Sáng kiến kinh nghiệm
MỤC LỤC
Trang
PHẦN MỞ ĐẦU
3
1. Lý do chọn đề tài. 3
1.1. Lý do khách quan. 3
1.2. Lý do chủ quan. 3
1.3. Lựa chọn đề tài. 3
2. Mục đích nghiên cứu. 4
3. Đối tượng nghiên cứu. 5
4. Giới hạn phạm vi nôi dung nghiên cứu. 5
5. Nhiệm vụ ngiên cứu 5
6. Phương pháp nghiên cứu. 5
7. Thời gian nghiên cứu. 5
PHẦN NỘI DUNG
6
1. Cơ sở lý luận. 6
1.1. Cơ sở lý luận. 6
1.2. Cơ sở pháp lý. 6
2. Thực trạng của vấn đề. 6
2.1. Đặc điểm chung. 6
2.2. Mục đích yêu cầu. 7
3. Những biện pháp - giải pháp đã thực hiện. 8
3.1. Học sinh hát và tự kiểm tra lẫn nhau. 8
3.2. Khuyến khích kỹ năng nghe và đánh giá của học sinh. 9
3.3. HS phát biểu cảm nhận về bài hát dưới nhiều hình thức khác
nhau.
10
3.4. Hướng dẫn học sinh biểu diễn bài hát. 11
3.5. Chơi trò chơi. 12

1.2. Lý do chủ quan:
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật nhằm phản ánh hiện thực khách quan
bằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh. Với học sinh THCS môn âm
nhạc là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục
đạo đức, thẩm mĩ cho HS nhằm góp phần giáo dục toàn diện cho HS theo mục tiêu
đào tạo, tạo cơ sở hình thành nhân cách con người mới Việt Nam. Tuy nhiên âm
nhạc trong nhà trường THCS với tư cách là một môn học có mức độ nhất định về
mục đích và nội dung, song mục đích của việc dạy và học môn âm nhạc trong nhà
trường phổ thông là giáo dục văn hoá âm nhạc cho HS nhằm trang bị cho các em
những kiến thức cơ bản các kỹ năng nhằm tạo điều kiện cho khả năng cảm thụ, hiểu
và thể hiện nghệ thuật âm nhạc, khơi dậy ở các em những khả năng sáng tạo trong
hoạt động âm nhạc, củng cố thêm về tình cảm đạo đức, về niềm tin thị hiếu nghệ
thuật và nhu cầu âm nhạc.
Thông qua những phương tiện của nghệ thuật âm nhạc để bồi dưỡng khả
năng nhận thức, phát triển tư duy, óc sáng tạo góp phần cùng các môn học khác
phát triển năng lực trí tuệ cho HS, bồi dưỡng những năng khiếu nghệ thuật, đẩy
mạnh phong trào văn nghệ quần chúng làm cho không khí của nhà trường thêm vui
GV: Lê Văn Trung
TRƯỜNG PTCS QUỲNH DIỆN
2
Sáng kiến kinh nghiệm
tươi lành mạnh. Từ mục tiêu giáo dục và những lí do chung của môn học âm nhạc
nói trên, bản thân tôi nhận thấy đó là một hướng đi và là một phương pháp giáo dục
đúng đắn mang tính đặc thù của việc giáo dục cái hay cái đẹp, giáo dục tình cảm,
thẩm mĩ âm nhạc góp phần quan trọng vào việc hình thành nhân cách toàn diện của
con người mới: Đức - Trí - Thể - Mĩ. Trong nghệ thuật, nhất là âm nhạc, sự sáng tạo
của mỗi cá nhân đóng vai trò cực kì quan trọng. Sáng tạo có nhiều mức độ, có thể
phát triển từ những ý tưởng đã có, có thể là thay đổi hệ thống nguyên tắc. Học sinh
THCS đang trong thời kì phát triển nhanh về thể chất, tâm sinh lí, giai đoạn này các
em có nhiều ước mơ, suy nghĩ về cuộc sống. Trong quá trình học âm nhạc, đây là

