh tế 63
2.3.4.2. Quy hoạch, xây dựng các khu dân cư 66
2.3.4.3. Cải cách thủ tục hành chính 66
2.3.4.4. Cấp giấy phép đăng ký kinh doanh, quản lý kinh doanh 67
2.3.4.5. Tổ chức kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh tế trên địa bàn 68
2.4. ĐÁNH GIÁ QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN SÌN HỒ ĐỐI
VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ 69
2.4.1. Những kết quả đạt được 69
2.4.2. Những mặt hạn chế, yếu kém 71
2.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế 72
CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ
KINH TẾ CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN SÌN HỒ ĐỐI VỚI PHÁT
TRIỂN KINH TẾ 74
3.1. QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA CHÍNH
QUYỀN HUYỆN SÌN HỒ ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ 74
3.1.1. Quan điểm chỉ đạo phát triển kinh tế 74
3.1.2. Mục tiêu phát triển 74
3.1.2.1. Mục tiêu chung 74
3.1.2.2. Các mục tiêu cụ thể 75

MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chọn đề tài
Nước ta đang thực hiện công cuộc công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất
nước với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa dưới sự quản lý,
điều hành của Nhà nước. Sau gần 30 năm đổi mới, công tác quản lý Nhà nước
về kinh tế ở mỗi ngành, mỗi tỉnh, mỗi huyện có vai quan trọng, đóng góp chung
vào sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Trong điều kiện kinh tế
hội nhập và phát triển, việc nâng cao vị trí, vai trò, năng lực điều hành và quản
lý nhà nước về kinh tế là yêu cầu khách quan, tất yếu; thể hiện ở việc quản lý
kinh tế của chính quyền các cấp thông qua việc hoạch định chính sách, điều
hành, kiểm tra giám sát. Vì vậy, việc nâng cao vai trò, hiệu lực của chính quyền
các cấp trong quản lý và điều tiết nền kinh tế, đặc biệt là trong quá trình công
nghiệp hóa – hiện đại hóa là vấn đề mang tính thời sự và cấp thiết.
Đối với Huyện Sìn Hồ là huyện vùng cao biên giới của tỉnh Lai Châu có
tổng diện tích đất tự nhiên là 1.526,96 km
2
, với 25km đường biên giới tiếp giáp
với huyện Kim Bình, tỉnh Vân Nam Trung Quốc. Toàn huyện có 21 xã và 01 thị
trấn; 233 bản, khu phố; với 13.971 hộ, 77.329 khẩu bao gồm 15 dân tộc sinh
sống; trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 90% tổng dân số. Là địa
bàn chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế-xã hội, quốc phòng - an ninh của
tỉnh Lai Châu, song lại là huyện có tiềm năng, lợi thế về diện tích đất tự nhiên
rộng, có khả năng để phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp, trồng cây cao su đại
điền, trồng và sản xuất dược liệu, nuôi trồng và khai thác thủy sản vùng ngập
lòng hồ các dự án thủy điện ( thủy điện Sơn La, thủy điện Nậm Na 2, thủy điện
Nậm Na 3), du lịch sinh thái.
Mục tiêu quản lý kinh tế của chính quyền huyện Sìn Hồ nhằm xây dựng
huyện Sìn Hồ ổn định và phát triển toàn diện vừa là yêu cầu, nguyện vọng của
nhân dân các dân tộc trong huyện, vừa là nhiệm vụ quan trọng đối với sự nghiệp
phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của cả tỉnh.

2
Từ những yêu cầu phát triển và hạn chế nêu trên, những bài học kinh
nghiệm trong thời gian qua, nghiên cứu vận dụng các quy luật kinh tế, đòi hỏi
công tác quản lý nhà nước về kinh tế đối với chính quyền huyện Sìn Hồ cần phải
đổi mới và cần có những chính sách, cơ chế, công cụ quản lý nhà nước về kinh
tế phù hợp. Đây là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và cần thiết đối với chính
quyền huyện Sìn Hồ. Là một cán bộ đang trực tiếp tham mưu giúp cấp ủy, chính
quyền huyện trong việc thực hiện những chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà
nước về phát triển kinh tế-xã hội của huyện, hơn ai hết bản thân tôi nhận thức
sâu sắc về vị trí, vai trò và tầm quan trọng về quản lý kinh tế của chính quyền
huyện Sìn Hồ. Từ thực tế trên, với những kiến thức đã được trang bị tại Học
viện chính trị khu vực I và kinh nghiệm thực tế tại địa phương đang công tác, tôi
nhận thấy cần phải tìm hiểu sâu hơn về công tác quản lý kinh tế của chính quyền
huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu trong thời gian qua. Được sự chỉ bảo, hướng dẫn
nhiệt tình của PGS, TS Trần Hùng tôi đã quyết định chọn đề tài “Quản lý kinh
tế của chính quyền huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu” làm luận văn cao học.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
Với mục đích hướng tới nâng cao hiệu quả và hoàn thiện công tác quản lý
kinh tế, từ lâu đã có nhiều nghiên cứu về quản lý Nhà nước về kinh tế với các
ngành, các cấp; hơn thế nhiều giáo trình, đề tài nghiên cứu đã đưa ra những cơ
sở lý luận, thực tiễn và những giải pháp cụ thể để ngày càng hoàn thiện hơn
công tác quản lý nhà nước về kinh tế như:
- GS. TS. Đỗ Hoàng Toàn, PGS. TS. Mai Văn Bưu ( đồng chủ biên), giáo
trình “Quản lý nhà nước về kinh tế”, Đại học Kinh tế quốc dân, xuất bản năm 2008;
- PGS.TS Nguyễn Cúc, “Quản lý nhà nước về kinh tế”, NXB Chính trị
Hành chính (2010);
- GS. TS. Trang Thị Tuyết (chủ biên), giáo trình “Quản lý nhà nước về
kinh tế”, Học viện Hành chính quốc gia, xuất bản năm 2011;
- GS. TS. Đỗ Hoàng Toàn, sách tham khảo “Quản lý kinh tế”, dùng cho hệ
cao học và nghiên cứu sinh, Trường Đại học Kinh tế quốc dân, tái bản năm 2009;

mục tiêu trên, luận văn đề ra các nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:
- Hệ thống hoá cơ sở lý luận, thực tiễn về quản lý nhà nước về kinh tế; cơ
sở lý luận về chính quyền cấp huyện
- Đánh giá thực trạng công tác quản lý kinh tế của chính quyền huyện đối
với phát triển kinh tế trong giai đoạn 2010-2013, từ đó rút ra những bài học, chỉ
ra những tồn tại và nguyên nhân.
- Trên cơ sở quan điểm của huyện để đề xuất các giải pháp nhằm hoàn
thiện và nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về kinh tế đối với chính
quyền huyện Sìn Hồ đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời gian tới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu chủ yếu của luận văn là những vấn đề lý luận và thực
tiễn về quản lý kinh tế của chính quyền cấp huyện và tác động của quản lý nhà
nước về kinh tế liên quan đến tình hình phát triển kinh tế của huyện.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi về không gian: trong phạm vi hành chính của huyện Sìn Hồ, tỉnh
Lai Châu.
Phạm vi về thời gian: Khảo sát đánh giá thực trạng về quản lý kinh tế của
chính quyền huyện tác động đến phát triển kinh tế huyện Sìn Hồ từ năm 2010-
2013 và giải pháp đến năm 2015, định hướng đến năm 2020.
Phạm vi ngành, lĩnh vực: nghiên cứu về công tác chỉ đạo, điều hành của
chính quyền huyện và một số cơ quan tham mưu của chính quyền huyện tác
động trực tiếp đến phát triển kinh tế của huyện Sìn Hồ.
5. Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở quan điểm chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,
phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, luận văn đã sử dụng
5
các phương pháp cụ thể như: so sánh tổng hợp; phương pháp thống kê, dự báo,
phương pháp tổng hợp các ý kiến chuyên gia. Phương pháp phân tích số liệu
định lượng: Trên cơ sở số liệu thu thập được và những số liệu qua khảo sát thực

chính quyền huyện Sìn Hồ trong những năm qua làm rõ bức tranh toàn cảnh về
quản lý kinh tế của chính quyền huyện nhằm phát triển kinh tế. Điều này rất cần
thiết cho cấp uỷ đảng, chính quyền huyện trong việc hoạch định công tác quản
lý kinh tế của chính quyền trong những năm tới
Góp phần xây dựng mục tiêu, định hướng phát triển của huyện trong giai
đoạn 2015-2020, đồng thời đề xuất các giải pháp cần tổ chức thực hiện để đạt
được mục tiêu của huyện trong thời kỳ công nghiệp hóa-hiện đại hóa và hội
nhập kinh tế.
Đề tài là tài liệu tham khảo giúp cấp uỷ Đảng, chính quyền huyện Sìn Hồ
trong việc hoạch định mục tiêu, thực thi, điều hành chính sách để quản lý nhà
nước về kinh tế của chính quyền huyện trong những năm tiếp theo.
7. Kết cấu Luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, Luận văn được chia làm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý kinh tế của chính qyền cấp huyện.
Chương 2: Thực trạng quản lý kinh tế của chính quyền huyện Sìn Hồ đối
với phát triển kinh tế.
Chương 3: Quan điểm và giải pháp nhằn hoàn thiện quản lý kinh tế của
huyện Sìn Hồ đối với phát triển kinh tế.
7
Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ KINH TẾ
CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP HUYỆN
1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1.1. Khái niệm quản lý, quản lý nhà nước, quản lý nhà nước về kinh tế.
1.1.1.1. Khái niệm quản lý
Quản lý là một phạm trù xuất hiện trước khi có Nhà nước với tính chất là
một loại lao động xã hội hay lao động chung được thực hiện ở quy mô lớn. Quản
lý được phát sinh từ lao động, không tách rời với lao động và bản thân quản lý
cũng là một loại hoạt động lao động, là sản phẩm của sự phân công lao động
nhằm liên kết và phối hợp hoạt động chung của con người.

Quản lý nhà nước ở Việt Nam đã qua nhiều quá trình thay đổi về chất
cùng với sự phát triển tất yếu của tình hình kinh tế xã hội. Từ năm 1986 trở về
trước, Việt Nam theo đường lối kinh tế tập trung bao cấp, Nhà nước trực tiếp
quản lý từng hoạt động nhỏ của nền kinh tế. Tuy nhiên qua quá trình thực hiện
nó bộc lộ những bất cập, khuyết điểm; nhận thức được những khuyết điểm của
hình thức quản lý này và những đòi hỏi của tình hình kinh tế - xã hội từ Đại Hội
VI của Đảng năm 1986 Việt Nam đã chuyển sang nền kinh tế thị trường theo
định hướng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của Nhà nước. Mỗi nền kinh tế, mỗi
cơ chế cần hình thức quản lý riêng, phù hợp nên quản lý nhà nước ở Việt Nam
cũng có những biến đổi không nhỏ để phù hợp với cơ chế mới. Với những đặc
trưng của tình hình kinh tế - xã hội Việt Nam, quản lý nhà nước ở Việt Nam
cũng có những đặc điểm riêng như sau:
- Quản lý nhà nước mang tính quyền lực đặc biệt: tính mệnh lệnh đơn
phương và quản lý bằng hệ thống chặt chẽ. Trong đó, không ai được lạm dụng
9
chức quyền, mọi người bình đẳng trước pháp luật, làm theo quy định của pháp
luật. Chỉ có nhà nước có quyền ban bố pháp luật, quản lý xã hội bằng pháp luật
theo nguyên tắc pháp chế.
- Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh, tổ chức và bộ
máy quản lý được xây dựng thành hệ thống, thông qua đó, nhà nước điều chỉnh
các mối quan hệ bằng pháp luật.
- Quản lý nhà nước có mục tiêu và chiến lược.
- Quản lý nhà nước có tính chủ động, sáng tạo và linh hoạt.
- Quản lý nhà nước không có sự cách biệt tuyệt đối giữa chủ thể và khách
thể quản lý.