6. Phương pháp nghiên cứu.
* Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:
- Nghiên cứu qua nội dung SGK, SGV lớp 7.
- Nghiên cứu qua nội dung tài liệu bồi dưỡng giáo viên THCS môn Âm nhạc.
* Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tế:
- Nghiên cứu qua việc giảng dạy thực tế ở các trường THCS trong toàn huyện
Quỳnh Lưu .
- Qua dự giờ của các giáo viên giảng dạy Âm nhạc THCS của Phòng
GD&ĐT - Quỳnh Lưu .
- Qua việc đánh giá kết quả học tập của học sinh.
* Phương pháp nghiên cứu hỗ trợ:
- Xem đĩa dạy mẫu của Bộ Giáo dục.
- Dạy 2 đến 3 tiết thể nghiệm có đồng nghiệp dự giờ rút kinh nghiệm (dạy
trong thực tập thao giảng cấp trường năm học 2009 - 2010).
7. Thời gian nghiên cứu.
- Qua thực tế giảng dạy và nghiên cứu từ tháng 08 năm học 2008 - 2009 và
học kỳ I năm học 2009 - 2010.
PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của việc thực hiện các biện pháp.
1.1. Cơ sở lý luận.
- Căn cứ vào nhiệm vụ, yêu cầu của bộ môn.
- Căn cứ vào nội dung chương trình, sách giáo khoa.
GV: Lê Văn Trung
TRƯỜNG PTCS QUỲNH DIỆN
4
Sáng kiến kinh nghiệm
Với tư cách là nhà giáo, giáo viên trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy cần phải
nghiên cứu kỹ cơ sở lý luận và nắm vững các kiến thức về bộ môn và phương pháp
giảng dạy bộ môn nhằm đạt được hiệu quả cao nhất.
1.2. Cơ sở pháp lý.

phương pháp mới để vận dụng trong quá trình giảng dạy
*) Khó khăn:
- Cơ sở vật chất cho việc dạy và học âm nhạc ở THCS thiếu thốn, nhà trường
mới có phòng học chức năng Âm nhac . Nhạc cụ, băng, đĩa nhạc kém chất lượng,
tranh ảnh để phục vụ cho việc dạy học bộ môn âm nhạc còn thiếu nhiều.
- Sách đọc thêm và các tài liệu tham khảo khác rất hiếm. Giáo viên phải tự tìm
tài liệu, sưu tầm đồ dùng dạy học. Trong khi đó yêu cầu của bộ môn lại cần phải có
những trang thiết bị hiện đại (video, đài đĩa,…) để phục vụ cho việc dạy và học.
2.1.2. Về phía học sinh.
*) Thuận lợi:
Học sinh ngoan, đa số các em rất yêu thích môn Âm nhạc. Đặc biệt là phân
môn hát. Học sinh cảm nhận giai điệu các bài hát khá tốt. Thực hiện các bài hát với
đàn hoặc đĩa tương đối tốt.
*) Khó khăn:
Đối với HS trường PTCS Quỳnh Diễn nói chung, HS lớp 7A nói riêng mặc dù
nằm trên địa bàn xã nhưng đa phần các em là con em nông thôn và lao động tự do
nên các em ít được quan tâm đến việc học tập. Vì vậy với môn học âm nhạc cũng
không ngoại lệ, HS ít được quan tâm, vì thế hiểu biết về âm nhạc đang còn hạn chế,
chưa sâu rộng, không kích thích các em học tập. Đa phần HS bị chi phối, ảnh hưởng
về các môn chính, lo cho thi, lo đánh giá, phần nào sao nhãng việc học môn âm nhạc.
2.2. Mục đích yêu cầu.
*) Học sinh:
- Hát đúng, chính xác giai điệu của 8 bài hát lớp 7.
- Hát đúng tính chất bài ca.
- Biết hát có vận động phụ hoạ.
- Biết thể hiện bài hát dưới nhiều hình thức khác nhau.
- Biết biểu diễn trên sân khấu.
- Sáng tác lời ca mới hiệu quả dựa trên giai điệu một số bài hát.
*) Giáo viên:
GV: Lê Văn Trung