- Quản lý nhà nước bảo đảm tính ổn định liên tục trong tổ chức và trong
hoạt động.
1.1.1.3. Khái niệm quản lý nhà nước về kinh tế
Quản lý nhà nước về kinh tế là sự tác động có tổ chức và bằng pháp quyền
của Nhà nước lên nền kinh tế quốc dân nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các

thuật quản lý là đưa ra quyết định quản lý hợp lý tối ưu nhất cho một tình huống
quản lý. Ngoài ra, quản lý Nhà nước về kinh tế là một nghề nghiệp với bộ máy
là hệ thống tổ chức bao gồm nhiều người, nhiều cơ quan, nhiều bộ phận có
những chức năng quyền hạn khác nhau nhằm đảm bảo tổ chức và quản lý có
hiệu quả các lĩnh vực kinh tế của Nhà nước. Những người làm việc trong các cơ
quan đó đều phải được qua đào tạo như một nghề nghiệp để có đủ tri thức, kỹ
năng năng lực làm công tác quản lý các lĩnh vực kinh tế của Nhà nước.
1.1.2. Khái niệm chính quyền huyện ở nước ta
1.1.2.1. Lịch sử ra đời của chính quyền huyện ở nước ta trước năm 1945
Theo từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ Học được ấn hành bởi nhà
xuất bản Từ điển Bách khoa vào văn 2010 có đưa ra khái niệm chính quyền là tổ
chức bộ máy điều hành, quản lý công việc của nhà nước và xã hội trong một
quốc gia hay vùng lãnh thổ.
11
- Nhà nước sơ khai Văn Lang thời kỳ Vua Hùng gồm có ba cấp chính
quyền: Nhà nước, Bộ lạc và Công xã nông thôn. Đây là thể chế chính trị đầu tiên
ở nước ta, mặc dù còn sơ khai, nhưng bước đầu đã có sự phân công và quy định
nhiệm vụ, chức năng cho từng quan chức. Điều quan trọng nhất là trong cơ cấu
tổ chức đã thể hiện rõ bộ máy nhà nước với đầy đủ các nhân tổ cấu thành: có
vua, các quan, có chính quyền Trung ương và chính quyền địa phương.
- Đến thời các triều đại phong kiến Việt Nam khi thiết kế nền hành chính
địa phương đều có đơn vị hành chính huyện cùng với các đơn vị hành chính
trung gia khác như lộ, phủ, đạo (sau này gọi là tỉnh); trong quá trình phát triển,
đơn vị hành chính này không bị biến động nhiều như tỉnh. Chúng chỉ chịu một ít
tác động khi xuất hiện thêm một đơn vị hành chính trung gian mới ra đời kể từ
thời nhà Nguyễn đó là tổng. Dần dần nhà Nguyễn đã thiết lập hệ thống chính
quyền địa phương trên cơ sở kế thừa vừa bổ sung phát triển cấp phủ (Châu); phủ
là đơn vị hành chính gồm vài huyện hợp lại với nhau. Phủ lớn hơn huyện nhưng
chỉ được coi tương đương cấp huyện. Đứng đầu huyện là tri huyện và thường là
những người xuất thân khoa cử; tri huyện thường được chọn từ những người đỗ

rộng rất nhiều ở các lĩnh vực đặc biệt là lĩnh vực quản lý Nhà nước về kinh tế.
1.1.2.3. Khái niệm chính quyền huyện ở nước ta theo Hiến pháp là
Luật hiện hành
Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 được
Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 6 thông qua ngày 28/11/2013, đã tạo cơ sở
chính trị - pháp lý vững chắc cho công cuộc đổi mới toàn diện đất nước trong
thời kỳ mới. Đây là bản Hiến pháp vừa kế thừa được các giá trị to lớn của các
bản Hiến pháp năm 1946, năm 1959, năm 1980 và năm 1992, vừa thể chế hóa
các quan điểm, phương hướng, nội dung phát triển đã được khẳng định trong
Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội (bổ
sung, phát triển năm 2011), trong đó có nội dung về Chính quyền cấp huyện.