*Ví dụ: Bài hát Khúc hát chim Sơn ca, giáo viên chia lớp thành 2 nhóm. Lần
lượt từng nhóm trình bày, sau đó GV gọi từng nhóm nhận xét các bạn hát.
Hoặc GV chia nhóm và vận dụng hình thức hát đối đáp:
GV: Lê Văn Trung
TRƯỜNG PTCS QUỲNH DIỆN
7
Sáng kiến kinh nghiệm
Nhóm 1 hát câu 1 đoạn 1, câu 1 đoạn 2.
Nhóm 2 hát câu 2 đoạn 1 và câu 2 đoạn 2.
GV có thể chia thành nhiều nhóm nhỏ để các em hát và lựa chọn hình thức
trình bày bài hát phù hợp như:
1 HS nam hát lĩnh xướng câu 1 đoạn 1, 1 HS nữ hát câu 2 đoạn 1, đoạn 2 HS
hát tập thể.
Với phương pháp này học sinh có thể tự kiểm tra lẫn nhau và chủ động trong
cách trình bày bài hát.
3.2. Khuyến khích kỹ năng nghe và đánh giá của học sinh.
Để học sinh không bị thụ động trong cách lựa chọn tiết tấu cho bài hát, GV
khuyến khích kỹ năng nghe và đánh giá của học sinh bằng cách như sau: GV thay
đổi tiết tấu, tốc độ hay dịch giọng bản nhạc để học sinh nhận biết và thực hành.
*Ví dụ 1: Bài hát Chúng em cần hoà bình.
GV đàn cho HS hát với nhịp Disco. Rồi lần lượt chuyển nhịp Rumba,
Chacha , yêu cầu học sinh nghe và hát theo nhịp đàn.
? Các em hãy cho cô giáo biết sự thay đổi tiết tấu như cô và các em vừa trình
bày có phù hợp với bài hát không?
HS nêu ý kiến dựa vào kỹ năng nghe của bản thân.
*Ví dụ 2: Bài hát Tiếng ve gọi hè.
GV thay đổi tốc độ của bài hát: Từ tempo 115 xuống 90.
? Em có nhận xét gì nếu cô thay đổi tốc độ bài hát như cô vừa trình bày?
HS trả lời: BH Tiếng ve gọi hè nếu hát ở tốc độ chậm sẽ không phù hợp với
sắc thái của bài hát vì bài hát có tính chất vui tươi, rộn ràng, trong sáng.

ứng phong trào thiếu nhi quốc tế Ngọn cờ hoà bình năm 1985 để nói lên ước vọng
của tuổi thơ mong muốn cuộc sống yên vui đầy tình thân ái. Hôm nay chúng em xin
được gửi đến cô giáo và các bạn một thông điệp như thế qua một bài hát với giai
điệu vui tươi, trong sáng và cũng được rất nhiều các bạn thiếu nhi yêu mến. Đó là
ca khúc Chúng em cần hoà bình của nhạc sỹ Hoàng Long - Hoàng Lân.
+ Lời giới thiệu nhóm 2:
Trẻ em trên trái đất đều mơ ước được học hành, được sống trong tình yêu
thương của cha mẹ, thầy cô và bạn bè - một cuộc sống yên vui, đầy tình thân ái.
Chúng em mong sao trên trái đất sẽ không còn chiến tranh, không còn tiếng đạn
bom đau thương, chia lìa. Hành tinh của chúng em sẽ tràn ngập màu xanh của hoà
bình và hạnh phúc.
GV: Lê Văn Trung
TRƯỜNG PTCS QUỲNH DIỆN
9
Sáng kiến kinh nghiệm
Hôm nay tổ 2 chúng em xin được gửi đến cô giáo và các bạn ca khúc Chúng
em cần hoà bình (Nhạc và lời: Hoàng Long - Hoàng Lân) để nói lên ước vọng của
trẻ thơ trên hành tinh chúng em đang sống và học tập.
3.4. Hướng dẫn học sinh biểu diễn bài hát.
Thông thường mỗi bài hát giáo viên đều hướng dẫn học sinh hát kết hợp vận
động giúp cho các em tự nhiên khi hát. Tuy nhiên, ở một số bài GV có thể dạy HS
một vài động tác tay hoặc múa đơn giản, phù hợp để các em có thêm những lựa
chọn khi biểu diễn bài hát.
*Ví dụ 1:
Với bài hát Đi cắt lúa, GV hướng dẫn một số động tác múa Tây Nguyên sẽ
không chỉ giúp cho cách trình bày bài hát thêm sinh động mà các em còn được tìm
hiểu về những điệu múa của dân tộc Tây Nguyên rất cuốn hút và đặc sắc.
*Ví dụ 2:
Khi học bài Mái trường mến yêu GV đưa ra yêu cầu:
? Tự chọn nhóm 4 - 5 HS và biểu diễn bài hát có động tác phụ hoạ.