Theo điều 111 của Hiến pháp năm 2013 quy định: Cấp chính quyền địa
phương gồm có Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân được tổ chức phù hợp
13
với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt do
luật định. Hội đồng nhân dân huyện là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương,
đồng thời là đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân, do nhân dân bầu ra,
chịu trách nhiện trước nhân dân và cơ quan quản lý nhà nước cấp trên. Ủy ban
nhân dân huyện do Hội đồng nhân dân huyện bầu ra, là cơ quan chấp hành của
Hội đồng nhân dân, cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương chịu trách
nhiệm chấp hành Hiến pháp, Luật và các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên
và Nghị quyết của Hội đồng nhân dân.
1.2. VỊ TRÍ, VAI TRÒ VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN
TRONG QUẢN LÝ KINH TẾ
1.2.1. Vị trí của cấp huyện trong hệ thống hành chính nhà nước
Theo quy định của Luật pháp Việt Nam, huyện (quận, thị xã, thành phố
thuộc tỉnh) là một trong bốn cấp hành chính của nước Cộng hoà xã hội chủ
nghĩa Việt Nam, đồng thời huyện còn được tổ chức là một cấp chính quyền
thuộc hệ thống chính quyền địa phương, là cấp trên của xã (phường, thị trấn)
chính quyền cơ sở và là cấp dưới của tỉnh (thành phố).

huyện, thị xã và thành phố thuộc tỉnh; cấp xã, phường, thị trấn. Trong mối quan
hệ giữa các cấp hành chính theo phân định của Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội
chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, thì cấp huyện là một cấp trung gian có mối liên
hệ giữa cấp tỉnh, cấp cơ sở là cấp xã, thị trấn.
Trong mối quan hệ ấy, đơn vị hành chính cấp huyện có vai trò rất quan
trọng, quyết định sự thành công hay thất bại trong thực hiện nhiệm vụ của tỉnh.
Các hoạt động trong quản lý hành chính nhà nước ở huyện, sự lãnh đạo của cấp uỷ
đảng được thể hiện ở đường lối, chủ trương, chính sách và các biện pháp lớn; đó là
những vấn đề quan hệ với tất cả lĩnh vực trong đời sống xã hội có tầm chiến lược,
tác động, ảnh hưởng lâu dài đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
(thường là Nghị quyết của Ban Chấp hành đảng bộ huyện). Nhưng những vấn đề
về đường lối, chủ trương, chính sách và các biện pháp lớn ấy chỉ trở thành hiện
thực khi thông qua hoạt động của hệ thống chính quyền cấp huyện là Hội đồng
15
nhân dân và Uỷ ban nhân dân và sự hưởng ứng thực hiện của quần chúng nhân
dân. Để quần chúng nhân dân hiểu rõ đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng,
Nhà nước và tự giác thực hiện tất yếu phải thông qua quá trình tổ chức thực hiện
trên phạm vi địa bàn hoạt động của mỗi địa phương, cơ sở. Vì vậy, không thể thiếu
vai trò trung gian của cấp huyện.
Cấp huyện là một cấp hành chính được lập ra ở các tỉnh trong cả nước. Cấp
huyện trực tiếp lĩnh hội mọi vấn đề về đường lối, chủ trương, chính sách từ cấp
tỉnh, chịu sự lãnh đạo và chỉ đạo trực tiếp của tỉnh. Đối với cấp huyện, nhiều vấn đề
trên địa bàn bị chi phối rất lớn và gắn bó về kinh tế, kế hoạch và sự quản lý của
tỉnh. Do sự phát triển về kinh tế - xã hội và quá trình đô thị hoá đang diễn ra ngày
càng nhanh ở nước ta, việc hình thành đơn vị hành chính cấp huyện là rất cần thiết.
Trong vài thập kỷ qua, qua việc cải cách thí điểm, một số quận, huyện,
tỉnh, thành phố ở nước ta được sáp nhập với quy mô không thích hợp với điều
kiện thực tế. Đến nay, nhà nước đã phải hoạch định lại địa giới theo hướng nhỏ
và gọn hơn, phù hợp thực tế của từng vùng, cấp huyện trở thành đơn vị hành
chính có vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.