Câu 2 đoạn 1, Gv đưa tay kí hiệu chữ I, HS hát "I" theo giai điệu của câu 2.
GV tiếp tục thay đổi các kí hiệu khác cho đến hết bài hát.
Trò chơi này giúp các em thay đổi không khí học tập, đồng thời để kiểm tra
việc ghi nhớ giai điệu của HS .
- Trò chơi "Ai nhanh tai, nhanh mắt".
*Ví dụ 2:
Bài hát Ca chiu sa.
4 HS đứng ở 4 góc lớp mang số báo danh từ 1, 2, 3, 4. GV hô 1 - 1, HS có
SBD 1 sẽ hát câu 1, hoặc GV hô 2 - 4, HS có SBD 2 sẽ hát câu 4. Tương tự , GV hô
đảo lộn SBD và thứ tự các câu của bài hát.
Việc kết hợp tổ chức một trò chơi trong giờ học hát vừa giúp học sinh nắm
kiến thức chắc hơn, sâu hơn, nhanh hơn, vừa tạo ra không khí sôi nổi cho HS, tạo
hứng thú cho HS học môn Âm nhạc cũng như học các môn học khác.
3.6. Sáng tác lời ca mới.
Đây là một hoạt động sáng tạo và đòi hỏi rất nhiều kỹ năng của học sinh.
Phần lớn nội dung này là bài tập nâng cao giành cho những học sinh khá giỏi và có
GV: Lê Văn Trung
TRƯỜNG PTCS QUỲNH DIỆN
11
Sáng kiến kinh nghiệm
năng khiếu Âm nhạc. Tuy nhiên, các em cũng rất có hứng thú và yêu thích hoạt
động này.
*Ví dụ 1: Lời ca mới do em Lê Ngọc Anh - học sinh lớp 7A trường PTCS
Quỳnh Diễn năm học 2009 - 2010 sáng tác dựa trên giai điệu bài hát Tiếng ve gọi
hè (Nhạc và lời: Trịnh Công Sơn).
Ơi mái trường mến yêu em học ngày ngày.
Rộn vang khúc nhạc tuổi thơ - cô thầy bạn bè.
Lời cô nhắc em, thật chăm học hành,
Ngày mai đây em khôn lớn sẽ đi xây dựng đất nước.
Thầy cô mang bao kiến thức giúp em hành trang bước vào cuộc đời.

hát (hát kết hợp vận động nhẹ, biểu diễn) biết cảm nhận về nội dung bài hát. Bởi
được hướng dẫn tận tình gợi mở và gần gũi luyện tập của GV, kết hợp giữa nhạc cụ,
bảng phụ, đài, băng nhạc và làm mẫu chính xác của GV đã động viên cổ vũ các em
kịp thời bằng những con điểm tốt. Nhắc nhở các em sau khi học bài mới thì các em
phải có sự ôn luyện ở nhà để ghi nhớ và khắc sâu kiến thức, do đó trong giờ học rất
sôi nổi và thoải mái, các em thi đua nhau trả lời câu hỏi của GV đưa ra, tự giác
xung phong lên trình bày bài trước lớp, đem lại cho các em lòng tự tin, sự hứng thú
say mê trong học tập, tình cảm cô trò luôn gần gũi gắn bó. Việc học tốt trong giờ
học chính khoá đã giúp cô trò chúng tôi thành công trong các hoạt động ngoại khoá.
Kết quả cụ thể đã đạt được:
Năm học Tổng số Giỏi Khá TB Yếu
2008 - 2009 43 7 25 11 0
2009 - 2010
Đầu học kỳ I 43 5 23 15 0
Giữa học kỳ I 43 7 25 11 0
Cuồi học kỳ I 43 9 26 8 0
2. Khuyến nghị, đề xuất.
2.1. Khuyến nghị.
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi về Một vài phương pháp dạy hát để
phát huy tính sáng tạo của học sinh lớp 7 - Trường PTCS Quỳnh Diễn, tôi đã đưa
những phương pháp cơ bản về cách dạy và học âm nhạc đặc biệt là phương pháp
dạy thực hành áp dụng cho HS lớp 7 và đa phần các HS trong tập thể rất thích hoạt
động sáng tạo. Các em hứng thú học âm nhạc hơn, thực hành tự tin hơn và có tiến
bộ rõ rệt. Tôi rất mong được sự góp ý trao đổi kinh nghiệm của các bạn đồng
nghiệp cũng như của những người yêu thích môn âm nhạc, để tìm ra được những
GV: Lê Văn Trung
TRƯỜNG PTCS QUỲNH DIỆN
13
Sáng kiến kinh nghiệm
phương pháp tối ưu nhất nhằm giúp HS có hứng thú và ham mê học âm nhạc, từ đó